II OSK 2294/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Roman Hauser (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz Sędzia NSA del. Anna Żak Protokolant: Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Komendanta Głównego Policji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 sierpnia 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 650/10 w sprawie ze skargi D. C. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na broń palną sportową 1. uchyla zaskarżony wyrok w całości i oddala skargę, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Wyrokiem z dnia 19 sierpnia 2010 roku, II SA/Wa 650/10 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej jako: WSA) - po rozpatrzeniu sprawy ze skargi D. C. na decyzję Komendanta Głównego Policji (dalej jako: KGP) z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wydania pozwolenia na broń palną sportową - uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję Mazowieckiego Komendanta Wojewódzkiego Policji (dalej jako: MKWP) z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...], stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości i zasądził od KGP na rzecz D. C. kwotę 200 zł tytułem zwrotów kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazano, że wnioskiem z dnia 21 czerwca 2009 r. D. C. zwrócił się do MKWP o wydanie pozwolenia na posiadanie broni palnej sportowej do celów sportowych w ilości czterech egzemplarzy, tj. pistolet sportowy, pistolet standardowy, pistolet centralnego zapłonu oraz karabin dowolny, a wniosek swój uzasadnił tym, że z broni klubowej będącej na wyposażeniu klubu uzyskuje wyniki, które go nie satysfakcjonują, gdyż za każdym razem zmuszony jest przestrzelać daną jednostkę broni podczas treningów. Wskazał też, że w czasie treningów zdarza się, że z przestrzelonej przez wnioskodawcę broni strzela podczas zawodów więcej niż jeden zawodnik. Dlatego też posiadanie indywidualnej broni pozwoli na skupienie się na celu i uzyskaniu wyższych wyników. Do wniosku wnioskodawca dołączył orzeczenie lekarskie i psychologiczne, zaświadczenie z Klubu Strzelectwa Sportowego "[...]" LOK w Ż. wraz z wykazem startów w zawodach klubowych w latach 2004 - 2009, 1 dyplom za zajęcie II miejsca w klubowych zawodach strzeleckich z dnia 12 maja 2007 r. w konkurencji karabinek Kdw-30 oraz kserokopię patentu strzeleckiego uprawniającego do uprawiania strzelectwa pneumatycznego i kulowego oraz licencji strzeleckiej uprawniającej do udziału we współzawodnictwie sportowym. Decyzją z dnia [...] listopada 2009 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 10 ust. 1 i 3 pkt 3 i art. 12 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji (tekst jednolity: Dz. U. z 2004 r. Nr 52, poz. 525 ze zmianami - dalej jako: ubia) oraz § 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 20 marca 2000 r. w sprawie rodzajów szczególnie niebezpiecznych broni i amunicji oraz rodzajów broni odpowiadającej celom, w których może być wydane pozwolenie na broń (Dz. U. Nr 19, poz. 240 ze zmianami - dalej jako: rozporządzenie) oraz art. 104 i 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zmianami - dalej jako: kpa) MKWP odmówił wydania pozwolenia na broń palną do celów sportowych, wskazując że w przedmiotowej sprawie nie występują okoliczności uzasadniające konieczność posiadania przez stronę pozwolenia na broń palną do celów sportowych. Organ stwierdził, że muszą zaistnieć szczególne okoliczności, wyróżniające daną osobę spośród innych osób znajdujących się w podobnej sytuacji i w sposób niekwestionowany potwierdzające potrzebę posiadania przez nią broni, aby takie pozwolenie zostało wydane. Organ podał też, iż wśród osób, których potrzeby w zakresie posiadania prywatnej broni sportowej nie budzą żadnych wątpliwości można wymienić zawodników posiadających wybitne osiągnięcia w rywalizacji sportowej oceniane m. in. na podstawie komunikatów z zawodów sportowych (brane są pod uwagę liczba i ranga zawodów, ilość startujących zawodników i uzyskane lokaty) i instruktorów strzelectwa, którzy strzelectwo uprawiają od wielu lat, a osiągane wyniki wyróżniają ich na tle innych osób uprawiających sport strzelecki. Reasumując organ uznał, że D. C. nie wyróżnia się w rywalizacji sportowej a to nie daje podstaw do przyjęcia, że w jego przypadku występuje ponadprzeciętna potrzeba posiadania indywidualnej broni sportowej. D. C. odwołał się od tej decyzji, jednakże KGP - decyzją z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji i - podobnie jak MKWP - stwierdził, że trudno mówić o szczególnych osiągnięciach wnioskodawcy, a ponadto że uczestnictwo skarżącego w zawodach strzeleckich nie świadczy o takim stopniu zaangażowania w sport strzelecki, który uzasadniałby niezbitą potrzebę posiadania własnej broni sportowej. W takim zaś przypadku, zgodnie z art. 11 pkt 4 ubia, posiadanie własnej broni nie jest niezbędne. Decyzja ta stała się przedmiotem skargi D. C. do WSA, w której wniósł on o uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podał, że zarówno we wniosku jak i w odwołaniu od decyzji udowodnił, iż czynnie uprawia sport strzelecki, a zatem istnieje po jego stronie uzasadniona potrzeba posiadania broni palnej sportowej indywidualnej, której macierzysty klub nie jest mu w stanie zapewnić, a posiadanie takiej broni umożliwi mu dalsze podnoszenie kwalifikacji w tej dziedzinie. Reasumując skarżący zarzucił organowi obrazę przepisów prawa materialnego, tj. art. 10 ust. 1 i ust. 3 pkt 3 ubia i wskazał, że decyzje organów obu instancji zawierają wewnętrzną sprzeczność wykazującą nieznajomość specyfiki uprawiania sportu, jakim jest strzelectwo. Z jednej bowiem strony organ zarzuca skarżącemu, że wyniki, które osiągnął miały miejsce głównie na zawodach rzekomo niskiej rangi, a z drugiej stoi na stanowisku, że nie ma potrzeby przyznania indywidualnej broni, gdyż "to kluby powinny zapewniać broń zawodnikom", co powoduje, że oczywistym jest, iż w świetle ubia nie jest możliwe poruszanie się skarżącego z bronią klubową poza teren macierzystego klubu. Decyzji zarzucił również naruszenie art. 7, art. 8 i art. 80 kpa tj. swobodnej oceny dowodów jak również art. 107 § 3 kpa uznając, że pisemne motywy rozstrzygnięć obu organów nie zawierają pełnych wyjaśnień wszystkich okoliczności branych pod uwagę przy odmowie udzielania stronie skarżącej pozwolenia na broń palną do celów sportowych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i ponowił argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. W zaskarżonym wyroku WSA wskazał, że trafnie podniesiono w skardze zarzut naruszenia przepisu art. 10 ust. 1 ubia, bowiem organy administracji orzekające w sprawie dokonały zawężającej wykładni art. 10 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 3 pkt 3 ubia, wskazując że tylko wybitne osiągnięcia sportowe uzasadniają udzielenie pozwolenia na broń sportową, a przyjęcie stanowiska prezentowanego przez organy administracji prowadziłoby do dowolnego ustalenia kryterium "ponadprzeciętnych wyników sportowych", bowiem nie zostało skonkretyzowane, jakie wyniki i w jakiej rangi zawodach uzyskiwane uzasadniają przyznanie pozwolenia na broń. Zdaniem WSA wykładnia art. 10 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 3 pkt 3 ubia nie może prowadzić do takiego rezultatu, iż tylko osoba, która wygrywa zawody sportowe bądź posiada uprawnienia instruktora strzelectwa może uzyskać pozwolenie na broń sportową. Sąd I instancji wskazał dalej, że przyjęcie takiej wadliwej wykładni przepisów ubia przez organy prowadziło do tego, że nie odniesiono się w należyty sposób do twierdzeń skarżącego, popartych pismem Klubu Strzelectwa Sportowego LOK "[...]" z dnia 31 sierpnia 2009 r., iż skarżący jest członkiem - zawodnikiem Klubu, czynnie biorącym udział w treningach oraz wykonuje normy strzelań sportowych. Ponadto z pisma tego wynika, że skarżący ambitnie dąży do uzyskiwania maksymalnych wyników w rywalizacji sportowej zaś posiadanie broni indywidualnej pozwoli mu na większy udział w zawodach oraz osiąganie wyższych wyników we współzawodnictwie sportowym. Według WSA organy nie odniosły się również w sposób właściwy do przedstawionego przez skarżącego zaświadczenia Polskiego Związku Strzelectwa Sportowego z dnia 22 listopada 2007 r., z którego wynika, że D. C. posiada odpowiednie kwalifikacje, niezbędne do uprawnia sportów o charakterze strzeleckim, oraz że posiada patent strzelecki i licencję uprawniającą go do udziału we współzawodnictwie sportowym. Wnosząc skargę kasacyjną pełnomocnik organu II instancji zaskarżył ww. wyrok w całości i wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego organu kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono: 1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 10 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 3 pkt 3 ubia przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że okoliczności przedstawione przez D. C. jako osoby ubiegającej się o wydanie pozwolenia na broń sportową, uzasadniają jego wydanie, gdy tymczasem wymienione okoliczności prowadzą do przeciwnych wniosków; a także 2) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 145 § 1 pkt 1 lit. c\ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami - dale jako: ppsa) polegające na błędnym przyjęciu, iż organ dokonał zawężającej wykładni art. 10 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 3 pkt 3 ubia i uznał, że tylko wybitne osiągnięcia sportowe lub wykonywanie zawodu instruktora strzelectwa uzasadnia udzielenie pozwolenia na broń sportową, podczas gdy organ Policji uwzględnił fakt, iż zgodnie z art. 10 ubia, warunkiem wydania indywidualnego pozwolenia na broń palną jest "uzasadniona okoliczność", a więc osoba ubiegająca się o pozwolenia na broń palną legitymuje się taką cechą odróżniającą ją od ogółu obywateli, że w sposób niewątpliwy i oczywisty zasługuje na posługiwanie się bronią indywidualną. W uzasadnieniu wskazano, że z żadnej części uzasadnienia decyzji organów Policji nie wynika, aby dokonały one zawężającej wykładni art. 10 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 3 pkt 3 ubia, bowiem organy Policji podniosły tylko, że przepis art. 10 ust. 1 ubia, stanowiący podstawę zaskarżonej decyzji ustala, że pozwolenie na broń wydaje się, gdy okoliczności wskazane przez osobę ubiegającą się o pozwolenie takie rozstrzygnięcie uzasadniają. Zdaniem skarżącego organu nie każde subiektywne przekonanie ubiegających się o pozwolenie na broń winno skutkować automatycznym wydaniem pozwolenia na broń palną. Odmienne zapatrywanie w tym zakresie w istocie oznaczałoby obowiązek organu wydania pozwolenia na broń w każdym przypadku, gdy osoba będąca członkiem jakiegokolwiek klubu sportowego i uprawiająca strzelectwo na poziomie klubowym wystąpi ze stosownym wnioskiem. Tymczasem samo spełnienie warunków formalnych nie jest przesłanką wystarczającą do wydania pozwolenia na broń palną. Zdaniem pełnomocnika organu, organ zasadnie przyjął, że sam fakt przynależności do klubu strzeleckiego, posiadanie licencji sportowej uprawniającej do udziału w zawodach, a także patentu strzeleckiego, czy też udział w zawodach strzeleckich na szczeblu klubowym nie są okolicznościami uzasadniającymi w sposób wystarczający posiadanie własnej broni sportowej. Organ prawidłowo ocenił, że wskazane okoliczności pozwalają wnioskodawcy na czynne uprawianie sportu strzeleckiego w klubie sportowym przy użyciu broni klubowej, ale nie wystarczają do uzyskania prawa do własnej broni. Fakt posiadania patentu strzeleckiego i licencji Polskiego Związku Strzelectwa Sportowego nie uzasadnia wydania pozwolenia na broń sportową, albowiem są to uprawnienia niezbędne do uprawiania tej dyscypliny sportu. Według autora skargi kasacyjnej z treści obowiązujących przepisów prawa nie da się wywieść prawa obywateli do posiadania broni, gdyż prawo to nie zostało zaliczone do wolności i praw osobistych obywatela w świetle Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a posiadanie broni jest ściśle reglamentowane. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest uzasadniona. Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny (dalej jako: NSA) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę przesłanki uzasadniające nieważność postępowania sądowego, określone w art. 183 § 2 ppsa. W tej sprawie przesłanki te nie wystąpiły. Chociaż wydaje się, że spór w rozpatrywanej sprawie dotyczy interpretacji art. 10 ubia, to jednak problem w rozpatrywanej sprawie dotyczy także znaczenie donioślejszej na gruncie prawa kwestii pewnego luzu decyzyjnego w postępowaniu prowadzonym z wniosku osoby zainteresowanej uzyskaniem uprawnienia w postaci pozwolenia na broń. Nie chodzi jednakże w tym przypadku o luz decyzyjny utożsamiany z tzw. swobodnym uznaniem, a więc o przyznanie organowi stosującemu prawo swobody co do wyboru konsekwencji, niemniej jednak ponieważ zakres swobody, jaką posiada organ Policji w zakresie oceny przesłanek, które usprawiedliwiają wydanie pozwolenia, został przez ustawodawcę wyznaczony niezwykle szeroko, przywoływane "związanie" organu ma szczególny wymiar, nadający mu pewne cechy uznaniowości (por. M. Filar, Prawo do posiadania broni palnej jako obywatelskie prawo podmiotowe, PiP z 1997 r., nr 5, s. 43 - 44). Sformułowaniu "jeżeli okoliczności, na które powołuje się osoba ubiegająca się o pozwolenie, uzasadniają jego wydanie" przypisać trzeba "charakter zwrotu ocennego (zwrotu szacunkowego), który w przeciwieństwie do wyrażeń wieloznacznych, oparty jest nie tyle na wyinterpretowaniu treści normy prawnej zapisanej nieostro lub niewyraźnie, co na dokonaniu wartościowania określonego stanu rzeczy, w tym przypadku przyczyn wystąpienia przez wnioskodawcę z żądaniem wydania pozwolenia na broń sportową (por. L. Leszczyński, Pojęcie klauzuli generalnej, Annales UMCS z 1991 r., vol. XXXVIII, s. 161 - 162)" (postanowienie NSA z dnia 20 maja 2010 r., I OPS 6/09, LEX nr 695491). Tak więc prawidłowe zastosowanie art. 10 ust. 1 ubia wymaga nadania zawartemu w tym przepisie zwrotowi ocennemu konkretnej treści, przez co autorytatywne stwierdzenie tego, jakie przyczyny usprawiedliwiają wydanie pozwolenia na broń sportową, a jakie muszą być uznane za niewystarczające może nastąpić jedynie odrębnie w każdej indywidualnej sprawie. NSA wskazuje więc, że wpływ na rozstrzygnięcie podejmowane przez właściwy organ Policji mają konkretne ustalenia faktyczne dotyczące m. in. częstotliwości odbywania przez daną osobę treningów strzeleckich, faktu uczestniczenia przez nią w zawodach strzeleckich i ich rangi, czy wreszcie uzyskiwanych wyników. Mając to na uwadze kontrola sądowa decyzji o pozwoleniu na broń sprowadza się do oceny, czy organ prawidłowo przeprowadził postępowanie, czy podjął wszystkie kroki niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, czy właściwie skorzystał z przysługującego mu uprawnienia i czy jego rozstrzygnięcia nie posiada cech dowolności. Zdaniem NSA - wbrew stanowisku Sądu I instancji - w rozpatrywanej sprawie organy Policji dokonały prawidłowej interpretacji art. 10 ubia i prawidłowo go zastosowały. Organy w sposób wyczerpujący ustaliły stan faktyczny sprawy i wydały decyzję biorąc pod uwagę powyższe okoliczności sprawy, cele wynikające z przepisów ubia a także rozważyły interes społeczny i interes wnioskodawcy, co znalazło swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniach wydanych w sprawie decyzji. Według NSA nie było zatem w niniejszej sprawie podstaw do uchylenia decyzji organów Policji, które były prawidłowe. Należy więc wskazać, że słusznie autor skargi kasacyjnej zarzucił Sądowi I instancji naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c\ ppsa polegające na błędnym przyjęciu, iż organ dokonał zawężającej wykładni art. 10 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 3 pkt 3 ubia, bowiem Sąd I instancji nie uzasadnił w sposób przekonujący, dlaczego - Jego zdaniem - organy orzekające w sprawie dokonały zawężającej wykładni art. 10 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 3 pkt 3 ubia, wskazując, że tylko wybitne osiągnięcia sportowe uzasadniają udzielenie pozwolenia na broń sportową. Zdaniem NSA, w rozpatrywanej sprawie to właśnie organy administracji lepiej niż WSA rozumiały ideę zwrotu ocennego zawartego w art. 10 ust. 1 ubia i działając zgodnie z wskazówkami NSA zawartymi m. in. w wyroku z dnia 27 października 2010 r. (II OSK 1243/10, LEX nr 746430) przy ocenie okoliczności sprawy zachowały umiar i właściwe proporcje, nie popadając przy tym w takie skrajności, że pozwolenie na broń sportową jest nagrodą tylko dla najlepszych (dla mistrzów) bądź, że przynależność do klubu sportowego stanowi furtkę umożliwiającą określonej grupie ludzi uzyskiwanie indywidualnych pozwoleń na broń. Podsumowując, zdaniem NSA, zarzuty KGP zawarte w skardze kasacyjnej okazały się zasadne, bowiem uchylenia przez WSA poprawnych decyzji organów Policji naruszało prawo. Końcowo stwierdzić również trzeba, iż NSA w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela wyrażany w orzecznictwie sądowoadministracyjnym pogląd, że wyprowadzenie wadliwych wniosków ze stanu faktycznego sprawy przez Sąd I instancji, a co miało częściowo miejsce w przedmiotowym postępowaniu, które skutkowało w efekcie odmiennym niż podjętym w zaskarżonym wyroku rozstrzygnięciem, jest naruszeniem przepisów innym niż naruszenie przepisów postępowania, o którym mowa w art. 188 ppsa (por. wyroki NSA z dnia 25 marca 2004 r., OSK 81/04 z glosą aprobującą B. Adamiak, OSP z 2004 r., z. 11, poz. 135 oraz z dnia 16 lutego 2009 r., II OSK 193/08, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Skoro kolejne naruszenie - art. 10 ust. 1 w związku z art. 10 ust. 3 pkt 3 ubia - stanowi zaś naruszenie prawa materialnego to NSA miał prawo orzec w sprawie stosując art. 188 ppsa. Z przedstawionych wyżej względów, NSA na podstawie art. 188 ppsa w związku z art. 151 ppsa uchylił zaskarżony wyrok w całości i oddalił skargę. Odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości znajduje swoje oparcie w art. 207 § 2 ppsa. NSA wskazuje, że mimo iż autor skargi kasacyjnej nie wnosił o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi to jednak przepis art. 188 ppsa pozwala NSA na dokonanie takiego rozstrzygnięcia (por. np. wyrok NSA z dnia 10 maja 2005 r., FSK 2536/04 z aprobującą glosą A. Skoczylasa, OSP z 2006 r., nr 7 - 8, poz. 80).