II SA/Wa 739/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Asesor WSA Arkadiusz Koziarski, , Protokolant specjalista Monika Gieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2024 r. sprawy ze skargi M. J. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej, ustalenia grupy inwalidzkiej oraz związku schorzeń ze służbą wojskową 1. odrzuca skargę w zakresie ustalenia grupy inwalidzkiej oraz związku schorzeń ze służbą wojskową, 2. oddala skargę w pozostałej części. Zaskarżonym aktem utrzymano w mocy - na zasadzie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", przywołując art. 84 ust. 2 i art. 190 ust. 1 i 10 ustawy z dnia 11 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz.U. z 2024 r., poz. 248) - orzeczenie Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] (dalej jako "Komisja Rejonowa") z [...] listopada 2023 r. w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej [...] M.J., zwanego dalej "Żołnierzem". Ustalono nim: "Kategoria N - Zał. Nr 1 Grupa IV - Trwale niezdolny do zawodowej służby wojskowej". W uzasadnieniu skarżonego rozstrzygnięcia organ – zwany dalej "Centralną Komisją" - przywołał następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy: - Komisja Rejonowa rozpoznała: w grupie schorzeń powodujących niezdolność do służby wojskowej (sekcja A): 1. zaburzenia depresyjno-lękowe - § 74 pkt 1 załącznika nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 7 czerwca 2022 r. w sprawie orzekania o zdolności do służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz.U. z 2022 r. poz. 1243 ze zm.), zwanego dalej "Załącznikiem"; 2. uzależnienie od substancji psychoaktywnych - § 72 pkt 3 Załącznika, w grupie schorzeń współistniejących (sekcja B): 3. zaburzenia osobowości - § 68 pkt 1 Załącznika; 4. przewlekły zespół bólowy lędźwiowo-krzyżowy objawowy na podłożu choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa L/S z wielopoziomową dyskopatią z przebytym leczeniem operacyjnym dyskopatii na poziomie L5/S1 - § 34 pkt 5 Załącznika; 5. wygojona rana pourazowa podudzia prawego bez upośledzenia funkcji - § 77 pkt 5 Załącznika; 6. przebyte złamanie kostki bocznej podudzia lewego upośledzające funkcję - § 75 pkt 2 Załącznika; 7. wzrost - § 1 pkt 1; 8. tatuaże ciała - § 2 pkt 8; w efekcie uznała Żołnierza za trwale niezdolnego do zawodowej służby wojskowej i zaliczyła do trzeciej grupy inwalidztwa z ogólnego stanu zdrowia i do żadnej grupy inwalidztwa w związku za służbą wojskową, - wobec wniesienia przez Żołnierza odwołania – sprawę rozpatrzono w II. instancji, - z analizy dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej wynika, że Żołnierza leczono psychiatrycznie od kilku miesięcy; w aktach sprawy występuje karta informacyjna z jego pobytu w Centrum Leczenia Uzależnień "[...]" w [...], zwanego dalej "Centrum" w dniach od 31 maja do 1 września 2023 r.; rozpoznano tam u Żołnierza zaburzenia psychiczne i zachowania, spowodowane używaniem wielu narkotyków i innych substancji psychoaktywnych - zespół uzależnień; wypisano go z Centrum w trybie dyscyplinarnym, gdyż łamał zasady i normy w nim panujące; wniósł na teren Centrum niedozwolone substancje i przejawiał lekceważący stosunek do terapeutów i społeczności; lekarz psychiatra konsultujący Żołnierza na zlecenie Komisji Rejonowej rozpoznał zaburzenia depresyjne lękowe, uzależnienie mieszane i osobowość nieprawidłową; z ustaleń Centrum wynika jednoznacznie, że zaburzenia psychiczne są spowodowane używaniem wielu narkotyków, - dalej odniesiono się do kwestii ewentualnego związku rozpoznanych schorzeń ze służbą wojskową. Żołnierz zaskarżył orzeczenie Centralnej Komisji w całości. W skardze zarzucono naruszenie: - art. 80 § 1 K.p.a. poprzez dowolną ocenę w zakresie uznania, że Komisja Rejonowa prawidłowo orzekła o zdolności do pracy, a w konsekwencji należycie określiła III grupę inwalidzką w sytuacji występującego u Żołnierza stanu po implantacji ze stabilizacją odcinka lędźwiowego kręgosłupa oraz niedowładu prawej nogi, które w swej istocie w znaczący sposób ograniczają możliwości podjęcia pracy zarobkowej, - art. 80 § 1 K.p.a. poprzez uznanie że występujące u Żołnierza zaburzenia depresyjno-lękowe nie pozostają w związku ze służbą, gdy należyta ocena materiału dowodowego, a przede wszystkim należycie przeprowadzona procedura diagnostyczna, winny prowadzić do ustalenia, że schorzenie to powstało wskutek wypadku, któremu uległ w służbie, - art. 80 § 1 K.p.a. poprzez dowolne uznanie występowania u Żołnierza uzależnienia od substancji psychoaktywnych (§ 72 pkt 3 Załącznika), gdy wyniki badań diagnostycznych – przeprowadzonych w ramach procedury orzeczniczej – winny prowadzić do rozpoznania, że występuje używanie szkodliwe alkoholu lub innych substancji psychoaktywnych w okresie kontrolowanej abstynencji (§ 72 pkt 2 Załącznika); w konsekwencji winno być to prowadzić do ustalenia braku wpływu tego schorzenia na niezdolność do służby, - § 20 ust. 1 pkt 2 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin (Dz.U. z 2022 r. poz. 2528 ze zm.), zwanej dalej "ustawą emerytalną", polegające na zaliczeniu Żołnierza do III grupy inwalidztwa, pomimo występujących u niego schorzeń skutkujących występującymi ograniczeniami w podjęciu pracy, co winno skutkować ustaleniem II grupy inwalidzkiej, - art. 107 ust. 1 pkt 6 K.p.a. polegające na nierzetelnym sporządzeniu uzasadnienia orzeczenia, w tym przede wszystkim brak należytego wykazania przesłanek przyjęcia, że określone w punkcie 8A pkt 1 orzeczenia Komisji Rejonowej zaburzenia depresyjno-lękowe (§ 74 pkt 1 Załącznika) stanowią o niezdolności Żołnierza do służby; przepisy ujęte w Załączniku stanowią tymczasem, że schorzenie to może (lecz nie musi) skutkować orzeczeniem kategorii "N" (niezdolny do zawodowej służby wojskowej). Wskazując na powyższe uchybienia wniesiono o uchylenie zaskarżonego orzeczenia Centralnej Komisji oraz poprzedzającego go orzeczenia Komisji Rejonowej W uzasadnieniu skargi wskazano m.in.: - operację implantacji i stabilizacji kręgosłupa Żołnierz odbył po wydaniu orzeczenia Komisji Rejonowej z [...] marca 2022 r., w ramach postępowania orzeczniczego prowadzonego w związku z wypadkiem, któremu uległ, jednakże komisje orzecznicze całkowicie pominęły obowiązek zbadania jego ogólnego stanu zdrowia i nie wykazały żadnego zainteresowania w dokonaniu diagnostyki; całkowicie pominięto występujący u Żołnierza stan niedowładu uda prawej nogi, co zgłaszał lekarzom Komisji Rejonowej, jednak nie spotkało się to z należytym zainteresowaniem, - nie ustalono by występowały u Żołnierza chociażby śladowe ilości substancji psychoaktywnych; nie stwierdzono również, aby występowały u niego objawy zespołu odstawienia po przerwaniu przyjmowania środka psychoaktywnego; brak w uzasadnieniu orzeczenia z jakich przyczyn dokonano ustaleń w tym zakresie – jedyną przesłanką powołaną przez Centralną Komisję jest przerwane przez Żołnierza leczenie odwykowe; w żaden sposób nie może to świadczyć o występującym stanie uzależnienia od substancji psychoaktywnych; również to rozpoznanie budzi daleko idące wątpliwości co do prawidłowości diagnostycznych. W odpowiedzi na skargę Centralna Komisja wniosła o jej odrzucenie w części dotyczącej ustalenia inwalidztwa i jego związku ze służbą wojskową, podnosząc, że - wedle stanowiska judykatury - nie należą do kognicji sądów administracyjnych sprawy związku stwierdzonych u żołnierza schorzeń ze służbą wojskową. W części zaś dotyczącej zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej, wniesiono o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasową argumentację. Sąd zważył, co następuje: W pierwszej kolejności Sąd był obowiązany ocenić dopuszczalność wniesienia skargi – w szczególności wobec wywodów organu, zawartych w udzielonej na nią odpowiedzi. Trafnie odnotował organ, że od orzeczeń wojskowych komisji lekarskich w zakresie dotyczącym związku schorzeń danej osoby ze służbą wojskową dla celów odszkodowawczych, rentowych lub zaopatrzenia emerytalnego oraz w zakresie ustalenia grupy inwalidztwa, skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje. W judykaturze przyjmuje się bowiem, że kwestie te nie należą do właściwości sądów administracyjnych - tak m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 kwietnia 2010 r. (sygn. akt I OSK 93/10 - dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej "CBOSA"). Argumentacja zaś Żołnierza sprowadza się w szczególności właśnie do przyznanej mu kategorii inwalidztwa i skutków, jakie rodzi przyznana kategoria w sferze możliwości zarobkowania. Niemniej wobec objęcia skargą całości orzeczenia Centralnej Komisji, a zatem również w zakresie samej kwalifikacji do zawodowej służby wojskowej – wobec katalogu stwierdzonych schorzeń – w danej sprawie badaniu podlega także zagadnienie pozostające we właściwości sądów administracyjnych. Skargę odrzucono wobec tego jedynie w zakresie, gdzie dotyczyła ona kwestii nie będących we właściwości sądu administracyjnego (tak pkt 1 wyroku). W kwestii określenia zdolności do służby wojskowej oddalono skargę, gdyż zaskarżony akt nie narusza prawa. W kwestiach merytorycznych, trafne jest stanowisko organu, prezentowane w zaskarżonym akcie, co do istotnych uwarunkowań formalnych i faktycznych sprawy. Wobec uprzedniego zreferowania, jego powtarzanie byłoby zbędne. Sąd uznaje je za własne. Odnosząc się do argumentów skargi należy jedynie dodać, że nie zasługują one na uwzględnienie z poniższych przyczyn. Ustalone schorzenia, a mianowicie "zaburzenia depresyjno-lękowe", z § 74 pkt 1 Załącznika, zdefiniowane jako "inne zaburzenia psychiczne nieznacznie upośledzające zdolności adaptacyjne rokujące poprawę" oraz "uzależnienie od substancji psychoaktywnych", z § 72 pkt 3 Załącznika, zdefiniowane jako "używanie szkodliwe lub uzależnienie od alkoholu lub innych substancji psychoaktywnych nierokujące zachowania abstynencji", potwierdzone wynikami wykonanych badań lekarskich i konsultacji specjalistycznych, skutkują niezdolnością do pełnienia zawodowej służby wojskowej dla osób orzekanych w grupie IV (kolumnie siódmej wykazu), obejmującej, między innymi, osoby pełniące zawodową służbę wojskową. Sąd nie jest właściwy do weryfikacji danego orzeczenia w zakresie wiedzy medycznej stanowiącej podstawę jego wydania – co do rozpoznania oraz kwalifikacji schorzenia do grupy wymienionej w Załączniku. Kontrola sprowadza się w danym przypadku do oceny, czy uzasadnienie wydanego aktu jest spójne z materiałem zgromadzonym na rzecz podjętego rozstrzygnięcia. Przyjętej kwalifikacji – w szczególności określonej w § 72 pkt 3 Załącznika – nie sposób podważać. Oparto ją bowiem na analizie dokumentacji orzeczniczo-lekarskiej, z której wynika, że Żołnierz jest leczony psychiatrycznie. Jak wynika z kolei z karty informacyjnej z pobytu Żołnierza w Centrum, rozpoznano u niego zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania spowodowanego używaniem wielu narkotyków i innych substancji psychoaktywnych. Wypisano go z Centrum w trybie dyscyplinarnym z uwagi na łamanie panujących tam zasad. Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, co wywodzi Żołnierz w skardze, że powinien być – z uwagi na stan stwierdzonych zaburzeń – zakwalifikowany grupy schorzeń z § 72 pkt 2 Załącznika. Nie sposób bowiem podważyć ustaleń organu, że dokumentacja medyczna z Centrum – gdzie wskazano na używanie substancji psychoaktywnych i narkotyków, uprawdopodabnia, że nie rokuje zachowania abstynencji. Brak przesłanek dla twierdzenia, że Żołnierza należało klasyfikować jako należącego do kręgu osób rokujących zachowaniem abstynencji. W trybie dyscyplinarnym opuścił bowiem Centrum, łamiąc obowiązujące tam – przewidziane dla przebywających uzależnionych – normy pobytu. Chybione są w końcu wywody w zakresie gdzie podnoszono pominięcie przez organy okoliczności, że – na dzień prowadzenia badań – nie wykryto, aby żołnierz pozostawał pod wpływem narkotyków, czy innych substancji psychoaktywnych. Zawarte w objaśnieniach do Załącznika szczególne kryteria kwalifikacji osób, u których ujawniono ślady tych substancji, nie zamykają możliwości zaliczenia do określonej kategorii osób, u których nie wykryto - na dzień badania - obecności substancji psychoaktywnych, gdy ich diagnozę można oprzeć na innych ustaleniach – stosownej dokumentacji medycznej. Co istotne – jak wskazano - w dokonane w toku procedury orzeczniczej ustalenia, sąd administracyjny nie jest uprawniony ingerować. Nie jest bowiem jego rolą rozstrzyganie w kwestiach zastrzeżonych dla organów wyspecjalizowanych - komisji lekarskich. Z kolei, dla stwierdzonych u Żołnierza zaburzeń depresyjno-lękowych, określonych w § 74 pkt 1 Załącznika, potwierdzonych przez lekarza psychiatrę konsultującego Żołnierza na zlecenie Komisji Rejonowej, przewidziano kategorię "Z/N". Potwierdzono ponadto uzależnienie mieszane i osobowość nieprawidłową. Odnotowania wymaga, że brak w uzasadnieniach wydanych orzeczeń omówienia przesłanek przypisania Żołnierzowi konkretnej kategorii (Z albo N) z uwagi na dane zaburzenie, nie zmienia jego statusu, jako osoby niezdolnej do służby wojskowej. Przesądziło bowiem o tym uznanie go za osobę uzależnioną od substancji psychoaktywnych - nie rokującą w tym zakresie zachowaniem abstynencji. Odnotowany zatem w skardze deficyt w uzasadnieniu orzeczenia w podanym zakresie, nie może stanowić o wadliwości zawartego w nim rozstrzygnięcia. Jedno ze stwierdzonych u Żołnierza zaburzeń – wymienione w § 72 pkt 3 Załącznika – dyskwalifikowało go jako zawodowego żołnierza. Wobec powyższych ustaleń - w zakresie zaistnienia przesłanek na rzecz stwierdzenia niezdolności Żołnierza do służby – podnoszony przez niego stan niedowładu uda prawej nogi, który – jak podał – nie spotkał się z należytym zainteresowaniem lekarzy, nie mógł mieć wpływu na treść zaskarżonego orzeczenia. Okoliczność ta, jakkolwiek oceniona przez lekarzy orzeczników, której to oceny Sąd nie jest władny kontrolować – nie może mieć wpływu na zasadność uznania, że Żołnierz nie może pozostawać w służbie. Potwierdzono u niego bowiem występowanie schorzeń określonych w powołanych powyżej paragrafach Załącznika. Kwestia ewentualnej niezdolności do służby także z innych przyczyn – nie wskazanych w orzeczeniu - gdy może mieć to wpływ na zakres uprawnień odchodzącego ze służby żołnierza – np. w kwestii występowania związku danego schorzenia ze służbą - może być rozważana jedynie w ramach postępowań odrębnych – dotyczących przyznania określonych świadczeń. Wskazania ponadto wymaga, że kwestia zdolności do pracy – możliwości zarobkowania już poza służbą – czy przyznania określonej grupy inwalidzkiej, wykracza merytorycznie poza granice sprawy, gdzie właściwy jest sąd administracyjny. W danym zaś zakresie skargę odrzucono. W tej sytuacji chybione są zarzuty skargi w zakresie obowiązku właściwego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, czy prawidłowego uzasadnienia w zakresie, gdzie sprawa podlega kognicji sądu administracyjnego. Sąd nie dostrzegł także z urzędu wad w zaskarżonym akcie, które uzasadniałyby jego wyeliminowanie z obrotu prawnego. Z przytoczonych wyżej przyczyn, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 oraz 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935), orzeczono jak w sentencji.