II SA/Wa 628/25
WyrokWSA w Warszawie2025-09-24
Skład orzekający: Ewa Marcinkowska, Joanna Kruszewska-Grońska, Anna Pośpiech-Kłak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja odmawiająca uchylenia ostatecznej decyzji w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, wydana w trybie art. 154 K.p.a., może być wzruszona, mimo że dotyczy tzw. decyzji związanej i organ powołuje się na przedawnienie roszczenia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzje związane mogą podlegać weryfikacji w trybie art. 154 K.p.a., jeśli nie prowadzi to do sprzeczności z prawem. W przypadku stwierdzenia niekonstytucyjności przepisu stanowiącego podstawę wyliczenia ekwiwalentu, przedawnienie roszczenia nie może unicestwić prawa jednostki do przywrócenia stanu zgodnego z Konstytucją. Zaskarżona decyzja została uchylona z powodu naruszenia art. 154 K.p.a.Stan faktyczny
Skarżący J. P. domagał się wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego zmieniający sposób obliczania tego ekwiwalentu. Organ odmówił uchylenia ostatecznej decyzji w tej sprawie, wskazując na charakter decyzji związanej i przedawnienie roszczenia. Sąd administracyjny uchylił decyzję organu, uznając, że naruszono przepisy postępowania.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.), Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 września 2025 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2025 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącego J. P. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Komendant Główny Policji (zwany dalej także: organem), decyzją z dnia [...] lutego 2025 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 154 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572), zwana dalej: K.p.a., po rozpoznaniu wniosku J. P. (zwany dalej także: wnioskodawcą, skarżącym), odmówił uchylenia decyzji Komendanta Głównego Policji
z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy oraz dodatkowy.
Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym
sprawy.
Wnioskiem z dnia [...] listopada 2018 r. J. P. zwrócił się do Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] o wypłatę wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy. Jako podstawę wniosku ww. wskazał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15 (Dz. U. z 2018 r. poz. 2102).
Komendant Wojewódzki Policji w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 104 § 1 i § 2 K.p.a. oraz art. 9 ust. 1 ustawy
z dnia 14 sierpnia 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych,
o zmianie ustawy o Służbie Więziennej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r. poz. 1610), zwana dalej: ustawą o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych, odmówił wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy (w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym) uznając, że z uwagi na datę zwolnienia ze służby ([...] października 2008 r.), wyrównanie ekwiwalentu według przelicznika 1/21, wnioskodawcy nie przysługuje.
W wyniku wniesionego odwołania, Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] marca 2021 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...]. Decyzja ta stała się ostateczna.
W dniu [...] stycznia 2025 r. J. P., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, skierował do Komendanta Głównego Policji wniosek o uchylenie ostatecznej decyzji tego organu odmawiającej wypłaty wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy oraz dodatkowy, na podstawie art. 154 § 1 i § 2 K.p.a. i wydanie decyzji przyznającej wyrównanie ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy.
W uzasadnieniu wniosku powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15 podnosząc, że wypłacony mu w związku ze zwolnieniem ze służby (z dniem [...] października 2008 r.) ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy według współczynnika 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnym na ostatnio zajmowanym stanowisku, powinien zostać przeliczony według aktualnie obowiązującego współczynnika ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy wynoszącego 1/21.
W wyniku rozpoznania powyższego wniosku Komendant Główny Policji decyzją z dnia [...] lutego 2025 r. nr [...], odmówił uchylenia decyzji Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] marca 2021 r. oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] nr [...]z dnia [...] lutego 2021 r.
W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, że tryb nadzwyczajny przewidziany w art. 154 K.p.a. może mieć zastosowanie tylko do decyzji dotkniętych niekwalifikowanymi wadami (niedającymi podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji, czy do wznowienia postępowania) lub decyzji prawidłowych. Daje zatem możliwość weryfikacji decyzji podjętych w wyniku wadliwej wykładni prawa materialnego lub decyzji wydanych w ramach norm prawa materialnego - norm uznaniowych, które pozwalają organowi administracji na swobodę działania w zakresie określenia konsekwencji stanu faktycznego sprawy, a więc pozostawiają uznaniu organu wybór treści rozstrzygnięcia, a dokonany wybór może być zmieniony.
Organ podniósł, że podstawę prawną decyzji Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...], a więc i decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2021 r. nr [...], stanowił art. 114 ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji w związku z art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych, stanowiący podstawę do otrzymania przez policjanta zwalnianego ze służby ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe lub dodatkowe oraz za niewykorzystany czas wolny od służby udzielanego na podstawie art. 33 ust. 3. Sposób ustalania wysokości tego ekwiwalentu określał art. 115a ustawy o Policji, który do dnia 5 listopada 2018 r. stanowił, że ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego oraz za każde rozpoczęte 8 godzin niewykorzystanego czasu wolnego przysługującego na podstawie art. 33 ust. 3 ustala się w wysokości 1/30 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym.
Organ przypomniał, że w dniu 6 listopada 2018 r. w Dzienniku Ustaw ogłoszony został wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15, w którym orzeczono, że art. 115a ustawy o Policji w zakresie, w jakim ustala wysokość ekwiwalentu pieniężnego za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego w wymiarze 1/30 części miesięcznego uposażenia, jest niezgodny z art. 66 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 zdanie drugie Konstytucji RP. Omawiany wyrok Trybunału Konstytucyjnego spowodował zmianę treści przepisu art. 115a ustawy o Policji w ten sposób, że wyeliminował z systemu prawnego tę część przepisu prawa, która ustala wartość ułamkową miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym niezbędną do ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy. W konsekwencji powstała luka w systemie prawnym, która wobec obowiązku działania organów administracji publicznej na podstawie przepisów prawa, uniemożliwiła ustalenie wysokości należnego policjantowi zwalnianemu ze służby ekwiwalentu pieniężnego za jeden dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego oraz dodatkowego do czasu ustanowienia przez ustawodawcę przepisu prawa, w którym wskazane zostało, jak należy ustalać wysokość omawianego ekwiwalentu.
Z dniem 1 października 2020 r. weszła w życie ustawa o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych. Zgodnie z art. 1 pkt 16 tej ustawy art. 115a ustawy o Policji otrzymał brzmienie, zgodnie z którym ekwiwalent pieniężny za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego ustala się w wysokości 1/21 części miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz
z dodatkami o charakterze stałym należnego policjantowi na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym. Natomiast zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych, przepis art. 115a ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu nadanym ustawą o szczególnych rozwiązaniach stosuje się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wszczętych i niezakończonych przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby od dnia 6 listopada 2018 r. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za okres przed dniem 6 listopada 2018 r. ustala się na zasadach wynikających z przepisów ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu obowiązującym przed dniem 6 listopada 2018 r. Przy obliczaniu wysokości ekwiwalentu pieniężnego przysługującego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy za rok 2018 określa się proporcję liczby dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego przysługującego przed dniem 6 listopada 2018 r. oraz od dnia 6 listopada 2018 r.
W konsekwencji powyższego, od dnia 1 października 2020 r., w stosunku do policjantów zwolnionych ze służby przed dniem 6 listopada 2018 r. stosuje się wyłącznie dotychczasowe przepisy dotyczące ustalania wysokości ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe i dodatkowe (a więc
z obowiązującym współczynnikiem ułamkowym 1/30 części miesięcznego uposażenia za 1 dzień niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego lub dodatkowego), chyba że sprawa dotycząca wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy została wszczęta i niezakończona przed dniem 6 listopada 2018 r.
Organ wskazał, że zebrany w niniejszym postępowaniu materiał dowodowy potwierdza, iż decyzja Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...], została wydana po ogłoszeniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15 oraz po wprowadzeniu zmian ustawą o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych. Tym samym organ w sposób prawidłowy zastosował obowiązujące wówczas przepisy odnoszące się do spraw dotyczących wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy policjantowi zwolnionemu ze służby do dnia 6 listopada 2018 r. Organ zobowiązany był bowiem do wydania rozstrzygnięcia według stanu prawnego istniejącego na dzień wydania decyzji. Z kolei wskutek wyeliminowania z obrotu prawnego przez wyrok Trybunału Konstytucyjnego części normy prawnej, która określała daną wartość ułamkową, przepis art. 115a ustawy o Policji mógł stanowić wyłącznie podstawę prawną, w oparciu o którą możliwe było wydanie rozstrzygnięcia odmawiającego wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy. Przepis ten, w kontekście obowiązujących w dacie wydania badanej decyzji przepisów prawa, nie mógł stanowić natomiast podstawy do wypłaty przedmiotowego ekwiwalentu w innej niż dotychczas wysokości. Organ administracji, decydując się na rozpatrzenie wniosku, nie miał zatem możliwości rozstrzygnięcia sprawy w inny sposób niż poprzez odmowę uwzględnienia zgłoszonego w tym zakresie żądania. Zgodnie bowiem z art. 6 i art. 7 K.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, a w toku postępowania stoją na straży praworządności. Przyjęcie przez organ administracyjny innej ułamkowej wartości miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, niezbędnej do ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy, byłoby zatem działaniem arbitralnym, wykraczającym poza granice normy prawnej wynikającej z art. 115a ustawy o Policji, obowiązującej w dniu wydania tego rozstrzygnięcia.
Organ podkreślił jednocześnie, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego ma charakter normotwórczy, ale wyłącznie w ujęciu negatywnym. Trybunał Konstytucyjny orzekając o niezgodności z Konstytucją RP określonego przepisu lub jego części eliminuje go z obrotu prawnego (lub jego część), ale orzeczenie to nie zastępuje samego ustawodawcy. Z treści orzeczenia wynika jedynie, że treść przepisu jest niekonstytucyjna bo nie odpowiada wzorcowi, który jest z nią zgodny. Tym samym uzasadnienie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego stanowi pewną wskazówkę dla ustawodawcy, który zobowiązany jest do dokonania zmian w systemie prawnym. Uzasadnienie nie stanowi natomiast normy prawnej w znaczeniu pozytywnym, a zatem nie może konwalidować niezgodnego z Konstytucją RP przepisu, tj. zmodyfikować go tak aby był zgodny z ustawą zasadniczą. Ponadto wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie mógł stanowić dla organu podstawy do samodzielnego wyliczenia wartości ułamkowej miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym niezbędnej do ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy, z pominięciem obowiązujących w tym zakresie przepisów prawa.
Organ zaznaczył też, że decyzja w przedmiocie odmowy wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop ma charakter związany, co wyklucza możliwość zastosowania trybu określonego w art. 154 K.p.a. Postępowanie administracyjne prowadzone na podstawie art. 154 K.p.a. jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji decyzji ostatecznej z punktu widzenia interesu społecznego lub słusznego interesu strony. Przy czym dopuszczalność wzruszenia na podstawie art. 154 K.p.a. ostatecznej decyzji administracyjnej nie może oznaczać dowolności w tym zakresie. Uwzględnienie interesu strony oraz interesu społecznego w myśl art. 154 K.p.a. należy rozumieć w ten sposób, iż mając do wyboru możliwość korzystniejszego dla strony rozstrzygnięcia, niepozostającego jednakże w kolizji
z obowiązującym porządkiem prawnym, organ działając w granicach uznania administracyjnego, przyjmuje ten sposób orzekania, zmieniając decyzję mniej korzystną dla strony. Kolizja interesu społecznego lub interesu strony z przepisem prawa wyklucza możliwość zastosowania art. 154 K.p.a. Odmienna wykładnia tego przepisu prowadziłaby do wniosku, że organ w każdym przypadku, niezależnie od treści przepisów, zobowiązany byłby do uwzględniania wniosków stron, jeśli tylko uzasadniałby to słuszny interes strony. Powyższa wykładnia stoi w sprzeczności
z zasadą praworządności uregulowaną w art. 6 K.p.a.
Zdaniem organu, w niniejszej sprawie niewątpliwie nastąpił konflikt interesu społecznego i słusznego interesu strony. W jasno bowiem sformułowanym interesie strony leży przyznanie prawa do wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy według przelicznika 1/21. Jednak kryterium to nie może derogować jednoznacznego przepisu prawnego w każdej sytuacji, w której indywidualny interes strony jest naruszony, czy też w której ma miejsce subiektywne poczucie naruszenia takiego interesu. Natomiast w interesie Policji (tożsamym z interesem społecznym) pozostaje, aby wszelkie rozstrzygnięcia miały oparcie w przepisach powszechnie obowiązujących i były z nimi zgodne.
Opierając się na powołanych wyżej przepisach prawa organ uznał, że brak było podstaw do przyjęcia, iż wnioskodawcy przysługuje prawo do wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy w wyższej wysokości. Aktualnie nie zaistniały żadne okoliczności, które mogłyby wpłynąć na ewentualną zmianę przywołanego stanowiska organu.
Uchylenie omawianej decyzji w trybie art. 154 Kpa, byłoby zatem nie tylko sprzeczne z interesem społecznym, skutkując eliminacją rozstrzygnięcia prawidłowego i zgodnego z tym interesem, ale też prowadziłoby do naruszenia art. 114 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 115a ustawy o Policji (w brzmieniu obowiązującym w dniu zwolnienia wnioskodawcy ze służby).
Jednocześnie, wskazując na treść przepisu art. 107 ust. 1 ustawy o Policji organ podniósł, iż roszczenie wnioskodawcy uległo przedawnieniu.
W skardze na powyższą decyzję Komendanta Głównego Policji skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. P., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zobowiązanie Komendanta Głównego Policji do naliczenia i wypłacenia wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił:
I. naruszenie przepisów postępowania mogących mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:
1. art. 77 § 1 K.p.a., poprzez nierozpatrzenie w pełni zebranego materiału dowodowego oraz niepodjęcie wszystkich czynności niezbędnych do ustalenia dokładnego stanu faktycznego, w konsekwencji dopuszczenie się błędu
w ustaleniach faktycznych poprzez błędne przyjęcie, iż skarżącemu nie przysługuje prawo do wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy;
2. art. 7 K.p.a., poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego sprowadzającą się do błędnej oceny dokumentów skarżącego, tj. niezgodnie z zasadami logiki
i wbrew wyrokowi Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r.;
3. art. 8 § 1 K.p.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do załatwienia sprawy w sposób sprzeczny z zasadą zaufania obywatela do państwa z naruszeniem prawa skarżącego do wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy;
4. art. 10 § 1 K.p.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie sprowadzające się do braku umożliwienia skarżącemu zapoznania się z aktami sprawy przed wydaniem zaskarżonej decyzji, tymczasem zapoznanie się z materiałem dowodowym mogłoby spowodować, iż skarżący uzyskałby wiedzę o braku jakiejkolwiek inicjatywy organu i konieczności podjęcia próby samodzielnego wyliczenia należnego ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy celem umożliwienia organowi wypłacenia należnego wyrównania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy;
5. art. 154 K.p.a., poprzez jego niezastosowanie i uznanie, iż decyzja nie może zostać uchylona lub zmieniona, podczas gdy przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny i słuszny interes strony.
II. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie w sprawie przepisów:
1. art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych, poprzez przyjęcie przy ustalaniu ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystane urlopy wypoczynkowe przelicznika 1/30 części miesięcznego uposażenia, podczas gdy zastosowanie przelicznika 1/30 jest niezgodne z Konstytucją RP oraz art. 115a ustawy o Policji;
2. art. 115a ustawy o Policji w zw. z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego RP z dnia 30 października 2018 r. wydanego w sprawie o sygn. akt 7/15 (Dz. U. z 2018 r., poz. 2102), poprzez błędne przyjęcie przelicznika 1/30, podczas gdy ów przelicznik został wyeliminowany z obrotu prawnego ww. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego;
3. art. 190 ust. 4 Konstytucji RP w związku z art. 115a ustawy o Policji, w zakresie związanym z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15, a przez to pozbawienie należnych z mocy prawa świadczeń w postaci właściwej wysokości ekwiwalentu za niewykorzystany urlop;
4. art. 66 ust. 2 Konstytucji RP, poprzez pozbawienie prawa funkcjonariusza Policji do urlopu wypoczynkowego w formie ekwiwalentu z tytułu jego niewykorzystania, pod pretekstem konieczności stosowania ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych, z pominięciem wyroku Trybunału Konstytucyjnego RP o sygn. akt K 7/15;
5. art. 8 ust. 2 Konstytucji RP, przez jego niezastosowanie sprowadzające się do niezastosowania art. 190 ust. 1 Konstytucji RP i wiążącej oceny prawnej art. 115a ustawy o Policji wyrażonej w wyroku TK i odmowę uchylenia decyzji Komendanta Głównego Policji z dnia [...] marca 2021 r. nr [...], a w konsekwencji Komendant Główny Policji popadł w wewnętrzną sprzeczność stwierdzając
z jednej strony, iż w stosunku do skarżącego stosuje się przepisy ustawy nowelizującej, z dniem jej wejścia w życie w dniu 1 października 2020 r.,
w sytuacji, gdy skarżący wniósł swój wniosek w dniu [...] listopada 2018 r., tymczasem zgodnie z art. 35 § 1 K.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany załatwić sprawę bez zbędnej zwłoki, a skarżący nie może ponosić negatywnych konsekwencji zaniechań organu;
6. wskazanie stosowania terminów przedawnienia roszczeń skarżącego, przytaczając przepisy ustawy o Policji, choć wnosił on o zastosowanie art. 154 K.p.a.;
7. art. 107 § 2 ustawy o Policji, gdyż organ właściwy do rozpatrywania roszczeń może nie uwzględnić przedawnienia, jeżeli opóźnienie w dochodzeniu roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami.
