II SA/Wa 635/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Fronczyk, Sędziowie WSA Andrzej Góraj, Anna Mierzejewska (sprawozdawca), Protokolant, referent stażysta Katarzyna Skurzyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2012 r. sprawy ze skargi D. S. na orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia służby 1. uchyla zaskarżone orzeczenie oraz utrzymane nim w mocy orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] listopada 2011 r. 2. zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu w całości 3. zasądza od Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. na rzecz D. S. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania Terenowa Wojskowa Komisja Lekarska w W. orzeczeniem z dnia [...] listopada 2011 r., działając na podstawie rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2010 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2010 r. Nr 15, poz. 80), orzekła o zdolności D. S. do zawodowej służby wojskowej – kategoria N, niezdolny do służby poza granicami państwa. Rozpoznanie: przebyty w 2008 r. [...], leczony [...], obecnie w całkowitej remisji od stycznia 2009 r. (par. 83 pkt 1). W odwołaniu z dnia [...] listopada 2011 r. do Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. skarżący nie zgodził się z powyższym orzeczeniem. Do odwołania dołączył wynik tomografii [...], które są prawidłowe oraz wyniki kolejnych konsultacji [...] z Kliniki [...]. Podkreślił, że konsultacje te potwierdzają utrzymywanie się remisji choroby po półtora, dwóch, a następnie trzech latach od zakończenia leczenia oraz potwierdzają konieczność kontroli po 5 latach od zakończenia leczenia. Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w W. orzeczeniem z dnia [...] lutego 2012 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie z dnia [...] listopada 2011 r. W uzasadnieniu podała, że w toku postępowania odwoławczego z uwagi na przedstawioną dokumentację medyczną ze Szpitala [...], zwróciła się do Konsultanta Krajowego Wojskowej Służby Zdrowia w dziedzinie [...] z prośbą o zajęcie stanowiska w sprawie przydatności orzekanego do zawodowej służby wojskowej poza granicami państwa w ramach [...]. Po kilkukrotnych ponagleniach, w dniu [...] lutego 2012 r. do RWKL wpłynęło pismo od [...] z dnia [...] stycznia 2012 r., z którego wynika, że podtrzymuje stanowisko TWKL, iż orzekany jest niezdolny do służby poza granicami państwa i uważa, że dotychczasowa decyzja jest słuszna. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie D. S. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, zarzucając naruszenie art. 107 § 3 kpa oraz przepisów rozdziału XVIII poz. 83 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 8 stycznia 2011 r w sprawie orzekania zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach i przepisów w nim zawartych. W uzasadnieniu skargi podkreślił, że nie ma schorzenia [...], ponadto zarzucił, że organ orzeczniczy stwierdzając o niezdolności, nie ujawnił, jakie stany faktyczne w kontekście aktu subsumcji do stanu prawnego skutkują takim orzeczeniem. W odpowiedzi na skargę Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w W. wniosła o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Przechodząc do oceny legalności zaskarżonego orzeczenia wskazać należy, że zgodnie z przepisem § 3 pkt 1a rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 maja 2004 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2004 r. Nr 133, poz. 1422 ze zm.), do terenowych wojskowych komisji lekarskich, stosownie do ich właściwości miejscowej należy orzekanie o zdolności do zawodowej służby wojskowej żołnierzy zawodowych, zajmujących stanowiska służbowe do stopnia etatowego kapitana (kapitana marynarki). Stosownie zaś do treści § 3 pkt 4f tego rozporządzenia, do właściwości wymienionych komisji należy także orzekanie w stosunku do żołnierzy, o których mowa w pkt 1 lit. a, o zdolności do pełnienia służby w Żandarmerii Wojskowej. Przepis § 17 ust. 1 pkt 4 powołanego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej stanowi zaś, że niezależnie od orzeczenia o zdolności do zawodowej służby wojskowej, w stosunku do żołnierzy zawodowych, zajmujących niżej wymienione stanowiska służbowe oraz osób ubiegających się o wyznaczenie na takie stanowiska, wojskowe komisje lekarskie wydają orzeczenia o zdolności lub niezdolności do służby w Żandarmerii Wojskowej. W myśl natomiast § 4 pkt 1 rozporządzenia, do rejonowych wojskowych komisji lekarskich, stosownie do ich właściwości miejscowej, należy rozpatrywanie odwołań od orzeczeń terenowych wojskowych komisji lekarskich. Należy więc stwierdzić, że w zakresie dotyczącym oceny stanu zdrowia żołnierza na potrzeby ustalenia zdolności do służby wojskowej, orzeczenia komisji lekarskich są decyzjami administracyjnymi, a orzekające komisje są w rozumieniu przepisów k.p.a. organami administracji publicznej. Zatem w zakresie nieunormowanym przepisami szczególnymi do postępowania w sprawach tego rodzaju mają zastosowanie określone w Kodeksie postępowania administracyjnego ogólne zasady postępowania administracyjnego (m.in. art. 6, art. 7, art. 80). Zgodnie zaś z art. 6 k.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Stosownie natomiast do treści art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z kolei przepis art. 80 k.p.a. stanowi, że organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. W myśl § 23 powoływanego rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej, orzeczenie o zdolności do zawodowej służby wojskowej, o zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej w poszczególnych rodzajach Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i rodzajach wojsk oraz na poszczególnych stanowiskach służbowych, wojskowe komisje lekarskie wydają na podstawie badania lekarskiego i wyników badań specjalistycznych, dokumentacji medycznej oraz informacji i dokumentów, o których mowa w § 14, wykorzystując w szczególności: 1. odpis przebiegu zawodowej służby wojskowej z akt personalnych żołnierza zawodowego, 2. opinię służbowo-lekarską, uwzględniającą historię choroby, przebieg leczenia i jego wyniki oraz czynniki ryzyka na stanowisku służbowym zajmowanym przez żołnierza zawodowego, 3. historie chorób leczenia ambulatoryjnego i szpitalnego, 4. wyniki pomiarów czynników szkodliwych występujących w środowisku służby, 5. kartę badań profilaktycznych i okresowych, 6. książkę zdrowia żołnierza zawodowego, 7. informacje zawarte w pisemnym oświadczeniu żołnierza zawodowego. Kontrola przez sąd administracyjny orzeczeń wojskowych komisji lekarskich o uznaniu za zdolnego do służby wojskowej obejmować więc będzie sprawdzenie prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie stanu zdrowia żołnierza, a w szczególności, czy badania stanu zdrowia żołnierza były wszechstronne, oparte na wyczerpującym wywiadzie chorobowym i pełnych badaniach przedmiotowych oraz, czy dokonana następnie kwalifikacja zdolności poborowego do służby wojskowej była zgodna z przepisami w sprawie zasad określania zdolności do służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 2001 r. o sygn. akt III SA 2930/00 (LEX nr 47318)). Ustalony, między innymi w oparciu o wyżej wymienione dokumenty, stan faktyczny sprawy winien znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu orzeczenia właściwej komisji lekarskiej. Zgodnie z art. 107 § 1 k.p.a., uzasadnienie decyzji stanowi jej integralną część. Z uzasadnienia wynikać ma ocena faktów, prawa i subsumpcji oraz celów i skutków rozstrzygnięcia. Zatem ocenie sądu nie może podlegać sama osnowa decyzji, ale decyzja jako całość, a więc łącznie z uzasadnieniem (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 2000 r. o sygn. akt I SA/Gd 668/98 (LEX nr 47109)). Uzasadnienie decyzji jest tym jej elementem, który pozwala na dokonanie przez sąd administracyjny kontroli prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie decyzji. Obowiązek uzasadnienia orzeczenia w sprawie zdolności do zawodowej służby wojskowej nałożył również prawodawca, umieszczając ten element we wzorze orzeczenia, stanowiącym załącznik nr 5 do powoływanego rozporządzenia w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach. Ponieważ ustawa z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.), ani wydane na jej podstawie rozporządzenie wykonawcze nie precyzują, jakie elementy winno zawierać uzasadnienie orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej, należy w tym zakresie stosować przepis art. 107 § 3 k.p.a. Zatem uzasadnienie faktyczne orzeczenia komisji lekarskiej powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Przepis art. 107 k.p.a. zalicza więc do części składowych decyzji administracyjnej m. in. uzasadnienie faktyczne i prawne. Uzasadnienie jest przeto integralną częścią wyjaśnienia rozstrzygnięcia, stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Pominięcie w uzasadnieniu decyzji okoliczności faktycznych, mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, stwarza przesłankę do uznania naruszenia przez organ przepisów o postępowaniu administracyjnym w stopniu wywierającym istotny wpływ na wynik sprawy. Na komisji rozpatrującej odwołanie od orzeczenia w sprawie zdolności do zawodowej służby wojskowej ciąży więc obowiązek ustosunkowania się do wszystkich podniesionych w odwołaniu zarzutów, zgodnie z wymaganiami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a., przez wskazanie faktów, które uznała za udowodnione, dowodów, na których się oparła, oraz przyczyn, dla których odmówiła innym dowodom wiarygodności i mocy dowodowej, a także przyczyn, dla których wnioskowanych dowodów nie przeprowadziła i nie uznała zasadności argumentów podniesionych w odwołaniu (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 kwietnia 1998 r. o sygn. akt I SA/Lu 21/98 (LEX nr 34147) oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 października 1998 r. o sygn. akt I SA/Ka 225/97, Biul. Skarb. z 1999 r. nr 1, str. 20)). Tymczasem orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] lutego 2012 r. nie spełnia - zdaniem Sądu - przedstawionych wyżej wymagań, dotyczących uzasadnienia decyzji. Zawiera ono bowiem jedynie lakoniczne i ogólne stwierdzenie, że orzeczenie Terenowej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] listopada 2011 r. wydane zostało po prawidłowo przeprowadzonym postępowaniu orzeczniczym, i w oparciu o opinię wydaną przez [...], podtrzymującego stanowisko TWKL, że orzekany jest niezdolny do służby poza granicami państwa. Organ nie ustosunkował się jednak w żaden sposób do argumentów podniesionych w odwołaniu od orzeczenia organu pierwszej instancji. Nie podał faktów, które uznał za udowodnione oraz dowodów, na których się oparł. Nie wskazał też, dlaczego nie uznał zasadności argumentów odwołującego się. Tego typu uzasadnienie wskazuje na niedbałość organu odwoławczego w rozpoznaniu sprawy i nie pozwala na rozpoznanie motywów, którymi kierowano się przy jej załatwieniu, a tym samym powoduje, że poprzez brak rzeczowej argumentacji, decyzja w istocie "wymyka się spod kontroli". Konkludując, wskazać należy, że obowiązek organów administracji publicznej do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania spraw, jest jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz również w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji, strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem - zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu. Niezależnie od powyższego, uzasadnienie stanowi jeden z warunków sine qua non skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez sądy administracyjne. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma - w ocenie Sądu - nie tylko znaczenie prawne, ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracji (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 1995 r. o sygn. akt SA/Lu 2479/94 (LEX nr 27106)). W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 132 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), należało orzec, jak w sentencji wyroku.