II SA/Wa 695/24

WyrokWSA w Warszawie2024-11-07

Skład orzekający: Andrzej Góraj, Ewa Marcinkowska, Mateusz Rogala

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych prawidłowo odmówił przyznania renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, nie uwzględniając szczególnych okoliczności usprawiedliwiających brak spełnienia warunków do świadczenia w trybie zwykłym?
Ratio decidendi
Organ odmawiając przyznania renty w drodze wyjątku naruszył art. 153 p.p.s.a., ponieważ nie uwzględnił wiążących wskazań sądu dotyczących oceny szczególnych okoliczności wpływających na niespełnienie warunków do świadczenia w trybie zwykłym. Ocena ta wymagała wszechstronnej analizy całokształtu materiału dowodowego, w tym historii zatrudnienia i stanu zdrowia skarżącego, co organ uczynił niewystarczająco i powierzchownie. W konsekwencji decyzja została uchylona i sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia z uwzględnieniem tych wskazań.
Stan faktyczny
M. N. złożył wniosek o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, który Prezes ZUS odmówił na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Organ uznał, że skarżący nie spełnia warunków do świadczenia w trybie zwykłym z powodu niewystarczającego okresu składkowego i nieskładkowego oraz braku szczególnych okoliczności usprawiedliwiających ten stan. Skarżący podniósł błędy w ustaleniach faktycznych i prawnym zastosowaniu przepisów oraz zarzucił naruszenie prawa do obrony.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z lutego 2024 r. i nakazał ponowne rozpatrzenie sprawy z uwzględnieniem wskazań zawartych w wyroku WSA z 25 lipca 2023 r.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj, Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 listopada 2024 r. sprawy ze skargi M. N. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku uchyla zaskarżoną decyzję Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] lutego 2024 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, działając na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2022 r., poz. 504 ze zm.), odmówił przyznania M. N. renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Decyzja ta została wydana po uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 lipca 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 32/23 uprzednio wydanej w tej sprawie decyzji organu z dnia 31 października 2022 r. W uzasadnieniu zaskarżonego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia organ podał, że przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy emeryturach i rentach z FUS jest możliwe, gdy spełnione są następujące przesłanki: wnioskodawca jest lub był osobą ubezpieczoną w rozumieniu ustawy emerytalnej lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczenia wskutek szczególnych okoliczności, nie może podjąć pracy lub innej działalności objętej ubezpieczeniami społecznymi z uwagi na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, nie posiada niezbędnych środków utrzymania. Powyższe warunki muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie nawet jednego z nich wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Organ wyjaśnił, że przy orzekaniu w przedmiocie świadczeń w drodze wyjątku kluczowe są powody niespełnienia przez ubezpieczonego wymogów koniecznych do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. Konieczne jest więc zbadanie, czy brak tych uprawnień był spowodowany szczególnymi okolicznościami w postaci trudnych do przezwyciężenia przeszkód, zdarzeń lub trwałych stanów, na które osoba ubezpieczona nie miała wpływu. Przez szczególne okoliczności rozumie się wydarzenia o charakterze nadzwyczajnym, które wbrew zamiarom i woli ubezpieczonego stanowią niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę w kontynuowaniu ubezpieczenia. Prezes ZUS wskazał, że komisja lekarska ZUS orzeczeniem z dnia [...] stycznia 2024 r. uznała, że przed lutym 2002 r. brak jest u wnioskodawcy jakiejkolwiek niezdolności do pracy, od lutego 2002 r. do stycznia 2005 r. był on całkowicie niezdolny do pracy, od stycznia 2005 r. do [...] lutego 2012 r. brak jest niezdolności do pracy, od 13.02.2013 r. do 31.07.2016 r. był on całkowicie niezdolny do pracy, od 1.08.2016 r. do 7.08.2018 r. istniała częściowa niezdolność do pracy. Ponadto komisja lekarska ZUS uznała, że ostatni okres całkowitej niezdolności do pracy istnieje nieprzerwanie od 8.08.2018 r. do dnia orzekania. Organ podkreślił, że po szczegółowej analizie zebranego materiału dowodowego nie stwierdzono istnienia przesłanki szczególnych okoliczności, na skutek których wnioskodawca nie nabył uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Nie wykazał bowiem, aby niespełnienie warunków do świadczenia w trybie zwykłym spowodowane było okolicznościami, na które nie miał on wpływu. Jak wynika z akt sprawy, wnioskodawca stał się całkowicie niezdolny do pracy w wieku 56 lat. Na przestrzeni 62 lat życia udokumentował 19 lat i 4 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Zdaniem organu, udokumentowany staż pracy jest nieadekwatny do wieku. Natomiast w 10-leciu przypadającym przed zgłoszeniem wniosku o rentę, zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych - wymaganych do przyznania renty w trybie zwykłym – strona udowodniła tylko 1 rok, 11 miesięcy i 6 dni tych okresów. W latach 1983-1985, 1997-2002, 2005-2007, 2009-2012 oraz 2016-2018 wnioskodawca nie podejmował zatrudnienia ani innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. W wykazanych przerwach nie była wobec strony orzeczona całkowita niezdolność do pracy. Natomiast całkowita niezdolność do pracy uniemożliwiająca kontynuowanie zatrudnienia została ustalona dopiero od [...] sierpnia 2018 r. Zatem przyczyną braku uprawnień do renty w trybie zwykłym nie był stan zdrowia lub inne zdarzenie zewnętrzne, niezależne od woli wnioskodawcy, którego nie można było przewidzieć i któremu nie można było zapobiec. Organ nadmienił, że częściowa niezdolność do pracy istniejąca w latach 2016-2018 jedynie ograniczała, a nie uniemożliwiała podjęcie zatrudnienia, chociażby w warunkach przystosowanych dla osób niepełnosprawnych. Samo istnienie choroby nie zawsze jest równoznaczne z niezdolnością do pracy. Subiektywne odczucia co do stanu zdrowia oraz braku możliwości wykonywania pracy z uwagi na zdrowie nie stanowią usprawiedliwienia dla braku odpowiedniego okresu ubezpieczenia. Organ zwrócił uwagę, że w uzasadnieniu wyroku z dnia [...] lipca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podniósł, iż w trakcie przerw między orzeczoną całkowitą niezdolnością do pracy ze względu na stan zdrowia wnioskodawca mógł mieć problemy z podjęciem zatrudnienia, a ten fakt mógł stanowić szczególną okoliczność. Jednakże w ocenie organu, strona mogła również podjąć zatrudnienie w jednym ze znajdujących się w T. zakładów pracy chronionej. Ponadto, na cały okres życia przerwy w zatrudnieniu trwały łącznie aż 14 lat, 6 miesięcy i 20 dni z czego w latach 2007-2012 wnioskodawca podejmował jedynie krótkie zatrudnienie.  Organ powołał się również na okoliczność, że w trakcie przerw w zatrudnieniu stopa bezrobocia w T. była niższa niż stopa bezrobocia w Polsce. Krótki okres zatrudnienia nie może być usprawiedliwiony stanem bezrobocia bez wykazania aktywności zmierzającej do zmiany tej sytuacji. Ponadto samo występowanie okoliczności powodujących trudności w znalezieniu zatrudnienia nie stanowi usprawiedliwienia dla zbyt krótkiego stażu pracy. Prezes ZUS podniósł następnie, że przy rozpatrywaniu uprawnień do renty w drodze wyjątku ocenie podlegała również sytuacja materialna, z tym że nie stanowi ona jedynego kryterium przesądzającego o przyznaniu świadczenia w drodze wyjątku. Trudne warunki materialne nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania prawa do świadczenia w drodze wyjątku. M. N. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając ja w całości i wnosząc o jej zmianę i przyznanie mu prawa do renty w drodze wyjątku, ewentualnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia. Skarżący zarzucił organowi: - błąd w ustaleniach faktycznych polegających na uznaniu, że w niniejszym postępowaniu nie zachodzą przesłanki do przyznania świadczenia w drodze wyjątku, mimo że w przekonaniu skarżącego zachodzą przesłanki do przyznania tego świadczenia; - naruszenie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS polegające na błędnym zastosowaniu i odmowie przyznania świadczenia w drodze wyjątku; - naruszenie przepisów postępowania administracyjnego (art. 10 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego, Dz. U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm., powoływanej dalej jako k.p.a.) poprzez pozbawienie strony możliwości obrony w toczącym się postępowaniu. W uzasadnieniu skargi skarżący zwrócił m.in. uwagę, że orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 30.11.2023 r. zawiera błędy składniowe i wykluczające się sprzeczności oraz jest niedokładne co do ustaleń faktycznych. Ponadto, twierdzenia organu co do możliwości podjęcia zatrudnienia w zakładach pracy chronionej są całkowicie chybione, bowiem w T. nie było takich zakładów pracy na dzień 31.12.2013 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Skarżący nie zażądał przeprowadzenia rozprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ, wydając zaskarżoną decyzję, organ naruszył art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., powoływanej dalej jako p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych rozpatrywał wniosek M. N. o przyznanie mu renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku po wcześniejszym uchyleniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 25 lipca 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 32/23, wydanej w tej sprawie decyzji z dnia 31 października 2022 r. Organ był zatem zobowiązany do uwzględnienia zawartych w tym wyroku wskazań co do dalszego postępowania. Jak podkreślił WSA w Warszawie w wyroku z dnia [...] lipca 2023 r., Prezes ZUS, dochodząc do wniosku, że niespełnienie wymagań warunkujących uzyskanie przez skarżącego prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w trybie zwykłym nie jest spowodowane szczególnymi okolicznościami, niewyczerpująco i niewystarczająco wnikliwie rozpatrzył znajdujący się w aktach sprawy materiał dowodowy. Sąd zauważył, że przed wydaniem decyzji z dnia [...] października 2022 r. skarżący kilkakrotnie ubiegał się o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w trybie zwykłym. Pierwszy raz całkowitą niezdolność do pracy orzeczono wobec niego od lutego 2002 r. do stycznia 2005 r., następnie od [...] lutego 2012 r. do [...] lipca 2016 r. i po raz kolejny od [...] sierpnia 2019 r. Ponadto, orzeczono częściową niezdolność do pracy w okresie od [...] sierpnia 2016 r. do [...] sierpnia 2018 r. Pierwszy wniosek (z dnia [...] października 2002 r.) o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy nie został uwzględniony mimo tego, że skarżący wykazał wymagany okres składkowy i nieskładkowy wynoszący w jego przypadku 5 lat w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy. Stwierdzona od lutego 2002 r. całkowita niezdolność do pracy powstała jednak po upływie 18 miesięcy od ustania zatrudnienia. Kolejny wniosek z dnia [...] czerwca 2013 r. również nie został uwzględniony, ponieważ w dziesięcioleciu przed dniem powstania niezdolności do pracy (stwierdzonej od 13 lutego 2012 r.), tj. od [...] lutego 2002 r. do [...] lutego 2012 r., skarżący udowodnił jedynie 5 miesięcy i 29 dni okresów składkowych. Wniosek z dnia [...] sierpnia 2016 r. nie został uwzględniony z tego samego powodu, tj. wobec stwierdzenia, że w ciągu dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę (od [...] sierpnia 2006 r. do [...] lipca 2016 r.) skarżący udowodnił jedynie 1 rok, 11 miesięcy i 6 dni okresów składkowych i nieskładkowych, zaś w dziesięcioleciu przed dniem powstania niezdolności do pracy stwierdzonej od [...] sierpnia 2019 r. (tj. od 8 sierpnia 2009 r. do 7 sierpnia 2019 r.) – jedynie 1 rok, 2 miesiące i 18 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Sąd zwrócił następnie uwagę, że jak wynika z akt sprawy, skarżący rozpoczął aktywność zawodową w 1979 r. w wieku 17 lat i kontynuował ją bez istotnych przerw do 1997 r., czyli przez 18 lat. Wskazana w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przerwa w latach 1983-1985 wynosiła w rzeczywistości 1 rok i 2 miesiące ([...] listopada 1983 r. – [...] stycznia 1985 r.). Aktywność zawodowa skarżącego została przerwana w październiku 1997 r., natomiast od lutego 2002 r. po raz pierwszy orzeczono wobec niego całkowitą niezdolność do pracy. Jak wynika z orzeczenia Komisji Lekarskiej z dnia [...] lutego 2016 r., w 2012 r. rozpoznano u skarżącego stan po zawale mięśnia sercowego, przewlekłą chorobę niedokrwienną serca, boreliozę, a także stan po leczeniu operacyjnym raka piersi prawej w 2002 r. oraz zmianę guzowatą w lewym płucu. Z uzasadnienia orzeczenia Komisji Lekarskiej z dnia 3 października 2019 r. wynika natomiast, że skarżący ukończył zasadniczą szkołę zawodową, zdobywając wykształcenie górnicze. Pracował, jako młodszy górnik, robotnik budowlany, ślusarz, kontroler jakości, kierowca, kierowca samochodów ciężarowych. Sąd podkreślił, że po zakończeniu okresu całkowitej niezdolności do pracy orzeczonej po raz pierwszy (od lutego 2002 r. do stycznia 2005 r.), od maja 2007 r. skarżący podejmował zatrudnienie w kolejnych latach - jakkolwiek maksymalnie przez okres niespełna pięciu miesięcy w ciągu roku - aż do początku 2012 r., kiedy od [...] lutego 2012 r. do [...] lipca 2016 r. ponownie orzeczono wobec niego całkowitą niezdolność do pracy, natomiast w okresie od [...] sierpnia 2016 r. do [...] sierpnia 2018 r. częściową niezdolność do pracy, zaś od [...] sierpnia 2019 r. znów całkowitą niezdolność do pracy. W dziesięcioleciu uwzględnionym przez Prezesa ZUS w zaskarżonej decyzji, łącznie przez okres prawie sześciu i pół roku skarżący był osobą całkowicie lub częściowo niezdolną do pracy. Natomiast od siedemnastego roku życia przez okres osiemnastu lat skarżący wykazywał aktywność zawodową, która z uwagi na zdobyte przez niego kwalifikacje zawodowe wiązała się głównie z pracą fizyczną. W tej sytuacji Sąd uznał, że twierdzenie organu, iż przerwa w zatrudnieniu, w czasie której była orzeczona częściowa niezdolność do pracy (od [...] sierpnia 2016 r. do [...] sierpnia 2018 r.), nie jest przesłanką usprawiedliwiającą brak aktywności zawodowej, bo jedynie ogranicza wykonywanie zatrudnienia, zaś jedyną – związaną ze stanem zdrowia – podstawą uznania, że wystąpiły szczególne okoliczności, jest orzeczenie całkowitej niezdolności do pracy, nie może zostać uznane za odpowiadające wymogom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Sąd wyjaśnił, że art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie może być interpretowany jedynie w ten sposób, że dopiero stwierdzenie całkowitej niezdolności do pracy usprawiedliwia brak aktywności zawodowej osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Całkowita niezdolność do pracy jest tylko jedną z przesłanek do przyznania świadczenia w drodze wyjątku i ma istnieć w chwili ubiegania się o to świadczenie (co ma miejsce w rozpoznawanej sprawie), natomiast ograniczenia aktywności zawodowej przed jej powstaniem mogą być bardzo różne, choćby usprawiedliwione przyczynami zdrowotnymi, zmniejszającymi przecież możliwości zatrudnienia takiej osoby na rynku pracy. Zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji konstatację, wedle której skoro całkowita niezdolność do pracy nie została orzeczona w stwierdzonych przerwach w wykonywaniu zatrudnienia przez skarżącego, to w sprawie nie zostały wykazane szczególne okoliczności uniemożliwiające nabycie uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym, należało zatem uznać za przedwczesną, nieopartą – stosownie do wymogów płynących w powołanych wyżej przepisów k.p.a. – na wyczerpującej ocenie całokształtu materiału dowodowego. W omawianym wyroku Sąd przyjął, że stanowisko organu o braku podstaw do uznania, że w sprawie nie zaszły szczególne okoliczności, wskutek których skarżący nie spełnił warunków do przyznania świadczenia w trybie zwykłym, sprowadza się do konstatacji, że w stwierdzonych przerwach w zatrudnieniu nie orzeczono całkowitej niezdolności do pracy, co nie może zostać uznane za wystarczające wobec wynikających z akt sprawy okoliczności dotyczących ciągłej aktywności zawodowej skarżącego od wieku 17 lat do 1997 r., stwierdzonej po raz pierwszy w 2002 r. na okres prawie trzech lat całkowitej niezdolności do pracy oraz kolejnych wieloletnich okresów całkowitej niezdolności do pracy, a także częściowej niezdolności do pracy, jak również wobec przyczyn stwierdzanej niezdolności do pracy, a zarazem możliwości podjęcia zatrudnienia determinowanej kwalifikacjami zawodowymi skarżącego. Z tych przyczyn Sąd uznał, że powiązane ze wskazanymi w uzasadnieniu decyzji okresami całkowitej niezdolności do pracy stanowisko organu, iż niespełnienie wymagań dających skarżącemu prawo do renty w trybie zwykłym nie jest spowodowane szczególnymi okolicznościami, w szczególności jego stanem zdrowia, nie mogło zostać zaakceptowane, bowiem nie jest oparte na wyczerpującej i wszechstronnej analizie całokształtu materiału dowodowego. W konsekwencji Sąd uznał, że organ naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nakazał organowi aby ponownie rozpatrując sprawę, uwzględnił przedstawioną wyżej ocenę prawną i rozważył, czy niespełnienie przez skarżącego warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy w trybie zwykłym zostało spowodowane szczególnymi okolicznościami. Sąd zaznaczył, że jakkolwiek w postępowaniu wszczynanym na wniosek strony, zasadniczo to na niej spoczywa ciężar wskazania konkretnych faktów i zdarzeń, z których wywodzi określone skutki prawne, to, jeżeli twierdzenia strony są ogólnikowe, bądź niepełne, obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie jest wezwanie strony do uzupełnienia i doprecyzowania tych twierdzeń. Dopiero wówczas, gdy strona nie wskaże konkretnych okoliczności, zaś organ nie jest w stanie uzupełnić materiału dowodowego, można z niego wywieść wnioski negatywne dla strony. W ocenie Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę, organ nie wykonał należycie wyżej przytoczonych wskazań zawartych w wyroku z dnia [...] lipca 2023 r., czym naruszył art. 153 p.p.s.a., a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak wynika z wyżej przywołanej treści uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie, Sąd uznał, że organ w sposób niedostateczny ustalił okoliczności związane z ewentualnym wystąpieniem w tej sprawie przesłanki szczególnych okoliczności, wskutek których skarżący nie uzyskał prawa do świadczenia w trybie zwykłym. Sąd stwierdził, że samo powołanie się przez organ na brak orzeczonej wobec skarżącego całkowitej niezdolności do pracy nie jest wystarczającą podstawą do przyjęcia, że przesłanka ta nie została spełniona. Ponadto, Sąd zwrócił uwagę, że organ powinien wziąć pod uwagę historię zatrudnienia skarżącego, w szczególności fakt, że pozostawał objęty ubezpieczeniem od ukończenia 17. roku życia do 1997 r., a następnie od 2002 r. do 2005 r. był osobą całkowicie niezdolną do pracy. Sąd zwrócił również uwagę na to, że skarżący po 2002 r. był w znacznych okresach (łącznie przez okres prawie sześciu i pół roku w dziesięcioleciu wziętym pod uwagę przez organ) albo całkowicie albo częściowo niezdolny do pracy. Sąd nakazał także organowi uwzględnienie charakteru wykonywanej przez skarżącego pracy (praca fizyczna) i wpływu istniejących co najmniej od 2002 r. schorzeń na możliwość znalezienia zatrudnienia. Tymczasem organ, ponownie rozpatrując sprawę, ograniczył postępowanie dowodowe do ponownego ustalenia okresów całkowitej i częściowej niezdolności skarżącego do pracy, a także uzyskania od skarżącego aktualnego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątkowym i sytuacji materialnej (druk ERP-15). Przy czym, co wymaga podkreślenia ustalony w tym zakresie stan faktyczny (wynikający z orzeczenia komisji lekarskiej ZUS z dnia [...] stycznia 2024 r. nr 06002) pozostaje w istotnej części niezmieniony w stosunku do stanu faktycznego będącego podstawą wydania uchylonej decyzji z dnia [...] października 2022 r. Z ww. orzeczenia komisji lekarskiej wynika bowiem, że skarżący w okresach od lutego 2002 r. do stycznia 2005 r., od [...] lutego 2013 r. do [...] lipca 2016 r. oraz od [...]sierpnia 2018 r. do dnia orzekania był całkowicie niezdolny do pracy, zaś w okresie od 1 sierpnia 2016 r. do 7 sierpnia 2018 r. był częściowo niezdolny do pracy. Ustalone przez komisję lekarską w orzeczeniu z dnia [...] stycznia 2024 r. daty powstania całkowitej niezdolności do pracy różnią się od dat ustalonych w wydanym uprzednio orzeczeniu z dnia [...] października 2019 r. (k. 61 akt administracyjnych) – zamiast [...] lutego 2012 r. komisja wskazała [...] lutego 2013 r., a zamiast [...] sierpnia 2019 r. komisja wskazała [...] sierpnia 2018 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ nie wyjaśnił, czym motywowane są te różnice w kolejnych orzeczeniach komisji lekarskich. Niezależnie od powyższego przyjęty przez organ w zaskarżonej decyzji okres całkowitej niezdolności skarżącego do pracy nie uległ zmianie w stosunku okresu przyjętego w decyzji z dnia [...] października 2022 r. Kwestią w dalszym ciągu niewyjaśnioną przez organ pozostaje natomiast ocena, czy w świetle tak ustalonego stanu faktycznego, świadczącego o występujących u skarżącego od 2002 r. poważnych problemach zdrowotnych (skutkujących orzeczeniem całkowitej niezdolności do pracy), istniała realna możliwość znalezienia przez niego zatrudnienia w okresach, kiedy nie była wobec niego orzeczona całkowita niezdolność do pracy. Co wymaga podkreślenia, skarżący podejmował wówczas zatrudnienie, które wprawdzie było krótkotrwałe, ale świadczy o dążeniu przez niego do uregulowania jego sytuacji ubezpieczeniowej. Organ, rozpatrując sprawę ponownie, w istocie, pomimo wyraźnych wskazań Sądu, nie odniósł się do tych okoliczności. Wskazał jedynie, że skarżący mógł znaleźć zatrudnienie w zakładach pracy chronionej, a także, że w powiecie, w którym skarżący zamieszkiwał stopa bezrobocia była niższa od średniej krajowej. Te stwierdzenia organu, jako mające charakter ogólny i nieodnoszące do jednostkowego przypadku skarżącego, nie mogą zostać uznane za wystarczające do stwierdzenia, że wskazania sądu co do dalszego postępowania zawarte w wyroku z dnia [...] lutego 2023 r. zostały poprawnie wykonane. Jak już wskazano, Sąd nakazał organowi dokonanie analizy wystąpienia przesłanki szczególnych okoliczności w kontekście wyłaniającego się z akt administracyjnych stanu zdrowia skarżącego i podejmowanych przez niego prób podjęcia zatrudnienia o charakterze zbliżonym do dotychczas wykonywanego (praca fizyczna). Odnosząc się do podnoszonych w skardze zarzutów dotyczących błędów i nieprawidłowości zawartych w orzeczeniu lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] listopada 2023 r., należy zauważyć, że błędy te zostały również dostrzeżone przez organ, co spowodowało, że ostatecznie ustalenia w zakresie okresów niezdolności skarżącego do pracy zostały dokonane przez Prezesa ZUS na podstawie orzeczenia komisji lekarskiej z dnia [...] stycznia 2024 r. Ustalenia organu w tym zakresie nie budzą zatem istotnych wątpliwości (za wyjątkiem wyżej wskazanych rozbieżności co do dat rocznych powstania całkowitej niezdolności do pracy, które powinny zostać wyjaśnione przez organ). Rozpatrując sprawę ponownie, organ weźmie pod uwagę powyższe rozważania Sądu, w szczególności natomiast uwzględni prawidłowo wskazania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w uzasadnieniu wyroku z dnia [...] lipca 2023 r. sygn. akt II SA/Wa 32/23. Biorąc wszystkie powyższe okoliczności pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło