II SA/Wa 707/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube, Sędziowie WSA Ewa Marcinkowska, Andrzej Góraj (spr.), Protokolant Joanna Ukalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lipca 2010 r. sprawy ze skargi K.W. – przedstawicielki ustawowej małoletnich N. i P. W. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania renty w drodze wyjątku 1) uchyla zaskarżoną decyzję, oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] 2) stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] marca 2010 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] lutego 2010 r. znak [...] Do wydania powyższych decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: Skarżąca działając w imieniu małoletnich dzieci N. i P. oraz własnym złożyła wniosek o przyznanie po zmarłym ojcu i mężu renty rodzinnej na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.). W dniu [...] lutego 2010 r. wydano decyzje odmawiające przyznania tego świadczenia, ze względu na fakt niespełnienia łącznie wszystkich przesłanek z art. 83 ww. ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Na powyższą decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2010 r., K.W. złożyła w dniu [...] lutego 2010 r. odwołanie, które uzasadniła złą sytuacją materialno – rodzinną. K.W. podniosła w odwołaniu, że fakt sprawowania opieki nad dziećmi nie czyni jej niezdolną do pracy. Wywodziła dalej, że jej zmarły mąż nie mógł znaleźć stałej pracy, a ona sama nie może pozostawić dzieci bez opieki. Rozpoznając powyższe odwołanie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] marca 2010 r. znak [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy uznając, że odwołanie K. W. nie zasługiwało na uwzględnienie. Decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2010 r. stała się przedmiotem skargi K.W. do tutejszego Sądu. K.W. w skardze wniosła o bardzo wnikliwe zapoznanie się z dokumentacją, jaką złożyła u Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. Podniosła w skardze, że w obecnej sytuacji jest bez wyjścia i nie może liczyć na żadną pomoc ze strony rodziny. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi w całości, podtrzymując dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należy, iż powinna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do oceny tego, czy organ administracji miał podstawy by nie uwzględnić wniosku o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku na rzecz małoletnich. Art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. Nr 153, poz. 1227) formułuje trzy przesłanki, których łączne spełnienie determinuje możliwość otrzymania świadczenia w drodze wyjątku. Przesłankami tymi są: - brak uprawnień do uzyskania emerytury lub renty, - niemożliwość podjęcia pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym, spowodowana całkowitą niezdolnością do pracy lub wiekiem, - brak niezbędnych środków utrzymania. Podkreślić należy, iż powyższe okoliczności, muszą występować łącznie, aby możliwym było przyznanie świadczenia wyjątkowego. Rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia w drodze wyjątku organ winien więc zbadać przede wszystkim występowanie ww. przesłanek. W ocenie Sądu, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie niniejszej wskazuje na to, iż małoletnie dzieci zmarłego spełniają wszystkie z wyżej powołanych wymogów uzasadniających przyznanie świadczenia wyjątkowego. Nie posiadają one bowiem uprawnień do uzyskania emerytury czy renty w zwykłym trybie i nie mogą podjąć pracy z uwagi na swój wiek. Nadto organ nie kwestionował tego, iż wnioskodawcy nie posiadają niezbędnych środków utrzymania. Kolejną kwestią rzutującą na uprawnienia do świadczenia w drodze wyjątku, jest okres ubezpieczenia posiadany przez ojca małoletnich. Zgodzić się należy z organem, iż okres ubezpieczenia nieco dłuższy niż rok, jakim to czasem legitymuje się ojciec dzieci, jest krótszy od okresu jaki mógłby posiadać biorąc pod uwagę jego wiek. Oceniając jednakże przedmiotową kwestię przez pryzmat wieku zmarłego, należy także mieć na uwadze to, iż jego śmierć nastąpiła bardzo wcześnie. Gdyby nie ona, biorąc pod uwagę wiek uprawnionego, nie sposób wykluczyć, iż zdołałby on wypracować wymagany prawem okres ubezpieczenia umożliwiający otrzymanie świadczenia zwykłego. Nadto, przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy należy również pamiętać o fakcie, iż zgon nastąpił w czasie, gdy ojciec małoletnich znajdował się w zatrudnieniu. Z tego więc także faktu można wysnuwać przypuszczenie, że gdyby nie zdarzenie losowe, to ojciec dzieci zdołałby wypracować wymagany okres czasu. W świetle powyższego, organ ponownie rozpoznając niniejszą sprawę winien wziąć pod rozwagę powyższe kwestie. Powinien więc oceniać przedmiotowy wniosek przez pryzmat młodego wieku zmarłego oraz biorąc pod uwagę fakt zgonu w czasie podlegania zatrudnieniu. W tym stanie sprawy, uznając, iż skarżona decyzja winna zostać wyeliminowana z obrotu prawnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).