II SA/Wa 62/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi O. S. A. z siedzibą w [...] na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] listopada 2024 r. nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych oddala skargę Zaskarżoną decyzją – przywołując art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572), zwanej dalej "K.p.a.", w zw. z art. 6 ust. 1 lit. b rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (Dz.Urz. UE L. nr 119. str. 1, ze zm.), zwanego dalej "RODO", po przeprowadzeniu postępowania w sprawie skargi p. A. B., zwanego dalej "Wnioskodawcą", na nieprawidłowości w procesie przetwarzania jego danych osobowych przez [...] S.A., zwaną dalej "Spółką", polegające na czynieniu tego bez podstawy prawnej w celach marketingu bezpośredniego – udzielono Spółce upomnienia za naruszenie art. 6 ust. 1 RODO, polegające na przetwarzaniu danych osobowych Wnioskodawcy w dniach 24 i 28 marca, 23 i 27 kwietnia, 24 i 28 maja, 23 i 27 czerwca 2023 r. oraz 24 i 28 lipca 2023 r. - z wykorzystaniem poczty elektronicznej - na potrzeby marketingu bezpośredniego, bez podstawy prawnej. Uzasadniając decyzję przywołano następujące okoliczności faktyczne oraz prawne uwarunkowania sprawy: - wobec wpływu skargi Wnioskodawcy ustalono - w toku postępowania -następujący stan faktyczny: - w inicjującej postępowanie skardze Wnioskodawca wskazał, że dwa razy w miesiącu otrzymuje od Spółki wiadomość e-mail zatytułowaną: "Zaloguj się do Mój [...] i odbierz rabat za e-fakturę"; jej treść przypomniała mu o możliwości skorzystania przezeń z rabatu na e-fakturę - jeżeli zaloguje się w aplikacji bądź stronie internetowej Spółki; Wnioskodawca skontaktował się z Biurem Obsługi Klienta Spółki, gdzie poinformowano go, że: "(...) wspomniana wiadomość jest wysyłana na podstawie zgody na korespondencję w celach obsługowych"; Wnioskodawca zażądał więc od organu nakazania Spółce zaprzestania przetwarzania jego danych osobowych do celów marketingowych (tak: skarga z dnia [...] kwietnia 2023 r.); - Spółka przetwarza aktualnie dane osobowe Wnioskodawcy w związku z zawarciem i realizacją umów o świadczenie usług telekomunikacyjnych na jego rzecz - wskazano dla jakich numerów i w jakich okresach; w związku z zawarciem i realizacją umów Spółka przetwarza następujące dane osobowe: 1) jako klienta indywidualnego: imię, nazwisko, adres, adres e-mailowy, numer kontaktowy, numer PESEL, seria numer dowodu osobistego, numery usług; 2) jako klienta biznesowego: nazwa firmy, adres siedziby oraz adres świadczenia usługi, adres e-mailowy, NIP, Regon, numer kontaktowy, imię, nazwisko i numer PESEL reprezentanta, id usługi; w żadnej z umów Wnioskodawca nie wyraził zgody na marketing bezpośredni żadnym kanałem komunikacyjnym, (tak: pismo Spółki z 6 czerwca 2023 r. wraz z załącznikami); - Spółka wyjaśniła, że Wnioskodawcy wskazał adres e-mailowy, jako służący do wysyłki e-faktury; w umowie wyraził zgodę na przesyłanie faktur w formie elektronicznej na dany adres oraz na indywidualne konto - na www.[...] .pl (Mój [...] ); zgoda na wysyłanie faktur na adres e-mail, jak i comiesięczne logowanie do systemu Mój [...] , zwanego dalej "Systemem", jest warunkiem uzyskania rabatu na usługi; powiadomienia do Wnioskodawcy wysyłano w celu przypomnienia o konieczności zalogowania się do Systemu, aby otrzymać rabat; wymieniono dni, gdy Spółka przesłała powiadomienia na adres e-mailowy Wnioskodawcy (tak: pisma Spółki z 6 czerwca 2023 r. oraz 24 lipca 2024 r. wraz z załącznikami); - 26 kwietnia 2023 r. Wnioskodawca wysłał e-maila na skrzynkę [...] .com z prośbą o zaprzestanie wysyłania powiadomień e-mail, dotyczących logowania się do Systemu; w związku z powyższym 27 kwietnia 2023 r. wysłano do niego odpowiedź z wyjaśnieniem, że e-maile są wysyłane na podstawie udzielonej przezeń zgody obsługowej; w związku z jego wystąpieniem Spółka zleciła wyłączenie wysyłania komunikatów; zaprzestano to czynić 29 lipca 2023 r. i - od tego czasu – Wnioskodawca nie otrzymał już takiego komunikatu (tak: pisma Spółki z 6 czerwca 2023 r. oraz 24 lipca 