II SA/Wa 635/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędziowie WSA Piotr Borowiecki (spr.), Janusz Walawski, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 27 października 2017 r. sprawy ze skargi K.M. na postanowienie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] lutego 2017 r. bez numeru w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r., Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W. (dalej także: "CWKL" lub "organ odwoławczy") - działając na podstawie przepisów art. 57 § 1 w związku z art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. - dalej: "k.p.a.") w związku z § 11 ust. 1 pkt 1 i § 12 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r., poz. 1013), oraz art. 5 ust. 1, 6 i 7 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jednolity Dz. U. z 2014 r., poz. 1414), a także § 7 pkt 1 i § 23 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2015 r., poz. 761 ze zm.) - po rozpoznaniu wniosku K. M. (dalej także: "skarżący" lub "strona skarżąca") o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w E. (dalej także: "RWKL" lub "organ pierwszej instancji"), nr [...] z dnia [...] września 2016 r. wydanego w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej - odmówiła przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Zaskarżone postanowienie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej zostało wydane w następującym stanie faktycznym. W dniu [...] stycznia 2017 r. wpłynęły do Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. akta sprawy dotyczące orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w E. nr [...] z dnia [...] września 2016 r. w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej dotyczącej skarżącego K. M. Wraz ze wskazanymi powyżej aktami wpłynęło odwołanie skarżącego z dnia [...] grudnia 2016 r. od powyższego orzeczenia nr [...] w E. z dnia [...] września 2016 r., które w petitum zawierało jednoczesny wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od powyższego orzeczenia RWKL w E. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do dokonania powyższej czynności skarżący wskazał, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania spowodowane było problemami z właściwą oceną wydanego orzeczenia z dnia [...] września 2016 r., które były z kolei związane z problemami skarżącego z pamięcią i koncentracją. Skarżący wskazał, że w dniu [...] grudnia 2016 r. psycholog stwierdziła u skarżącego "obniżenie funkcji intelektualnych oraz zmiany w zakresie reagowania emocjonalnego i funkcjonowania psychospołecznego". Skarżący stwierdził, że w związku z powyższym miał problem z właściwą oceną, czy wydane w dniu [...] września 2016 r. orzeczenie jest zgodne z rzeczywistością i czy jest dla niego korzystne. W wyniku rozpoznania powyższego wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w E. nr [...] z dnia [...] września 2016 r. wydanego w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej, Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W. - działając m.in. na podstawie przepisu art. 57 § 1 k.p.a. - postanowieniem z dnia [...] lutego 2017 r. odmówiła przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wydanego postanowienia CWKL wskazała, że z analizy akt sprawy wynika, iż sporne orzeczenie RWKL nr [...] z dnia [...] września 2016 r. w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej zostało odebrane przez zainteresowanego w dniu [...] listopada 2016 r. (vide: data i własnoręczny podpis skarżącego na egzemplarzu przedmiotowego orzeczenia RWKL nr [...] znajdującym się w aktach Jednostki Wojskowej Nr [...] w B). Organ odwoławczy zauważył, że wskazane wyżej orzeczenie RWKL zawiera pouczenie w brzmieniu.: "od niniejszego orzeczenia (Nr [...]) przysługuje odwołanie do CWKL w W. za pośrednictwem RWKL w E. adres: [...], w terminie 14 dni od dnia jego otrzymania", które - zdaniem zespołu orzeczniczego CWKL - było precyzyjne w swej treści i jasno wskazywało na termin i tryb odwołania. Ponadto, organ odwoławczy stwierdził, że z analizy akt sprawy wynika, że odwołanie od odebranego w dniu [...] listopada 2016 r. orzeczenia RWKL zostało nadane przez skarżącego w dniu [...] grudnia 2016 r. (vide: data stempla pocztowego na kopercie), pomimo, że - jak zauważyła CWKL - zgodnie z art. 57 k.p.a. ostatnim dniem na złożenie wspomnianego odwołania był dzień [...] listopada 2016 r. W konsekwencji, organ odwoławczy uznał, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia. W tej sytuacji, Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W., powołując się na przepis art. 58 § 1 k.p.a. - wskazała, że uzasadniając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia organu pierwszej instancji, skarżący podniósł, że powodem uchybienia terminu do jego wniesienia było to, iż w terminie przysługującym na odwołanie miał problemy z pamięcią i koncentracją. Odnosząc się do powyższej argumentacji strony skarżącej, organ odwoławczy uznał, że przyczyny powołane we wniosku przez skarżącego nie pozwalają uznać, że zaistniały przesłanki określone w art. 58 § 1 k.p.a., gdyż wskazana przez skarżącego przyczyna uchybienia terminu, zdaniem CWKL, nie stanowiła przeszkody w terminowym wniesieniu odwołania. Uzasadniając powyższe stanowisko, organ odwoławczy powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2000 r., sygn. akt I SA 1072/00 oraz wyrok NSA z dnia 1 marca 1999 r., sygn. akt II SA 45/99, wskazując, iż do przyczyn niezależnych od osoby zainteresowanej, które uzasadniają brak winy w uchybieniu terminu, zaliczane są przede wszystkim okoliczności utożsamiane z działaniem siły wyższej, takie jak: przerwa w komunikacji, powódź, pożar, nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą w dokonaniu określonej czynności procesowej, itp. Ponadto, organ odwoławczy zauważył, iż w świetle orzecznictwa, przyjmuje się również, że do okoliczności uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu można zaliczyć także fakt nieprawidłowego doręczenia pisma (vide: m.in. wyrok NSA z dnia 14 grudnia 2000 r., sygn. akt IV SA 2121/98). Zdaniem CWKL, skarżący nie wykazał żadnej z powyższych okoliczności. Jednocześnie, organ odwoławczy stwierdził, że chybienie przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania nie było również wynikiem nagłego zachorowania lub nagłego pogorszenia stanu zdrowia wnioskodawcy. W konsekwencji, CWKL uznała, że nie zaistniały zatem istotne przesłanki uniemożliwiające skarżącemu do wniesienia w terminie odwołania od orzeczenia RWKL. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska wskazała ponadto, że nadesłana przez skarżącego opinia psychologiczna wydana w ośrodku psychologicznym "[...]" przez mgr K. S. w dniu [...] grudnia 2016 r. wskazuje jedynie na osłabienie uwagi, pamięci bezpośredniej słuchowej i pamięci epizodycznej, co - zdaniem CWKL - nie spełnia warunków nagłego zachorowania lub nagłego istotnego pogorszenia stanu zdrowia skarżącego. W dniu [...] marca 2017 r. strona skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe postanowienie Centralnej Wojskowa Komisja Lekarska w W. z dnia [...] lutego 2017 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Wnosząc w petitum skargi o uchylenie spornego postanowienia Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej, a także o dopuszczenie dowodu z dokumentów dołączonym do skargi, strona wskazała w uzasadnieniu skargi, że we wniosku o przywrócenie terminu powołała się na swój zły stan zdrowia, spowodowany urazem głowy i związanymi z tym problemami z koncentracją i pamięcią. Skarżący ponownie powołał się na wydaną w dniu [...] grudnia 2016 r. opinię psycholog K. S., która stwierdziła u skarżącego "obniżenie funkcji intelektualnych oraz zmiany w zakresie reagowania emocjonalnego i funkcjonowania psychospołecznego". Strona skarżąca wskazała, iż miewa stany tzw. "wyłączenia", kiedy nie wie, co się z nią dzieje. Skarżący zauważył ponadto, iż występują u niego zmiany w zakresie funkcjonowania poznawczego i psychospołecznego. Strona skarżąca podniosła, że posiada wyraźne odchylenia w zakresie uwagi, pamięci oraz funkcji wykonawczych. Wszystko to - jak uznał skarżący - sprawia, że strona ma problem z załatwianiem wszelkich formalności, a tym bardziej z dochowywaniem terminów. Wskazane okoliczności, zdaniem skarżącego, stanowią kryterium uprawdopodobnienia spełnienia okoliczności przemawiających za przywróceniem terminu do wniesienia odwołania od spornego orzeczenia RWKL. W odpowiedzi na skargę Centralna Wojskowa Komisja Lekarska wniosła o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej dotyczącą uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej także: "p.p.s.a."). W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga K. M. nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w W. z dnia [...] lutego 2017 r. nie narusza przepisów prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W., wydając sporne postanowienie z dnia [...] lutego 2017 r. odmawiające skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w E. nr [...] z dnia [...] września 2016 r. - nie dopuściła się naruszenia norm procedury administracyjnej, w tym przede wszystkim przepisów art. 58 § 1 k.p.a. w zw. z art. 59 § 2 k.p.a. Jednocześnie, CWKL - działając w sprawie, jako organ właściwy do rozpatrzenia wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania – nie uchybiła w toku postępowania również przepisom art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a., w stopniu mogącym mieć jakikolwiek istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy. Zgodnie z przepisem art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W świetle przepisu art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Mając na względzie powołane przepisy, uznać trzeba, że organ administracji publicznej jest obowiązany przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: a) uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, b) zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, c) zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Zdaniem Sądu, wstępnym zadaniem organu rozpatrującego wniosek o przywrócenie terminu powinno być zbadanie, czy strona wnioskująca o przywrócenie terminu zachowała siedmiodniowy termin, o którym mowa w art. 58 § 2 k.p.a. Dopiero, po jednoznacznym ustaleniu zachowania powyższego terminu, organ winien przejść do oceny pozostałych dwóch przesłanek koniecznych do przywrócenia terminu, a więc przesłanki braku winy oraz dopełnienia stosownej czynności wraz z wnioskiem. W niniejszej sprawie strona skarżąca nie wykazała w żaden sposób we wniosku o przywrócenie terminu, że zachowała siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Ponadto, należy zauważyć, iż - wbrew obowiązkom wynikającym z przepisu art. 58 § 2 k.p.a. - również CWKL nie zajęła się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia zbadaniem, czy strona skarżąca dopełniła wskazany powyżej wstępny warunek formalny (czy zachowała 7-dniowy termin do złożenia wniosku) konieczny do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od orzeczenia RWKL. Niemniej, w ocenie Sądu, niezależnie od wskazanego powyżej wyraźnego uchybienia i związanej z tym nieścisłości w ustaleniu stanu faktycznego przez organ odwoławczy, należy stwierdzić, iż okoliczność ta nie ma istotnego znaczenia dla końcowego wyniku sprawy, gdyż tak czy inaczej w sprawie nie zaszły podstawy do przywrócenia terminu. W ocenie Sądu, z akt niniejszej sprawy wynika jednoznacznie, iż sporne orzeczenie RWKL nr [...] z dnia [...] września 2016 r. w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej zostało odebrane przez skarżącego w dniu [...] listopada 2016 r. (vide: data i własnoręczny podpis skarżącego na egzemplarzu orzeczenia nr [...] znajdującym się w aktach Jednostki Wojskowej w B.), zaś odwołanie od tego orzeczenia zostało nadane przez skarżącego dopiero w dniu [...] grudnia 2016 r. (vide: data stempla pocztowego), pomimo, że - jak słusznie zauważyła CWKL - zgodnie z art. 57 k.p.a. ostatnim dniem na złożenie odwołania był dzień [...] listopada 2016 r. W konsekwencji, nie ulega wątpliwości, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Wydając zaskarżone postanowienie z dnia [...] lutego 2017 r., Centralna Wojskowa Komisja Lekarska, powołując się na przepisy art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. oraz art. 59 § 2 k.p.a., zasadnie stwierdziła w jego uzasadnieniu, że przy ocenie braku winy w uchybieniu terminu organ powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Organ odwoławczy prawidłowo przyjął również, że przywrócenie terminu jest możliwe wyłącznie wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Skarżący, wnosząc o przywrócenie uchybionego terminu, podniósł m.in., iż miał problemy z koncentracją i pamięcią, co było spowodowane urazem głowy i związanymi z tym problemami zdrowotnymi, co z kolei nie pozwoliło mu prawidłowo ocenić znaczenia spornego orzeczenia RWKL i utrudniło przypilnowanie terminu do wniesienia odwołania. W doktrynie uznaje się zgodnie, że kryterium braku winy, jako przesłanka uzasadniająca wniosek o przywrócenie terminu, wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu danej czynności. Przywrócenie nie jest więc dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (vide: B. Adamiak /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2004, s. 328; tak również: m.in. A. Wróbel /w:/ M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. II, Zakamycze, 2005 r., s. 398-399 i cyt. tam literatura i orzecznictwo). Odnosząc się do stanowiska skarżącego, należy zauważyć, że możliwość przywrócenia uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonujący wykaże, iż nie ponosi winy w niedochowaniu terminu, równocześnie wskazując, że przeszkoda uniemożliwiająca dochowanie terminu istniała przez cały czas aż do złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie powyższe warunki nie zostały spełnione, albowiem skarżący nie uprawdopodobnił w żaden sposób, że w czasie, gdy biegł termin do wniesienia odwołania od orzeczenia RWKL, nie mógł on wnieść owego środka zaskarżenia wskutek obiektywnych przeszkód. Skarżący nie uprawdopodobnił też, że przy zachowaniu należytej staranności w dbałości o własne interesy nie był w stanie posłużyć się również inną osobą, w celu skutecznego złożenia odwołania. Należy wskazać, że o zaistnieniu przesłanki "należytej staranności w dochowaniu terminu" można zasadnie mówić wówczas, gdy strona uprawdopodobni okoliczności wskazujące na brak po jej stronie jakiejkolwiek winy choćby w postaci niedbalstwa w uchybieniu terminu (por. m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2002 r., sygn. akt II SA/Wr 1329/01.). W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie można przyjąć, że strona skarżąca dochowała takiej staranności w zachowaniu terminu do wniesienia przedmiotowego odwołania. W orzecznictwie sądowym wyrażono pogląd, że dopuszczenie się choćby lekkiego niedbalstwa stanowi przesłankę wyłączającą przywrócenie terminu. Ponadto, należy uznać, że organ odwoławczy, wydając sporne postanowienie z dnia [...] lutego 2017 r., działając zgodnie z przepisami art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a. - wyjaśnił wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy zainicjowanej wnioskiem strony skarżącej o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Jednocześnie, wskazać należy, iż CWKL nie dopuściła się jakiejkolwiek obrazy przepisu art. 59 § 2 k.p.a., albowiem - jako organ właściwy do rozpatrzenia odwołania od orzeczenia RWKL - orzekł ostatecznie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, od którego to postanowienia przysługiwała skarga do Sądu, bez potrzeby wcześniejszego wykorzystywania jakichkolwiek dodatkowych środków zaskarżenia instancyjnego. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.