II SA/Wa 75/16
WyrokWSA w Warszawie2016-09-16
Skład orzekający: Ewa Kwiecińska, Danuta Kania, Adam Lipiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uchwała zarządu dzielnicy odmawiająca zakwalifikowania do wynajęcia lokalu socjalnego i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu, wydana na podstawie oceny kryteriów metrażowych i dochodowych oraz potencjalnego podania nieprawdy we wniosku, ma charakter administracyjnoprawny i podlega kontroli sądu administracyjnego?Ratio decidendi
Uchwała zarządu dzielnicy odmawiająca zakwalifikowania do wynajęcia lokalu socjalnego i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu, ma charakter administracyjnoprawny, ponieważ rozstrzyga o możliwości udzielenia pomocy w zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych z zasobu gminy. Tym samym podlega kontroli sądu administracyjnego. Organ nie dopełnił obowiązków procesowych, nie weryfikując rzetelnie twierdzeń skarżącej o miejscu zamieszkania oraz nie uwzględniając w pełni jej sytuacji życiowej i rodzinnej, co skutkuje koniecznością stwierdzenia nieważności uchwały.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o zawarcie umowy najmu lokalu socjalnego. Zarząd Dzielnicy odmówił jej zakwalifikowania, powołując się na potencjalne podanie nieprawdy we wniosku co do miejsca zamieszkania oraz niespełnienie kryterium metrażowego. Skarżąca odwołała się, podnosząc, że spełnia kryteria i wskazała na trudne warunki mieszkaniowe. Po bezskutecznym wezwaniu do usunięcia naruszenia prawa, złożyła skargę do WSA. Sąd uznał, że uchwała ma charakter administracyjnoprawny i podlega kontroli sądu, a organ nie przeprowadził należytego postępowania wyjaśniającego.Rozstrzygnięcie
Stwierdził nieważność zaskarżonej uchwały.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędziowie WSA Danuta Kania (spr.), Adam Lipiński, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 września 2016 r. sprawy ze skargi K. J. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] W. z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zakwalifikowania do wynajęcia lokalu socjalnego stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały.
W dniu [...] marca 2015 r. K. J. (dalej: "skarżąca") wystąpiła do Urzędu W. Dzielnicy [...] z wnioskiem o zawarcie umowy najmu lokalu socjalnego z mieszkaniowego zasobu [...] W.
Zarząd Dzielnicy [...] W. w dniu [...] października 2015 r. podjął uchwałę nr [...] w sprawie rozpatrzenia wniosku K. J. o wynajęcie lokalu socjalnego i nie wyraził zgody na zakwalifikowanie wyżej wymienionej do wynajęcia lokalu socjalnego oraz umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu (§ 1). Jednocześnie organ powierzył wykonanie uchwały Naczelnikowi Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] W. (§ 2). Określił, że uchwała wchodzi w życie w terminie 30 od daty jej podjęcia (§ 3).
Podstawę prawną uchwały stanowił § 6 ust. 1 pkt 2, § 8, § 45 pkt 5 statutu Dzielnicy [...] W. stanowiący załącznik nr 9 do Uchwały nr LXX/2182/2010 Rady m.st. Warszawy z dnia 14 stycznia 2010 r. w sprawie nadania statutów dzielnicom m.st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 32, poz. 453 ze zm.) oraz § 24 ust. 1 w związku § 12 i § 22 ust. 5 Uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937 ze zm.).
W uzasadnieniu uchwały organ wskazał, iż zgodnie z informacjami zawartymi we wniosku K. J. zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., którego najemcą była B. J. (matka wnioskodawczyni) na podstawie umowy najmu zawartej w dniu [...] grudnia 2012 r. na czas oznaczony, tj. do dnia [...] grudnia 2014 r. Obecnie B. J. wystąpiła o najem ww. lokalu socjalnego na czas nieoznaczony.
Przedmiotowy lokal składa się z jednego pokoju i kuchni o powierzchni mieszkalnej 18,18 m² i powierzchni użytkowej 26,53 m².
Z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wynika, iż w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. zamieszkują dwie osoby, tj. B. J. oraz jej syn M. J. Powyższe potwierdziła Administracja Domów Komunalnych nr [...] oraz matka wnioskodawczyni. Opłaty za lokal wnoszone są również za dwie osoby. Powierzchnia mieszkalna na jedną osobę zamieszkującą w lokalu wynosi 9,09 m². Zatem nawet w przypadku zamieszkiwania wnioskodawczym w ww. lokalu, powierzchnia mieszkalna na jedną osobę wynosiłaby 6,06 m². Obowiązujące kryterium metrażowe do wynajęcia lokalu z zasobu [...] W. wynosi nie więcej niż 6 m² na osobę.
Średni miesięczny dochód w gospodarstwie domowym wnioskodawczyni w okresie ostatnich sześciu miesięcy poprzedzających złożenie wniosku wyniósł 700 zł. Obowiązujące w dniu złożenia wniosku kryterium niedostatku w gospodarstwie jednoosobowym wynosiło 1.144,59 zł.
Organ wskazał, iż w przypadku osób ubiegających się o najem lokalu na podstawie § 12 Uchwały Nr LVI 11/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, ma zastosowanie przepis § 22 ust. 5, zgodnie z którym potwierdzenie w złożonych dokumentach i oświadczeniach nieprawdy może stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku. K. J. potwierdziła we wniosku nieprawdę wskazując, że zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W.
Powyższe okoliczności stanowią podstawę do odmowy zakwalifikowania wyżej wymienionej do wynajęcia lokalu socjalnego z mieszkaniowego zasobu [...] W. Wniosek uzyskał negatywną opinię Komisji Mieszkaniowej.
W piśmie z dnia [...] listopada 2015 r. zatytułowanym "Odwołanie" K. J. podniosła, iż spełnia kryterium metrażowe i dochodowe warunkujące pozytywne rozpatrzenie wniosku o najem lokalu socjalnego.
Podała również, że obie sprawy, tj. najem lokalu socjalnego nr [...] przy ul. [...] na czas nieoznaczony na wniosek jej matki oraz najem lokalu socjalnego na jej wniosek miały być, zgodnie z informacją uzyskaną w Wydziale Spraw Lokalowych, załatwione równolegle.
Skarżąca wskazała, że powierzchnia mieszkalna 18 m² (jeden pokój) jest zbyt mała dla trzech dorosłych osób. Podniosła również, że w chwili obecnej nie ma dachu nad głową, mieszka u koleżanek, jest studentką studiów dziennych i chciałaby mieć godne warunki do życia i nauki.
Pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. w odpowiedzi na ww. pismo skarżącej, potraktowane jako wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, organ stwierdził, iż przedstawione argumenty nie mogą mieć wpływu na zmianę rozstrzygnięcia zawartego w uchwale z dnia [...] października 2015 r. Uchwała została podjęta bez naruszenia prawa, zgodnie z obowiązującymi przepisami.
Pismem z dnia [...] grudnia 2015 r., doprecyzowanym pismem z dnia [...] marca 2016 r., K. J. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] W. z dnia [...] października 2015 r. zarzucając naruszenie przepisów ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2014 r., poz. 150 ze zm.) oraz § 12, § 4 pkt 1, § 5 ust. 2 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej uchwały, przekazanie sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W motywach skargi skarżąca podniosła, iż powodem złożenia wniosku o najem lokalu socjalnego były trudne warunki mieszkaniowe w lokalu nr [...] przy ul. [...]. Była przekonana, że wniosek zostanie załatwiony pozytywnie w ciągu 30 dni. Jednak do połowy maja 2015 r. nie otrzymała żadnej odpowiedzi z urzędu w sprawie ww. wniosku.
Podkreśliła, iż jest studentką studiów dziennych, ma bardzo dużo nauki, w związku z tym potrzebuje spokoju, co nie było możliwe w sytuacji, gdy w jednym pokoju mieszkają trzy dorosłe osoby. Próbowała uczyć się po nocach, jednak przeszkadzało to pozostałym lokatorom. Z uwagi na stres spowodowany nieporozumieniami z mamą i bratem wyprowadziła się z ww. mieszkania i od tej pory przebywała u koleżanek, a do mieszkania przychodziła jedynie coś zjeść i się wykąpać.
Podniosła, iż jej mama otrzymała skierowanie do zawarcia umowy najmu lokalu nr [...] przy ul. [...] na czas nieoznaczony. Osobą uprawnioną do zamieszkiwania w tym lokalu jest również brat skarżącej. Skarżącej natomiast odmówiono zakwalifikowania na listę osób oczekujących na najem lokalu socjalnego, pomimo, iż spełnia wszystkie kryteria zawarte w uchwale.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi jako niedopuszczalnej, ewentualnie o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej.
Motywując wniosek o odrzucenie skargi organ wskazał, iż oświadczenia woli dotyczące wynajęcia lokalu mieszkalnego w formie uchwały zarządu dzielnicy mają charakter cywilnoprawny. Sprawa wyboru osoby, z którą umowa najmu jest zawierana, normowana jest przez przepisy Kodeksu cywilnego. W drodze tej czynności nie przyznaje się, ani nie stwierdza się lub uznaje uprawnienia wynikającego z przepisu prawa. Skarżąca nie może wskazać żadnego przepisu, z którego wynikałby obowiązek wyrażenia przez [...] W., za pośrednictwem swoich organów, zgody na zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego.
Motywując zaś wniosek o oddalenie skargi organ podtrzymał stanowisko jak w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały.
Skarżąca, obecna na rozprawie w dniu 16 września 2016 r. wyjaśniła, że w momencie, kiedy składała wniosek, tj. w dniu [...] marca 2015 r. faktycznie zamieszkiwała w lokalu nr [...] przy ul. [...]. Wyprowadziła się dopiero w maju 2016 r., co było związane z koniecznością przygotowania się do sesji egzaminacyjnej. Obecnie jest bezdomna, mieszka u koleżanki.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 134 § 1 (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (§ 2).
Skarga oceniania w świetle powyższych kryteriów zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności zauważyć należy, że kwestie związane z zawieraniem umów najmu lokali, od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 2 lipca 1994 r. o najmie lokali mieszkalnych i dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. z 1995 r. Nr 86, poz. 433 ze zm.), poddane są instrumentom prawa cywilnego chyba, że przepisy szczególne stanowią inaczej. Ustawę tę z kolei zastąpiła ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (w wersji obowiązującej w dacie orzekania przez organ w niniejszej sprawie - Dz. U. z 2014 r., poz. 150 ze zm.), która jeszcze pełniej wspomnianą wyżej zasadę realizuje. Mając jednak na uwadze również obowiązki samorządu terytorialnego w stosunku do mieszkańców danej jednostki samorządowej, w art. 4 ust. 1 i 2 ww. ustawa przewiduje, iż tworzenie warunków do zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych wspólnoty samorządowej należy do zadań własnych gminy, która - na zasadach przewidzianych w tej ustawie - zapewnia lokale socjalne i lokale zamienne, a także zaspokaja potrzeby mieszkaniowe gospodarstw o niskich dochodach.
W związku z powyższym - na podstawie delegacji określonej w art. 20 ust. 3 i art. 21 ust. 1 pkt 2 i ust. 3 ww. ustawy - Rada m. st. Warszawy podjęła w dniu 9 lipca 2009 r. uchwałę nr LVIII/1751/2009 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, która - jako prawo miejscowe - określa zasady, na jakich są wynajmowane mieszkańcom Warszawy lokale, znajdujące się w dyspozycji Miasta. Znaczną ich część stanowią przy tym lokale, o których wynajęcie ubiegają się osoby, określone w § 4 cytowanej uchwały, a więc pozostające w trudnych warunkach mieszkaniowych i materialnych.
W tym też przypadku, wspomniana uchwała, określając tryb rozpoznawania i załatwiania wniosków o zakwalifikowanie do zawarcia umowy najmu lokalu, reguluje również sposób poddania tego rodzaju spraw kontroli społecznej. Oznacza to, że przy rozpatrywaniu wniosków dotyczących zakwalifikowania do zawarcia umowy najmu lokalu komunalnego, organ gminy (w tym wypadku dzielnicy miasta) realizuje zadanie, wykraczające poza typowe prawa i obowiązki wynajmującego, wynikające z przepisów prawa cywilnego. W tym wypadku należy bowiem zbadać, czy dana osoba może uzyskać pomoc gminy w zaspokojeniu jej potrzeb mieszkaniowych. Stwierdzenie zaś, że wnioskodawca spełnia określone wymagania, winno prowadzić do umieszczenia kandydatury takiego wnioskodawcy na liście osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego.
W opisanej wyżej sytuacji, jak wyjaśnił to Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 21 lipca 2008 r., sygn. akt I OPS 4/08 (publ. https://www.orzeczenia.nsa.gov.pl), przedmiotem uchwały organu wykonawczego jednostki samorządu gminnego (jej jednostki pomocniczej) jest zakwalifikowanie i umieszczenie na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy. Uchwała ta, nie będąca decyzją administracyjną a aktem organu jednostki samorządu terytorialnego, innym niż akt prawa miejscowego, jest aktem z zakresu administracji publicznej (art. 3 § 2 pkt 6 p.p.s.a.) i kończy pierwszy etap postępowania obowiązującego przy udzielaniu pomocy mieszkaniowej przez gminę. Działanie organu wykonawczego jednostki samorządowej (w tym wypadku zarządu dzielnicy) nie stanowi więc oferty zawarcia umowy najmu ani negocjacji i nie ma zatem charakteru cywilnoprawnego, a ma charakter administracyjnoprawny. Taka uchwała rozstrzyga bowiem o tym, czy określonej osobie może być udzielona pomoc w zakresie zaspokojenia jej potrzeb lokalowych z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie gminy. Dopiero po skierowaniu przez zarząd dzielnicy do zawarcia umowy najmu lokalu, następuje drugi etap postępowania, w którym wnioskodawca zawiera z zarządcą nieruchomości umowę najmu konkretnego lokalu. Ten etap, którego zakończeniem jest zawarcie umowy, ma już charakter cywilnoprawny.
Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, że takie postępowanie, o jakim jest mowa w uzasadnieniu ww. uchwały NSA z dnia 21 lipca 2008 r. wystąpiło w analizowanym przypadku. Przedmiotem zaskarżonej uchwały Zarządu Dzielnicy [...] W. z dnia [...] października 2015 r. nr [...] jest bowiem odmowa zakwalifikowania skarżącej do wynajęcia lokalu socjalnego oraz umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu Miasta. Uchwała rozstrzyga więc kwestię możliwości udzielenia skarżącej pomocy w zakresie zaspokojenia jej potrzeb mieszkaniowych z wykorzystaniem lokali znajdujących się w mieszkaniowym zasobie.
Podkreślić przy tym należy, że skarżąca nie występowała do organu z ofertą zawarcia umowy najmu konkretnego lokalu mieszkalnego, w którym zamieszkiwała i nadal zamieszkuje (§ 16 uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r.), lecz wnioskowała o najem lokalu mieszkalnego, mającego status lokalu socjalnego, z mieszkaniowego zasobu Miasta na "ogólnych" zasadach przewidzianych w § 12 ww. uchwały.
Nie można zatem zgodzić się z organem, że zaskarżona uchwała nie podlega kognicji sądu administracyjnego i z tego względu skarga winna podlegać odrzuceniu na zasadzie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.
Ma marginesie zauważyć należy, że w piśmie z dnia [...] grudnia 2015 r. organ poinformował skarżącą o prawie do wniesienia skargi na ww. uchwałę z dnia [...] października 2015 r. nr [...] do właściwego sądu administracyjnego.
Warunkiem wniesienia skargi na uchwałę organu wykonawczego jednostki samorządowej (w tym wypadku zarządu dzielnicy) jest uprzednie bezskuteczne wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, przy czym o bezskuteczności wezwania można mówić zarówno wówczas, gdy organ nie uwzględnił wezwania i to stanowisko przedstawił w odpowiedzi na wezwanie, jak i wtedy, gdy właściwy organ nie zajął stanowiska w sprawie wezwania i nie udzielił odpowiedzi skarżącemu.
W przedmiotowej sprawie, w następstwie podjęcia przez Zarząd Dzielnicy [...] W. uchwały z dnia [...] października 2015 r. nr [...], skarżąca w dniu [...] listopada 2015 r. wystąpiła do organu z pismem zatytułowanym "Odwołanie". Pismo to zostało prawidłowo zakwalifikowane przez organ jako wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W odpowiedzi na ww. wezwanie organ pismem z dnia [...] grudnia 2015 r. podtrzymał stanowisko zawarte w uchwale nie znajdując podstaw do uwzględnienia podniesionych zarzutów. Następnie skarżąca wniosła skargę z zachowaniem 30-dniowego terminu, o którym mowa w art. 53 § 2 p.p.s.a.
Spełnione zostały zatem formalne wymogi wniesienia skargi do sądu administracyjnego na ww. uchwałę.
Przechodząc do oceny merytorycznej przedmiotowej sprawy wskazać należy w pierwszej kolejności, że w postępowaniu poprzedzającym ustalenie listy osób oczekujących na zawarcie umowy najmu lokalu z mieszkaniowego zasobu gminy nie mają zastosowania przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące wydawania decyzji administracyjnych, chociaż w art. 21 ust. 3 pkt 5 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego ustawodawca określił działania organu gminy jako "rozpatrywanie i załatwianie" wniosków o najem lokali, co wyraźnie nawiązuje do pojęć z zakresu procedury administracyjnej (por. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 997/09, publ. j.w.). Nie oznacza to jednak, że podstawowe standardy określone zasadami ogólnymi Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności dyspozycją art. 7 k.p.a., nie mają zastosowania do postępowania zakończonego wydaniem aktu z zakresu administracji publicznej.
Odmawiając skarżącej zakwalifikowania i umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu socjalnego z mieszkaniowego zasobu m.st. Warszawy, organ powołał § 12 w związku § 22 ust. 5 i § 24 ust. 1 Uchwały nr LVII 1/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu. Wskazał przy tym, że skarżąca potwierdziła we wniosku nieprawdę podając, że zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. Organ stwierdził również, że nawet w przypadku zamieszkiwania skarżącej w ww. lokalu, powierzchnia mieszkalna na jedną osobę przekraczałaby obowiązujące kryterium metrażowe, tj. 6 m².
Zgodnie z § 12 ww. uchwały, umowa najmu lokalu socjalnego, z zastrzeżeniem art. 14 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy oraz o zmianie Kodeksu cywilnego (który nie ma zastosowania w rozpoznawanej sprawie), może być zawarta z osobą, która nie posiada tytułu prawnego do lokalu i spełnia warunki określone w § 4 pkt 1, z zastrzeżeniem § 5 ust. 2 oraz znajduje się w niedostatku.
Stosownie do § 4 pkt 1 ww. uchwały, lokale z mieszkaniowego zasobu mogą być wynajmowane osobom, które są bezdomne albo pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych, przy czym za trudne warunki mieszkaniowe uznaje się zamieszkiwanie w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m² powierzchni mieszkalnej, a także zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego.
Z kolei przepis § 22 ust. 2 ww. uchwały stanowi, iż przy rozpatrywaniu wniosków osób występujących o zawarcie umowy najmu lokalu, należy poddać wnikliwej analizie: (1) dotychczasowy sposób korzystania przez wnioskodawcę z lokalu, w szczególności przestrzeganie przez wnioskodawcę warunków określonych w umowie najmu oraz wywiązywanie się z obowiązków najemcy, (2) zamieszkiwanie wnioskodawcy i innych osób zgłoszonych we wniosku do wspólnego zamieszkiwania w lokalu za zgodą właściciela, (3) posiadanie przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania innego tytułu prawnego do lokalu niż wymienione w § 6 ust. 1 pkt 1, (4) rozporządzenie, przez wnioskodawcę i inne osoby zgłoszone do wspólnego zamieszkiwania, pod jakimkolwiek tytułem posiadanym prawem do lokalu, budynku mieszkalnego lub jego części w okresie ostatnich pięciu lat przed dniem złożenia wniosku, a także fakt dokonania przez te osoby zamiany lokalu, budynku mieszkalnego lub jego części na lokal kwalifikujący ich do ubiegania się o poprawę warunków zamieszkiwania w ramach mieszkaniowego zasobu, (5) w przypadku osób ubiegających się o najem lokalu na podstawie § 4, § 12, § 31: (a) warunki mieszkaniowe w poprzednich miejscach zamieszkania, (b) warunki mieszkaniowe wstępnych, zstępnych, współmałżonka wnioskodawcy lub osoby pozostającej we wspólnym pożyciu i uwzględnić możliwość zamieszkania wnioskodawcy w tych lokalach.
W myśl § 22 ust. 5 ww. uchwały, odmowa złożenia oświadczeń i dokumentów, o których mowa w ust. 1, potwierdzenie w nich nieprawdy, odmowa złożenia oświadczenia bądź dokumentów umożliwiających przeprowadzenie analizy, o której mowa w ust. 2, jak również informacje uzyskane w toku analizy, o której mowa w ust. 2, mogą stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania wniosku.
Z powyższego wynika, że negatywne załatwienie wniosku na podstawie § 22 ust. 5 ww. uchwały następuje w oparciu o fakultatywne, a więc wysoce ocenne kryteria, co obliguje organ do dokładnego wyjaśnienia wszystkich okoliczności faktycznych sprawy oraz wyczerpującego i przekonującego uzasadnienia swego stanowiska.
W ocenie Sądu, powyższych obowiązków w niniejszej sprawie organ nie dopełnił.
Organ zarzucił skarżącej, iż potwierdziła we wniosku o najem lokalu nieprawdę wskazując jako miejsce zamieszkania lokal nr [...] przy ul. [...]. Swoje stanowisko organ oparł o wyniki wizji przeprowadzonej przez Administrację Domów Komunalnych w dniu [...] lipca 2015 r. oraz oświadczenie B. J. z dnia [...] lipca 2015 r., z których wynika że w lokalu zamieszkują dwie osoby, tj. wyżej wymieniona i jej syn M. J., oraz że opłaty za lokal są naliczane za dwie osoby. Z dokumentów tych nie wynika jednak od kiedy taki stan rzeczy istnieje. Skarżąca natomiast twierdzi, że w dniu [...] marca 2015 r., tj. w dacie złożenia wniosku, mieszkała w ww. lokalu. Sytuacja ta uległa zmianie dopiero w maju 2015 r., kiedy to ze względu na narastające nieporozumienia z matką i bratem oraz konieczność przygotowania się do sesji egzaminacyjnej, wyprowadziła się z ww. lokalu. Od tamtej pory mieszka u koleżanek. Twierdzenia skarżącej nie zostały przez organ zweryfikowane w toku postępowania wyjaśniającego, choćby w oparciu o dodatkowe wyjaśnienia matki skarżącej. W aktach sprawy znajduje się wprawdzie oświadczenie B. J. z dnia [...] sierpnia 2015 r., jednak z jego treści również nie wynika, od kiedy wyżej wymieniona zamieszkuje w lokalu nr [...] przy ul. [...] wyłącznie z synem M.
W tym stanie rzeczy organ przedwcześnie uznał, że twierdzenia skarżącej odnośnie zamieszkiwania w ww. lokalu, zawarte we wniosku o najem lokalu socjalnego, są nieprawdziwe. W konsekwencji błędnie przyjął, że spełniona została przesłanka z § 22 ust. 5 ww. uchwały, mogąca stanowić podstawę odmowy zakwalifikowania i umieszczenia skarżącej na liście osób oczekujących na najem lokalu. Aby skutecznie powoływać się na fakt podania przez skarżącą nieprawdziwych danych we wniosku organ musiał ponad wszelką wątpliwość kwestię tę wyjaśnić. Tego zaś, jak wynika z akt sprawy, nie uczynił.
Jako drugi z argumentów zawartych w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały organ podał, że nawet w przypadku zamieszkiwania skarżącej w lokalu nr [...] przy ul. [...], powierzchnia mieszkalna na jedną osobę przekraczałaby obowiązujące kryterium metrażowe, tj. 6 m².
Organ nie rozważył jednak okoliczności podnoszonych przez skarżącą w toku postępowania, że na powierzchnię mieszkalną w ww. lokalu składa się tylko jeden pokój o powierzchni 18,18 m², w którym dotychczas zamieszkiwały trzy dorosłe osoby. Skarżąca wskazywała, że rozpoczęła naukę na studiach dziennych. Chcąc przygotować się do egzaminów musi bardzo dużo się uczyć, nawet w nocy, co powoduje sytuacje konfliktowe z matką oraz bratem. Skarżąca podkreślała, że dalsze zamieszkiwanie trzech osób na tak małej powierzchni jest niemożliwe, zwłaszcza, że ona sama potrzebuje spokojnego miejsca, w którym mogłaby się uczyć. Obecnie skarżąca nie mieszka w ww. lokalu, wyprowadziła się chcąc uniknąć sytuacji konfliktowych z rodziną. Zamieszkuje u koleżanek, ponieważ nie jest w stanie zaspokoić potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie na warunkach rynkowych.
Organ nie wziął również pod uwagę, że w wyniku pozytywnego załatwienia wniosku matki skarżącej – B. J. (uchwała z dnia [...] września 2015 r. nr [...]) Zarząd Dzielnicy [...] skierował wyżej wymienioną do zawarcia umowy najmu lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. na czas nieoznaczony. Ze skierowania wystawionego przez Wydział Spraw Lokalowych w dniu [...] września 2015r. wynika, że jako osobę uprawnioną do zajmowania ww. lokalu wraz z najemcą wskazano wyłącznie syna B. J. – M. J.
Zaznaczyć należy, że w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały z dnia [...] października 2015 r. nr [...] umowa najmu ww. lokalu na czas nieoznaczony nie została jeszcze zawarta. W aktach sprawy znajduje się jednak umowa najmu lokalu mieszkalnego nr [...] z dnia [...] listopada 2015 r. na mocy której wynajmujący - ZGN w Dzielnicy [...] W. oddaje najemcy – B. J. w najem lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w W., przy czym do zamieszkiwania w ww. lokalu wraz z najemcą uprawniony jest wyłącznie syn B. J. – M. J. (§ 1 ust. 1 i § 2 ust. 1 ww. umowy). Z powyższego wynika, że skarżąca nie jest uprawniona do zamieszkiwania w ww. lokalu, zaś ewentualne jej zamieszkanie w ww. lokalu mogłoby ją narazić na zarzut zamieszkiwania w lokalu bez zgody właściciela (§ 22 ust. 2 pkt 2 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r.).
Powyższe okoliczności organ powinien wziąć pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku skarżącej. Nie czyniąc tego, dopuścił się naruszenia art. 22 ust. 2 oraz ust. 5 ww. uchwały, z których wynika obowiązek poddania wnikliwej analizie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Obowiązek ten pozostaje w korelacji z zawartą w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej, z której wynika dla organu nakaz podejmowania wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy przy uwzględnieniu interesu społecznego oraz słusznego interesu obywatela.
Konkludując Sąd stwierdza, iż zaskarżona uchwała została wydana z istotnym naruszeniem przepisów procesowych zawartych w uchwale nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. Organ bowiem, podejmując rozstrzygnięcie o niezakwalifikowaniu skarżącej do umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego, nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący i wnikliwy całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, nie czyniąc istotnych dla przyjętej podstawy prawnej ustaleń faktycznych. Przeciwnie, stanowisko organu zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały, wskazuje na pobieżną i wybiórczą ocenę okoliczności faktycznych, co przeczy dyspozycji zawartej w § 22 ust. 2 i 5 ww. uchwały.
Rozpatrując sprawę ponownie organ uwzględni dokonaną powyżej ocenę prawną. W konsekwencji, mając na względzie procesowe i materialne przepisy uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r., w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości ustali, czy skarżąca spełnia przesłanki do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego z mieszkaniowego zasobu [...] W. Motywując podjęte rozstrzygnięcie organ należycie wyjaśni swoje stanowisko odnosząc się również do argumentów podnoszonych przez skarżącą w toku postępowania.
Stosownie do treści art. 94 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia jej podjęcia, chyba, że uchybiono obowiązkom przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego. Od daty podjęcia zaskarżonej uchwały do chwili wydania niniejszego wyroku nie minął rok, nie zachodzi zatem przesłanka wyłączenia stwierdzenia nieważności przedmiotowej uchwały, o której mowa w ww. przepisie. Powyższe ustalenia nakazują stwierdzić nieważność zaskarżonej uchwały.
Mając na względzie wszystko powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło