II SA/Wa 693/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędziowie WSA Ewa Grochowska – Jung, Janusz Walawski (spraw.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Aneta Duszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 sierpnia 2014 r. sprawy ze skargi B. B. i S. B. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego oraz ustalenia wysokości opłat za jego używanie – oddala skargę – Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), art. 13 ust. 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 z późn. zm.), art. 37a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 z późn. zm.) w zw. z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 28, poz. 143), po rozpatrzeniu odwołania S. B. i B. B. od decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. nr [...] z dnia [...] grudnia 2013 r. zobowiązującej ww. do: 1. opróżnienia lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w W.; 2. uiszczenia opłat za używanie lokalu w wysokości 297,30 zł i opłat pośrednich w wysokości 175,80 zł, jak również zapłaty odszkodowania w wysokości 200 % wartości należnych opłat za używanie lokalu mieszkalnego bez tytułu prawnego stanowiącego kwotę 594,98 zł za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania, począwszy od dnia, kiedy niniejsza decyzja stanie się ostateczna do dnia opróżnienia lokalu oraz ustalającej, że: a. zmiana wysokości opłat za używanie lokalu mieszkalnego i opłat pośrednich nie powoduje konieczności zmiany niniejszej decyzji, b. o zmianie wysokości opłat za używanie lokalu mieszkalnego i opłat pośrednich strony będą powiadomione w trybie określonym przez rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 listopada 2010 r. w sprawie opłat za używanie lokali mieszkalnych będących w dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (Dz. U. Nr 233, poz. 1531), w dniu [...] lutego 2014 r. wydał decyzję nr [...], która utrzymała w mocy decyzje organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji podał, że w dniu 1 lipca 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 28, poz. 143). Z art. 18 ust. 1 ustawy wynika, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia jej w życie ostatecznymi decyzjami administracyjnymi lub zawarciem umowy stosuje się przepisy tej ustawy w brzmieniu dotychczasowym. Postępowanie w sprawie opróżnienia przez B. B. i S. B. lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w W. zostało wszczęte w dniu 30 grudnia 2009 r., zatem sprawa podlegała rozpoznaniu na podstawie art. 37a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2010 r. Zgodnie z tym przepisem osoby zajmujące lokal mieszkalny bez tytułu prawnego są obowiązane do jego opróżnienia, uiszczenia opłaty za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania w wysokości 200% wartości należnych opłat za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania. Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji wydaje decyzję w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego oraz wysokości należnych opłat i odszkodowań. W przypadku zaistnienia przesłanki określonej w art. 37a ustawy organ zobowiązany jest wydać decyzję o opróżnieniu lokalu mieszkalnego. Przedmiotowy lokal mieszkalny został przydzielony W. B. imiennym nakazem przydziału osobnej kwatery stałej nr [...] z dnia [...] września 1957 r. Po orzeczonym rozwodzie, na podstawie decyzji Szefa Wojskowego [...] Zarządu Budynków Mieszkalnych nr [...] z dnia [...] czerwca 1971 r. zezwolono byłej żonie W. B. na tymczasowe użytkowanie tego lokalu mieszkalnego do czasu przekwaterowania do lokalu zastępczego. W. B. zmarła w dniu [...] grudnia 1995 r. i powyżej określona umowa wygasła. Po jej śmierci w lokalu zamieszkują syn S. B. wraz z żoną B. B. Nie posiadają oni decyzji (ani innego dokumentu), który stanowiłby tytuł prawny do przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM decyzją z dnia [...] października 2009 r. odmówił ww. decyzji o prawie zamieszkiwania w spornym lokalu mieszkalnym. Prezes WAM decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzje organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 maja 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 221/10 oddalił skargę na decyzję organu odwoławczego. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 1 lutego 2011 r. oddalił skargę kasacyjną S. B. od powyżej określonego wyroku. Sąd Rejonowy [...] wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2012 r. oddalił powództwo S. B. i B. B. przeciwko Wojskowej Agencji Mieszkaniowej o ustalenie stosunku najmu. Sąd Okręgowy w W. [...] Wydział Cywilny - Odwoławczy wyrokiem z dnia [...] września 2012 r. apelację o tego wyroku oddalił. Z powyższego niewątpliwie wynika, że ww. zajmują przedmiotowy lokal mieszkalny bez tytułu prawnego. Organ odwoławczy zobowiązany był również uwzględnić zmianę stanu prawnego i faktycznego po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji. W sprawie zaistniała zmiana stanu faktycznego, bowiem Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] przyznał S. B. emeryturę pomostową od dnia [...] czerwca 2012 r. Zbadać zatem należało, czy w sprawie nie ma zastosowania art. 45 ust. 3 pkt 5 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2010 r. Przepis ten stanowi, że do przymusowego wykwaterowania emeryta i rencisty spełniającego kryteria do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej nie stosuje się trybu, o którym mowa w ust. 1 i 2. W tym przypadku dyrektor oddziału regionalnego występuje do sądu z pozwem o nakazanie opróżnienia lokalu mieszkalnego, orzeczenie o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego, o wezwanie do udziału w procesie gminy oraz określenie odszkodowania. S. B. jest emerytem i przysługuje mu świadczenie w kwocie brutto 1716,15 zł miesięcznie, z którego po odliczeniu potrąceń do wypłaty pozostaje 1431,70 zł. Ww. i jego żona nie korzystają z pomocy społecznej. Biorąc pod uwagę art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) stwierdzić należy, że S. B. nie spełnia kryteriów do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej, gdyż osiągany przez niego dochód przekracza kryterium dochodowe dla osoby w rodzinie, tj. 456,00 zł. Z powyższego wynika, że ww. i jego żona nie spełniają przesłanek wynikających z art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2010 r., a więc uregulowanie to ich nie dotyczy. Decyzja Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] stała się przedmiotem skargi wniesionej przez S. B. i B. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżący w skardze przedstawili okoliczności związane z przedmiotowym lokalem mieszkalnym. Podnieśli, że argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji są już nieaktualne i na dzień dzisiejszy można już zastosować art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej. Podali również, że są rodziną biedną, ale nie patologiczną, aby wzywać ich do opróżnienia lokalu. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, jako niezasadnej i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponadto organ podał, że ze skargi nie wynika jakim przepisom uchybił. Powołanie się w jej uzasadnieniu na art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2010 r. bez wskazania przesłanki, jaką skarżący spełniają z tego przepisu, uzasadniającą cywilny tryb postępowania w sprawie o opróżnienie lokalu, czyni niemożliwym ustosunkowania się do "zarzutu naruszenia" tego przepisu. Decyzja nakazująca opróżnienie lokalu nie jest następstwem zadłużenia za korzystanie z lokalu (art. 38 ust. powyżej określonej ustawy) lecz konsekwencją zajmowania lokalu bez tytułu prawnego i spłata należności nie ma wpływu na przedmiot postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją. Próba uregulowania przez skarżących praw do lokalu w trybie administracyjnym, jak i cywilnym nie przyniosła oczekiwanych przez strony rezultatów, zatem organ zobowiązany był wydać zaskarżoną decyzję. Podać należy również, że S. B. nie wyraził zgody na przydział innego lokalu mieszkalnego, a próba powrotu do tego rozwiązania jest niemożliwa. Możliwość taka istniała na podstawie art. 29 powołanej wcześniej ustawy. Obecnie w obowiązującym brzmieniu tego przepisu brak jest takiej możliwości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Sąd przeprowadzając kontrolę zaskarżonej decyzji nie stwierdził, aby Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej naruszył przepisy prawa materialnego, ewentualnie przepisy postępowania administracyjnego, w stopniu, w jakim mogłoby to mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga zatem nie zasługuje na uwzględnienie. W dniu 1 lipca 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 28, poz. 143). Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy nowelizującej, do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy ostatecznymi decyzjami administracyjnymi lub zawarciem umowy stosuje się przepisy ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w brzmieniu dotychczasowym. Ponieważ niniejsza sprawa została wszczęta przed 1 lipca 2010 r., podlega rozpatrzeniu zgodnie z przepisami ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w tym art. 37a, w brzmieniu sprzed wskazanej wyżej nowelizacji. Materialnoprawną podstawę zaskarżonych decyzji stanowi przepis art. 37a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którym osoby zajmujące lokal mieszkalny bez tytułu prawnego są obowiązane do jego opróżnienia, uiszczenia opłaty za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania w wysokości 200% wartości należnych opłat za używanie lokalu za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania (ustęp 1). Natomiast stosownie do ustępu 2 art. 37a powołanej ustawy dyrektor oddziału regionalnego Agencji wydaje decyzję w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego oraz wysokości należnych opłat i odszkodowań. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej zasadnie stwierdził, że art. 37a powołanej ustawy nakłada na organ obowiązek wydania decyzji w treści określonej w ust. 2, o ile zaistnieją przesłanki określone w ust. 1 tego przepisu. W rozpoznawanej sprawie organ zasadnie uznał, że skarżący nie posiadają tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Lokal mieszkalny został przydzielony imiennym nakazem W. B., a po orzeczeniu rozwodu, lokal tego mogła tymczasowo korzystać jego była żona W. B. Jej zgon w dniu [...] grudnia 1995 r. skutkował wygaśnięciem decyzji Szefa Wojskowego [...] Zarządu Budynków Mieszkalnych nr [...] z dnia [...] czerwca 1971 r. przyznającej jej prawo do tymczasowego użytkowania przedmiotowego lokalu mieszkalnego. Na podkreślenie zasługuje, że lokale mieszkalne dla żołnierzy zawodowych i uprawnionych po nich członków rodzin są budowane i utrzymywane ze środków budżetowych. Lokal mieszkalny służy zapewnieniu dyspozycyjności żołnierza zawodowego, a więc mieszkania służbowe są nierozerwalnie związane ze stosunkiem służbowym żołnierza zawodowego. Inne osoby tylko wyjątkowo mogą mieszkać w takich lokalach, a przydzielony lokal mieszkalny nie podlega dziedziczeniu (por. wyrok NSA z 15 października 2010 r., I OSK 655/10, publ. https://cbois.nsa.gov.pl). Jednoznacznie wynika z akt sprawy, ze skarżący po śmierci W. B. przedmiotowy lokal zajmowali bez tytułu prawnego. Skarżący w postępowaniu toczącym się przed Wojskową Agencją Mieszkaniową nie wykazali skutecznie, że dysponują tytułem prawnym do zajmowanego lokalu, co obligowało organ - stosownie do art. 37a ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP - do wydania decyzji w sprawie opróżnienia tego lokalu oraz wysokości należnych opłat i odszkodowań. Art. 37a ust. 1 powyżej powołanej ustawy jednoznacznie stanowił, że osoby zajmujące lokal mieszkalny bez tytułu prawnego są obowiązane do jego opróżnienia, uiszczenia opłaty za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania. Podkreślić należy, że decyzja wydawana na podstawie art. 37a przedmiotowej ustawy ma charakter decyzji związanej i wobec ustalenia, iż osoby zajmujące lokal nie dysponują tytułem prawnym upoważniającym do jego zajmowania, organ jest zobowiązany do wydania decyzji określonej w tym przepisie. Nie jest przy tym uprawniony do rozważania sytuacji materialnej stron, w tym do badania, czy skutkiem decyzji nie będzie bezdomność osób tą decyzją objętych. Kognicja organu w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego jest wyłączona jedynie - mocą przepisu art. 45 ust. 3 ustawy - wobec kobiet w ciąży, małoletnich, osób niepełnosprawnych, obłożnie chorych, emerytów i rencistów. O opróżnieniu przez te osoby lokalu mieszkalnego orzeka sąd powszechny. Omawiane wyłączenie nie dotyczy jednak rozpoznawanej sprawy, albowiem skarżący nie wskazali, aby powyższy przepis miał do nich zastosowanie. Jak słusznie podniósł organ w odpowiedzi na skargę sam zarzut naruszenia tego przepisu bez uzasadnienia na czym ono polegało jest niewystarczające aby odniósł zamierzony skutek. Podnoszone przez skarżących argumenty związane z ich sytuacją materialną w postępowaniu dotyczącym opróżnienia lokalu mieszkalnego w związku z brakiem do niego tytułu prawnego nie mają znaczenia w prowadzonym w tym przedmiocie postępowaniu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uznając, że wniesiona skarga nie znajduje uzasadnionych podstaw, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.).