II SA/Wa 59/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski, Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Asesor WSA Jarosław Trelka, Protokolant Bartosz Piwoński, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi R.B. na decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, 2. zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości W dniu [...] sierpnia 2007 r. R.B. skierował do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w S. wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji personalnej Dyrektora Aresztu Śledczego w K. z dnia [...] grudnia 1998 r. nr [...] o przyjęciu do służby przygotowawczej w Służbie Więziennej, mianowaniu na stanowisko [...] i ustaleniu uposażenia, a także zaliczeniu na dzień [...] grudnia 1998 r. do wysługi lat okresu zasadniczej służby wojskowej w wymiarze [...]. R.B. w uzasadnieniu wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji podniósł, że narusza ona § 1 ust. 1 pkt 3 zarządzenia nr 36/96/CZSW Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 sierpnia 1996 r. w sprawie zasad i trybu zaliczania okresów służby i pracy, podlegających uwzględnieniu przy ustalaniu dodatku za wysługę lat funkcjonariuszy Służby Więziennej w związku z art. 86 ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony RP (Dz. U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416 ze zm.). Jego zdaniem, naruszenie polega na niezaliczeniu do wysługi lat okresu pełnienia nadterminowej zasadniczej służby wojskowej będącej zasadniczą służbą wojskową. Wniósł on także o wydanie nowej decyzji w sprawie zaliczenia okresu pełnienia nadterminowej zasadniczej służby wojskowej do wysługi lat w Służbie Więziennej. Dyrektor Generalny Służby Więziennej decyzją z dnia [...] października 2007 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 156 § 1 i art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w S. z dnia [...] września 2007 r. nr [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji personalnej Dyrektora Aresztu Śledczego w K. z dnia [...] grudnia 1998 r. nr [...] na podstawie art. 157 pkt 1 i 2 i art. 158 § 1 w związku z art. 156 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 6 ust. 5 i art. 100 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (tekst jedn. Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.). W uzasadnieniu podano, że brak jest podstaw do uznania, że powołana decyzja Dyrektora Aresztu Śledczego w K. wydana została z rażącym naruszeniem prawa. Wskazując na orzeczenie Sądu Najwyższego Izba Wojskowa z dnia 20 lutego 1996 r. sygn. akt WR 15/96 (OSNKW 1996/5-6/35) oraz wyrok OZ NSA w Bydgoszczy z dnia 13 lutego 2003 r. sygn. akt SA/Bd 185/03 niepubl. podniesiono, że orzecznictwo sądowe co do charakteru nadterminowej służby wojskowej nie jest jednolite. Powołane zaś przez skarżącego orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2006 r. sygn. akt I OSK 283/06 niepubl. wydane zostało w indywidualnej sprawie i nie może stanowić podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 1998 r. Zdaniem organu, nie jest możliwie stwierdzenie nieważności przedmiotowej decyzji również z powodu nieodwracalnych skutków prawnych związanych z nawiązaniem tą decyzją stosunku służbowego. Wywiedziono, że podstawowa różnica pomiędzy zasadniczą służbą wojskową, a nadterminową służbą wojskową polega na tym, że o ile pierwsza jest obowiązkiem każdego obywatela RP i odbywa się na zasadzie powołania, o tyle druga polega na dobrowolnym zgłoszeniu się do jej odbywania i stanowi przedłużenie obowiązkowej zasadniczej służby wojskowej. W ocenie Dyrektora Generalnego Służby Więziennej, pełnienie nadterminowej służby wojskowej można uznać jako swego rodzaju zatrudnienie, co w świetle art. 100 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej wyklucza możliwość zaliczenia tego okresu do stażu uprawniającego do dodatku za wysługę lat, gdyż nie znajduje się w katalogu okresów uwzględnianych przy ustaleniu wysokości dodatku za wysługę lat. Zasadnicza służba wojskowa stanowi okres, który jako nieliczny został zaliczony przez ustawodawcę do każdego stażu, od którego zależą uprawnienia pracownicze. W skardze do Sądu z dnia [...] listopada 2007 r. R.B. wniósł o uchylenie decyzji Dyrektora Generalnego Służby Więziennej w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w K. z dnia [...] grudnia 1998 r. oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania. Zarzucił organowi błędną wykładnię art. 100 ustawy o Służbie Więziennej w związku z art. 59, 82 i 86 § 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP. Wnoszący skargę, powołując się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2006 r. sygn. akt I OSK 283/06 stwierdził, że organ powinien uwzględnić do wysługi lat okres pełnionej przez niego nadterminowej służby wojskowej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Generalny Służby Więziennej wniósł o jej oddalenie, przytaczając w uzasadnieniu swego stanowiska procesowego argumentację zaprezentowaną w wydanej przez siebie decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Przeprowadzając kontrolę zaskarżonej decyzji należy stwierdzić, że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zarówno Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w S. jak i Dyrektor Generalny Służby Więziennej, rozstrzygając sprawę, naruszyli przepisy prawa materialnego oraz postępowania administracyjnego. Istota sprawy sprowadza się do określenia prawnej formy rozstrzygnięcia w zakresie zaliczenia funkcjonariuszowi Służby Więziennej okresów służby i pracy, podlegających uwzględnieniu przy ustalaniu stażu służby uprawniającego do dodatku za wysługę lat lub nagrody jubileuszowej. W dniu [...] grudnia 1998 r. (data wydania decyzji badanej w trybie nadzoru) ustawa o Służbie Więziennej nie wskazywała, że zaliczenie bądź odmowa zaliczenia funkcjonariuszowi Służby Więziennej okresów służby i pracy, podlegających uwzględnieniu przy ustalaniu stażu służby uprawniającego do dodatku za wysługę lat lub nagrody jubileuszowej następuje przez wydanie decyzji administracyjnej. Podstawy prawnej do wydania w tym zakresie tego rodzaju rozstrzygnięcia nie stanowił także przepis § 3 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 sierpnia 1996 r. w sprawie zasad i trybu zaliczania okresów służby i pracy, podlegających uwzględnieniu przy ustalaniu dodatku za wysługę lat funkcjonariuszy Służby Więziennej przewidujący, że zaliczenie okresów służby (zatrudnienia) następuje w formie decyzji personalnej. Stosownie bowiem do art. 93 ust. 2 Konstytucji RP, która weszła w życie w dniu 17 października 1997 r., zarządzenie nie może stanowić podstawy decyzji wobec obywateli, osób prawnych oraz innych podmiotów, gdyż źródłami powszechnie obowiązującego prawa są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia (art. 87 ust. 1 Konstytucji). W związku z powyższym, z dniem wejścia w życie Konstytucji RP, zarządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 sierpnia 1996 r. w sprawie zasad i trybu zaliczania okresów służby i pracy, podlegających uwzględnieniu przy ustalaniu dodatku za wysługę lat funkcjonariuszy Służby Więziennej stało się aktem wewnętrznym (por. wyrok z 20 lipca 2001 r. sygn. akt I SA 415/2000, LEX 53943). Zatem ustalenie stażu służbowego funkcjonariusza, na potrzeby zarówno nagrody jubileuszowej, jak i dodatku za wysługę lat, w dacie wydania decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w K. było po prostu istotnym elementem postępowania wyjaśniającego i dowodowego w sprawie o przyznanie określonego świadczenia pieniężnego i nie mogło stanowić w związku z tym przedmiotu odrębnej sprawy administracyjnej. Pomimo, że przepisy wyżej powoływanego zarządzenia nie stanowiły upoważnienia do wydania decyzji zaliczającej bądź odmawiającej zaliczenia funkcjonariuszowi Służby Więziennej okresów służby i pracy, podlegających uwzględnieniu przy ustalaniu stażu służby uprawniającego do dodatku za wysługę lat lub nagrody jubileuszowej, to jednak Dyrektor Aresztu Śledczego w K. w decyzji z dnia [...] grudnia 1998 r. takie rozstrzygnięcie zawarł. Skoro więc istnieje podstawa do stwierdzenia nieważności ostatnio wskazanej decyzji w części dotyczącej zaliczenia do wysługi lat okresu zasadniczej służby wojskowej, to zachodzi konieczność uchylenia decyzji Dyrektora Generalnego Służby Więziennej oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji odmawiającej stwierdzenia nieważności przedmiotowej decyzji. Należy wyjaśnić, że w ramach art. 156 § 1 kpa możliwe jest stwierdzenie nieważności decyzji w części, gdy tylko ta część zawiera wady, które jednak nie wywierają wpływu na treść pozostałych rozstrzygnięć, mogących samodzielnie funkcjonować w obrocie prawnym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 grudnia 1990 r., sygn. akt II SA 740/90, ONSA 1991, z. 1, poz. 7 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2003 r., sygn. akt III RN 3/02, OSNP 2004, z. 4, poz. 56). Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej decyzji. Zgodnie z art. 200 wskazanej powyżej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zwrot kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw, przysługuje skarżącemu od organu w wypadku uwzględnienia skargi. Stosownie do treści art. 239 pkt 1 lit. d tej ustawy skarżący jest zwolniony z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Zarówno z akt sądowych sprawy jak i z protokołu rozprawy nie wynika, aby wskazywał, że poniósł on koszty postępowania, o których mowa w art. 205 § 1 powołanej ustawy, co w konsekwencji skutkuje nieuwzględnieniem przez Sąd wniosku o zasądzenie kosztów.