II SA/Wa 564/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej Sędziowie WSA Ewa Grochowska-Jung (spr.) WSA Sławomir Antoniuk Protokolant Arkadiusz Koziarski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 czerwca 2010 r. sprawy ze skargi M. H. na decyzję Prezesa Rady Ministrów z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia specjalnego - oddala skargę Prezes Rady Ministrów decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] grudnia 2009 r. [...], którą to decyzją odmówił M. H. przyznania renty specjalnej. W uzasadnieniu stwierdził, iż przyznanie świadczenia na podstawie art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest możliwe w szczególnie uzasadnionych przypadkach, zdarzeniach losowych, wybitnych zasługach w jakieś dziedzinie np. kultury lub sportu. Wskazał, iż w niniejszej sprawie M. H., reprezentowana przez swojego męża T. H., wnosiła o przyznanie renty specjalnej z uwagi na niepełnosprawność i brak prawa do renty w trybie zwykłym, a także trudną sytuację materialną rodziny. Wskazała, iż jest matką pięciorga dzieci, z czego jedno z dzieci córka A. urodziła się w 1979 r. z dziecięcym porażeniem mózgowym, co wymagało od wnioskodawczyni rezygnacji z pracy i sprawowania stałej opieki nad chorym dzieckiem. Wyjaśniła też, że córka A. zmarła w 1990 r., pozostałe natomiast dzieci są pełnoletnie: 32 letnia M. i 31 letni K. prowadzą odrębne gospodarstwa domowe i nie mają możliwości wspomóc finansowo rodziców, a najmłodsze – 23 letni G. i 19 letnia B. nadal pozostają na ich utrzymaniu. Organ ustalił, iż 54 letnia wnioskodawczyni pozostawała aktywna zawodowo od 3 stycznia 1975 do 20 sierpnia 1977 r., natomiast od 21 sierpnia 1977 do 21 sierpnia 1983 r. korzystała z urlopu wychowawczego. Orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2000 r. została trwale i na stałe zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności. Z orzeczenia tego wynika również, że już od 1995 r. zaliczano ją do trzeciej grupy inwalidów z przeciwwskazaniem ciężkiej pracy fizycznej. Ponadto z przedstawionych dokumentów medycznych wynika, iż wnioskodawczyni cierpi na [...]. Ponadto organ wskazał, iż wnioskodawczyni występowała nieskutecznie o przyznanie jej prawa do renty inwalidzkiej i renty w drodze wyjątku. Prezes Rady Ministrów ustalił również, że na miesięczny dochód czteroosobowego gospodarstwa domowego składa się świadczenie z ZUS męża T. w wysokości 1338,76 zł oraz zasiłek pielęgnacyjny wnioskodawczyni w kwocie 153 zł. Ponadto rodzina od 1998 r. korzysta ze świadczeń pomocy społecznej, głównie w formie zasiłków celowych na zakup lekarstw i opału oraz ze świadczeń rodzinnych. Natomiast wydatki mieszkaniowe wynoszą około 150-200 zł miesięcznie, a wydatki związane z zakupem lekarstw ok. 200 zł miesięcznie. Ponadto oboje małżonkowie są osobami niepełnosprawnymi i posiadają znaczny stopień niepełnosprawności, natomiast syn G. i córka B. zarejestrowani są w powiatowym urzędzie pracy bez prawa do zasiłku. Organ stwierdził, że przy rozpatrywaniu wniosków o przyznanie świadczeń specjalnych sytuacja bytowa wnioskodawcy brana jest pod uwagę, jednak nie stanowi jedynego kryterium przyznawania tych świadczeń. W konkluzji stwierdził, że w sprawie nie zaistniał szczególny przypadek uzasadniający przyznanie świadczenia specjalnego. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi M. H. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o jej uchylenie. Zarzuciła organowi, iż w sposób niepełny i mało wyczerpujący ustalił i ocenił stan faktyczny w sprawie, co miało wpływ na treść wydanej decyzji. Wyjaśniła, iż jej stan zdrowia pogarsza się i wymaga stałej opieki i pomocy innej osoby, w związku z tym nie będzie mogła podjąć pracy zarobkowej. Podkreśliła, iż była zmuszona zrezygnować z pracy zarobkowej z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, które zmarło w wieku 11 lat. Wyjaśniła, iż nie można okoliczności tych traktować jako jej swobodny wybór, ale konieczność spowodowaną szczególnymi okolicznościami. W odpowiedzi na skargę Prezes Rady Ministrów wniósł o jej oddalenie podtrzymując, iż w rozpatrywanej sprawie nie miał miejsca szczególny przypadek uzasadniający przyznanie renty w trybie art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną decyzji wydanej w niniejszej sprawie stanowi art. 82 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r., Nr 153, poz. 1227.). Zgodnie z treścią tego przepisu Prezes Rady Ministrów, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może przyznać emeryturę lub rentę na warunkach i w wysokości innej niż określone w ustawie. Użyte w cytowanym przepisie określenie "w szczególnie uzasadnionych przypadkach" jest pojęciem niedookreślonym, którego znaczenie ustalane jest w toku wykładni, a jego konkretyzacja w indywidualnych przypadkach należy do sfery uznania organów administracji. Decyzja uznaniowa może być uchylona przez sąd w sytuacji stwierdzenia, iż została wydana z naruszeniem przepisów prawa o postępowaniu lub prawa materialnego, w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. O tego rodzaju naruszeniu można mówić wtedy, gdy organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Indywidualne przypadki muszą być analizowane zgodnie z wyrażoną w art. 7 kpa zasadą prawdy obiektywnej, z której wynika konieczność zbadania wszystkich okoliczności faktycznych związanych z określoną sprawą, aby w ten sposób stworzyć jej rzeczywisty obraz i uzyskać podstawę do właściwego zastosowania przepisu prawa. W ocenie Sądu, w postępowaniu administracyjnym prawidłowo zebrano i oceniono materiał dowodowy. W celu ustalenia warunków bytowych skarżącej i jej rodziny organ zwrócił się o informacje do Dyrektora Wydziału Polityki Społecznej [...] Urzędu Wojewódzkiego. Ocenił też przedstawione przez wnioskodawczynię dokumenty, co zostało przedstawione w uzasadnieniu zarówno decyzji I, jak i II instancji. Zgodnie z obowiązującą wykładnią art. 82 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przyznanie renty specjalnej jest możliwe tylko w przypadku zaistnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku". Zatem osoba ubiegająca się o to świadczenie powinna wylegitymować się przede wszystkim wybitnymi zasługami artystycznymi, społecznymi, czy też politycznymi (wyrok WSA w Warszawie z dnia 14 czerwca 2005 r., II SA/Wa 1954/04, LEX 171678). Wniosek o takie świadczenie uzasadniać mogą też szczególne zdarzenia losowe. Oceniając zaistnienie przesłanek do przyznania renty specjalnej nie można pominąć trudnej sytuacji materialnej skarżącej i jej rodziny, ale stanowi ona jedną z dwóch kumulatywnie wymaganych przesłanek przyznania świadczenia specjalnego. Prezentowaną wykładnię potwierdza uzasadnienie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 października 2006 r. (sygn. P 38/05), w którym Trybunał stwierdził, iż dla przyznania świadczenia specjalnego, konieczne jest wystąpienie dwóch przesłanek, tj. szczególnych zasług wnioskodawcy w jakiejś dziedzinie bądź szczególnych zdarzeń losowych oraz jego złej sytuacji materialnej. Na gruncie rozpoznawanej sprawy w kontekście ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego stwierdzić należy, iż skarżąca nie spełnia przesłanek do przyznania jej świadczenia – renty specjalnej. Podnoszone przez nią okoliczności - konieczność rezygnacji z pracy z powodu opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem, choroba, wydatki ponoszone na leczenie, potwierdzają trudną sytuację bytową skarżącej ale nie są wystarczające do przyznania świadczenia specjalnego. Mając powyższe na uwadze uznając, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.