II SA/Wa 709/17

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Iwona Malicka po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2017 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym wniosku P. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi P. G. na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej postanawia: odmówić przyznania P. G. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. P. G. wraz ze skargą na decyzję Komendanta Głównego Straży Granicznej wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Powyższy wniosek uzupełniła, składając wypełniony formularz PPF. Wskazała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem, z którym posiada oszczędności w kwocie 42.000 zł oraz działkę (grunty orne) o powierzchni 1.919 m2. Podała, że na dochód gospodarstwa domowego składają się środki otrzymywane przez nią ze stosunku służbowego w wysokości około 3.200 zł oraz uzyskiwane przez męża z działalności gospodarczej w wysokości szacunkowej około 5.000 zł - łącznie 8.200 zł miesięcznie. Oświadczyła, że do stałych kosztów utrzymania należą opłaty za mieszkanie - łącznie 900 zł, w tym najem i koszty eksploatacyjne. Podniosła, że spłaca zaciągniętą pożyczkę w kwocie 18.000 zł oraz kartę kredytową na kwotę 3.000 zł. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i winno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona rzeczywiście nie posiada środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywujący. Instytucja prawa pomocy jest zatem wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę i ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Stosownie do art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, generalną zasadą postępowania sądowego jest ponoszenie przez stronę kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Dlatego też pomoc państwa, wyrażona w przepisach o prawie pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym, skierowana jest do osób, które z uwagi na bardzo ciężką sytuację materialną, często nie mają zaspokojonych nawet podstawowych potrzeb życiowych. Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiedzialny za zasadność i legalność ich wydatkowania, ma obowiązek zbadania, czy strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, rzeczywiście spełnia przesłanki do przyznania jej tego prawa. Z oświadczenia skarżącej wynika, że łączny dochód jej gospodarstwa domowego wynosi 8.200 zł. Nadto wnioskodawczyni posiada wraz z mężem oszczędności w wysokości 42.000 zł, w kwocie znacznie przekraczającej wysokość należnego wpisu od wniesionej skargi, który wynosi 200 zł. Należy również wskazać, że z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego wynika, iż zobowiązania cywilnoprawne (m.in. raty kredytu) nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lutego 2006 r., sygn. akt I OZ 83/06, publ. jw.), a przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowo-administracyjnych na Skarb Państwa (por. Naczelny Sąd Administracyjny, m.in. w orzeczeniach z dnia 25 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FZ 150/06, z dnia 9 lutego 2006 r., sygn. akt I FZ 9/06, czy z dnia 14 czerwca 2005 r., sygn. akt II OZ 475/05 dostępne w bazie orzeczeń www. nsa.gov.pl). Powyższe okoliczności pozwalają na stwierdzenie, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i męża. Z tego względu, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono, jak w sentencji.