2024 r. wraz z załącznikami), - przepisem, uprawniającym administratorów danych do przetwarzania zwykłych danych osób fizycznych, jest art. 6 ust. 1 RODO; zgodnie z nim, jest to dopuszczalne tylko, gdy spełniono jedną z przesłanek, wskazanych w tym przepisie; ich katalog jest zamknięty; każda z przesłanek legalizujących ma charakter autonomiczny i niezależny; oznacza to, że - co do zasady - są one równoprawne; spełnienie co najmniej jednej z nich stanowi wobec tego o zgodnym z prawem przetwarzaniu danych osobowych; w konsekwencji zgoda osoby, której dane dotyczą, jest jedną z podstaw przetwarzania danych osobowych; proces przetwarzania będzie zgodny z RODO również, gdy administrator danych wykaże spełnienie innej z przesłanek - określonych we wskazanym przepisie; niezależnie od zgody osoby, której dane dotyczą (art. 6 ust. 1 lit. a RODO), przetwarzanie danych osobowych dopuszczono między innymi, gdy jest to niezbędne do celów, wynikających z prawnie uzasadnionych interesów, realizowanych przez administratora - z wyjątkiem sytuacji, w których nadrzędny charakter wobec tych interesów mają interesy lub podstawowe prawa i wolności osoby, której dane dotyczą (art. 6 ust. 1 lit. f RODO), - stosownie do motywu 47 RODO, podstawą prawną przetwarzania mogą być prawnie uzasadnione interesy administratora, w tym tego, któremu mogą zostać ujawnione dane osobowe, lub strony trzeciej, o ile - w świetle rozsądnych oczekiwań osób, których dane dotyczą, opartych na ich powiązaniach z administratorem - nadrzędne nie są interesy lub podstawowe prawa i wolności osoby, której dane dotyczą; taki prawnie uzasadniony interes może istnieć np., gdy zachodzi istotny i odpowiedni rodzaj powiązania między osobą, której dane dotyczą, a administratorem – osoba ta jest klientem administratora lub działa na jego rzecz; za działanie, wykonywane w prawnie uzasadnionym interesie, można uznać przetwarzanie danych osobowych do celów marketingu bezpośredniego, - niezależnie od regulacji z zakresu ochrony danych osobowych, kwestię prowadzenia marketingu bezpośredniego przy wykorzystaniu poczty elektronicznej, uregulowano także ustawą z dnia 18 lipca 2002 r. o świadczeniu usług drogą elektroniczną (Dz.U. z 2020 r. poz. 344), zwaną dalej "ustawą o usługach elektronicznych"; zgodnie z art. 10 ust. 1 i 2 tego aktu, zakazano przesyłanie niezamówionej informacji handlowej, skierowanej do oznaczonego odbiorcy, będącego osobą fizyczną, za pomocą środków komunikacji elektronicznej - w szczególności poczty elektronicznej; przy tym informację handlową uważa się za zamówioną, jeżeli odbiorca wyraził zgodę na otrzymywanie takiej informacji - w szczególności udostępnił w tym celu identyfikujący go adres elektroniczny; przepisami tymi uzależniono zatem możliwość prowadzenia marketingu bezpośredniego - za pośrednictwem e-mail - od uzyskania odpowiednich zgód w tym zakresie, - ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego - w szczególności kopii umowy o świadczenie usług telekomunikacyjnych dla numeru [...] i kopii umowy o świadczenie Internetu stacjonarnego - wynika, że Wnioskodawca podczas zwierania umów nie wyraził zgody na otrzymywanie informacji handlowych drogą elektroniczną; Spółka nie dysponowała zatem zgodą, o której mowa w art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o usługach elektronicznych; wobec tego Wnioskodawca nie mógł spodziewać się, że jego dane osobowe - w postaci adresu poczty elektronicznej - będą przetwarzane przez Spółkę na potrzeby marketingu bezpośredniego; nie można tym samym uznać danego przetwarzania za niezbędne do realizacji celów, wynikających z prawnie uzasadnionych interesów realizowanych przez Spółkę, które miałyby nadrzędny charakter nad interesami lub podstawowymi prawami i wolnościami Wnioskodawcy, jako osoby, której dane dotyczą, wymagającymi ochrony danych osobowych - zgodnie z art. 6 ust. 1 lit. f RODO; nie zaistniała także żadna inna przesłanka, spośród określonych w art. 6 ust. 1 RODO, która mogłaby przesądzić o legalności skarżonego procesu, - pomimo wyraźnego zastrzeżenia w umowach, co do braku zgody na kierowanie jakiejkolwiek korespondencji o charakterze marketingowym drogą elektroniczną, Spółka wysłała do Wnioskodawcy we wskazanych dniach widomości, przypominające o rabacie za usługi - celem utrzymania którego, niezbędne jest zalogowanie się na indywidualne konto do Systemu, - nie można podzielić stanowiska Spółki, że skierowane do Wnioskodawcy wiadomości nie miały charakteru marketingowego, spełniając jedynie cel obsługowy; wskazuje się bowiem w doktrynie, że: "Istotą marketingu bezpośredniego jest dostarczanie informacji o możliwości nabycia towarów lub usług oraz składanie potencjalnym klientom propozycji zawarcia umowy. Pojęcie marketingu bezpośredniego występuje wielokrotnie w motywach i przepisach dyrektywy o prywatności. Pojęcie to obejmuje wszelkie formy reklamy i promocji, w ramach których materiały o takiej zawartości kierowane są bezpośrednio do zidentyfikowanego podmiotu lub podmiotów przy użyciu usług łączności elektronicznej. Poza oferowaniem produktów i usług w celach komercyjnych pojęcie to obejmować może również promowanie celów pozagospodarczych." (tak: Art. 172 PrTelekom Piątek 2019, wyd. 4/Piątek, Legalis), - organ podziela stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyrażone w wyroku z 5 grudnia 2018 r. (sygn. akt I OSK 53/17, dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych); w jego uzasadnieniu stwierdzono, że za marketing należy uznać informację o produktach, które stanowią podkreślenie ich atrakcyjności i nakłonienie do działania, polegającego na skorzystaniu z prezentowanej oferty; działania marketingowe mają nie tyle informować, co przekonywać do podjęcia określonych działań - poprzez oddziaływanie na emocje odbiorcy, - przesyłane do Wnioskodawcy wiadomości miały charakter marketingowy, gdyż promowały oferowany przez Spółkę rabat - naliczany za e-fakturę - i tym samym miały na celu nakłonić go do korzystania z tej oferty; z uwagi na brak uprzedniej zgody o której mowa w art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o usługach elektronicznych, nie można uznać, aby Spółka mogła prowadzić działania marketingowe w swoim prawnie uzasadnionym interesie, który byłby nadrzędny nad interesami i prawami Wnioskodawcy - wobec podjętych przezeń działań, wyrażających w sposób niebudzący wątpliwości intencję, aby jego dane osobowe nie były przetwarzane przez Spółkę w celach marketingowych i aby nie otrzymywać na podany Spółce adres e-mail innych wiadomości niż o charakterze obsługowym - nie miał rozsądnych przesłanek spodziewać się, że jego dane osobowe w zakresie e-mail będą przetwarzane również w celu promowania rabatu za e-fakturę, - tym samym, wysłanie Wnioskodawcy wiadomości uzasadnia uznanie, że Spółka przetwarzała jego dane osobowe w celach marketingowych – z wykorzystaniem e-mail; nie znajdowało to oparcia w żadnej z przesłanek z art. 6 ust. 1 RODO, - prowadzone przez organ postępowanie administracyjne służy kontroli zgodności przetwarzania danych z przepisami o ochronie danych osobowych; jest ukierunkowane na wydanie decyzji administracyjnej, przywracającej stan zgodny z prawem - na podstawie art. 58 ust. 2 RODO; ocena służy w każdym przypadku zbadaniu zasadności skierowania pod adresem określonego podmiotu nakazu, odpowiadającego dyspozycji art. 58 ust. 2 RODO dla przywrócenia stanu zgodnego z prawem w procesie przetwarzania danych; jest więc uzasadniona i potrzebna tylko, o ile nieprawidłowości w procesie przetwarzania danych osobowych istnieją; uwzględniając okoliczność, że Spółka obecnie nie przetwarza danych osobowych Wnioskodawcy w celach marketingowych, udzielono Spółce upomnienia. W skardze zarzucono wydanie kwestionowanego aktu z naruszeniem przepisów: - postępowania: - art. 7 w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz dowolnej jego ocenie; skutkowało to uznaniem, że wysłane Wnioskodawcy wiadomości e-mail - przypominające o konieczności zalogowania do Systemu, celem odebrania rabatu w opłacie abonamentowej za usługę świadczoną mu na podstawie już zawartej umowy, w związku z korzystaniem z e-faktury - miały charakter wiadomości marketingowych (obejmujących informację handlową) i wysyłano je w celu marketingu bezpośredniego; wszechstronna i rzetelna ocena zebranego materiału dowodowego - w szczególności: treści postanowień umowy o świadczenie Internetu stacjonarnego, zawartej przez Uczestnika ze Spółką w [...] września 2022 r. (dalej jako "Umowa"), pełnej treści wysłanych do Uczestnika wiadomości e-mail, wyjaśnień Spółki zawartych w piśmie z 6 czerwca 2023 r. - prowadzi do zgoła odmiennych wniosków; organ nie podjął przy tym działań w celu wyjaśnienie mechanizmu przyznawania i odbierania rabatu za korzystanie z e-faktury - w szczególności wynikających z treści Regulaminu promocji [...], stanowiącego integralną część Umowy, który określa m.in. zasady przyznania i warunki odbioru rabatu za e-fakturę, w tym prawa i obowiązki stron Umowy (Wnioskodawcy i Spółki) w tym zakresie; - art. 11 w zw. z art. 107 § 3 K.p.a., polegające na niedostatecznym wyjaśnieniu w uzasadnieniu decyzji przesłanek, którymi kierowano się przy jej wydaniu; doprowadziło to do skonstruowania decyzji nie realizującej ogólnej zasady przekonywania, - prawa materialnego: - art. 6 ust. 1 lit. f RODO, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że nie może on stanowić podstawy prawnej do przetwarzania danych w rozpatrywanej sprawie, gdyż wysyłanie Wnioskodawcy wiadomości e-mail - przypominających o konieczności zalogowania się do Systemu, celem odebrania rabatu w opłacie abonamentowej za usługę świadczoną mu na podstawie już zawartej Umowy, w związku z korzystaniem z e-faktury - nie stanowi przetwarzania danych do celów, wynikających z prawnie uzasadnionych interesów realizowanych przez Spółkę, które miałyby nadrzędny charakter nad interesami lub podstawowymi prawami i wolnościami Uczestnika; przepis ten tymczasem - w związku z postanowieniami wiążącej Spółkę z Wnioskodawcą Umowy - uprawniał ją do przetwarzania danych w celu wysyłania danych wiadomości e-mail, - art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o usługach elektronicznych, w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania decyzji, w związku z jej art. 2 pkt 2 (mimo ich niewskazania w sentencji decyzji) - poprzez niewłaściwe zastosowanie; polegało ono na przyjęciu, że wysyłane Wnioskodawcy wiadomości e-mail - przypominające o konieczności zalogowania się do Systemu, celem odebrania rabatu w opłacie abonamentowej za usługę świadczoną na podstawie już zawartej Umowy, w związku z korzystaniem z e-faktury - stanowią informację handlową (mają charakter marketingowy), na otrzymywanie której Wnioskodawca powinien udzielić zgody; wiadomości te nie miały tymczasem charakteru marketingowego; stanowiły wiadomości o charakterze obsługowo-instrukcyjnym, do wysyłania których nie ma zastosowania zakaz, o którym mowa w art. 10 ust. 1 ustawy o usługach elektronicznych. W szerokim uzasadnieniu rozwinięto powyższe zarzuty. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. W replice do odpowiedzi na skargę (k. 41-47) Spółka podtrzymała stanowisko. Podniesiono m.in.: - wbrew twierdzeniom organu, uzasadniającego forsowaną tezę o marketingowym charakterze wysyłanych Wnioskodawcy przez Spółkę wiadomości e-mail (jakoby podejmowanie tych działań "(..) nastąpiło w celach marketingowych, gdyż zmierzało do skłonienia Skarżącego do podejmowania działań celem kontynuowania korzystania z oferowanych przez Spółkę usług.") - mimo nieodebrania przez Wnioskodawcę rabatu, Umowa między nim a Spółką nadal by obowiązywała, i usługa, której Umowa dotyczy - dostęp do Internetu stacjonarnego - byłaby nadal przez Spółkę świadczona (do momentu wypowiedzenia Umowy), - odebranie bądź też nie, rabatu w opłacie abonamentowej - w okresie trwania Umowy - nie ma żadnego wpływu na czas jej obowiązywania, w tym na jej kontynuację. Skargę rozpoznano w trybie uproszczonym, wobec treści art. 119 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.). Sąd zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżoną decyzją nie naruszono prawa. Trafna jest argumentacja