W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż wbrew twierdzeniom organu w sprawie nie występuje kolizja interesu społecznego z interesem strony. Ważny interes społeczny, o którym mowa w art. 154 K.p.a., w niniejszej sprawie przejawia się przede wszystkim jako konieczność odbudowania zaufania obywateli do państwa. Podmiot uprawniony może dochodzić konstytucyjnego prawa chronionego przez art. 66 ust. 2 Konstytucji RP w zakresie mu należnym. Skoro Trybunał Konstytucyjny uznał za niekonstytucyjny art. 115a ustawy o Policji tylko w części, oznacza to, że w systemie prawnym pozostała norma prawna gwarantująca konstytucyjne prawo do ekwiwalentu, wskazująca podstawę wymiaru i prawo do ekwiwalentu za czas wolny od służby. Nie ma zatem żadnych prawnych przesłanek, by ograniczyć uprawnienie funkcjonariuszy Policji do uzyskania pełnego, odpowiadającego wymogom konstytucyjnym, ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Z kolei słuszny interes strony, o którym mowa w art. 154 K.p.a., winien być rozumiany jako zobiektywizowana, realnie istniejąca potrzeba ochrony prawnej. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że uwzględnienie interesu strony w rozumieniu art. 154 K.p.a. należy rozumieć w ten sposób, że mając do wyboru możliwość korzystniejszego dla strony rozstrzygnięcia, nie pozostającego w kolizji z obowiązującym porządkiem prawnym, organ przyjmuje ten sposób rozstrzygnięcia, zmieniając decyzję mniej korzystną dla strony na korzystniejszą.
Odnosząc się do meritum sprawy skarżący wskazał na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15 i przepisy prawa materialnego obowiązujące w spornym zakresie (art. 115a ustawy o Policji, art. 9 ust. 1 zd. 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych). Podkreślił, że w orzecznictwie sądowym dotyczącym art. 9 ust. 1 zd. 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych przyjmuje się, że przepis ten stoi w sprzeczności z ww. wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego i jest przykładem tzw. wtórnej niekonstytucyjności przepisu (która występuje w sytuacji uchwalenia przez ustawodawcę, po wyroku Trybunału Konstytucyjnego, nowego przepisu o tożsamej treści, jak regulacja zakwestionowana przez Trybunał).
W związku z powyższym, w zaistniałej sytuacji, prawidłowe będzie posłużenie się wobec skarżącego aktualnie obowiązującym współczynnikiem ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy wynoszącym 1/21. Nie ma bowiem żadnych prawnych przesłanek, by ograniczyć uprawnienie funkcjonariuszy Policji do uzyskania pełnego, odpowiadającego wymogom konstytucyjnym ekwiwalentu za niewykorzystany urlop w zależności od kryterium daty zwolnienia ze służby, co czyni organ. Ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy powinien być obliczany według nowych zasad (1/21 uposażenia) również dla funkcjonariuszy zwolnionych przed dniem 6 listopada 2018 r., zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r.
Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Organ ponownie podkreślił, że tryb nadzwyczajny z art. 154 K.p.a. nie może mieć zastosowania do tzw. decyzji związanych. Ponadto, w ocenie organu, skarżący nie wykazał żadnej okoliczności faktycznej ani normy prawnej, która by uzasadniała uznanie jego żądania za przejaw kwalifikowanego interesu strony.
Organ podtrzymał też stanowisko odnośnie przedawnienia roszczenia skarżącego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej: P.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta polega na ocenie zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Kontrola ta jest dokonywana według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego aktu.
