II SA/Wa 58/22
WyrokWSA w Warszawie2022-05-31
Skład orzekający: Joanna Kruszewska-Grońska, Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Iwona Maciejuk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy zarzuty popełnienia przestępstwa umyślnego, ściganego z oskarżenia publicznego, uzasadniają zwolnienie funkcjonariusza Policji ze służby na podstawie "ważnego interesu służby", pomimo nieprawomocnego zakończenia postępowania karnego?Ratio decidendi
Zarzuty popełnienia przestępstwa umyślnego, ściganego z oskarżenia publicznego, w tym przestępstwa udziału w zorganizowanej grupie przestępczej oraz przestępstwa skarbowego, uzasadniają zwolnienie funkcjonariusza Policji ze służby na podstawie "ważnego interesu służby" (art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji). Nawet samo podejrzenie popełnienia takich czynów narusza autorytet Policji i podważa zaufanie społeczne, co jest sprzeczne z interesem służby. Postępowanie administracyjne w tej sprawie nie jest zależne od wyniku postępowania karnego, a zasada domniemania niewinności nie ma zastosowania w postępowaniu administracyjnym.Stan faktyczny
Skarżący, funkcjonariusz Policji, został zwolniony ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy o Policji z powodu przedstawienia mu zarzutów popełnienia przestępstwa udziału w zorganizowanej grupie przestępczej oraz przestępstwa skarbowego. Organy Policji uznały, że zarzuty te naruszają "ważny interes służby" i dyskwalifikują funkcjonariusza z uwagi na utratę nieposzlakowanej opinii. Skarżący kwestionował zasadność zwolnienia, argumentując m.in. brak prawomocnego zakończenia postępowania karnego i naruszenie zasad proceduralnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska (spr.), Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Iwona Maciejuk, , Protokolant st. sekr. sąd., Maryla Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 maja 2022 r. sprawy ze skargi J. O. na rozkaz personalny Komendanta Głównego Policji z dnia [...] listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę
Zaskarżonym w niniejszej sprawie rozkazem personalnym z [...] listopada 2021 r. nr [...] Komendant Główny Policji (dalej: "KGP", "organ odwoławczy", "organ drugiej instancji"), w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.; dalej: "k.p.a."), utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Wojewódzkiego Policji z siedzibą w [...] (dalej: "KWP", "organ pierwszej instancji") z [...] sierpnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia J. O. (dalej: "skarżący", "funkcjonariusz") ze służby w Policji w trybie art. 41 ust. 2 pkt 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2021 r., poz. 1882 ze zm.; dalej: "u.P.") z dniem [...] września 2021 r.
Zaskarżony rozkaz personalny zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
Postanowieniem wydanym [...] kwietnia 2021 r. w toku prowadzonego postępowania przygotowawczego o sygn. akt [...], Prokurator Prokuratury Rejonowej w [...], delegowany do Prokuratury Regionalnej w [...], przedstawił skarżącemu zarzut popełnienia czynu z art. 258 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny (Dz. U. z 2022 r., poz. 1138; dalej: "k.k."), polegającego na tym, że w okresie od stycznia 2016 r. do stycznia 2017 r. w Warszawie oraz innych miejscowościach na terenie Polski oraz innych państw europejskich, w tym w szczególności Republice [...], Republice [...] oraz Republice [...], działając wspólnie i w porozumieniu z R. G. i innymi osobami, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, brał udział w zorganizowanej grupie przestępczej mającej na celu popełnianie przestępstw skarbowych, przeciwko mieniu, dokumentom i jakości paliwa, polegających na wewnątrzwspólnotowym nabyciu wyrobów akcyzowych w postaci produktów ropopochodnych objętych procedurą zawieszenia poboru akcyzy i wprowadzaniu do obrotu handlowego, bez uiszczenia należnych podatków i opłat oraz wytwarzaniu fałszywej dokumentacji maskującej faktyczny obrót tymi produktami i służącej do zmniejszania zobowiązań podatkowych, czym doprowadzono do uszczuplenia należności Skarbu Państwa z tytułu podatku od towarów i usług na łączną kwotę nie niższą niż 200 000 000 złotych, przy czym rola skarżącego polegała na tym, że jako kierowca różnych pojazdów, przewoził wskazane produkty ropopochodne i dostarczał je odbiorcom.
Ponadto funkcjonariuszowi zarzucono popełnienie czynu z art. 21 § 2 k.k. w związku z art. 20 § 2 ustawy z dnia 10 września 1999 r. Kodeks karny skarbowy (Dz. U. z 2022 r., poz. 859 ze zm.; dalej: "k.k.s.") w związku z art. 54 § 1 k.k.s. w zbiegu z art. 73a § 1 k.k.s. w związku z art. 37 § 1 pkt 1, 2 i 5 k.k.s. w związku z art. 6 § 2 k.k.s. oraz art. 7 § 1 k.k.s., polegającego na tym, że w okresie od stycznia 2016 r. do stycznia 2017 r. w Warszawie oraz innych miejscowościach na terenie Polski oraz innych państw europejskich, działając w ramach zorganizowanej grupy przestępczej, wspólnie i w porozumieniu z ustalonymi i nieustalonymi osobami, w krótkich odstępach czasu, w wykonaniu tego samego zamiaru, czyniąc sobie z popełnienia przestępstwa stałe źródło dochodu, wykorzystując podmioty gospodarcze faktycznie kontrolowane przez członków grupy przestępczej, w tym m.in. [...] Sp. z o.o., [...] Sp. z o.o., uchylał się od opodatkowania podatkiem akcyzowym oraz podatkiem od towarów i usług, w ten sposób, że jako kierowca różnych pojazdów, przewoził z terytorium Republiki [...], z siedziby spółek [...] GmbH oraz [...] GmbH, na terytorium Polski olej napędowy, ujęty na fakturach VAT oraz w dokumentacji przewozowej jako lekki olej opałowy oraz niebarwiony olej smarowy, a następnie przewoził paliwo w różne wskazane mu miejsca i dostarczał je odbiorcom, nie ujawnił właściwemu miejscowo Naczelnikowi Urzędu Skarbowego przedmiotu i podstawy opodatkowania w postaci wewnątrzwspólnotowego nabycia i sprowadzenia na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej łącznie 1 828 513 litrów wyrobu akcyzowego w postaci oleju napędowego oraz zmiany jego przeznaczenia, narażając na uszczuplenie podatek akcyzowy wielkiej wartości w kwocie 2 141 188 72 złotych oraz podatek od towarów i usług dużej wartości w kwocie 1 354 93732 złotych, przy czym łączna wartość narażonych na uszczuplenie należności publicznoprawnych stanowiła wielką wartość i wynosiła 3 496 126 04 złotych. W dniu [...] maja 2021 r. skarżący został zatrzymany i doprowadzony do prokuratury, gdzie ogłoszono mu zarzuty oraz wykonano czynności procesowe.
Postanowieniem z [...] maja 2021 r. Prokurator Prokuratury Rejonowej w [...], delegowany do Prokuratury Regionalnej w [...], zastosował wobec skarżącego środek zapobiegawczy w postaci dozoru Policji, zobowiązując do stawiennictwa raz w tygodniu w Komendzie Powiatowej Policji w [...], a także zawieszenie w wykonywaniu zawodu funkcjonariusza Policji, poręczenie majątkowe w wysokości 10 000 złotych oraz zakaz opuszczania kraju, połączony z zakazem wydania dokumentu uprawniającego do przekroczenia granicy.
Rozkazem personalnym z [...] maja 2021 r. nr [...] Komendant Powiatowy Policji w [...] (dalej: "KPP") zawiesił skarżącego w czynnościach służbowych na okres trzech miesięcy, tj. od [...] maja 2021 r. do [...] sierpnia 2021 r., a rozkazem personalnym z [...] sierpnia 2021 r. przedłużył okres zawieszenia w czynnościach służbowych do ukończenia postępowania karnego.
Wnioskiem z [...] maja 2021 r. Naczelnik Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Powiatowej Policji w [...] wystąpił do KPP o zwolnienie skarżącego ze służby w Policji w trybie art. 41 ust. 2 pkt 8 u.P. W dniu 24 maja 2021 r. KPP wydał rozkaz personalny nr [...] o zwolnieniu funkcjonariusza ze służby w Policji z dniem [...] czerwca 2021 r., na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 8 u.P. Decyzji tej nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W wyniku odwołania wniesionego przez funkcjonariusza, KWP rozkazem personalnym z [...] lipca 2021 r. nr [...] uchylił zaskarżony rozkaz personalny w całości i umorzył postępowanie KPP w całości.
Następnie wnioskiem z [...] sierpnia 2021 r. Naczelnik Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Powiatowej Policji w [...] zwrócił się do KPP o zwolnienie skarżącego - wówczas policjanta Wydziału Ruchu Drogowego Komendy Powiatowej Policji w [...] - ze służby w Policji na mocy art. 41 ust. 2 pkt 5 u.P.
Pismem z [...] sierpnia 2021 r., doręczonym funkcjonariuszowi [...] sierpnia 2021 r., poinformowano go o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie zwolnienia ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 u.P. Jednocześnie pouczono skarżącego o przysługujących mu uprawnieniach w postępowaniu administracyjnym, a także wezwano do wskazania (w terminie 3 dni od dnia doręczenia pisma) zakładowej organizacji związkowej, o której mowa w art. 43 ust. 3 u.P.
W piśmie z [...] sierpnia 2021 r. adwokat M. G. zgłosił swój udział jako pełnomocnik skarżącego, przedkładając dokument pełnomocnictwa. Natomiast w piśmie z [...] sierpnia 2021 r. pełnomocnik skarżącego podał, że organizacją związkową reprezentującą funkcjonariusza jest "Niezależny Samorządny Związek Pracowników Policji - właściwy dla województwa [...] Zarząd Wojewódzki". Pełnomocnik funkcjonariusza wniósł także o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony na okoliczność wykazania wszelkich informacji dotyczących życia prywatnego i służbowego funkcjonariusza, które to informacje pozostają w związku z treścią art. 41 ust. 2 pkt 5 u.P. Postanowieniem z [...] sierpnia 2021 r. nr [...] organ pierwszej instancji odmówił przeprowadzenia dowodu z przesłuchania strony.
W dniu [...] sierpnia 2021 r. KWP wystąpił, stosownie do treści art. 43 ust. 3 u.P., do Wojewódzkiego Zarządu Zakładowego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Pracowników Policji w [...] o wydanie opinii w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby z uwagi na ważny interes publiczny. Pismem z [...] sierpnia 2021 r. Przewodnicząca Wojewódzkiego Zarządu Zakładowego Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Pracowników Policji w [...] poinformowała, że ww. związek "nie posiada umocowania do bycia wyrazicielem w sprawie wydawania opinii w sprawach dotyczących stosunku pracy/służby lub też reprezentowania praw i interesów innych osób, niż pracownicy Policji".
Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, KWP rozkazem personalnym z [...] sierpnia 2021 r. nr [...] , na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 w związku z art. 45 ust. 1 u.P., zwolnił skarżącego ze służby w Policji z dniem [...] września 2021 r. Zgodnie z art. 108 § 1 k.p.a. ww. rozkazowi personalnemu nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu ww. rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że funkcjonariusz jest podejrzany o popełnienie przestępstwa umyślnego, ściganego z oskarżenia publicznego, szczególnie negatywnie odbieranego przez społeczeństwo, co dyskwalifikuje go jako policjanta. Tym samym KWP uznał, iż skarżący nie cieszy się już nieposzlakowaną opinią, a więc nie spełnia podstawowego warunku, wynikającego z art. 25 ust. 1 u.P., niezbędnego do pełnienia służby. Podejrzenie funkcjonariusza o wskazane przestępstwo, a także zastosowanie wobec niego środka zapobiegawczego w postaci dozoru Policji nie licuje z honorem, godnością i dobrym imieniem służby.
Organ pierwszej instancji podkreślił, że postępowanie skarżącego w świetle całokształtu okoliczności sprawy wskazuje, iż nie jest on w stanie prawidłowo ocenić konsekwencji swojego zachowania, co jednocześnie przesądza o braku jego wiarygodności, dowodząc tym samym, że nie daje on rękojmi prawidłowego, tj. zgodnego z rotą złożonego ślubowania, wypełniania misji policjanta. W konsekwencji KWP stwierdził, że skarżący utracił przesłanki podmiotowe, konieczne do pełnienia służby w Policji. Zachowanie funkcjonariusza jest wysoce nieetyczne i godzi w dobre imię Policji, narusza przepisy karne oraz dyscyplinę służbową, jak również podważa zaufanie do funkcjonariuszy Policji. Zdaniem KWP, skarżący nie posiada przymiotów, jakimi powinien cechować się funkcjonariusz Policji, a swoją postawą wykazał, iż nie spełnia wymogów formalnych stawianych policjantom oraz nie gwarantuje wykonywania obowiązków zgodnie z obowiązującym porządkiem prawnym.
Jednocześnie organ pierwszej instancji zaznaczył, że postępowanie administracyjne w sprawie zwolnienia ze służby na podstawie art. 41 ust. 2 pkt 5 u.P. nie jest formalnie zależne od postępowania karnego, którego ewentualny wynik skazujący obliguje organ do zwolnienia policjanta ze służby w oparciu o art. 41 ust. 1 pkt 4 u.P. Zwolnienie funkcjonariusza ze służby ze względu na ważny interes służby, uzasadnione utratą nieposzlakowanej opinii, jest dopuszczalne przed zakończeniem postępowania karnego w sprawie o przestępstwo zarzucane policjantowi.
Uzasadniając nadanie rozkazowi personalnemu rygoru natychmiastowej wykonalności, KWP wyjaśnił, iż wykorzystanie tej instytucji w sprawach dotyczących zwolnienia ze służby najczęściej służy temu, aby faktycznie wykluczyć z szeregów Policji funkcjonariusza, którego działanie narusza ważny interes służby i naraża na uszczerbek dobre imię Policji oraz zaufanie społeczeństwa do formacji.
Po rozpoznaniu odwołania skarżącego od opisanego wyżej rozstrzygnięcia, powołanym na wstępie rozkazem personalnym KGP utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu drugoinstancyjnego rozkazu personalnego KGP podniósł, że pojęcie "ważnego interesu służby", o którym mowa w art. 41 ust. 2 pkt 5 u.P., nie zostało w u.P. bliżej sprecyzowane ani też bliżej określone, jednakże zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie przyjmuje się, iż na podstawie ww. przepisu można zwolnić ze służby tych funkcjonariuszy, którzy w ocenie przełożonych nie powinni z przyczyn pozamerytorycznych pełnić dalej służby, przy czym przesłanka ważnego interesu służby powinna być w każdej indywidualnej sprawie skonkretyzowana poprzez wskazanie okoliczności faktycznych składających się na taką ocenę. Rolą organu administracji w sprawie o zwolnienie policjanta ze służby jest wykazanie, że za zwolnieniem przemawia ważny interes służby. Użycie w omawianym przepisie zwrotu "można zwolnić" oznacza, iż czynność ta ma charakter fakultatywny – poddano ją tzw. uznaniu administracyjnego. Zatem ustawodawca pozostawił dyskrecjonalnej władzy organu decyzję co do zasadności zainicjowania postępowania w tej kategorii spraw. Decyzja podejmowana na mocy ww. przepisu nie może mieć charakteru arbitralnego – powinna uwzględniać zarówno interes społeczny, jak i słuszny interes strony (art. 7 k.p.a.).
Dalej organ odwoławczy zaakcentował, że policjantów obowiązują szczególnie rygorystyczne wymagania w zakresie przestrzegania prawa i zasad etycznych. Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.P., Policja jest umundurowaną i uzbrojoną formacją służącą społeczeństwu i przeznaczoną do ochrony bezpieczeństwa ludzi oraz do utrzymywania bezpieczeństwa i porządku publicznego. Do podstawowych zadań tej formacji - w myśl art. 1 ust. 2 u.P. - należy m.in. ochrona życia i zdrowia ludzi oraz mienia, ochrona bezpieczeństwa i porządku publicznego, a ponadto wykrywanie przestępstw i wykroczeń oraz ściganie ich sprawców. Realizacja tak ważnych zadań wymaga, aby funkcjonariuszami Policji były osoby o odpowiednich kwalifikacjach merytorycznych oraz posiadające niezbędną zdolność fizyczną i psychiczną do służby w formacjach mundurowych. Służbę w Policji mogą pełnić wyłącznie obywatele polscy o nieposzlakowanej opinii (art. 25 ust. 1 u.P.). Jakiekolwiek wątpliwości co do posiadania takiego przymiotu dyskwalifikują funkcjonariusza jako osobę zdolną do prawidłowego wykonywania obowiązków służbowych. Każdy, kto decyduje się na dobrowolne podjęcie służby w Policji, musi zdawać sobie sprawę z powyższego. Składa bowiem ślubowanie o treści wskazanej w art. 27 ust. 1 u.P., podczas którego zobowiązuje się m.in. do godnego zachowania w służbie i poza nią oraz należytej dbałości o dobro formacji, do której przystępuje.