organu administracji. Z uwagi na uprzednie pełne przytoczenie, ponowne jej powtarzanie byłoby bezzasadne. Sąd przyjmuje ją za własną. Organ właściwie skonstatował zaistnienie przesłanek dla wydania orzeczenia, którym udzielono w Spółce – w myśl art. 58 ust. 2 lit. b RODO - upomnienia w zw. z przetwarzaniem przez nią danych osobowych Wnioskodawcy bez podstawy prawnej. Wobec stwierdzonego stanu faktycznego dany środek dyscyplinujący stanowił jeden z dopuszczalnych. Nie można go uznać za oczywiście, nadmiernie surowy. W sprawie w istocie nie są sporne jej kluczowe okoliczności faktyczne jak i brzmienie stosownych regulacji (uprzednio zreferowane za organem). Spór dotyczy wyłącznie prawidłowości oceny, czy: - działanie Spółki - przesyłanie e-mail przypominających o konieczności zalogowania do systemu, w celu odbioru rabatu z tytułu korzystania z faktury elektronicznej - stanowiło formę marketingu bezpośredniego (do działanie w danym zakresie Spółka nie była zaś upoważniona przez Wnioskodawcę wedle warunków, wynikających z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy o usługach elektronicznych), bądź też - dana wiadomość – jak wychodzi Spółka – miała charakter obsługowo-instrukcyjny – wobec realizacji umów na świadczenie Wnioskodawcy usług. W sporze tym, to stanowisko organu prawidłowo uzasadniono i jest trafne. Odnosząc się do zarzutów i wywodów skargi należy jedynie dodać, co następuje. Trafnie skonstatował organ, że e-mail przypominający, służył w istocie promocji realizację postanowień konkretnej umowy. W jej ramach przewidziano mianowicie m.in. możliwość skorzystania z rabatu w razie spełnienia wobec Spółki określonych warunków - zalogowanie do Systemu. Ekwiwalentem realizacji tej czynności było uzyskanie zniżki - co stanowiło jeden z warunków umowy. W takiej sytuacji przesyłanie e-maili przypominających, służyło promocji wykorzystania warunków umowy w pewnym jej zakresie, a więc marketingowi bezpośredniemu. Do takiego działania nie była zaś Spółka upoważniona przez Wnioskodawcę. Bez znaczenia jest podnoszona przez Spółkę okoliczność, że samo nie skorzystanie z rabatu nie prowadziło do rozwiązania całej umowy. Skutkowało to bowiem odstąpieniem od realizacji częściej jej warunków - skorzystania ze zniżki w zamian za realizację czynności na rzecz Spółki - zalogowanie do Systemu. Promocja korzystania z umowy, wedle wszelkich zawartych w niej warunków, stanowi natomiast formę marketingu bezpośredniego. Chybione są zarzuty Spółki, jakoby organ nie przeanalizował w pełnym zakresie istotnych okoliczności sprawy - nie badając warunków wiążących Spółkę z Wnioskodawcą umów. Kwestie w danym zakresie nie są bowiem nawet sporne. Spółka nie wywodziła w toku postępowania, aby - w ramach wiążących stronę powinności - była obligowana do wysyłania e-maili, przypominających o zachowaniu terminów, które warunkują realizację umowy w pewnym jej zakresie. Działanie jej nie znajdowało więc podstaw w treści art. 6 ust. 1 lit. f ani tym bardziej lit b RODO. W tym kontekście chybione są zarzuty skargi naruszenia przepisów postępowania, co do powinności właściwego wyjaśnienia sprawy, jak i obowiązku właściwego uzasadnienia decyzji. Z jej treści wynika jednoznacznie, jakie uwarunkowania faktyczne oraz treść których regulacji, stanowiły podstawę sformułowania określonych konstatacji a następnie rozstrzygnięcia sprawy - udzielenie Spółce upomnienia. Odmienna od prezentowanej przez organ ocena określonych zdarzeń przez stronę - w kontekście zasadności zastosowania określonych regulacji normatywnych - nie determinuje uchybienia regule przekonywania. Nie naruszono też wymienionych w skardze przepisów prawa materialnego, trafnie kwalifikując działania Spółki jako formę marketingu bezpośredniego – gdzie nie uzyskano stosownej zgody Wnioskodawcy. W takiej sytuacji - wobec zarzutów skargi ani też z urzędu - Sąd nie dopatrzył się wadliwości skarżonej decyzji, która uzasadniałaby jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Z przytoczonych wyżej przyczyn, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.