II SA/Wa 597/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. P. z dnia [...] maja 2013 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. P. i M. K. P. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy Wnioskiem z dnia [...] maja 2013 r. A. P. wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W treści formularza wniosku skarżący oświadczył, że źródłem jego utrzymania w gospodarstwie domowym, które prowadzi wspólnie z żoną i dwójką małoletnich dzieci, jest wynagrodzenie żony w wysokości ok. 3.500 zł brutto miesięcznie. Skarżący wskazał, że prowadzi działalność gospodarczą, lecz nie osiąga z tego tytułu żadnego dochodu, a wykazuje jedynie stratę. Podniósł, że jest w trudnej sytuacji majątkowej, ponieważ posiada zajęcie komornicze na nieruchomości i na rachunkach bankowych. Podał, że aktualna wierzytelność podlegająca egzekucji wynosi ok. 15.000 zł. Wskazał, że wszystkie wydatki są zbilansowane z dochodem żony. Nie wymienił jednak rzeczywistej kwoty miesięcznych wydatków. Jako składniki majątku rodziny skarżący wymienił lokal mieszkalny o pow. 104 m2 oraz udział w prawie własności nieruchomości rolnej o pow. 0,45 ha wynoszący ½ części. Wcześniej skarżący złożył dokumenty źródłowe w postaci kopii wyroku SO w W. z dnia [...] grudnia 2012 r., którym oddalono apelację od wyroku w sprawie, w której skarżący i jego żona występowali jaki pozwani oraz w postaci kopii skierowanego do niego wezwania do zapłaty należności głównej w wysokości 9.814,51 zł doręczonego w postępowaniu egzekucyjnym. Skarżący nie złożył żadnych innych dokumentów źródłowych potwierdzających okoliczności przytoczone we wniosku o przyznanie prawa pomocy.. Z tego powodu, pismem z dnia [...] maja 2013 r., skarżący został wezwany do przedstawienia, w terminie 14 dni, dokumentów źródłowych poświadczających dochody oraz możliwości płatnicze, tj.: wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, zaświadczenia potwierdzającego wysokość wynagrodzenia za pracę żony za okres ostatnich trzech miesięcy, dokumentów potwierdzających wysokość miesięcznych wydatków w gospodarstwie domowym za okres ostatnich trzech miesięcy, odpisów zeznań podatkowych skarżącego i jego żony za 2011 i 2012 r., zaświadczenia o wysokości osiągniętego dochodu/straty za okres ostatnich trzech miesięcy z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej, a także zaświadczenia, względnie innego dokumentu urzędowego, o aktualnej – na dzień złożenia wniosku – wysokości zobowiązania pieniężnego objętego postępowaniem egzekucyjnym. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu w dniu [...] czerwca 2013 r. Skarżący powyższego wezwania nie wykonał. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy, w pierwszej kolejności należy zaznaczyć, że generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w tym postępowaniu. Toteż każda osoba wszczynająca postępowanie powinna liczyć się z koniecznością poniesienia na ten cel wydatków. Wyjątek zaś od tej zasady ustawodawca przewidział w rozdziale 3 działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej powoływana jako P.p.s.a.) zatytułowanym "Zwolnienie od kosztów sądowych"- a zwłaszcza w przepisach regulujących instytucję prawa pomocy (art. 243 – 263 P.p.s.a.). I tak, w myśl art. 246 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Użyte przez ustawodawcę sformułowanie "osoba ta wykaże" oznacza zatem, że to na wnioskodawcy, czyli osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy spoczywa obowiązek podania tych danych (w postaci oświadczeń oraz dokumentów źródłowych), które w sposób wystarczający i niebudzący wątpliwości pozwolą na ustalenie jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego. Co więcej, obowiązek ten w sposób jednoznaczny ustawodawca sprecyzował w art. 255 P.p.s.a. otwierając sądom administracyjnym możliwość żądania od wnioskodawców uzupełnienia niewystarczającego lub budzącego wątpliwości oświadczenia zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy i nakładając na wnioskodawców obowiązek wykonania tych wezwań ("strona jest obowiązana na wezwanie (...)"). Jednocześnie należy zauważyć, że rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy nie bada się sytuacji majątkowej wnioskodawcy tylko w granicach jego zdolności zarobkowych, czy możliwości płatniczych, lecz dokonuje się tej oceny na tle sytuacji majątkowej w gospodarstwie domowym skarżącego, czyli bierze się też pod uwagę sytuację majątkową i możliwości płatnicze wszystkich osób pozostających wraz ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym. Natomiast to skarżący w składanym formularzu wniosku ma obowiązek zamieścić tego rodzaju dane w takim, szerokim zakresie lub uzupełnić je w przypadku, gdy są one niewystarczające lub budzą wątpliwości. Ustawodawca dał temu wyraz w treści art. 252 § 1 P.p.s.a. stwierdzając, że wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach oraz stanie rodzinnym. W niniejszej sprawie skarżący nie uzupełnił niewystarczających danych zamieszczonych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie uczynił bowiem zadość doręczonemu wezwaniu z dnia [...] maja 2013 r. i nie wykazał sytuacji majątkowej w prowadzonym gospodarstwie domowym, tj. nie usunął budzącego wątpliwości oświadczenia co do aktualnej sytuacji majątkowej. Otóż, to właśnie będące przedmiotem wezwania dokumenty potwierdzające wysokość miesięcznych wydatków w gospodarstwie domowym w zestawieniu z dokumentami wskazującymi rzeczywistą wysokość dochodu (zaświadczenie o wynagrodzeniu żony i dochodzie/stracie z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej) umożliwiłyby jednoznaczną ocenę możliwości płatniczych w gospodarstwie domowym skarżącego. Tylko bowiem w oparciu o te dokumenty możliwe byłoby ustalenie wysokości pozostałych skarżącemu, po odliczeniu niezbędnych wydatków, środków pieniężnych, które to środki mógłby on ewentualnie przeznaczyć na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Ponadto skarżący nie złożył wyciągów i wykazów z posiadanych przez siebie i żonę rachunków, tj. nie złożył tego rodzaju dokumentów źródłowych, za pomocą których mógłby wykazać - i to jednocześnie - tak wysokość wydatków, jak też dochodów i oszczędności. Skarżący nie przedstawił też dokumentów potwierdzających aktualną wysokość zobowiązania pieniężnego objętego postępowaniem egzekucyjnym, czyli nie złożył tego rodzaju dokumentu, który pozwoliłby z kolei na ustalenie, czy już z tego tylko tytułu możliwości płatnicze gospodarstwa domowego skarżącego nie podlegają zmniejszeniu do takiego poziomu, który uniemożliwia uiszczenie kosztów sadowych w niniejszej sprawie. Tym samym skarżący nie wykazał przesłanek wymaganych treścią przepisu art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 252 § 2 i art. 255 P.p.s.a., postanowiono, jak w sentencji.