Nadto funkcjonariusz Policji musi mieć świadomość tego, że sprawowanie funkcji publicznej łączy się nie tylko z pewnymi przywilejami, ale i ze zwiększonymi obowiązkami oraz pewnymi ograniczeniami nieznanymi innym grupom zawodowym. Policjantom przysługuje zwiększona ochrona trwałości stosunku służbowego, jednakże nie ma ona charakteru bezwzględnego. Ustawodawca w ich interesie reglamentuje dopuszczalne przyczyny zwolnienia ze służby. Jednocześnie dostrzega też potrzebę prowadzenia racjonalnej polityki kadrowej w interesie tej formacji oraz konieczność wyposażenia jej organów w instrumenty prawne niezbędne do podejmowania działań zmierzających do budowania autorytetu Państwa i zaufania obywateli do jego organów (vide wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego; dalej: "NSA" z 29 lipca 2014 r., sygn. akt I OSK 1853/13 oraz z 5 lipca 2016 r, sygn. akt I OSK 111/15 - orzeczenia sądów administracyjnych są publikowane w internetowej bazie orzeczeń na stronie NSA: orzeczenia.nsa.gov.pl).
W ocenie organu drugiej instancji, już samo podejrzenie funkcjonariusza o zachowanie karalne, zaprzeczające podjętym zobowiązaniom, naraża dobre imię służby, którego utrzymanie składa się na treść "ważnego interesu służby". Policjant, któremu przedstawiono zarzut popełnienia przestępstwa umyślnego, ściganego z oskarżenia publicznego, traci przymiot "nieskazitelności charakteru", a także autorytet oraz wiarygodność w odbiorze społecznym, które to elementy są niezbędne do właściwego i skutecznego wykonywania obowiązków łączących się ze służbą w organach ścigania. Powyższa sytuacja wpływa również demoralizująco na pozostałych funkcjonariuszy i rzutuje na powstanie negatywnego wizerunku Policji w odbiorze społecznym, co przekłada się na utratę zaufania do organów Państwa.
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że w dniu [...] maja 2021 r. skarżącemu przedstawiono zarzuty popełnienia przestępstwa udziału w zorganizowanej grupie przestępczej (art. 258 § 1 k.k.) oraz przestępstwa skarbowego przeciwko obowiązkom podatkowym (art. 21 § 2 k.k. w związku z art. 20 § 2 k.k.s. w związku z art. 54 § 1 k.k.s. w zbiegu z art. 73a § 1 k.k.s. w związku z art. 37 § 1 pkt 1, 2 i 5 k.k.s. w związku z art. 6 § 2 k.k.s. oraz art. 7 § 1 k.k.s.). Przestępstwa, o popełnienie których podejrzany jest funkcjonariusz, nie licują z honorem, godnością i dobrym imieniem służby, o których mowa w rocie ślubowania policjanta. W art. 258 § 1 k.k. stypizowany został czyn związany z przestępczością zorganizowaną - udział w zorganizowanej grupie lub związku przestępczym mających na celu popełnienie przestępstwa lub przestępstwa skarbowego. Przedmiotem ochrony w odniesieniu do tego przestępstwa jest porządek publiczny oraz bezpieczeństwo państwa i obywateli, dla których przestępczość zorganizowana w postaci grup i związków stanowi poważne zagrożenie. Znamiona przestępstwa z art. 258 § 1 k.k. realizuje już przynależność do struktury osobowej złączonej porozumieniem zawartym dla popełnienia tylko jednego określonego czynu zabronionego będącego "przestępstwem" lub "przestępstwem skarbowym". Natomiast przestępstwa skarbowe przeciwko obowiązkom podatkowym to czyny zabronione polegające na uszczupleniu lub narażeniu na uszczuplenie należności publicznoprawnej. Przepis art. 54 § 1 k.k.s. penalizuje nieujawnienie przedmiotu lub podstawy opodatkowania (uchylenie się od opodatkowania). Czyn określony w tym przepisie ma charakter umyślny oraz skutkowy (dla jego dokonania wymagane jest wystąpienie skutku w postaci narażenia podatku na uszczuplenie). Z kolei art. 73a § 1 k.k.s. dotyczy zmiany przeznaczenia oleju. Przedmiotem ochrony jest w tym przypadku mienie wierzyciela podatkowego, albowiem jest to czyn skutkowy - narażający podatek akcyzowy na uszczuplenie.
Ponadto KGP odnotował, iż zarzuty przedstawione przez prokuratora dotyczą przestępstwa popełnionego w ramach czynu ciągłego, a dodatkowo przy zastosowaniu art. 37 § 1 pkt 1, 2 i 5 k.k.s., w myśl którego sąd stosuje nadzwyczajne obostrzenie kary, jeżeli sprawca; popełnia umyślnie przestępstwo skarbowe, powodując uszczuplenie należności publicznoprawnej dużej wartości albo popełnia umyślnie przestępstwo skarbowe, a wartość przedmiotu czynu zabronionego jest duża (pkt 1); uczynił sobie z popełniania przestępstw skarbowych stałe źródło dochodu (pkt 2) oraz popełnia przestępstwo skarbowe, działając w zorganizowanej grupie albo w związku mającym na celu popełnienie przestępstwa skarbowego (pkt 5).
