II SA/Wa 656/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Adam Lipiński (sprawozdawca) Sędzia WSA – Anna Mierzejewska Sędzia WSA – Andrzej Góraj Protokolant – starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2015 r. sprawy ze skargi P. K. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] stycznia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do zawodowej służby wojskowej i inwalidztwa 1. oddala skargę w części dotyczącej zdolności do zawodowej służby wojskowej; 2. odrzuca skargę w części dotyczącej związku schorzeń ze służbą wojskową oraz określeniem grupy inwalidztwa. Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W. orzeczeniem nr [...] z dnia [...] stycznia 2015 r., działając na podstawie przepisów § 12 pkt 1 i § 31 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 10 stycznia 2006 r. w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2006 r. Nr 12, poz. 75 ze zm.) a także § 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 28 grudnia 2012 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie orzekania o inwalidztwie żołnierzy zawodowych, żołnierzy zwolnionych z zawodowej służby wojskowej oraz emerytów i rencistów wojskowych, a także właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2012 r. poz. 1504), utrzymała w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w L. nr [...] z dnia [...] sierpnia 2014 r., którym: ← rozpoznano u [...] P. K. schorzenie zaburzenia osobowości znacznie upośledzające zdolności adaptacyjne utrwalone (§ 68 pkt 3), powodujące trwała niezdolność do zawodowej służby wojskowej (Kategoria N – Zał. 1 Grupa II); ← stwierdzono, iż rozpoznane schorzenia nie pozostają w związku ze służbą wojskową; ← zaliczono badanego do trzeciej grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia, które powstało w marcu 2014 r.; ← uznano badanego za zdolnego do pracy; ← ustalono termin badania kontrolnego w marcu 2017 r. W uzasadnieniu orzeczenia CWKL wskazała, iż rozpatrzyła odwołanie P. K. w oparciu o dokumentację orzeczniczo - lekarską znajdującą się w aktach przedmiotowej sprawy zgodnie z § 30 ust. 2 rozporządzenia MON z dnia 8 stycznia 2010 r. Orzekany skierowany został do RWKL przez Dyrektora WBE w L. na własny wniosek, z tytułu pogorszenia stanu zdrowia. Do wniosku załączył zaświadczenie o stanie zdrowia psychicznego z dnia [...] marca 2014 r. wystawione przez prof. W. G. z rozpoznaniem cyt. "Trwała zmiana osobowości po przeżyciu sytuacji ekstremalnej (wg ICD-10). Wg DSM-IV ww. rozpoznanie brzmi: Złożony Zespół Stresu Pourazowego (DESNOS)". W treści tegoż zaświadczenia znajduje się informacja o załącznikach w postaci dwóch opinii psychologicznych z dnia [...] listopad 2010 r. i z dnia [...] kwietnia 2013 r., które jednak nie zostały przedłożone wraz z nim. W dniu [...] kwietnia 2014 r. orzekany stawił się do RWKL, która to zleciła wykonanie stosownych badań oraz konsultacji i skierowała orzekanego na hospitalizację orzeczniczą do [...] WSK Kliniki [...] w B. celem postawienia prawidłowej diagnozy. Orzekany przebywał tam w okresie od dnia [...] do [...] czerwca 2014 r. i w trakcie jej trwania wypisał się wbrew zaleceniom lekarskim na własne żądanie. Wobec powyższego RWKL wezwała orzekanego w celu przeprowadzenia ambulatoryjnej niezbędnej konsultacji psychiatrycznej i psychologicznej, na które to orzekany zgłosił się w dniu [...] lipca 2014 r. Powyższa konsultacja psychiatryczna rozpoznała - osobowość labilną emocjonalną zaś psychologiczna – cechy osobowości labilnej emocjonalnie z tendencjami do zachowań impulsywnych, tendencje agrawacyjne. W aktach sprawy znajduje się także karta informacyjna leczenia szpitalnego w SPZOZ w L. Klinika [...] za okres od [...] do [...] marca 2014 r. z rozpoznaniem zaburzeń osobowości mieszanych F61 oraz diagnoza psychologiczna z dnia [...] marca 2014 r., wskazującą brak objawów PTSD i cechy osobowości dysocjalnej i narcystycznej. Na podstawie powyższych badań RWKL wydala projekt orzeczenia, w którym uznała orzekanego z racji schorzenia ujętego pkt 1 rozpoznania - zaburzenia osobowości znacznie upośledzające zdolności adaptacyjne utrwalone § 68 pkt 3 za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej i inwalidę III grupy z ogólnego stanu i zdrowia, bez związku ze służbą wojskową. Projekt tegoż orzeczenia w dniu [...] października 2014 r. został zatwierdzony przez CWKL w W. W odwołaniu P. K. wskazał, że nie zgadza się z orzeczeniem RWKL w L. nieuznającym związku jego choroby z warunkami służby wojskowej i stwierdza, iż w trakcie służby służył w misji pokojowej (dwie zmiany) w strefie wojennej, po których stan jego zdrowia psychicznego uległ wyraźnemu pogorszeniu co zmusiło go do systematycznego leczenia psychiatrycznego. Do swojego odwołanie nie załączył żadnej nowej dokumentacji medycznej wnoszącej nowe informacje w sprawie. Po przeanalizowaniu akt sprawy CWKL stwierdziła, że obserwacje w Klinicznych Oddziałach [...] nie potwierdziły występowania u orzekanego objawów zaburzeń stresowych pourazowych a jedynie same zaburzenia struktury osobowości, które same jako takie, w myśl przepisów orzeczniczych nie są schorzeniem kwalifikowanym, jako pozostające w związku ze służbą wojskową. Orzekany nie przedłożył w RWKL kopii historii chorób z wcześniejszego leczenia ambulatoryjnego (kiedy rozpoczął leczenie?, jakie były rozpoznania? itp.) oraz pobytów szpitalnych, ani też wymienianych w zaświadczeniu z dnia [...] marca 2014 r. opinii psychologicznych, nie przedstawił też świadectwa służby, gdzie znajdują się informacje odnośnie tego, czy rzeczywiście odbywał on służbę w warunkach szkodliwych i uciążliwych dla zdrowia i czy z tego powodu dotrzymywał dodatki, ani żadnych orzeczeń uszczerbkowych. Wobec powyższego, po analizie danych zgromadzonych w aktach sprawy i w świetle obowiązujących przepisów orzeczniczych, CWKL nie znajduje podstaw do uchylenia skarżonego orzeczenia oraz uznania inwalidztwa orzekanego za pozostające w związku ze służbą wojskową. P. K. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zakwestionował powyższe orzeczenia wojskowych komisji lekarskich obu instancji w całości. Nie zgadza się z ustalonym przez komisję (RWKL, CWKL) rozpoznaniem psychiatrycznym oraz z klasyfikacją orzeczenia z powodu naruszenia Międzynarodowej Klasyfikacji Zaburzeń Psychicznych i Zaburzeń Zachowań - ICD-10. Nadmienił, iż od 1987 do 2001 r. pełnił zawodową służbę wojskową na różnych stanowiskach, uczestniczył w dwóch zmianach misji pokojowych ONZ poza granicami kraju. Przed odbywaniem służby wojskowej, również nie byłem leczony psychiatrycznie , karany. Komisja Poborowa orzekła kategorię zdrowia A - zdolny do służby wojskowej. Po zakończeniu służby wojskowej zawodowej w 2001 r. nie był kierowany do żadnej Komisje Lekarskie i "orzekany psychiatrycznie ani z innego powodu". Jego stan psychiczny zmienił się po przebytych dwóch zmianach misji pokojowych ONZ. Był hospitalizowany na wielu Oddziałach Centralnego Szpitala Weteranów w L., jednak nie zgłaszał się do psychiatry w obawie przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej. Znaczne zaostrzenie zaburzeń psychicznych i zachowania nastąpiło dopiero po zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej. Przejawiało się to w konfliktach rodzinnych, co skutkował rozwodem, drastycznym odizolowaniem się od otoczenia, brakiem akceptacji oraz zachowaniami impulsywno-agresywnymi w stosunku do otoczenia. Z tego powodu był 3 krotnie karany sądownie w latach 2003, 2008 i 2010. Karę pozbawienia wolności odbywał do 2011 r., kiedy został zwolniony warunkowo i objęty dozorem kuratora. Wszystkie czyny przestępcze polegały na naruszeniu nietykalności cielesnej osób, które wówczas w przekonaniu P. K. sprowokowały go do zachowań impulsywnych. W Areszcie Śledczym w L. został poddany badaniu psychologiczno - sądowemu w dniu [...] listopada 2010 r. na zlecenie Sądu Rejonowego w L. przez dr. med. A. B., biegłego psychologa sądowego z listy Sądu Okręgowego w L. Opinia psychologiczna liczy 6 stron maszynopisu i kończy się 5 wnioskami w tym wniosek 5 brzmi: "Stwierdza się objawy stresu pourazowego (PTSD)". Badanie psychologiczne, wykonane w trakcie pobytu w Klinice Psychiatrycznej i Terapii Uzależnień "[...]" w dniu [...] kwietnia 2013 r. przez psycholog mgr. A. K. kończy się wnioskiem: "Na podstawie uzyskanego profilu, wywiadu z pacjentem, wcześniejszego rozpoznania PTSD, a także sposobu funkcjonowania pacjenta, podejrzewa się rozpoznanie trwałej zmiany osobowości po przeżyciu sytuacji ekstremalnej, jako następstwo PTSD - F 62." Od 2013 r. aż do chwili obecnej P. K. jest leczony psychiatrycznie w Prywatnym Gabinecie Lekarskim prof. dr hab. W. G. (ww. lekarz do 2002 r. był psychiatrą wojskowym a następnie w Uniwersytecie [...] w L. [...] Kliniki Zaburzeń Nerwicowych Związanych ze Stresem). W dniu [...] marca 2014 r. prof. W. G. wydał mi "Zaświadczenie o stanie zdrowia" do wniosku do RWKL z rozpoznaniem: "Trwała zmiana osobowości po przeżyciu sytuacji ekstremalnej - wg. ICD-10), wg. DSM-IV: "Złożony Zespół Stresu Pourazowego ( DESNOS)". Skarżący wskazał także, iż wypisania się przez niego na własne żądanie z [...] WSK Kliniki [...] w B. wynikało z potraktowania go przedmiotowo, jak człowieka chorego psychicznie - zabrano telefon komórkowy pozbawiając kontaktu z rodziną, nie prowadzono badań i rozmów etc. Po 8 dniach pobytu nie wytrzymał psychicznie i poprosił o wypis na własne żądanie. Przedmiotowe traktowanie jego osoby, świadczy o nieznajomości psychiki człowieka z "trwałymi zmianami osobowości". Skarżący podkreślił, iż nie był kierowany na obserwację sądowo - psychiatryczną, która może trwać do 4 tygodni. Jeżeli 8 dni pobytu obserwacyjnego nie było wystarczające, to na jakiej podstawie, krótkie badania stały się podstawą do ustalenia: " zaburzeń osobowości". Do skargi P. K. załączył odpisy następujących dokumentów: Historia choroby z Prywatnego Gabinet Lekarskiego Prof. W. G.; Zaświadczenie Nr [...]; Zaświadczenie Nr n [...]; Orzeczenie RWKL Nr [...] ; Orzeczenie CWKL Nr [...] ; Opinia Psychologiczna - Sąd Rejonowy dla L.; Opinia z Kliniki i Terapii Uzależnień "[...]"; Historia choroby oddział kardiologiczny; Historia choroby oddział laryngologiczny. Na rozprawie pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę, co do całości orzeczenia CWKL. W odpowiedzi na skargę Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w W. podtrzymała argumentację zawartą w uzasadnieniu swojego orzeczenia i wniosła o: ← odrzucenie skargi w części dotyczącej związku schorzeń ze służbą wojskową oraz określenia grupy inwalidztwa; ← oddalenie skargi w części dotyczącej zdolności do zawodowej służby wojskowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. W pierwszej kolejności podkreślić należy, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. Zakres przedmiotowy postępowania sądowoadministracyjnego określony został w art. 3 – 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Tak zakreślony zakres kognicji sądów administracyjnych wyłącza możliwość prowadzenia postępowania w przypadku wniesienia skargi na akty lub czynności, które, zgodnie z obowiązującymi przepisami postępowania administracyjnego, nie zostały wprost poddane kontroli sądu administracyjnego. Przedmiotem skargi może być tylko indywidualnie określony akt lub czynność organów administracji publicznej, mogący zostać zakwalifikowany jako jedna z form działalności administracji, o jakiej mowa w art. 3 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W niniejszej sprawie P. K. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie orzeczenia CWKL w całości. Zatem kwestią zasadniczą w rozpoznawanej sprawie jest ocena, czy cała skarga mieści się w zakresie przedmiotowym postępowania sądowoadministracyjnego. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że komisje lekarskie, działające w sprawach żołnierzy zawodowych, funkcjonariuszy, czy kandydatów do służb mundurowych, są organami administracji publicznej i swe rozstrzygnięcia podejmują w formie decyzji administracyjnych, nazwanych orzeczeniami. Orzeczenia te podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego (por. postanowienie NSA z dnia 6 listopada 2000 r. sygn. akt OSA 1/00) ale jedynie w zakresie zdolności do pełnienia danej służby, albowiem każdy obywatel ma prawo ubiegać się o pełnienie służby żołnierza zawodowego czy służby w innych formacjach mundurowych. Natomiast orzeczenia te w takim zakresie, w którym ustalają związek tych schorzeń ze służbą do celów odszkodowawczych lub rentowych, albo zaopatrzenia emerytalnego lub określenia stopnia inwalidztwa nie podlegają zaskarżeniu do sądu administracyjnego, gdyż sprawy orzekania o inwalidztwie i związku schorzeń ze służbą nie należą do właściwości sądu administracyjnego ale sądów powszechnych (por. wyroki NSA z dnia 30 kwietnia 2010 r., sygn. akt I OSK 93/10; z dnia 29 maja 2008 r., sygn. akt II OSK 667/08; uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 października 1999 r., sygn. III ZP 9/99; uchwała NSA z dnia 19 stycznia 1998 r., sygn. akt OPS 8/97; postanowienie NSA z 6 listopada 2000 r., sygn. OSA 1/00; wyrok NSA z 22 lipca 2010 r., sygn. I OSK 220/10). W niniejszej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie jest władny do merytorycznego rozpoznania skargi jedynie w części dotyczącej zdolności P. K. do zawodowej służby wojskowej. W tym zakresie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił stanowisko wojskowych organów orzeczniczych obu instancji. Zarówno orzeczenie CWKL w W. jak i utrzymane nim w mocy orzeczenie RWKL w L. prawidłowo zaliczyło skarżącego do kategorii osób niezdolnych do służby wojskowej (§ 68 pkt 3, Kategoria N – Zał. 1 Grupa II), z uwagi na rozpoznanie jednego ze schorzeń powodujących niezdolność do służby wojskowej – tu zaburzenia osobowości znacznie upośledzające zdolności adaptacyjne utrwalone. Wskazać w tym zakresie należy, iż rozpoznania, na które wskazuje skarżący w skardze, także odwołują się do zaburzeń osobowości, jednakże w zakresie Zespołu Stresu Pourazowego. Na potrzeby orzekania w zakresie zdolności P. K. do zawodowej służby wojskowej wszystkie te rozpoznania jednoznacznie dyskredytują go do jej pełnienia. Natomiast dokładne ustalenie czy przyczyną tej niezdolności do służby jest Zespołu Stresu Pourazowego, czy zaburzenia osobowości znacznie upośledzające zdolności adaptacyjne utrwalone, wymaga dokonania kontroli zaskarżonego orzeczenia w drodze dopuszczenia opinii niezależnych biegłych, co nie jest możliwe w ramach postepowania sądowoadministracyjnego. Nadto wskazane przez P. K. w uzasadnieniu skargi takie okoliczności jak agresywne zachowania o podłożu zaburzeń osobowości, znajdujące swój finał w wyrokach karnych skazujących, umacnia pogląd o braku zdolności skarżącego do zawodowej służby wojskowej. Z tych przyczyn, odnoście tej części skargi – należało ją na zasadzie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oddalić. Natomiast w zakresie dokładnego ustalenia związku obecnego stanu zdrowia skarżącego z uprzednio pełnioną służbą wojskową, czy ustalenia stopnia inwalidztwa, orzeczenie CWKL w W. powinno być poddane kontroli sądu powszechnego. Kontrola taka wymaga powołania biegłych w celu zbadania stanu zdrowia skarżącego w kontekście ustaleń RWKL w L. i ustaleń CWKL w W. oraz w kontekście innych istotnych dla rozstrzygnięcia tego problemu opinii wskazujących na istnienie u skarżącego Zespołu Stresu Pourazowego (opinia sądowo-psychiatryczna, zaświadczenia prof. G.). W tej części skargi, stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ, jak wyżej wskazano, sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego, należało ją odrzucić. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wskazuje jednocześnie, iż w orzeczeniu CWKL w W. zabrakło poinformowania P. K. o sposobach zaskarżania rozstrzygnięć tej Komisji, co w niniejszej sprawie stało się przyczyną wniesienia najistotniejszych dla skarżącego zarzutów – związku obecnego stanu zdrowia ze służbą wojskową (co wynika z treści uzasadnienia skargi) - do niewłaściwego sądu.