II SA/Wa 739/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Ewa Pisula – Dąbrowska (sprawozdawca) Sędzia WSA – Iwona Maciejuk Sędzia WSA – Eugeniusz Wasilewski Protokolant – specjalista Marek Kozłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 lipca 2015 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] sierpnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń palną myśliwską 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą Komendanta Wojewódzkiego Policji w B. z dnia [...] lipca 2012 r.; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości; 3. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącego Z. S. kwotę 720 (słownie: siedemset dwadzieścia) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 20 lutego 2015 r. sygn. akt II OSK 1752/13 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 stycznia 2013 r. sygn. akt II SA/Wa 1810/12 i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny ponownie za Wojewódzkim Sądem Administracyjnym przedstawił stan faktyczny w sprawie i uznał, że ocena prawna dokonana przez Sąd I instancji jest nieprawidłowa. NSA wskazał i wyjaśnił, że Sąd I instancji nie przeprowadził oceny ani przesłanek, które prowadziły do cofnięcia pozwolenia na broń ani też w konsekwencji interesu społecznego i słusznego interesu strony, o którym mowa w art. 154 § 1 k.p.a. Z tych powodów stwierdził, że omawiana kwestia stanowi usprawiedliwioną podstawę uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi Wojewódzkiemu do ponownego rozpoznania. NSA stwierdził też, że decyzja, o uchylenie której wystąpiono w trybie art. 154 k.p.a., była wydana w jednoinstancyjnym postępowaniu, nie przeszła przez kontrolę Komendanta Głównego Policji, ani też przez kontrolę sądową. Po wtóre, cofnięcia pozwolenia dokonano w oparciu o akt oskarżenia, zarzucający przestępstwo z art. 220 § 1 k.k. (narażenia pracownika na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu), zamieszczone w rozdziale "Przestępstwa przeciwko prawom osób wykonujących pracę zarobkową", co może rodzić uzasadnione wątpliwości w zakresie uznania, że doszło do oskarżenia o przestępstwo przeciwko życiu, czy zdrowiu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, chociaż tryb z art. 154 k.p.a. nie służy do korygowania decyzji objętej wnioskiem, to okoliczność powyższa, w zestawieniu z faktem uniewinnienia wnioskodawcy, powinna przemawiać w tej sprawie za dokonaniem oceny tych okoliczności w kategoriach interesu społecznego i słusznego interesu strony, o których mowa w art. 154 § 1 k.p.a. Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Przede wszystkim wskazać należy, iż stosownie do art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r, poz. 270 ze zm.), Sąd któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnia prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Poczynione przez NSA wytyczne wiążą Sąd, który rozpoznaje sprawę ponownie. W przedmiotowej sprawie NSA wskazał, że art. 154 k.p.a. ma zastosowanie do jednego rodzaju decyzji, mianowicie takich, na mocy których, żadna ze stron nie nabyła prawa. Zakres znaczeniowy tego terminu jest niejasny. Zasadniczo w doktrynie prawa i postępowania administracyjnego przyjmuje się, że zagadnienie nabycia praw z decyzji ostatecznej powinno być rozważane na płaszczyźnie materialnego prawa administracyjnego wobec aktów ustalających konsekwencje norm prawa materialnego w sferze praw i obowiązków adresata tego aktu. Strona nie nabywa praw z decyzji ostatecznej wówczas, gdy "decyzja ostateczna, wydana na żądanie strony, odmawia jej udzielenia uprawnienia albo gdy decyzja ta obciąża stronę wyłącznie obowiązkami, co następuje z reguły w tych sprawach administracyjnych, w których organowi administracyjnemu służy kompetencja do wszczęcia postępowania z urzędu (np. sprawy podatkowe) – zob. W. Dawidowicz, Postępowanie administracyjne, 1983, s. 227-228. Ocena zatem, czy strona nabyła lub nie nabyła prawa z decyzji ostatecznej, powinna być dokonywana na podstawie treści rozstrzygnięcia zawartego w decyzji ostatecznej. W doktrynie utrwalił się pogląd (patrz A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do art. 154 Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX), że strona nie nabywa prawa z decyzji ostatecznej, jeżeli decyzja ta odmawia przyznania stronie żądanych uprawnień (J. Borkowski (w:) Komentarz, 1989, s. 251), przy czym decyzja taka jest decyzją merytoryczną, bowiem załatwia sprawę, tyle że nie zaspokaja w całości żądania strony. Do decyzji ostatecznych, na mocy których strona nie nabyła prawa, należy zaliczyć decyzje, w których treścią rozstrzygnięcia jest pozbawienie strony posiadanych przez nią uprawnień (J. Borkowski (w:) Komentarz, 1996, s. 681). Do decyzji ostatecznych, o których mowa w art. 154 § 1 k.p.a., nie należą decyzje nakładające na stronę obowiązek, bowiem nawet te decyzje "są decyzjami, na mocy których pewne osoby nabywają prawo do wykonania tylko obowiązków wskazanych w decyzji, a nie innych" (E. Iserzon (w:) Komentarz, 1970, s. 260), a zatem są to decyzje, na mocy których strona nabyła prawo (art. 155). Powtarzając za komentatorem dodać trzeba, że okoliczność, czy postępowanie administracyjne zakończone decyzją ostateczną, na mocy której strona nie nabyła prawa, zostało wszczęte na żądanie strony, czy też z urzędu, jest bez znaczenia dla zastosowania komentowanego przepisu. Podobnie, nie ma znaczenia, czy decyzja ostateczna, na mocy której strona nie nabyła prawa, ma charakter decyzji związanej, czy uznaniowej. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił nadto, iż w rozpatrywanej sprawie mamy niewątpliwie do czynienia z decyzją pozbawiającą skarżącego przyznanego mu wcześniej uprawnienia (cofającą pozwolenie na broń), zasadnie zatem przeprowadzono postępowanie w trybie art. 154 k.p.a. Pomimo dosyć jednoznacznego odcięcia się doktryny od pozaustawowych warunków wzruszenia w tym trybie decyzji (tzw. związanej), kwestia ta wymaga pogłębionych rozważań w kontekście rozpoznawanej sprawy. NSA stwierdził, iż w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2294/10, wskazano, że problem dotyczy kwestii pewnego luzu decyzyjnego w postępowaniu prowadzonym (w tamtym przypadku) z wniosku osoby zainteresowanej uzyskaniem uprawnienia w postaci pozwolenia na broń. Rozpatrując tę sprawę Naczelny Sąd Administracyjny zauważył, że w ocenie przesłanek uzasadniających przyznanie uprawnienia, nie chodzi jednakże o luz decyzyjny, utożsamiany z tzw. swobodnym uznaniem, a więc o przyznanie organowi stosującemu prawo swobody co do wyboru konsekwencji, niemniej jednak ponieważ zakres swobody, jaką posiada organ Policji w zakresie oceny przesłanek, które usprawiedliwiają wydanie pozwolenia, został przez ustawodawcę wyznaczony niezwykle szeroko, przywoływane "związanie" organu ma szczególny wymiar, nadający mu pewne cechy uznaniowości (por. M. Filar, Prawo do posiadania broni palnej jako obywatelskie prawo podmiotowe, PiP z 1997 r., nr 5, s. 43 - 44). Sformułowaniu "jeżeli wnioskodawca nie stanowi zagrożenia dla samego siebie, porządku lub bezpieczeństwa publicznego" przypisać trzeba charakter zwrotu ocennego (zwrotu szacunkowego), który w przeciwieństwie do wyrażeń wieloznacznych, oparty jest nie tyle na wyinterpretowaniu treści normy prawnej zapisanej nieostro lub niewyraźnie, co na dokonaniu wartościowania określonego stanu rzeczy, w tym przypadku przyczyn wystąpienia przez wnioskodawcę z żądaniem wydania pozwolenia na broń sportową (por. L. Leszczyński, Pojęcie klauzuli generalnej, Annales UMCS z 1991 r., vol. XXXVIII, s. 161 -162)". Podobna, w zakresie oceny przesłanek, sytuacja zachodzi w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń. Warunkiem uzyskania pozwolenia na broń było spełnienie szeregu wymagań ustawowych, m. in. niewchodzenie w konflikt z prawem, skutkujące postawieniem wnioskodawcy w stan podejrzenia o popełnienie przestępstwa. Stosownie do art. 154 § 1 k.p.a., decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Osoba, wobec której toczyło się postępowanie karne o popełnienie przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub mieniu, nie mogła uzyskać pozwolenia na posiadanie broni. Postawienie zaś takiej osoby w stan podejrzenia o popełnienie przestępstwa w czasie, gdy pozwolenie na broń już posiadała, skutkować musiało uznaniem, że warunek, pod którym pozwolenia na broń udzielono, przestał istnieć, a zatem osoba taka broni posiadać nie może, organ zaś winien cofnąć to pozwolenie. W istocie zatem postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia na broń i jego cofnięcia, w odniesieniu do zaistnienia przesłanek i ich oceny, przebiega według tego samego schematu. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził nadto, iż w odniesieniu do postępowania w sprawie cofnięcia pozwolenia na broń, mają zastosowanie przedstawione wyżej poglądy doktryny i orzecznictwa co do zakresu swobody, jaką posiada organ Policji w zakresie oceny przesłanek, które usprawiedliwiają zarówno wydanie, jak i cofnięcie pozwolenia. Wyraźnie jednak podkreślić trzeba, że chodzi tu jedynie o zakres swobody w ocenie przesłanek, po stwierdzeniu których organ nie ma już swobody co do wyboru konsekwencji prawnych zaistnienia tych przesłanek. W kontekście powyższej oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając sprawę ponownie w ślad za NSA uznał, iż organ wydając zaskarżoną decyzję nie przeprowadził oceny przesłanek, które prowadziły do cofnięcia pozwolenia na broń. W konsekwencji nie ocenił interesu społecznego i słusznego interesu strony, o którym mowa w art. 154 § 1 k.p.a. Z powyższych względów należało zaskarżone decyzje uchylić, bowiem są to kwestie zasadnicze dla oceny prawa skarżącego do posiadania broni. Organ zupełnie pominął i nie odniósł się do okoliczności uniewinnienia skarżącego, w kategoriach interesu społecznego i słusznego interesu strony, o którym mowa w art. 154 § 1 k.p.a. co uznać należy za niedopuszczalne. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 lit. a i c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł, jak w sentencji. O kosztach orzeczono stosownie do art. 200 i art. 205 § 2 tej ustawy.