Wszczęcie postępowania karnego przeciwko funkcjonariuszowi o ww. przestępstwa wskazuje nie tylko na możliwość naruszenia przepisów prawa, ale przede wszystkim jest zaprzeczeniem etosu zawodu policjanta, który ma stać na straży bezpieczeństwa i porządku publicznego. Zachowanie skarżącego podważyło zaufanie do instytucji publicznej jaką jest Policja, jak również stanowi jaskrawy przykład zachowania nielicującego z godnością i etosem zawodu policjanta. Jako osoba, która w życiu zawodowym permanentnie stykała się z objawami naruszeń przepisów prawa, skarżący powinien mieć świadomość tego, jakie są skutki określonego zachowania, w tym w sferze publicznej. Według organu odwoławczego, przedstawienie funkcjonariuszowi zarzutów popełnienia ww. przestępstw sprawia, że niewątpliwie utracił on przymioty konieczne do pozostawania w szeregach formacji służącej społeczeństwu. Był on bowiem zobowiązany do zapobiegania, wykrywania i ścigania przestępstw oraz reagowania na wszelkie przejawy łamania prawa. Wobec powyższego należało uznać, iż skarżący nie cieszy się już nieposzlakowaną opinią, a zatem nie spełnia podstawowego warunku zawartego w art. 25 ust. 1 u.P., niezbędnego do pełnienia służby w Policji. Zwolnienie funkcjonariusza stanowi zdecydowaną reakcję formacji na przejawy łamania prawa i lekceważenia etosu zawodu przez jej członka, a jednocześnie jest dla społeczeństwa sygnałem, że Policja jest w stanie sama oczyścić swoje szeregi, postępując bezkompromisowo wobec tych, którzy nie zasługują na to, by dalej w niej służyć.
Stanowiska organu drugiej instancji nie zmienia fakt, iż materiały postępowania karnego są objęte tajemnicą. KGP zauważył, że sam fakt przedstawienia policjantowi zarzutów karnych uzasadnia podjęcie przez organy takich działań o charakterze prewencyjnym, które zabezpieczą w należyty sposób ważny interes służby, a tym samym uniemożliwią pełnienie dalszej służby policjantowi, na którym ciążą tak poważne zarzuty.
Konkludując, organ odwoławczy stwierdził, że zarzuty przestawione w odwołaniu są niezasadne. Zdaniem KGP, organ pierwszej instancji zebrał materiał niezbędny do podjęcia decyzji merytorycznej, a następnie w granicach swobodnej oceny dowodów dokonał jego kompleksowej oceny. Zgromadzona w sprawie dokumentacja świadcząca o prowadzonym przeciwko funkcjonariuszowi postępowaniu karnym potwierdza słuszność ustaleń KWP i jest bez wątpienia wystarczającym materiałem dla ustalenia przez KGP okoliczności istotnych dla tego postępowania i pozwalającym na merytoryczne jego zakończenie. Wszelkie inne ustalenia nie zmieniłyby przyjętej oceny o utracie przez skarżącego przymiotu nieposzlakowanej opinii, a dalsze gromadzenie innej dokumentacji powodowałoby przedłużenie tego postępowania.
Organ drugiej instancji zaznaczył także, że w postępowaniu dowodowym fakty istotne dla rozstrzygnięcia kwestii zwolnienia policjanta ze służby w Policji zostały wyjaśnione ponad wszelką wątpliwość. Z tych też względów w prowadzonym przed organem odwoławczym postępowaniu administracyjnym nie było potrzeby uzupełnienia materiału dowodowego o dowody zgłoszone przez pełnomocnika skarżącego - decyzja dotycząca zwolnienia funkcjonariusza ze służby ze względu na ważny interes służby znajduje pełne oparcie w okolicznościach wynikających ze zgromadzonego materiału dowodowego.
Reasumując, organ drugiej instancji stwierdził, iż postępowanie prowadzone było w sposób prawidłowy; wszystkie fakty mające istotne znaczenie zostały przez KWP prawidłowo ustalone i rozważone w sposób niezbędny do rozstrzygnięcia sprawy. Organ pierwszej instancji dokonał wnikliwej analizy materiału dowodowego istotnego z punktu widzenia przepisu art. 41 ust. 2 pkt 5 u.P., a na podstawie zebranej dokumentacji bezsprzeczne można było ustalić stan faktyczny i prawny sprawy. Odnosząc się do zarzutu nadania rygoru natychmiastowej wykonalności, KGP zaaprobował wykorzystanie tej instytucji przez organ pierwszej instancji, wskazując na spełnienie przesłanek wynikających z art. 108 § 1 k.p.a., tj. przesłanek uzasadniających przedłożenie interesu społecznego nad indywidualny interes funkcjonariusza.
Powyższy rozkaz personalny KGP skarżący (reprezentowany przez ww. pełnomocnika) uczynił przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, żądając zmiany zaskarżonego aktu i przywrócenia go na dotychczasowe stanowisko, ewentualnie uchylenia zaskarżonego rozkazu personalnego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu skarżący zarzucił naruszenie:
1. art. 8 k.p.a. poprzez nieprawidłowe przyjęcie, że zasada uznania administracyjnego przy fakultatywnym zwolnieniu z art. 41 ust. 2 pkt 5 u.P. może sprowadzać się do dowolnego podejmowania decyzji jedynie w oparciu o fakt, iż wszczęto postępowanie karne przeciwko skarżącemu, co rzekomo podważa interes służby i godzi w dobre imię Policji w sytuacji, gdy postępowanie do dnia dzisiejszego nie zostało prawomocnie zakończone, jego wynik jest niepewny, a zakończenie postępowania jest odległe;
2. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. przez wydanie zaskarżonego rozkazu z naruszeniem zasady prawdy obiektywnej wskutek nieuwzględnienia i w ogóle nierozważenia słusznego interesu skarżącego, w tym niewyczerpania inicjatywy dowodowej w wymienionym zakresie, a uzasadnienie zaskarżonego rozkazu personalnego jest całkowicie pozbawione argumentacji co do słusznego interesu skarżącego;
3. art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i 4 oraz art. 80 k.p.a. poprzez wydanie rozkazu personalnego dotkniętego istotnymi wadami w zakresie gromadzenia materiału dowodowego oraz jego oceny, co polega na wydaniu decyzji bez przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów wskazujących na spełnienie przesłanki "ważnego interesu służby" i oparciu się jedynie na postanowieniu w przedmiocie postawienia funkcjonariuszowi zarzutów, które nie przesądzają w żadnej mierze o jego winie, a co więcej - z uwagi na zasadę braku jawności postępowania przygotowawczego - fakt postawienia funkcjonariuszowi zarzutów nie jest informacją dostępną publicznie;
4. art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1 oraz art. 107 § 1 pkt. 6 k.p.a. poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego, wyrażające się w dowolnej, a nie swobodnej analizie przesłanek wydalenia funkcjonariusza ze służby, wskazanych w przepisach prawa materialnego, co doprowadziło do decyzji niedostatecznie zindywidualizowanej, arbitralnej w swej treści, pomijającej właściwe wyważenie interesu indywidualnego i publicznego i naruszającej zasadę proporcjonalności;
5. art. 156 § 1 pkt 3 w związku z art. 16 k.p.a. poprzez naruszenie powagi rzeczy osądzonej, albowiem ocena zasadności wydalenia skarżącego ze służby z uwagi na tożsame okoliczności faktyczne, jak wskazane w decyzji z [...] sierpnia 2021 r. została już prawomocnie oceniona ostateczną decyzją KWP, a od dnia jego wydania nie wystąpiły żadne nowe okoliczności faktyczne;
6. art. 41 ust. 2 pkt 5 u.P. poprzez jego zastosowanie w stosunku do skarżącego, pomimo braku spełnienia i wykazania przez organ przesłanki "ważnego interesu służby" w zwolnieniu funkcjonariusza ze służby w Policji w sytuacji, gdy skarżący w dalszym ciągu posiada przymiot osoby niekaranej, zaś wynik postępowania wydaje się odległy, a postępowanie przygotowawcze jest w dalszym ciągu w fazie wstępnej i nie sposób przewidzieć terminu jego zakończenia;
7. art. 25 ust. 1 u.P. poprzez błędne uznanie, iż skarżący nie spełnia wymogu posiadania nieposzlakowanej opinii;
8. art. 42 ust. 3 Konstytucji w związku z art. 5 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 534 ze zm.; dalej: "k.p.k.") poprzez zastąpienie zasady domniemania niewinności zasadą domniemania winy, a w konsekwencji zwolnienie skarżącego ze służby.
W uzasadnieniu skargi funkcjonariusz rozwinął poszczególne zarzuty.
W odpowiedzi na skargę KGP wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu personalnego.
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 31 maja 2022 r. pełnomocnik skarżącego poparł skargę i wnioski w niej zawarte oraz wniósł nie tylko o uchylenie zaskarżonego rozkazu personalnego, ale również poprzedzającego go rozkazu personalnego KWP, a także zasądzenie kosztów postępowania sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu, bowiem zaskarżony rozkaz personalny KGP, a także utrzymany nim w mocy rozkaz personalny KWP nie naruszają prawa tak procesowego, jak i materialnego.
Trafna jest argumentacja organu odwoławczego. Tutejszy Sąd w pełni ją podziela. Organy Policji obu instancji właściwie skonstatowały wystąpienie w przedmiotowej sprawie przesłanek zwolnienia skarżącego ze służby wobec jej ważnego interesu, o którym mowa w art. 41 § 2 pkt 5 u.P. W uzasadnieniu zaskarżonego rozkazu personalnego opisano wszystkie istotne uwarunkowania formalne (w tym powołano poglądy judykatury) oraz okoliczności faktyczne sprawy, a także wyczerpująco odniesiono się do zarzutów odwołania.
W sprawie nie są sporne jej kluczowe okoliczności faktyczne. Skarżącemu przedstawiono zarzuty popełnienia przestępstwa udziału w zorganizowanej grupie przestępczej (art. 258 § 1 k.k.) oraz przestępstwa skarbowego przeciwko obowiązkom podatkowym (art. 21 § 2 k.k. w związku z art. 20 § 2 k.k.s. w związku z art. 54 § 1 k.k.s. w zbiegu z art. 73a § 1 k.k.s. w związku z art. 37 § 1 pkt 1, 2 i 5 k.k.s. w związku z art. 6 § 2 k.k.s. oraz art. 7 § 1 k.k.s.).
Zarzuty skargi koncentrowały się na próbie wykazania, że samo postawienie funkcjonariuszowi konkretnych zarzutów karnych nie może być podstawą jego zwolnienia ze służby w Policji. Podnoszono także istotne - zdaniem skarżącego - uchybienia procesowe, których dopuściły się orzekające w sprawie organy, a polegające przede wszystkim na niewystarczającym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy oraz zgromadzeniu niepełnego materiału dowodowego i jego dowolnej ocenie. Skarżący zarzucił też naruszenie art. 25 ust. 1 u.P. poprzez błędne uznanie, iż nie spełnia wymogu posiadania nieposzlakowanej opinii.
Odnosząc się do tych zarzutów skargi należy wskazać, co następuje.
Podstawą materialnoprawną zaskarżonego rozkazu personalnego jest art. 41 ust. 2 pkt 5 u.P., w myśl którego policjanta można zwolnić ze służby w przypadku, gdy wymaga tego jej ważny interes. Jest to więc uprawnienie przyznane organowi w sytuacji, gdy dojdzie do przekonania, że interes społeczny (interes służby) przeważa nad słusznym interesem strony.
Pojęcie ważnego interesu służby nie zostało w bliżej określone w u.P., lecz w praktyce słusznie przyjęto, że na podstawie tego przepisu dokonuje się zwolnień takich funkcjonariuszy Policji, którzy - w ocenie przełożonych - nie powinni z przyczyn pozamerytorycznych pełnić dalej służby. Omawiana przesłanka winna być przy tym w indywidualnej sprawie skonkretyzowana przez wskazanie okoliczności faktycznych składających się na taką ocenę. Rozkaz personalny wydany na podstawie cytowanego wyżej przepisu ma charakter fakultatywny i podejmowany jest w ramach uznania administracyjnego. Z tego względu, mimo że prawodawca nie określił, co należy rozumieć przez pojęcie "ważnego interesu służby", nie powinno budzić wątpliwości, iż chodzi tu o dobro interesu służby rozumianego jako interes społeczny.
Z uzasadnienia zaskarżonego rozkazu personalnego jednoznacznie wynika, że KGP jako podstawę zwolnienia skarżącego ze służby uznał postawienie mu zarzutu popełnienia przestępstw z art. 258 § 2 k.k. oraz z art. 21 § 2 k.k. w związku z art. 20 § 2 k.k.s. w związku z art. 54 § 1 k.k.s. w zbiegu z art. 73a § 1 k.k.s. w związku z art. 37 § 1 pkt 1, 2 i 5 k.k.s. w związku z art. 6 § 2 k.k.s. oraz art. 7 § 1 k.k.s. Wprawdzie samo postawienie zarzutów karnych nie może automatycznie skutkować zwolnieniem ze służby, to nie bez znaczenia pozostaje charakter przestępstw, o których popełnienie funkcjonariusz jest podejrzany. Zarzuty popełnienia przestępstwa udziału w zorganizowanej grupie lub związku przestępczym mających na celu popełnienie przestępstwa lub przestępstwa skarbowego, a także zarzuty popełnienia przestępstwa skarbowego przeciwko obowiązkom podatkowym implikują bardzo naganny odbiór w społeczeństwie. Ponadto zarzuty postawione skarżącemu przez organy ścigania dotyczą czynów zabronionych popełnionych w warunkach czynu ciągłego oraz obejmują zastosowanie instytucji nadzwyczajnego obostrzenia kary.
Przedstawienie funkcjonariuszowi ww. zarzutów szkodzi przede wszystkim autorytetowi Policji oraz wpływa na zaufanie obywateli do funkcjonariuszy tej formacji. Policjant - jako funkcjonariusz służący społeczeństwu - jest zobowiązany do utrzymania bezpieczeństwa i porządku publicznego. W sytuacji, gdy policjant sam się dopuszcza czynów karalnych (a uprawdopodabnia to postawienie skarżącemu zarzutów prokuratorskich oraz zastosowanie względem niego środków zapobiegawczych, które można stosować jedynie w sytuacji, gdy zebrane dowody wskazują na duże prawdopodobieństwo popełnienia zarzucanego przestępstwa), nie sposób nie zgodzić się z organami Policji obu instancji, że przestaje spełniać kryterium nieskazitelnego charakteru, a jego ewentualne pozostawanie w szeregach tej formacji byłoby sprzeczne z jej interesem.
Trafna jest konstatacja KGP, iż przedstawienie funkcjonariuszowi zarzutów popełnienia: przestępstwa umyślnego, ściganego z oskarżenia publicznego oraz przestępstwa skarbowego deprecjonuje go jako osobę mogącą służyć w formacji, która - dla skutecznego wykonywania zadań - powinna być obdarzona zaufaniem społecznym. Policjant jest zobowiązany do zapobiegania, wykrywania i ścigania przestępstw oraz reagowania na wszelkie przejawy łamania porządku prawnego. Skoro skarżącemu zarzuca się popełnienie przestępstw karno-skarbowych dokonywanych w ramach udziału w zorganizowanej grupie przestępczej, to powinien liczyć się z zastosowaniem wobec niego sankcji służbowych, w tym z możliwością rozwiązania stosunku służbowego. Poza granicami niniejszej sprawy pozostaje okoliczność, czy skarżący rzeczywiście dopuścił się zarzucanych mu czynów. Poszczególne zasady postępowania karnego nie mogą być przenoszone na grunt postępowania administracyjnego, prowadzonego na podstawie przepisów k.p.a. Niezależnie od wyniku sprawy karnej, osoba podejrzana o popełnienie przestępstwa ściganego z urzędu, nie powinna służyć w Policji. W toku postępowania administracyjnego bez znaczenia pozostaje, przewidziana w art. 5 § 1 k.p.k., zasada domniemania niewinności. Działania przełożonych funkcjonariusza nie zależały od wyniku prowadzonej przeciwko niemu sprawy karnej. Zatem nie musieli się oni wstrzymywać z podjęciem decyzji personalnych do czasu zakończenia postępowania karnego. Przełożeni skarżącego byli uprawnieni do niezwłocznego podjęcia kroków, kierując się troską o dobro całej formacji, a także do oceny, czy w ustalonych okolicznościach sprawy możliwe było pozostawienie w służbie policjanta podejrzewanego o popełnienie ww. przestępstw. To do organów Policji należy kształtowanie dobrego oblicza tej formacji, a pozostawanie w jej szeregach osoby, której postawiono zarzuty w postępowaniu karnym, nie może być traktowane jako zgodne z interesem służby. Tak więc rozkaz personalny o zwolnieniu skarżącego ze służby w Policji mieści się w granicach uznania upoważnionego organu. Sytuacja, w której znalazł się funkcjonariusz, godzi w etos zawodu policjanta. Stąd nietrafne są zarzuty skargi jakoby organ dowolnie skonstatował o utracie przez skarżącego przymiotu nieposzlakowanej opinii na skutek niezachowania zasad etyki zawodowej.
Zarówno organ pierwszej instancji, jak i KGP działały na podstawie obowiązujących przepisów i nie kierowały się w jakiejkolwiek mierze dowolnością. Sąd, badając zaskarżony i poprzedzający go rozkaz personalny, nie dopatrzył się przekroczenia granic uznania administracyjnego. Organy Policji, w toku prowadzonego postępowania administracyjnego, wzięły pod uwagę prawidłowo zebrane dowody, a także w sposób wszechstronny i jednoznaczny wyjaśniły, dlaczego w niniejszej sprawie zaistniały przesłanki przemawiające za zwolnieniem skarżącego ze służby w Policji w trybie art. 41 ust. 2 pkt 5 u.P. Nie doszło do uchybienia normom prawnym wynikającym z art. 7, art. 75, art. 77 § 1 i 4 oraz art. 80 k.p.a. Tutejszy Sąd w pełni podziela stanowisko NSA, który w wyroku z 25 września 2020 r., sygn. akt II GSK 795/18, wskazał, iż wynikający z art. 77 § 1 k.p.a. nakaz zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego nie oznacza, że należy prowadzić postępowanie dowodowe nawet wówczas, gdy całokształt okoliczności ujawnionych w sprawie wystarcza do podjęcia rozstrzygnięcia. Przyjęcie odmiennych reguł przy podejmowaniu przez organ czynności mogłoby doprowadzić do nieuzasadnionego przedłużania postępowania, co z kolei stanowiłoby naruszenie zasad ogólnych postępowania administracyjnego uregulowanych w rozdziale 2 działu I k.p.a., m.in. określonej w art. 12 k.p.a. zasady szybkości i prostoty postępowania. Sąd przychyla się do stanowiska organu odwoławczego, iż zgromadzenie materiału dowodowego w sprawie musi być determinowane celem takiego postępowania, a organ zobowiązany jest – w myśl powołanych wyżej przepisów – zebrać materiał niezbędny do podjęcia decyzji końcowej, a nie określenia wszelkich okoliczności zaistniałych w sprawie. W ocenie tut. Sądu, zebrany materiał dowodowy był wystarczający do merytorycznego rozpoznania sprawy.
Nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut naruszenia zasady pogłębiania zaufania obywateli do władzy publicznej, wyrażonej w art. 8 k.p.a., ponieważ organy Policji wszechstronnie wyjaśniły wszelkie istotne okoliczności dotyczące przedmiotowej sprawy, jak również umotywowały zaistnienie podstawy do zwolnienia skarżącego ze służby w Policji na mocy art. 41 ust. 2 pkt 5 u.P.
Również organy Policji obu instancji wyczerpująco wyjaśniły w uzasadnieniu rozkazów personalnych, dlaczego przyjęły, iż zachodziła wobec funkcjonariusza przesłanka do zwolnienia go ze służby z uwagi na jej ważny interes. Nie uchybiono zatem treści art. 107 § 3 k.p.a.
Jako bezpodstawny należy także ocenić zarzut skarżącego odnośnie naruszenia art. 156 § 1 pkt 3 w związku z art. 16 k.p.a. Sąd aprobuje stanowisko organu drugiej instancji, wedle którego każda z przewidzianych przez ustawodawcę przesłanek stanowi odrębną podstawę rozwiązania stosunku służbowego. W sprawie zwolnienia ze służby w oparciu o każdą z dopuszczalnych podstaw, prowadzone jest odrębne postępowanie administracyjne, a organ obowiązany jest ocenić spełnienie przesłanki uzasadniającej rozwiązanie stosunku służbowego w trybie przyjętej podstawy oraz - w zależności od poczynionych ustaleń - podjąć odpowiednie rozstrzygnięcie kończące postępowanie w danej sprawie.
Rację ma KGP, iż każda z powołanych norm przewiduje inne przesłanki umożliwiające zwolnienie policjanta ze służby, a zbieżność stanu faktycznego w sytuacji odrębności faktów prawotwórczych, nie oznacza tożsamości sprawy. Tożsamość spraw zachodzi wtedy, gdy występują te same podmioty w sprawach dotyczących tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w niezmienionym stanie faktycznym. Tożsamość musi zatem dotyczyć zarówno aspektu podmiotowego, jak i przedmiotowego sprawy (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 29 października 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 909/19). W konsekwencji wskazać należy, iż decyzja ostateczna ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą prawną stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami.
Taka sytuacja nie zaistniała w niniejszej sprawie. Fakt wszczęcia i prowadzenia postępowania w przedmiocie zwolnienia skarżącego ze służby w Policji w oparciu o art. 41 ust. 2 pkt 8 u.P., zakończonego wydaniem rozkazu personalnego KWP z [...] lipca 2021 r. nr [...] uchylającego w całości rozkaz personalny KPP z [...] maja 2021 r. nr [...] i umarzającego w całości postępowanie prowadzone przez KPP, nie ma wpływu na prawidłowość rozstrzygnięcia wydanego w trybie art. 41 ust. 2 pkt 5 u.P. Każda z powyższych norm prawnych precyzuje inne przesłanki, których zaistnienie umożliwia zwolnienie policjanta ze służby. Ponadto rozkaz personalny KWP z [...] lipca 2021 r. nie rozstrzyga sprawy co do istoty; jest to wyłącznie rozstrzygnięcie proceduralne. Decyzja o umorzeniu postępowania posiada cechę ostateczności jedynie w zakresie tego, co stanowi przedmiot rozstrzygnięcia (vide wyrok NSA z 18 lutego 2021 r., sygn. akt III GSK 1153/20).
Konkludując, w przedmiotowej sprawie nie naruszono ani przepisu prawa materialnego, zakreślającego przesłanki zwolnienia ze służby w Policji z uwagi na jej ważny interes, ani przepisów postępowania co do obowiązku właściwego wyjaśnienia sprawy i zgromadzenia pełnego materiału dowodowego.
Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło