II SA/Wa 76/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Werpachowska (spr.), Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej, Janusz Walawski, Protokolant starszy specjalista Małgorzata Plichta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 lipca 2016 r. sprawy ze skargi S.S. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] W. z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie niezakwalifikowania i nieumieszczenia na liście oczekujących na najem lokalu - stwierdza nieważność zaskarżonej uchwały. Zarząd Dzielnicy [...] miasta [...] uchwałą z dnia [...] lipca 2015 r.nr [...], na podstawie § 6 ust 1 pkt 2, § 8, § 45 pkt 5 i § 50 Statutu Dzielnicy [...] Miasta [...], stanowiącego załącznik nr 1 do Uchwały LXXII 182/2010 Rady Miasta [...] z dnia 14 stycznia 2010 r. w sprawie nadania statutów dzielnicom miasta [...] ( Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 32, poz. 453 z późn. zm.), w związku z § 6 pkt 8 Uchwały Nr XLVI/1422/2008 Rady m. st. Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 roku w sprawie przekazania dzielnicom m. st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m. st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 220, poz. 9485 z późn. zm.) oraz § 12, § 24 ust. 1, Uchwały Nr LVI 11/1751/2009 Rady Miasta [...] z dnia 9 lipca 2009 roku w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta [...] (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132 , poz. 3937 z późn. zm.), w § 1 nie wyraził zgody na zakwalifikowanie do umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu (lokalu socjalnego) S. S., w § 2, wykonanie uchwały powierzono Naczelnikowi Wydziału Zasobów Lokalowych dla Dzielnicy [...] m.st. Warszawy, w § 3 stwierdzono, że uchwała wchodzi w życie z dniem podjęcia. W uzasadnieniu wskazano, że S. S. wraz z dwójką dzieci posiada zgodę na pobyt tolerowany na terenie Polski, natomiast mąż wnioskodawczyni na czas oznaczony tj. do dnia 30.12.2014 r. Wymienieni ubiegają się o najem lokalu socjalnego. Zainteresowani zamieszkują w lokalu nr [...] przy ul. [...] w [...] na podstawie umowy najmu zawartej z U. S. - właścicielką lokalu. Za lokal ten płaci czynsz w wysokości 1400 zł. dodatkowo opłaty eksploatacyjne oraz zużycia energii i gazu. Wnioskodawczyni korzysta z dodatku mieszkaniowego, który przyznano jej w okresie od XI-IV 2015 r. Powyższy lokal składa się z 2 pokoi. Powierzchnia użytkowa lokalu wynosi 29,99 m2, w tym powierzchnia mieszkalna 21 m2. Na jedną osobę zamieszkałą w lokalu przypada 5,25 m2 powierzchni mieszkalnej. Wskazano, że S. S. od dnia 9.06.2014 r. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Korzysta z zasiłków celowych i okresowych z Ośrodka Pomocy Społecznej, dzieci otrzymują obiady w szkole. Średni miesięczny dochód zainteresowanych wynosi 91,67 zł. na jedną osobę Wskazano, że Komisja Mieszkaniowa Rady Dzielnicy [...] wniosek o najem lokalu z zasobu m.st. Warszawy zaopiniowała negatywnie. Wniosek został rozpatrzony na podstawie § 12 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta [...] z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta [...], dalej uchwała – posiadanie tytułu prawnego do lokalu - umowa najmu. S. S. wezwała Zarząd Dzielnicy [...] m. st. Warszawy do usunięcia naruszenia prawa, polegającego na błędnej interpretacji przepisów uchwały, a w konsekwencji - podjęciu uchwały Nr [...] o niezakwalifikowaniu i nieumieszczeniu na liście osób oczekujących na najem lokalu. Wskazała, że powodem odmowy umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu z mieszkaniowego zasobu miasta jest fakt, że zamieszkuje wraz z rodziną w lokalu stanowiącym przedmiot umowy najmu, a zatem posiada tytuł prawny do lokalu. Zarząd uznał, że nie spełnia kryteriów określonych w § 12 uchwały. W ocenie wnioskodawczyni fakt posiadania tytułu prawnego do lokalu nie wyklucza skutecznego ubiegania się o przydział lokalu socjalnego. Warunki zamieszkiwania w lokalu, do którego wnioskodawca posiada tytuł prawny mogą być na tyle złe, że nie zaspokajają jego potrzeb mieszkaniowych. Przyjęcie, że dysponowanie jakimkolwiek tytułem prawnym do lokalu zamyka drogę do skutecznego ubiegania się o lokal socjalny, podważałoby celowość tworzenia tej formy wsparcia, jaką jest zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych członków wspólnoty mieszkaniowej. Gdyby intencją racjonalnego prawodawcy było wyłączenie możliwości zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego z osobą, która posiada jakikolwiek tytuł prawny do lokalu, nie odsyłałby w zakresie zawierania tego typu umów do regulacji zawartej w § 6 uchwały. W odpowiedzi Zarząd Dzielnicy [...] wskazał, że uchwała z dnia [...] lipca 2015 r. została podjęta bez naruszenia prawa. Uchwała Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] lipca 2015 r. nr 2868/2015 stała się przedmiotem skargi S. S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały skarżąca zarzuca jej: 1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.: § 12 uchwały nr LVIII/1751/2009 uchwały Rady miasta [...] z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta [...], poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że umowa najmu lokalu socjalnego nie może być zawarta z osobą posiadającą umowę najmu lokalu zawartą na wolnym rynku, 2. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy: § 22 ust. 2 w zw. z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez: - nieustalenie czy lokal, w którym zamieszkuje wraz z rodziną na podstawie umowy najmu zabezpiecza potrzeby mieszkaniowe w taki sposób, że nie mogą zostać uznani za osoby pozostające w trudnych warunkach mieszkaniowych, o których mowa w § 12 w zw. z § 4 pkt 1 - uchwały, - zaniechanie poddania wnikliwej analizie warunków oraz możliwości zamieszkiwania przez skarżących w lokalu przy ul. [...], - wybiórczą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, ograniczającą się do stwierdzenia, że skarżąca posiada umowę najmu lokalu, nie odnosząc się do warunków mieszkaniowych. W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że przesłanki zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego zostały zawarte w Rozdziale 5 uchwały. Zgodnie z jej § 12, umowa najmu lokalu socjalnego może być zawarta - co do zasady - z osobą, która znajduje się w niedostatku, nie posiada tytułu prawnego do lokalu i spełnia warunki określone w § 4 uchwały, tj. jest osobą bezdomną albo pozostającą w trudnych warunkach mieszkaniowych, za które uznaje się zamieszkiwanie w lokalu, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m2 powierzchni mieszkalnej, a także zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego. W ocenie skarżącej fakt wynajmu lokalu na wolnym rynku nie wyłącza skutecznego ubiegania się o przydział lokalu socjalnego. Warunki zamieszkiwania w lokalu, do którego wnioskodawca posiada tytuł prawny mogą być bowiem na tyle złe, że nie zaspokajają jego potrzeb mieszkaniowych. Przechodząc do naruszeń prawa procesowego skarżąca wskazała, że organ nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego w taki sposób jak wymagają tego obowiązujące przepisy. Organ nie podjął żadnych czynności dowodowych w celu zbadania sytuacji mieszkaniowej skarżącej. Nie ustalił, czy lokal który wynajmują na wolnym rynku zabezpiecza potrzeby mieszkaniowe w taki sposób, że mogą być uznani za osoby pozostające w trudnych warunkach mieszkaniowych. Organ odniósł się wyłącznie do faktu dysponowania przez skarżącą umową użyczenia lokalu i na tej podstawie odmówił umieszczenia na liście. Skarżąca podniosła, że warunki lokalowe są bardzo trudne. Wskazała, że wynajmuje mieszkanie, bo nie ma innego wyjścia – ze wszystkich sił stara się uniknąć bezdomności. W odpowiedzi na skargę, Zarząd Dzielnicy Wola wniósł o jej oddalenie. Wskazał, że przepis § 12 uchwały Nr LVI 11/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 roku w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta [...] stanowi, że umowa najmu lokalu socjalnego, z zastrzeżeniem art. 14 ust. 1 ustawy, może być zawarta z osobą, która nie posiada tytułu prawnego do lokalu i spełnia warunki określone w § 4 pkt. 1, z zastrzeżeniem § 5 ust. 2 oraz znajduje się w niedostatku. Mając na uwadze powyższe, uchwała Nr [...] Zarządu Dzielnicy [...] m. st. Warszawy z dnia 10 lipca 2015 roku w sprawie rozpatrzenia wniosku o zawarcie umowy najmu lokalu socjalnego z mieszkaniowego zasobu miasta [...] została podjęta bez naruszenia przepisów prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. W ocenie Sądu, w sprawie niniejszej doszło do istotnego naruszenia prawa, albowiem Zarząd Dzielnicy [...] nie zastosował właściwie przepisu § 22 i § 12 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady miasta [...] z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta [...] (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937 ze zm.), co mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Zarzuty skargi w tym zakresie Sąd uznał zatem za zasadne. Podkreślić przy tym należy, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowany jest pogląd, co do tego, że choć w postępowaniu poprzedzającym podjęcie uchwały w analizowanym przedmiocie nie można sięgnąć do przepisów k.p.a., to w postępowaniu tym obowiązuje zarówno zasada prawdy obiektywnej, jak i konieczność wyważenia interesu społecznego i indywidualnego interesu jednostki, co można wyprowadzić wprost z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (v. wyrok NSA z dnia 17 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 2025/15, orzeczenia.nsa.gov.pl). Przepis § 22 Uchwały Rady m.st. Warszawy zobowiązuje do poddania wnikliwej analizie wniosków o najem lokali mieszkalnych z zasobu mieszkaniowego m. st. Warszawy. W sprawie niniejszej wniosek skarżącej takiej wnikliwej analizie nie został poddany. Przepis ten nie został wprawdzie powołany w zaskarżonej uchwale Zarządu Dzielnicy, ale jest oczywiste, że znajduje zastosowanie w sprawie. Powołany przez organ § 24 ust. 1 uchwały Rady m.st. Warszawy, stanowi bowiem jedynie, że zarząd rozstrzyga o zakwalifikowaniu i umieszczeniu wnioskodawcy na liście osób oczekujących na najem lokalu po rozpatrzeniu wniosków zaopiniowanych przez Komisję. Odmowę zakwalifikowania do umieszczenia na liście osób oczekujących na najem lokalu socjalnego, bo o tym w istocie rozstrzygała zaskarżona uchwała, Zarząd Dzielnicy [...] uzasadnił wyłącznie faktem wynajmowania przez skarżącą lokalu mieszkalnego na wolnym rynku, na podstawie umowy najmu lokalu (ustna umowa użyczenia). Tymczasem, żaden przepis uchwały Rady miasta [...] z dnia 9 lipca 2009 r. automatycznie nie wyłącza z grona osób ubiegających się o najem lokalu socjalnego z zasobu m. st. Warszawy, osób legitymujących się umową najmu lokalu mieszkalnego na wolnym rynku. Okoliczność ta, na gruncie przepisów uchwały Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r., nie powoduje, że wnioskodawczyni nie może być umieszczona na liście osób oczekujących na najem lokalu socjalnego, o ile spełni przesłanki określone w § 4 pkt 1 tej uchwały, a nadto znajduje się w niedostatku, o czym jest mowa w § 12 powołanej uchwały Rady m.st. Warszawy. Spełnienia tych wymogów przez skarżącą organ nie zbadał, o czym świadczy uzasadnienie zaskarżonej uchwały. Wskazania przy tym wymaga, że przepis § 17 uchwały Rady m.st. Warszawy stanowi, że do zawierania umów najmu lokali socjalnych zastosowanie mają postanowienia § 6 tej uchwały. Przepis § 6 ust. 1 pkt 1 stanowi zaś, że odmawia się zawarcia umowy najmu lokalu, jeżeli wnioskodawca, jego małżonek, osoba pozostająca we wspólnym pożyciu lub inna osoba zgłoszona do wspólnego zamieszkania jest właścicielem lokalu, budynku mieszkalnego lub jego części i może go używać lub gdy posiada spółdzielcze prawo do lokalu, a także gdy posiada tytuł prawny do nieruchomości, której zbycie lub z której pożytki dają możliwość zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie. W świetle brzmienia powołanego przepisu, posiadanie takiego tytułu prawnego do lokalu, jak umowa najmu lokalu mieszkalnego na wolnym rynku, nie wyklucza zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. Ponownie rozpatrując sprawę, organ podda wniosek skarżącej wnikliwej analizie, mającej na celu ustalenie, czy spełnione zostały przesłanki określone uchwałą Rady m.st. Warszawy warunkujące umieszczenie wnioskodawców na liście osób oczekujących na najem lokalu socjalnego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718), orzekł jak w wyroku.