W myśl natomiast art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
Stosownie do treści art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy (art. 119 pkt 2 P.p.s.a.). Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie, bowiem organ w odpowiedzi na skargę wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, zaś skarżący nie wnosił o przeprowadzenie rozprawy. W związku z powyższym Sąd rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 P.p.s.a.).
Oceniając zaskarżoną decyzję w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją Komendanta Głównego Policji prowadzone było w trybie nadzwyczajnym przewidzianym w art. 154 K.p.a., który w § 1 stanowi, że decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes stron.
Postępowanie to zostało zainicjowane wnioskiem J. P., który domagał się zmiany w trybie art. 154 K.p.a. ostatecznej decyzji Komendant Główny Policji z dnia [...] marca 2021 r. nr [...], o odmowie wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy oraz dodatkowy.
Swój wniosek skarżący uzasadniał tym, że organ dokonał błędnej wykładni art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych wskazując, iż ustawodawca nie przewidział wypłaty policjantom zwolnionym ze służby w Policji przed dniem 6 listopada 2018 r. ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy przy zastosowaniu współczynnika innego niż 1/30, w sytuacji, gdy właściwa wykładnia wyżej wymienionej normy prawnej nakazuje ustalić funkcjonariuszom Policji zwolnionym przed tą datą ekwiwalent za niewykorzystany urlop wypoczynkowy i dodatkowy w wysokości wynagrodzenia funkcjonariusza za jeden dzień roboczy na dzień zwolnienia ze służby, co powinno nastąpić poprzez wykorzystanie współczynnika 1/21. Skarżący powołał się przy tym na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15).
Odmawiając zmiany ww. decyzji, organ stanął na stanowisku, że tryb przewidziany w art. 154 k.p.a. nie znajduje zastosowania do weryfikacji tzw. decyzji związanych, tj. takich, których treść determinowana jest ściśle określonymi przesłankami ustawowymi, niepozostawiającymi organowi administracji publicznej w zakresie rozstrzygnięcia sprawy luzu decyzyjnego. Taką zaś decyzją jest niewątpliwie kwestionowana decyzji odmawiająca wypłaty wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop, która opiera się na ściśle określonych w przepisach prawa materialnego przesłankach. Ponadto, w ocenie organu, zmiana kwestionowanej decyzji ostatecznej w trybie art. 154 K.p.a., byłaby nie tylko sprzeczna z interesem społecznym, skutkując eliminacją rozstrzygnięcia prawidłowego i zgodnego z tym interesem, ale też prowadziłaby do naruszenia art. 114 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 115a ustawy o Policji (w brzmieniu obowiązującym w dniu zwolnienia skarżącego ze służby).
Zasadniczą kwestią, która wymagała rozważenie przy ocenie zaskarżonej decyzji było więc to, czy tzw. decyzje związane mogą w ogóle podlegać weryfikacji w trybie przewidziany w art. 154 K.p.a., czy też taka możliwość - jak przyjął organ na gruncie rozpoznawanej sprawy - jest wyłączona.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowane jest stanowisko, które Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela, że dla zastosowania trybu określonego w art. 154 § 1 K.p.a. nie ma znaczenia to, czy decyzja ma charakter związany, czy uznaniowy, istotne jest natomiast aby zastosowanie tego trybu nie doprowadziło do stanu niezgodnego z prawem. Słuszny interes strony w rozumieniu art. 154 § 1 K.p.a. musi być więc interesem znajdującym oparcie w obowiązujących przepisach prawa. Rozpatrując kwestię przesłanek z art. 154 K.p.a., należy przyjąć, że słuszny interes strony nie może być sprzeczny z jasno brzmiącym przepisem ustawy ani też go zastępować, bowiem zasada praworządności, wyrażona w art. 6 K.p.a., zobowiązuje organy administracji do działania na podstawie przepisów prawa (por. wyrok NSA z dnia 18 października 2007 r., sygn. akt II OSK 1406/06 publ. CBOSA). Należy jednocześnie podkreślić, że ustawowa przesłanka o jakiej mowa w art. 154 K.p.a. tj. słuszny interes strony, nie jest przesłanką abstrakcyjną, ale konkretną odnoszącą się do danej sprawy i wywodzoną z decyzji ostatecznej, co do której został uruchomiony tryb nadzwyczajny. Stąd nie jest możliwe wywiedzenie słusznego interesu strony tylko z art. 154 K.p.a., istnienie tego słusznego interesu musi wynikać z rozwiązań materialnoprawnych na podstawie których wydana została ostateczna decyzja, co do której uruchomiono tryb z art.154 K.p.a. Na podstawie art. 154 K.p.a. może być zmieniona lub uchylona decyzja ostateczna prawidłowa (wydana zgodnie z przepisami prawa), jak również decyzja wadliwa prawnie. Celem postępowania administracyjnego jest wydanie prawidłowego, zgodnego z prawem rozstrzygnięcia sprawy. Jeżeli rozstrzygnięcie nie jest prawidłowe, nie jest zgodne z prawem, możliwe jest jego wzruszenie. Natomiast gdy wadliwości rozstrzygnięcia nie uzasadniają ani stwierdzenie nieważności decyzji, ani wznowienia postępowania, ocena tych wadliwości może być przedmiotem postępowania o uchylenie lub zmianę decyzji w trybie art. 154 lub 155 K.p.a.
W sytuacji zatem, gdy przy uwzględnieniu interesu społecznego lub słusznego interesu strony możliwa jest taka zmiana decyzji względnie jej uchylenie, która nie prowadzi do sprzeczności z powszechnie obowiązującą normą prawną (której np. rozumienie od wydania decyzji "pierwotnej" uległo zmianie), to co do zasady nie ma przeszkód, by na gruncie omawianej regulacji doszło także do zmiany lub uchylenia decyzji o charakterze związanym. Warunkiem jest to, aby całość systemu prawnego nie stała temu na przeszkodzie (por. wyrok NSA z dnia 18 września 2019 r. sygn. akt I OSK 2893/17 publ. CBOSA).
Przenosząc powyższe uwagi ogólne na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że w świetle jednolitej wykładni przyjętej w orzecznictwie sądów administracyjnych, nie do pogodzenia z wymaganiami praworządności jest stanowisko wyrażone przez Komendanta Głównego Policji w kwestionowanej w trybie art. 154 K.p.a. decyzji ostatecznej z dnia [...] marca 2021 r. nr [...], który dokonał literalnej wykładni art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych, wyłączającej możliwość zastosowania zgodnych z Konstytucją RP zasad obliczania ekwiwalentu pieniężnego za niewykorzystany urlop wypoczynkowy lub dodatkowy wobec funkcjonariuszy, którzy - jak skarżący - zostali zwolnieni ze służby przed 6 listopada 2018 r., a wnioski o wyrównanie ekwiwalentu pieniężnego złożyli po wspomnianej wyżej dacie.
W świetle tego orzecznictwa, przyjęcie za prawidłową wykładni przepisów przejściowych zastosowaną przez Komendanta Głównego Policji w kwestionowanej decyzji z dnia [...] marca 2021 r. nr [...] oznaczałoby istnienie zjawiska tzw. "wtórnej niekonstytucyjności", które polega na tym, że ustawodawca powtarza rozwiązania normatywne uznane już raz za niekonstytucyjne. Oznaczałoby to, że ustawodawca przepisami przejściowymi próbuje ograniczyć zakres zastosowania wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15, a nadto narusza konstytucyjną zasadę powszechnej mocy obowiązującej wyroków TK, które wiążą również ustawodawcę.
Zasady, o których mowa w ww. art. 9 ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych oznaczają zatem konieczność wzięcia pod uwagę przy wykładni przepisu art. 115a ustawy o Policji, wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r., sygn. akt K 7/15. Zwracały na to wielokrotnie uwagę w swoich orzeczeniach zarówno wojewódzkie sądy administracyjne, jaki i Naczelny Sąd Administracyjny, a także sam ustawodawca w uzasadnieniu projektu ww. nowelizacji ustawy o Policji dokonanej ustawą o szczególnych rozwiązaniach dotyczących wsparcia służb mundurowych. Wskazał bowiem, że projekt przewiduje wprowadzenie rozwiązań prawnych mających na celu wdrożenie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 października 2018 r. sygn. K 7/15. Skoro wyrok Trybunału Konstytucyjnego usunął z systemu prawnego niekonstytucyjne brzmienie art. 115a ustawy o Policji w zakresie współczynnika 1/30, to posłużenie się przez ustawodawcę w art. 9 ust. 1 powołanej ustawy sformułowaniem "na zasadach wynikających z przepisów ustawy" oznacza, iż należy stosować art. 115a ustawy o Policji w brzmieniu obowiązującym przed nowelizacją, jednak z wyłączeniem tej jego części (dotyczącej współczynnika ekwiwalentu w wysokości 1/30), która została uznana za sprzeczną z przepisami ustawy zasadniczej i którą należy wypełnić treścią wyroku Trybunału Konstytucyjnego.
Z uwagi na powyższe, nie zasługuje na akceptację stanowisko wyrażone przez Komendanta Głównego Policji w zaskarżonej decyzji, że zmiana kwestionowanej decyzji ostatecznej w trybie art. 154 K.p.a., byłaby nie tylko sprzeczna z interesem społecznym, skutkując eliminacją rozstrzygnięcia prawidłowego i zgodnego z tym interesem, ale też prowadziłaby do naruszenia art. 114 ust. 1 pkt 2 w związku z art. 115a ustawy o Policji (w brzmieniu obowiązującym w dniu zwolnienia skarżącego ze służby).
Za niewzruszalnością takiej decyzji nie może także przemawiać przywoływana przez Komendanta Głównego Policji zasada trwałości decyzji administracyjnej (art. 16 § 1 K.p.a.), ponieważ nie ma wystarczających racji, aby przedkładać dalsze formalne obowiązywanie decyzji ostatecznej nad rozstrzygnięcie sprawy zgodnie z prawem.
Odnosząc się natomiast do podniesionej przez Komendanta Głównego Policji kwestii przedawnienia roszczenia wskazać należy, że zgodnie z art. 107 ust. 1 i 2 ustawy o Policji, roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne, jednak organ właściwy do rozpatrywania roszczeń może nie uwzględnić przedawnienia, jeżeli opóźnienie w dochodzeniu roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami. Stosownie do poglądów wyrażanych w orzecznictwie sądów administracyjnych, za taką wyjątkową okoliczność uznać należy stwierdzenie niekonstytucyjności normy prawnej stanowiącej podstawę wyliczenia spornego ekwiwalentu (por. wyroki WSA: w Gorzowie Wielkopolskim z 8 sierpnia 2019r., sygn. akt II SA/Go 381/19; w Olsztynie z 30 maja 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 314/19; z 27 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Ol 416/19; z 30 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Ol 119/20; w Krakowie z 20 lutego 2020 r., sygn. akt III SA/Kr 1282/19, publ. CBOSA). Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 15 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 2928/19 podkreślił zaś, przywołując treść art. 190 ust. 4 Konstytucji RP, że "nie można przez instytucję przedawnienia unicestwiać uprawnienia jednostki do przywrócenia stanu konstytucyjności po stwierdzeniu przez Trybunał Konstytucyjny niekonstytucyjności prawnej podstawy czynności materialno-technicznej wypłaty ekwiwalentu za niewykorzystany urlop. Takie działania organów Policji godzą również w konstytucyjną zasadę państwa prawa (art. 2 Konstytucji) i wywodzoną z niej zasadę ochrony zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w wyroku TK z 27 października 2004 r., sygn. akt SK 1/04 (Dz.U. nr 237, poz. 2384), wydanym na tle stosowania przepisów o przedawnieniu w postępowaniu cywilnym, w którym wprost wskazano, że na podmiotach publicznych po wydaniu przez Sąd Konstytucyjny wyroku stwierdzającego niekonstytucyjność danej normy prawnej istnieje konieczność doprowadzenia do celu zgodnego z roszczeniem opartym na zasadach wywodzących się z Konstytucji RP".
Należy w tym kontekście podkreślić, że skarżący od wielu lat konsekwentnie dąży do uzyskania wyrównania ekwiwalentu za niewykorzystany urlop powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 30 października 2018 r. sygn. akt K 7/15. Z tych też względów podnoszenie przez organ zarzutu przedawnienia i twierdzenie, że opóźnienie w dochodzeniu roszczenia nie jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami, należy uznać za nieuprawnione.
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2025 r. nr [...] wydana została z naruszeniem przepisu art. 154 K.p.a. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy i dlatego zasadnym było wyeliminowane jej z obrotu prawnego. Rozpatrując ponownie sprawę organ uwzględni przedstawioną powyżej ocenę prawną.
Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz art. 119 pkt 2 P.p.s.a., orzekł jak sentencji wyroku. O kosztach postępowania, obejmujących wynagrodzenie pełnomocnika, Sąd postanowił w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło