II SA/Wa 574/19

WyrokWSA w Warszawie2019-09-16

Skład orzekający: Izabela Głowacka-Klimas, Ewa Radziszewska-Krupa, Andrzej Wieczorek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy okres 4 lat i 6 miesięcy służby na rzecz totalitarnego państwa może być uznany za "krótkotrwały" w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, a rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych po 12 września 1989 r. bez narażenia życia i zdrowia, w połączeniu z brakiem wybitnych osiągnięć, może stanowić "szczególnie uzasadniony przypadek" pozwalający na wyłączenie stosowania przepisów obniżających świadczenia emerytalne?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że okres 4 lat i 6 miesięcy służby na rzecz totalitarnego państwa nie może być uznany za "krótkotrwały" w rozumieniu art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy zaopatrzeniowej, ponieważ pojęcie to oznacza czas "chwilowy, doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny". Ponadto, rzetelne wykonywanie obowiązków służbowych po 12 września 1989 r., bez narażenia zdrowia i życia oraz bez wybitnych osiągnięć, nie stanowi "szczególnie uzasadnionego przypadku" w rozumieniu art. 8a ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, który wymaga sytuacji wyjątkowej i nadzwyczajnej. W związku z tym organ prawidłowo odmówił wyłączenia stosowania przepisów obniżających świadczenia.
Stan faktyczny
Skarżąca M.P. wniosła o wyłączenie stosowania wobec niej przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, które obniżają świadczenia z tytułu służby na rzecz totalitarnego państwa. Pełniła ona służbę w Milicji Obywatelskiej w latach 1986-1990 (4 lata i 6 miesięcy), a następnie w Policji po 1991 r. Organ odmówił wyłączenia, uznając, że okres służby na rzecz państwa totalitarnego nie był "krótkotrwały", a jej późniejsza służba, choć rzetelna, nie była wykonywana z narażeniem życia i zdrowia ani nie wykazała się wybitnymi osiągnięciami, co wykluczało "szczególnie uzasadniony przypadek". Skarżąca kwestionowała ocenę "krótkotrwałości" i argumentowała, że jej praca w Wydziale Paszportów miała charakter czysto urzędniczy.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.), Protokolant starszy specjalista Małgorzata Plichta po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2019 r. sprawy ze skargi M.P. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów oddala skargę Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej organ) decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] po rozpatrzeniu wniosku Pani M. P. (zwanej dalej skarżącą/zainteresowaną, wnioskodawczynią) odmówił wyłączenia stosowania wobec niej art. 15 c, art. 22 a i art. 24 a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2018 r. poz. 132, z późn. zm. zwanej dalej ustawą zaopatrzeniową). Skarżąca wnioskiem z dnia [...] lipca 2017 r. wystąpił do organu o zastosowanie wobec niej art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Szczegółowo opisała przebieg służby w Milicji Obywatelskiej jako pełnioną na stanowisku maszynistki Wydziału Paszportów Urzędu Spraw Wewnętrznych w Z. Wskazywała, że głównymi zadaniami, jakie wykonywała to były czynności czysto administracyjne, do których należało przyjmowanie wniosków o wydanie paszportów oraz ich wydawanie. Wskazał, że miejsce pracy w Wydziale Paszportów nie miało być docelowe lecz chwilowe, do czasu zwolnienia się etatu w Milicyjnej Izbie Dziecka. Podniosła, że zawsze interesowała ją praca związana z przeciwdziałaniem demoralizacji dzieci i młodzieży, jednocześnie wskazała na swoje przygotowanie zawodowe z racji ukończenia Wyższej Szkoły Pedagogicznej. Uznała, iż spełnieniem jej ambicji zawodowych, związanych ze służbą mundurową było wykonywanie obowiązków służbowych po ponownym przyjęciu do służby w maju 1991 r. i mianowaniu na stanowisko w Policyjnej Izbie Dziecka w Z. Nadmienia, iż oprócz zadań wynikających z obowiązków wychowawcy Izby Dziecka, realizowała szereg dodatkowych działań prewencyjno-wychowawczych w licznych placówkach oświatowych i opiekuńczych na terenie miasta i gminy Z. oraz w powiecie [...], a także wiele innych wynikających z doraźnych potrzeb służby, takich jak zabezpieczanie imprez masowych czy służba patrolowo-interwencyjna. Zainteresowana powołała się na okresowe oceny służbowe, w których przełożeni zawsze podkreślali jej rzetelność, sumienność, obowiązkowość i duże zaangażowanie, jednocześnie poinformowała, że za swoją pracę była nagradzana i wyróżniana. Z akt sprawy wynika, że strona została zwolniona ze służby w Policji w dniu [...] października 2008 r. i ma ustalone prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, których wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c i art. 22a ustawy zaopatrzeniowej, przy czym nie wypłaca się renty inwalidzkiej z uwagi na posiadanie prawa do korzystniejszej emerytury. Z pisma z dnia [...] maja 2017 r. Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, tj. informacji nr [...] o przebiegu służby wynika, że wnioskodawczyni pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie służby od dnia [...] lutego 1986 r. do dnia [...] lipca 1990 r.; tj. 4 lata i 6 miesięcy. W sprawie ustalono również, że całkowity okres służby ww. wynosi 22 lata, 8 miesięcy i 1 dzień. Z kopii akt osobowych nr [...], przekazanych przez Instytut Pamięci Narodowej – Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu oraz pisma Komendanta Głównego Policji w z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] wynika, że skarżąca rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. Organ zaskarżoną decyzją odmówił wyłączenia stosowania wobec skarżącej art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Wskazał, że Instytut Pamięci Narodowej – Komisja Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie zainteresowanej uznał za służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej. Powołując się na stanowisko IPN wskazał, że pełniła ona służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie od dnia [...] lutego 1986 r. do dnia [...] lipca 1990 r. W sprawie ustalono również, że całkowity okres służby ww. wynosi 22 lata, 8 miesięcy i 1 dzień. Organ uznał, że służba zainteresowanej pełniona była na rzecz totalitarnego państwa przez okres 4 lat i 6 miesięcy. Zdaniem organu nie można tutaj mówić o krótkotrwałej służbie pełnionej na rzecz totalitarnego państwa. W jego ocenie, przedmiotowy okres służby na rzecz totalitarnego państwa zarówno w ujęciu bezwzględnym – długości tego okresu, jak i w ujęciu proporcjonalnym – stosunku długości tego okresu do całego okresu służby, nie może być oceniony jako krótkotrwały. Jego zdaniem ponad 4-letni czas realizacji obowiązków służbowych nie ma charakteru tymczasowego, doraźnego, czy epizodycznego. Organ nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków przez skarżącą w trakcie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. Wnioskodawczyni rzetelnie wykonywała zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby, a dokumenty zgromadzone w sprawie, nie zawierają treści, które mogłyby podawać w wątpliwość rzetelność jej służby. Jednakże, zdaniem organu, brak jest jakichkolwiek dokumentów potwierdzających, aby służba ta pełniona była z narażeniem zdrowia i życia. W ocenie organu, skarżąca nie legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi ją na tle pozostałych funkcjonariuszy, w jego ocenie, nie dowodzą one, aby przedmiotowa sprawa stanowiła szczególnie uzasadniony przypadek, pozwalający na skorzystanie z uprawnień wynikających z powyższego przepisu ustawy zaopatrzeniowej, skutkujących wyłączeniem stosowania względem wnioskodawczyni ogólnie obowiązującego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej. Organ wskazał, że na podstawie ar, 8a ustawy zaopatrzeniowej – minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Jego zdaniem wskazane w ww. artykule przesłanki muszą być spełnione łącznie. Uznał, że przepis art. 8a ustawy zaopatrzeniowej nakłada na organ obowiązek weryfikacji spełnienia przez stronę przesłanek formalnych określonych w ust. 1 pkt 1 i 2 tego przepisu. Podniósł, że przesłanki są nieostre, co oznacza, że intencją ustawodawcy było zagwarantowanie uprawnionemu organowi możliwości indywidualnego podejścia do każdej sprawy poprzez wprowadzenie uznania administracyjnego. Organ wskazał, że przesłanka krótkotrwałości musi być każdorazowo oceniana indywidualnie oraz, że winna być ona rozpatrywana przede wszystkim w ujęciu bezwzględnym jako długość okresu służby na rzecz totalitarnego państwa. Podniósł, że winien ocenić powyższą przesłankę w aspekcie proporcjonalnym, tj. w porównaniu stosunku służby na rzecz totalitarnego państwa do całości okresu służby byłego funkcjonariusza. Jego zdaniem oznacza to, że obok oceny czy dany okres czasu może być uznany jako "krótkotrwały" w ujęciu ogólnym, powinien on być także oceniony abstrakcyjnie, jako stosunek tego czasu do całego okresu służby. Posługując się wykładnią językową stwierdził, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością. Jego zdaniem taki przypadek nie miał miejsca w tej sytuacji. Analizując pojęcie rzetelności w ujęciu określającym postawę oraz jakość wykonywania zadań i obowiązków zawodowych uznał ich realizację na najwyższym poziomie. Zaznaczył, że postawa rzetelnego funkcjonariusza charakteryzuje się wzorowością w działaniu służbowym, nie tylko w zakresie podejmowania i nienagannej realizacji zadań obligatoryjnych, ale także wykazywania inicjatywy i realizowaniu obowiązków dodatkowych. Wskazał, że zwrot "szczególnie z narażeniem zdrowia i życia" uznaje jako dodatkowy czynnik wpływający na ocenę wartości rzetelnej służby funkcjonariusza. Wskazał, że warunek "narażenie zdrowia i życia" odnosi się do kwalifikacji narażenia rozumianej jako stwierdzenie istnienia zagrożenia innego niż normalne następstwo pełnienia służby, przy założeniu, że w jej istotę wpisane jest ryzyko zagrożenia życia i zdrowia. Jego zdaniem, krótkotrwałość służby na rzecz państwa totalitarnego i rzetelność służby pełnionej po dniu 12 września 1989 r., nawet z narażeniem zdrowia i życia, nie wystarczą do oceny, czy zastosowanie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej jest zasadne. Wskazał, że musi zajść "szczególnie uzasadniony przypadek", który jak wskazał, zachodzi wówczas, gdy strona – poza spełnieniem dwóch wskazanych wyżej przesłanek formalnych, legitymuje się wybitnymi osiągnięciami w służbie, szczególnie wyróżniającymi ją na tle pozostałych funkcjonariuszy. Podniósł, że uprawnienie z art. 8a ustawy zaopatrzeniowej ma charakter wyjątkowy i dotyczy wyłącznie osób, w przypadku których "krótkotrwałość" jest niezaprzeczalna, a "rzetelność" służby oczywista, bezdyskusyjna i poparta nadzwyczajnymi osiągnięciami, bowiem tylko wówczas można uznać, że w sprawie zachodzi "szczególnie uzasadniony przypadek". W tym stanie rzeczy organ orzekł jak w decyzji. Skargę na powyższą decyzję wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca, zarzucając naruszenie prawa materialnego, tj. art. 8a ust.1 pkt 1 i 2 ustawy emerytalnej, które miało wpływ na wynik sprawy. Wskazała, że organ nie kwestionuje rzetelnego wykonywania zadań a tylko wskazuje, że okres służby nie jest uznany za krótkotrwały. Jej zdaniem okres służby, obejmujący czas między dniem [...] lutego 1986 r. a dniem [...] lipca 1990 r. wynosił 4 lata i 6 miesięcy i spełnia kryterium "krótkotrwałości służby", o którym mowa w art. 8a ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej. Wskazała, że kryterium "krótkotrwałości służby do 31 lipca 1990r." jest niedefiniowalne, o niezwykle wysokim stopniu subiektywizmu i uznaniowości. Jej zdaniem trudno stwierdzić, w stosunku do czego należy odnosić owa "krótkotrwałość". Uważa, że pojęcie to można interpretować jako wyraźną przewagę czasową okresu służby po 31 lipca 1990 r nad okresem służby przed tą datą. Jej zdaniem za tą argumentacją przemawiają względy intuicyjnie wyczuwanego poczucia sprawiedliwości. Podniosła, że nie można, w imię irracjonalnie pojmowanej "sprawiedliwości społecznej" oraz niczym nieusprawiedliwionej represji, przekładać okresu służby na rzecz intencjonalnie zdefiniowanego "państwa totalitarnego" ponad wieloletnią służbę na rzecz wolnej i demokratycznej Ojczyzny. Ten dysonans w jej sprawie jest wyraźnie widoczny. Jej zdaniem organ w ocenie tego okresu nie wziął pod uwagę charakteru pełnionej przed 31 lipca 1990 roku służby. Praca w Wydziale Paszportów na jednym z najniższych stanowisk, polegająca wyłącznie na przyjmowaniu wniosków paszportowych jak też wydawaniu wystawionych paszportów miała charakter czysto urzędniczy. Nie "dotykała" nawet tzw. pracy operacyjnej. W 1990 roku komisja weryfikacyjna nie traktowała szeregowych funkcjonariuszy tego wydziału jako podległych procesowi weryfikacji. Jej zdaniem organ przekroczył granice tzw. "uznania administracyjnego" i złamano zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a., tj. niedokładnie wyjaśniono stan faktyczny, oraz nie wzięto pod uwagę interesu społecznego i słusznego interesu obywatela. Podniosła, że nie respektowana była konstytucyjna zasada równości wobec prawa. W związku z powyższym wnosiła o uchylenie decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji nr [...] z dnia [...] lutego 2019 r. i zobowiązanie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji do wydania, w terminie określonym przez Sąd, decyzji na podstawie art. 8a ustawy emerytalnej wyłączającej stosowanie wobec skarżącej art. 15c, art. 22a i art. 24a ww. ustawy. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Przedmiotem skargi jest decyzja organu z dnia [...] lutego 2019 r., nr [...] odmawiająca wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniu emerytalnym. Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, w świetle kryteriów opisanych w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej p.p.s.a.), Sąd nie dopatrzył się w działaniu organu rozstrzygającego w niniejszej sprawie nieprawidłowości, zarówno, gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca. Sąd w składzie orzekającym z urzędu posiada wiedzę o tym, że postanowieniem z dnia [...] stycznia 2018 r. (sygn. akt [...]) Sąd Okręgowy w W. Sekcja [...] Wydziału Ubezpieczeń Społecznych zwrócił się z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności art. 15c, art. 22a, art. 13 ust. 1 lit. 1c, w związku z art. 13b ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...), w brzmieniu nadanym jej przez art. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej (sprawa zarejestrowana pod sygn. akt P 4/18). Sąd nie stwierdził jednak podstaw do zawieszenia z urzędu przedmiotowego postępowania w świetle powyższych okoliczności. Przepis art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Należy podkreślić, że związek tych postępowań musi być bezpośredni, a rozstrzygnięcie spraw w innych postępowaniach mieć charakter zagadnienia wstępnego. Takiego charakteru nie można przypisać rozstrzygnięciu zagadnienia prawnego przez Trybunał Konstytucyjny w sprawie o sygn. akt P 4/18. Zaznaczyć jednocześnie należy, że zawieszenie postępowania sądowego powinno być uzasadnione względami celowościowymi, sprawiedliwości jak również ekonomiki procesowej. Sensem fakultatywnego zawieszenia procesu sądowoadministracyjnego jest wskazanie racjonalnej podstawy dla przerwania jego biegu, gdyż tylko w takich okolicznościach może być zrealizowana jedna z podstawowych wartości, jaką jest rzetelne rozpoznanie sprawy. Zdaniem Sądu, dla realizacji tej wartości w przedmiotowej sprawie nie jest celowe ani usprawiedliwione wprowadzenie elementu zwłoki w jej rozpatrzeniu poprzez zawieszenie postępowania. Przechodząc do merytorycznej oceny sprawy stwierdzić należy, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Ustawa z 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin przewiduje obniżenie emerytur i rent inwalidzkich wszystkim funkcjonariuszom, którzy pozostawali w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r. i którzy w okresie od dnia 22 lipca 1944 r. do dnia 31 lipca 1990 r. pełnili służbę w wymienionych w ustawie instytucjach i formacjach (tzw. służba na rzecz państwa totalitarnego). Obniżeniu podlegają także renty rodzinne, pobierane po funkcjonariuszach, którzy taką służbę pełnili. Zgodnie z art. 15c ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu, w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i która pozostawała w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., emerytura wynosi: (1) 0% podstawy wymiaru – za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b; (2) 2,6% podstawy wymiaru – za każdy rok służby lub okresów równorzędnych ze służbą, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, 1a oraz 2-4. Przepisy art. 14 i art. 15 ust. 1-3a, 5 i 6 stosuje się odpowiednio. Emerytury nie podwyższa się zgodnie z art. 15 ust. 2 i 3, jeżeli okoliczności uzasadniające podwyższenie wystąpiły w związku z pełnieniem służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b (ust. 2). Wysokość emerytury ustalonej zgodnie z ust. 1 i 2 nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej emerytury wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości emerytury, zgodnie z ust. 1-3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1 (ust. 4). Przepisów ust. 1 - 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5). Zgodnie natomiast z art. 22a ust. 1 omawianej ustawy w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, rentę inwalidzką ustaloną zgodnie z art. 22 zmniejsza się o 10% podstawy wymiaru za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b. Przy zmniejszaniu renty inwalidzkiej okresy służby, o której mowa w art. 13b, ustala się z uwzględnieniem pełnych miesięcy. W przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i została zwolniona ze służby przed dniem 1 sierpnia 1990 r. rentę inwalidzką wypłaca się w kwocie minimalnej według orzeczonej grupy inwalidzkiej (ust. 2). Wysokość renty inwalidzkiej, ustalonej zgodnie z ust. 1, nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej renty z tytułu niezdolności do pracy wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości renty inwalidzkiej, zgodnie z ust. 1 i 3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1. Przepisy art. 13a stosuje się odpowiednio (ust. 4). Przepisów ust. 1 i 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5). Stosownie zaś do treści art. 8a ust. 1 powołanej ustawy, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2). Wskazane przesłanki powinny być spełnione łącznie i jednocześnie uprawdopodobnione. Decyzje wydawane przez organ na podstawie ww. przepisu mają charakter decyzji uznaniowych, gdyż określone w nim przesłanki nie są jednoznaczne i pozostawiają organowi swobodę dokonania ich oceny, oczywiście na podstawie ustalonego stanu faktycznego sprawy znajdującego potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, w tym z przekazanej przez Instytut Pamięci Narodowej – Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Informacji przy piśmie z dnia [...] maja 2017 r. wynika, że skarżąca pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie od dnia [...] lutego 1986 r. do dnia [...] lipca 1990 r.; tj. 4 lata i 6 miesięcy. Jedną z przesłanek umożliwiających organowi zastosowanie wobec skarżącej art. 8a ustawy o zaopatrzeniu jest "krótkotrwałość" służby na rzecz totalitarnego państwa. Ustawa o zaopatrzeniu nie zawiera definicji pojęcia "krótkotrwała służba". W ocenie Sądu, wyraz "krótkotrwały" wskazuje na czas pełnienia służby. Zdaniem Sądu, odkodowanie powyższej klauzuli dokonane przez organ w zaskarżonej decyzji jest prawidłowe. Krótkotrwały to "chwilowy, doraźny, niedługi, niestały, nietrwały, okresowy, przejściowy, przemijający, tymczasowy, krótkookresowy, czasowy, trwający krótko, niedługo trwający, nieustabilizowany, szybki, epizodyczny". Organ słusznie dokonał wykładni językowej sformułowania "krótkotrwała służba", wspierając swoje wywody zapisami ze słownika wyrazów bliskoznacznych. Dlatego w niniejszej sprawie brak jest przesłanki wskazanej w art. 8a pkt 1) ustawy zaopatrzeniowej, co prawidłowo zostało dowiedzione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W niniejszej sprawie, ocenie Sądu, nie zaistniał również "szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 8a ustawy o zaopatrzeniu. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przesłanka ta będzie spełniona zarówno gdy zostaną spełnione łącznie przesłanki wskazane w pkt 1) i 2) przepisu, jednakże nie można wykluczyć sytuacji, gdy przesłanka ta w ogóle nie będzie odnosiła się do jakiegokolwiek okresu służby, bądź w ogóle nie będzie się wiązała ze służbą zainteresowanego funkcjonariusza a będzie dotyczyła np. takiego zdarzenia z jego życia, które pozwoli uznać wyjątkowość jego zasług albo dokonań dla Polski. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ustawodawca wprowadzając tę przesłankę zasadnie nie wiązał oceny organu co do określenia jaka to ma być przesłanka, ale wskazał jedynie na jej szczególne i uzasadnione znaczenie a zatem na jej szczególną wyjątkowość. W niniejszej sprawie, organ stwierdził brak istnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku" i w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ustalenie to jest prawidłowe, gdyż z istoty każdej służby wynika konieczność wykonywania przez funkcjonariusza powierzonych mu zadań z najwyższą gotowością i starannością. W ocenie Sądu, szczególnie uzasadniony przypadek to przypadek o charakterze wyjątkowym, nadzwyczajnym. Samo wykonywanie służby w sposób rzetelny i z najwyższym zaangażowaniem nie wypełnia tej przesłanki, gdyż jest to obowiązek każdego funkcjonariusza. W niniejszej sprawie, w ocenie składu orzekającego, skarżąca nie wykazała, żeby w przebiegu jej służby zaistniało szczególne zdarzenie o charakterze wyjątkowym, które wyróżniałoby ją na tle innych funkcjonariuszy i pozwoliło na uznanie, że w jej sprawie zaistniał "szczególnie uzasadniony przypadek". Zatem organ zasadnie stwierdził, że wobec skarżącej nie ma możliwości wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24c ww. ustawy. Reasumując stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja z dnia [...] lutego 2019 r. odmawiająca wyłączenia stosowania wobec skarżącej art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zapatrzeniu nie narusza prawa, a zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło