II SA/Wa 738/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk (spr.), Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, , Protokolant specjalista Joanna Głowala, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi A. B. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] z dnia [...] marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej uchyla zaskarżone orzeczenie Centralna Wojskowa Komisja Lekarska (CWKL) w [...] orzeczeniem z [...] marca 2024 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r. poz. 775), art. 58 ust. 6, art. 84 ust. 2 oraz art. 190 ust. 1 i 10 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2022 r. poz. 2305), § 3 oraz § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2012 r. w sprawie wojskowych komisji lekarskich oraz określenia ich siedzib, zasięgu działania i właściwości (Dz. U. z 2012 r. poz. 1013, z późn. zm.), a także § 11 ust. 1, § 12 ust. 1, 2 i 3 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2022 r. poz. 1243, z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania, utrzymała w mocy orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej (RWKL) w [...] z [...] stycznia 2024 r. nr [...] uznające A.B. za niezdolnego do pełnienia zawodowej służby wojskowej – kategoria N. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że RWKL w [...], działając na skierowanie Dowódcy [...] Brygady Zmechanizowanej, po przeprowadzeniu badań i konsultacji specjalistycznych wydała orzeczenie z [...] stycznia 2024 r. nr [...] rozpoznając u kandydata chorobę wrzodową żołądka z przebytą perforacją leczoną operacyjnie, która zgodnie z zał. nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach zostało zakwalifikowane do § 43 pkt 6, co powoduje, że A.B. został zaliczony do III grupy z kwalifikacją N – niezdolny do zawodowej służby wojskowej. W treści rozpoznania wpisano także schorzenia współistniejące, tj. koślawość kolan - § 77 pkt 2, blizny pooperacyjne powłok brzusznych - § 3 pkt 1, nierównomierne stłuszczenia wątroby - 44 bez pkt, guzki krwawnicze odbytu - § 47 pkt 3, nieprawidłową glikemię na czczo - § 54 pkt 3, które nie mają wpływu na ustalenie kategorii zdolności do służby. W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia A.B. zarzucił nieprawidłowe zaliczenie do kategorii N - niezdolny do zawodowej służby wojskowej, dołączając dodatkową dokumentację medyczną, tj. badanie gastroskopii z 11 stycznia 2024 r. Po rozpoznaniu odwołania CWKL w [...] orzeczeniem z [...] marca 2024 r. utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie. Wskazała, że RWKL w [...] przeprowadziła stosowne badania i konsultacje wymagane do określenia stanu zdrowia i zdolności kandydata do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Podnoszone w odwołaniu motywy o tym, że w 2012 r. przebył zabieg usunięcia wrzodów żołądka i od tamtej chwili objawy choroby wrzodowej nie występują oraz nie ma nawrotów choroby co potwierdza badanie gastroskopii z 11 stycznia 2024 r., a stan jego zdrowia określa na bardzo dobry pozwalający na pełnienie zawodowej służby wojskowej nie są trafne, ponieważ w wykonanej 11 stycznia 2024 r. w Centrum Medycznym [...] w Pracowni [...] w [...] gastroskopii została stwierdzona w opuszce XII-cy na ścianie przedniej 2 mm nadżerka, co świadczy o tym, że proces choroby trwa. Zostały pobrane wyniki do badania hist-pat z części przedodźwiernikowej. Test HP nie był wykonany. RWKL prawidłowo więc dokonała kwalifikacji schorzenia ujętego w pkt 8.1 rozpoznania zgodnie z przepisami zawartymi w wykazie stanowiącym załącznik Nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. (Dz. U. z 2022 r. poz. 1243 z późn. zm.). W ocenie CWKL w [...], po analizie całości akt sprawy, w tym odwołania i dokumentacji medycznej należy uznać, że RWKL w [...] prawidłowo dokonała kwalifikacji schorzenia, zgodnie z przepisami zawartymi w wykazie stanowiącym załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r., uznając kandydata za niezdolnego do zawodowej służby wojskowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A.B. wniósł o uchylenie orzeczenia CWKL w [...] z [...] marca 2024 r., dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu chorób wewnętrznych i gastrologii, na okoliczność stanu zdrowia umożliwiającego mu pełnienie służby wojskowej oraz listu gratulacyjnego, na okoliczność wzorowego pełnienia służby, a także zaświadczenia lekarskiego z 12 kwietnia 2024 r. oraz uznania, że jest osobą zdolną do pełnienia zawodowej służby wojskowej. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 7 K.p.a. poprzez brak działania w sprawie w sposób wnikliwy, niepodjęcie niezbędnych czynności w sprawie, celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie stanu zdrowia i posiadanych przez niego schorzeń i ograniczeń, brak przeprowadzenia specjalistycznych badań celem potwierdzenia stanu zdrowia, art. 12 § 1 K.p.a., poprzez uchybienie obowiązkowi wnikliwego działania w sprawie, art. 77 § 1 i § 2, art. 80 w z w. z art. 7 K.p.a. poprzez zaniechanie przez organy właściwej oceny zebranego materiału dowodowego, brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, brak zebrania pełnego materiału dowodowego, w tym zlecenia przeprowadzenia specjalistycznych badań lekarskich, celem ustalenia zakresu schorzenia, oraz wszystkich ograniczeń spowodowanych chorobą i ułomnościami, w sytuacji gdy organ powziął wątpliwości co do stanu zdrowia skarżącego, a ponadto brak obdarzenia wiarą i rzetelnością przedłożonych przez niego wyników badań oraz błędnych wniosków z niego wyciągniętych, art. 8 i art. 107 § 1 i § 3 K.p.a., poprzez nienależyte uzasadnienie, z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych stwierdzeń, które w żadnej części uzasadnienia nie zostały rozwinięte i zdefiniowane , co uniemożliwia kontrolę tego orzeczenia, § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 roku w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej oraz trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, przez brak jego zastosowania i brak przeprowadzenia dodatkowych badań celem określenia rzeczywistego jego stanu zdrowia, § 43 pkt 6 powołanego rozporządzenia przez jego zastosowanie, podczas gdy nie cierpi na schorzenia wskazane w tym przepisie. Skarżący wskazał, że organ dowolnie pominął dowody przez niego przedłożone świadczące o tym, że jego stan zdrowia jest dobry, a zatem jest osobą zdolną do pełnienia służby wojskowej. Podkreślił, że w jego ocenie CWKL w [...] nie wyjaśniła przyczyn, dla których uznał za prawidłowe zakwalifikowanie schorzeń przez RWKL w [...] jako wyczerpujące przesłanki § 43 pkt 6 ww. rozporządzenia MON. Ponadto błędnie zakwalifikowała stan jego zdrowia wskazując na schorzenia, na które nie cierpi. Ponownie zaznaczył, jak w odwołaniu, że w 2012 r. przebył zabieg usunięcia wrzodów żołądka, ale od czasu zabiegu nie miał nawrotów choroby, ani innych powikłań. Fakt, iż w narządach została wykryta nadżerka nie potwierdza jej nawrotu, co oznacza, że choroba jest wyleczona. Podniósł, że posiada predyspozycje do służby wojskowej, aktywnie uprawia sport, ćwiczy na siłowni, pływa. Po wysiłku fizycznym nie ma gorszego samopoczucia, jak też nie leczy się na żadne choroby przewlekłe. Pełni dobrowolną zasadniczą służbę wojskową, wypełnia obowiązki wzorowo, podczas przechodzonych badań nigdy nie było zastrzeżeń do jego stanu zdrowia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym orzeczeniu. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z poglądem prezentowanym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wojskowe komisje lekarskie, jako organy administracji publicznej, podejmują rozstrzygnięcia w indywidualnych sprawach, w drodze decyzji administracyjnych (nazywanych orzeczeniami), do których zastosowanie znajdują w odpowiednim zakresie przepisy K.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 lutego 2015 r. sygn. akt I OSK 851/14, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Kontrola orzeczeń wojskowych komisji lekarskich o uznaniu kandydata za zdolnego do zawodowej służby wojskowej, dokonywana przez sąd administracyjny, sprowadza się do sprawdzenia prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie jego stanu zdrowia, a w szczególności, czy badanie stanu zdrowia było wszechstronne, oparte na wyczerpującym wywiadzie chorobowym i pełnych badaniach przedmiotowych oraz czy dokonana następnie kwalifikacja zdolności kandydata do zawodowej służby wojskowej była słuszna (powołany wyrok z 26 lutego 2015 r., sygn. akt I OSK 851/14). Stosownie do treści art. 87 ust. 1 zdanie 1 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny, wojskowe komisje lekarskie wydają orzeczenie o zdolności danej osoby do służby wojskowej na podstawie badania lekarskiego fizycznej i psychicznej zdolności tej osoby do odpowiedniego rodzaju służby wojskowej, z uwzględnieniem wyników badań specjalistycznych, a w przypadku potrzeby również obserwacji szpitalnej. Zgodnie z § 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach, rozporządzenie to określa wykaz chorób lub ułomności uwzględniany przy orzekaniu o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz do służby poza granicami państwa; wykaz chorób i ułomności uwzględniany przy orzekaniu o zdolności do pełnienia służby w rodzajach wojsk i służb oraz na stanowiskach służbowych i funkcjach wojskowych wymagających szczególnych predyspozycji zdrowotnych; wykaz chorób i ułomności uwzględniany przy orzekaniu o ograniczonej zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej w poszczególnych rodzajach Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i rodzajach wojsk oraz na określonych stanowiskach służbowych wraz ze wskazaniem kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej; zakres badań wykonywanych w ramach orzekania o zdolności do poszczególnych rodzajów służby wojskowej; warunki orzekania o zdolności do służby wojskowej przez wojskowe komisje lekarskie; szczegółowe warunki orzekania o zdolności do służby wojskowej poza granicami państwa; tryb postępowania wojskowych komisji lekarskich; sposób ustalania związku chorób oraz śmierci ze służbą wojskową przez te komisje; sposób orzekania o potrzebie udzielenia żołnierzowi urlopu zdrowotnego. Natomiast § 2 rozporządzenia stanowi, że wykaz chorób i ułomności uwzględniany przy orzekaniu o zdolności do służby wojskowej oraz do służby poza granicami państwa, a także o ograniczonej zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej w poszczególnych rodzajach Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej i rodzajach wojsk oraz na określonych stanowiskach służbowych wraz ze wskazaniem kategorii zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz warunki orzekania w tych sprawach są określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia, a wykaz chorób i ułomności uwzględniany przy orzekaniu o zdolności do pełnienia służby w rodzajach wojsk i służb oraz na stanowiskach służbowych i funkcjach wojskowych wymagających szczególnych predyspozycji zdrowotnych oraz warunki orzekania w tych sprawach są określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia. Z § 3 pkt 1 – 3 tego rozporządzenia zaś wynika, iż wojskowe komisje lekarskie orzekają z uwzględnieniem wykazów chorób i ułomności określonych w powyższych załącznikach. Jeżeli stwierdzona podczas orzekania choroba lub ułomność nie została wymieniona w załącznikach nr 1 i 2 do rozporządzenia, kwalifikuje się ją zgodnie z wiedzą medyczną, według paragrafu lub punktu najbardziej zbliżonego (§ 6). Wskazać należy, że istotą orzeczenia wojskowej komisji lekarskiej nie jest stwierdzenie stanu zdrowia, ale przydatności do służby wojskowej i określenie jej rodzaju na podstawie dokonanego rozpoznania z uwzględnieniem wykazu chorób i ułomności, stanowiącego załącznik do powołanego rozporządzenia. Przydatność do służby wojskowej oceniana jest według stanu z chwili wykonania badania lekarskiego. Oznacza to, że kandydat do zawodowej służby wojskowej nie może skutecznie powoływać się na własne przekonanie co do swojej zdolności psychofizycznej, bądź dodatkowe wyniki badań przeprowadzone po zakończeniu postępowania. Z tych też względów nie podlegał uwzględnieniu zawarty w skardze wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z listu gratulacyjnego oraz zaświadczenia lekarskiego z 12 kwietnia 2024 r., sporządzonego po wydaniu przez CWKL zaskarżonego orzeczenia. Z uwagi na treść art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935- dalej P.p.s.a.), zawężającego możliwość przeprowadzenia dowodu uzupełniającego z dokumentów, również wniosek o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu chorób wewnętrznych i gastrologii nie podlegał uwzględnieniu. W świetle § 9 ust. 1 zdanie 1 ww. rozporządzenia, wojskowa komisja lekarska wydaje orzeczenie niezwłocznie po przeprowadzeniu wymaganych badań oraz po zgromadzeniu wymaganej dokumentacji, nie później jednak niż w terminie 7 dni od dnia przedłożenia wyników tych badań i konsultacji wojskowej komisji lekarskiej. Wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia, rozpatrując odwołanie, orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. W razie potrzeby wojskowa komisja lekarska wyższego stopnia może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne, badania psychologiczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, jeżeli wyraża on na to zgodę, oraz przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia materiałów w sprawie (§ 11 ust. 2 rozporządzenia). W niniejszej sprawie podstawą zakwalifikowania skarżącego jako osoby niezdolnej do zawodowej służby wojskowej było stwierdzenie u orzekanego choroby wrzodowej żołądka z przebytą perforacją leczoną operacyjnie. Schorzenie to nie odpowiada jednak wprost dokonanemu przyporządkowaniu do § 43 pkt 6 załącznika nr 1 do powołanego rozporządzenia, tj. choroby wrzodowej żołądka lub dwunastnicy z nawrotami i powikłaniami. Do odwołania skarżący załączył dokumentację medyczną, z której nie wynika aby w badaniu ujawniono u badanego chorobę wrzodową żołądka, a jedynie stwierdzono 2 mm nadżerkę. Stanowisko CWKL budzi wątpliwości w kontekście przedłożonych przez orzekanego wyników badań. Organ II instancji nie wyjaśnił w oparciu o wiedzę medyczną, dlaczego i w oparciu o jakie badania i ich interpretację przyjął, iż obecnie skarżący choruje na wrzody żołądka. Przebyta przez skarżącego w 2012 r. operacja usunięcia wrzodów żołądka była skuteczna. Obecnie u skarżącego stwierdzono jedynie małą nadżerkę (nadżerka dotyczy tylko warstwy najbardziej powierzchownej błony śluzowej, a wrzód sięga głębszych warstw ściany żołądka), a nie wrzody żołądka. Przyjmując, iż jest to podstawa do stwierdzenia nawrotu choroby organ II instancji powinien przywołać argumenty tę tezę potwierdzające. Ponadto dla stwierdzenia wystąpienia przedmiotowego schorzenia nie wystarczy ustalenie istnienia choroby wrzodowej, muszą też wystąpić nawroty i powikłania, czego w analizowanym przypadku CWKL nie wykazała. Ponadto z opisu do § 46 pkt 6 wynika, iż osoby z udokumentowanymi częstymi nawrotami choroby wrzodowej należy kwalifikować jako niezdolne. W analizowanym przypadku nie wykazano także, aby po przebytej operacji nawroty choroby się pojawiały, jak też pojawiły się wielokrotnie. Powyższe wskazuje, iż stanowisko CWKL nie zostało w sposób przekonywujący uzasadnione, co naraża organ odwoławczy na słuszny zarzut arbitralności podjętego rozstrzygnięcia. Bez stosownej argumentacji tok rozumowania CWKL jest niejasny dla strony postępowania, a ubogie w warstwie merytorycznej uzasadnienie orzeczenia wymyka się spod kontroli sądowej. Kwestia wykazania nawrotu choroby wrzodowej z powikłaniami ma zaś kluczowe znaczenie, gdyż determinuje dopuszczalność zastosowania § 43 pkt 6 załącznika nr 1 do rozporządzenia. Reasumując, sposób uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia nie eliminuje wątpliwości, co do prawidłowości dokonanej kwalifikacji. Sąd nie ma wiedzy medycznej i nie dokonuje oceny stanu zdrowia, a w związku z tym nie rozważa też kwestii medycznych. Sąd podzielił tym samym te zarzuty skargi, które wskazywały na nienależyte wyjaśnienie stanu faktycznego w zakresie stwierdzonego schorzenia przyporządkowanego przez organ do § 43 pkt 6 załącznika nr 1 do rozporządzenia, a w konsekwencji dokonanej kwalifikacji zdolności do zawodowej służby wojskowej. Ponownie rozpatrując sprawę organ odwoławczy weźmie pod uwagę poczynione wyżej wskazania, w tym wydając rozstrzygnięcie odniesie się wyczerpująco do zarzutów odwołania. Orzeczenie powinno zawierać pełne uzasadnienie faktyczne, jak i wyjaśniać podstawę prawną orzeczenia. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., orzekł jak w wyroku.