II SA/Wa 78/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski, Sędziowie WSA Andrzej Góraj, Sławomir Antoniuk (spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Izabela Kaliszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2016 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do opróżnienia lokalu mieszkalnego i uiszczenia opłat za używanie lokalu – oddala skargę – Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (dalej jako Prezes WAM) decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 13 ust. 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 206, poz. 1367 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w W. z dnia [...] października 2012 r. nr [...] zobowiązującą W. P. do opróżnienia zajmowanego lokalu mieszkalnego oraz uiszczenia opłaty za używanie lokalu, opłat pośrednich i odszkodowania. Z ustaleń organu i akt administracyjnych wynika następujący stan sprawy: W uzasadnieniu powyższej decyzji Prezes WAM wskazał, iż dysponentem lokalu nr [...] przy ul. O. w W. jest Wojskowa Agencja Mieszkaniowa. Przedmiotowy lokal w dniu [...] listopada 1993 r. został oddany w najem U. S. wyłącznie na czas zatrudnienia w strukturach wojskowych. Do wspólnego zamieszkiwania z najemcą uwzględniono jej męża W. P. Z dniem [...] października 1994 r. stosunek prawny z U. S. został rozwiązany na mocy porozumienia stron. Umowa najmu przedmiotowego lokalu wygasła i U. S. wyprowadziła się tego lokalu. W dniu [...] czerwca 2012 r. W. P. zwrócił się z prośbą o wynajęcie –stosownie do treści art. 29 ust 1 ustawy – lokalu mieszkalnego znajdującego się w dyspozycji Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM podając, że od 20 lat zamieszkuje w lokalu mieszkalnym nr [...] na ulicy O. w W. Lokal ten w przeszłości został przydzielony jego żonie, która była pracownicą cywilną wojska. Obecnie jest on prawnikiem cywilnym wojska, od 4 lat pracuje w Jednostce Wojskowej [...] w W. Lokal jest o niewielkiej powierzchni 28 m2 powierzchni użytkowej. Wnioskujący podkreślił, że nie ma innych możliwości zaspokojenia swoich potrzeb mieszkaniowych. Oszczędności przeznaczył na naprawy lokalu. Pismem z dnia [...] lipca 2012 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w W. wyjaśnił, że zgodnie z art. 29 obowiązującej od dnia 1 lipca 2010 r. ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2010 r. Nr 206, poz. 1367 ze zm.), dyrektor oddziału regionalnego może wynająć lokal mieszkalny na czas oznaczony osobie innej niż żołnierz zawodowy, osobie prawnej, jednostce samorządu terytorialnego, państwowej lub samorządowej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, o ile w garnizonie są zaspokojone potrzeby mieszkaniowe żołnierzy zawodowych. Trudna sytuacja mieszkaniowa w Garnizonie W. oraz niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe żołnierzy zawodowych uniemożliwiają realizację wniosków składanych przez inne osoby, w tym przez pracowników cywilnych wojska. W związku z rozwiązaniem umowy o pracę z U. S., Wojskowa Agencja Mieszkaniowa skierowała sprawę na drogę postępowania sądowego o ustalenie nieistnienia stosunku najmu lokalu. Sąd Rejonowy dla [...] wyrokiem z dnia [...] sierpnia 2002 r. stwierdził nieistnienie stosunku najmu lokalu pomiędzy WAM a U. S. Prawomocny wyrok Sądu stał się podstawą do wszczęcia w dniu [...] kwietnia 2009 r. przez Oddział Regionalny WAM w W. postępowania administracyjnego w trybie art. 37a ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.) w sprawie zajmowania bez tytułu prawnego lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. O. w W. Decyzją z dnia [...] października 2012 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w W., na podstawie art. 37a oraz art. 13 ust. 6 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2010 r. Nr 28, poz. 143): 1. zobowiązał W. P. do opróżnienia lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. M. O. w W.; 2. określił, iż W. P. jest obowiązany do uiszczenia opłat za używanie lokalu w wysokości 168,92 zł i opłat pośrednich w wysokości 140,17 zł oraz zapłaty odszkodowania w wysokości 200% wartości należnych opłat za używanie lokalu mieszkalnego bez tytułu prawnego stanowiącego kwotę 337,84 zł za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania począwszy od dnia kiedy niniejsza decyzja stanie się ostateczna do dnia opróżnienia lokalu; 3. ustalił, że zmiana wysokości opłat za używanie lokalu mieszkalnego i opłat pośrednich nie powoduje konieczności zmiany niniejszej decyzji; 4. ustalił, że o zmianie wysokości opłat za używanie lokalu mieszkalnego i opłat pośrednich strona będzie powiadomiona w trybie określonym przez rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 19 listopada 2010 r. w sprawie opłat za używanie lokali mieszkalnych będących w dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (Dz. U. z 2010 r. Nr 233, poz. 1531). W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podniósł, że zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie potwierdza, iż W. P. zajmuje lokal mieszkalny nr [...] przy ulicy O. w W. bez tytułu prawnego i nie znajduje się w kręgu osób, o których mowa w art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu (...), a tym samym jest zobowiązany do opróżnienia lokalu, uiszczenia opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania w wysości 200% należnych opłat za używanie lokalu bez tytułu prawnego za każdy rozpoczęty miesiąc, począwszy od kiedy niniejsza decyzja stała się ostateczna do dnia opróżnienia lokalu. Od powyższej decyzji W. P. wniósł odwołanie. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podzielił stanowisko Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w W. Podniósł, iż w świetle przepisów prawa obowiązujących w dacie oddania w najem U. S. przedmiotowego lokalu mieszkalnego na czas zatrudnienia, małżonek – W. P. nie posiadał statusu współnajemcy, bowiem nigdy nie łączył go i nie łączy z WAM stosunek najmu lokalu nr [...] przy ul. O. w W. Stronie również nie przyznano prawa zamieszkiwania w tym lokalu mieszkalnym na podstawie decyzji administracyjnej. W konsekwencji W. P. zamieszkuje w spornym loklu mieszkalnym bez tytułu prawnego. W zaistniałym stanie faktycznym ma zatem zastosowanie art. 37a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2010 r., który to uprawniał organ I instancji do wydania decyzji zobowiązującej wymienionego do opróżnienia zajmowanego lokalu mieszkalnego bez tytułu prawnego i uiszczenia opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania. Prezes WAM zaznaczył, iż W. P. nie korzysta ze świadczeń z pomocy społecznej oraz nie posiada orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, nie jest też emerytem lub rencistą spełniającym kryteria do otrzymania świadczenia z pomocy społecznej. Jest aktywny zawodowo i posiada stałe zatrudnienie. Nie spełnia zatem przesłanek wynikających z art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, wyłączających stosowanie trybu egzekucji administracyjnej. Decyzja Prezesa WAM z dnia [...] listopada 2012 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania wg. norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi W. P. wskazał, że złożył wniosek w trybie art. 29 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP i wniosek ten powinien zostać uwzględniony, bowiem w Garnizonie [...] potrzeby mieszkaniowe kadry nigdy nie będą zaspokojone, co wynika ze specyfiki tego Garnizonu. Podkreślił, że spełnia przesłanki z art. 45 ust. 3 ustawy, z tym że nie ma potwierdzenia ich na piśmie. W odpowiedzi na skargę Prezes WAM wniósł o jej oddalenie oraz w całości podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 7 lutego 2014 r. sygn. akt II SA/Wa 181/13 uchylił decyzję Prezesa WAM z dnia [...] listopada 2012 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w W. z dnia [...] października 2012 r. Sąd uznając skargę za zasadną podniósł, iż uszło uwadze organu, że wnioskiem z dnia [...] czerwca 2012 r. W. P. wystąpił do Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w trybie art. 29 ust. 1 zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP o wynajęcie mu lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w W. przy ulicy O. Postępowanie w tej sprawie nie zostało zakończone wydaniem decyzji. Zatem, nim wydana w trybie art. 29 ust. 1 ww. ustawy decyzja uzyska walor ostateczności, procedowanie w trybie art. 37a jest przedwczesne. Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę kasacyjną Prezesa WAM i wyrokiem z dnia 27 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 1637/14 uchylił zaskarżony wyrok oraz przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu powyższego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że zgodnie z art. 37a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2010 r. osoby zajmujące lokal mieszkalny bez tytułu prawnego są obowiązane do jego opróżnienia, uiszczenia opłaty za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania w wysokości 200% wartości należnych opłat za używanie lokalu za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania (ust.1). W takim przypadku dyrektor oddziału regionalnego Agencji wydaje decyzję w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego oraz wysokości należnych opłat i odszkodowań (ust. 2). Przepis ten został uchylony z dniem 1 lipca 2010 r. ustawą z dnia 22 stycznia 2010 r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 28, poz. 143). Jednak zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy nowelizującej do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tej ustawy ostatecznymi decyzjami administracyjnymi, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w brzmieniu dotychczasowym. W niniejszej sprawie postępowanie zostało wszczęte w dniu [...] kwietnia 2009 r., a zatem prawidłowo zastosowane zostały przepisy tej ustawy – w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2010 r. Co się zaś tyczy wniosku skarżącego z dnia [...] czerwca 2012 r. o wynajęcie przedmiotowego lokalu mieszkalnego, to podlegał on ocenie wedle ówcześnie obowiązujących przepisów. Od [...] lipca 2010 r. (do [...] września 2015 r., bo z tym dniem został uchylony) art. 29 ust. 1 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP stanowił, że dyrektor oddziału regionalnego może wynająć lokal mieszkalny na czas oznaczony osobie innej niż żołnierz zawodowy, osobie prawnej, jednostce samorządu terytorialnego, państwowej lub samorządowej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, o ile w garnizonie są zaspokojone potrzeby mieszkaniowe żołnierzy zawodowych. Poza sporem jest, że organ nie wydał decyzji, jak też nie zawarł ze skarżącym umowy najmu. Bowiem pismem z dnia [...] lipca 2012 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego WAM w W. wyjaśnił skarżącemu, iż nie zawrze z nim umowy najmu, gdyż ma niezaspokojone potrzeby mieszkaniowe żołnierzy zawodowych, do kategorii których ten nie należy. W związku z powyższym nie było podstaw prawnych, aby organ wydawał w tym przedmiocie decyzję, której to niewydanie mogłoby tamować rozpoznanie sprawy o opróżnienie lokalu mieszkalnego. Rozpoznając sprawę ponownie Sąd I instancji winien odnieść się do zarzutów skargi W. P. i merytorycznie ją rozpoznać oceniając legalność zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po ponownym rozpoznaniu sprawy ze skargi W. P. zważył, co stepuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż rolą Sądu jest zbadanie, czy sprawie właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego i przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Dokonując ponownej oceny zasadności skargi W. P. na decyzję Prezesa WAM z dnia [...] listopada 2012 r. Sąd doszedł do przekonania, że skarga ta nie zasługuje na uwzględnienie. W świetle postanowień art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. –dalej jako p.p.s.a.), sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Mając na względzie ocenę prawną Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażoną w wyroku z dnia 27 listopada 2015 r. sygn. akt I OSK 1637/14, nie może być już kwestionowane, iż organy WAM w niniejszej sprawie zastosowały właściwe przepisy prawa materialnego. Jak też wniosek skarżącego o wyrażenie zgody na zawarcie umowy najmu zajmowanego lokalu w trybie art. 29 ustawy o zakwaterowaniu sił zbrojnych RP, rozpatrzony pisemną odmową, nie stanowi przeszkody do wydania orzeczenia w przedmiocie opróżnienia zajmowanego przez skarżącego lokalu mieszkalnego. Zatem za wzorzec kontroli w niniejszej sprawie należy przyjąć przepisy ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (teks jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 206, poz. 1367 ze zm.), wg. brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2010 r. Ustalony w niniejszej sprawie stan faktyczny nie budzi wątpliwości. Lokal mieszkalny nr [...] przy ul. O. w W. pozostaje w dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (obecnie Agencji Mienia Wojskowego). Został on przydzielony U. S. wyłącznie na czas zatrudnienia w strukturach wojskowych. Z dniem [...] października 1994 r. stosunek prawny z U. S. został rozwiązany na mocy porozumienia stron. Umowa najmu przedmiotowego lokalu wygasła i U. S. wyprowadziła się tego lokalu. W związku z tym Agencja podjęła działania zmierzające do opróżnienia przedmiotowego lokalu, występując do Sądu Rejonowego dla [...] o ustalenie nieistnienia stosunku najmu. Sąd ten prawomocnym wyrokiem z dnia [...] sierpnia 2002 r. stwierdził nieistnienie stosunku najmu lokalu pomiędzy WAM a U. S. Pomimo wygaśnięcia umowy najmu z najemca – U. S. w przedmiotowym lokalu mieszkalnym pozostał W. P., obecnie pracownik cywilny resortu MON. Nie legitymuje się on tytułem prawnym do przedmiotowego lokalu, albowiem skoro prawo najmu nie przysługuje już U. S., to tytułu prawnego skarżący nie może wywodzić z uprawnień byłej żony. W tym miejscu warto zaznaczyć, iż sprawa opróżnienia lokalu zajmowanego po ustaniu stosunku najmu jest niewątpliwie sprawą cywilną w rozumieniu art. 1 Kodeksu postępowania cywilnego, gdyż chodzi w niej o realizację cywilnoprawnego zobowiązania do opróżnienia lokalu powstałego w związku z utratą cywilnoprawnego tytułu prawnego do zajmowanego lokalu. Droga sądowa w tych sprawach została wykluczona tylko w ściśle określonym zakresie na podstawie art. 1a ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266), który jednoznacznie stanowi, że przepisów tego aktu prawnego w ogóle nie stosuje się do lokali będących w dyspozycji Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Przy tym organ WAM nie zawarł ze skarżącym odrębnej umowy najmu na sporny lokal, jak też nie uczynił go adresatem decyzji przydziałowej. Stanowiący materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji przepis art. 37a powołanej ustawy wskazuje, że osoby zajmujące lokal mieszkalny bez tytułu prawnego są obowiązane do jego opróżnienia, uiszczenia opłaty za używanie lokalu i opłat pośrednich oraz zapłaty odszkodowania w wysokości 200% wartości należnych opłat za używanie lokalu za każdy napoczęty miesiąc jego zajmowania (ust. 1). W przypadku, o którym mowa w ust. 1, dyrektor oddziału regionalnego Agencji wydaje decyzję w sprawie opróżnienia lokalu mieszkalnego oraz wysokości należnych opłat i odszkodowań (ust. 2). Przywołane okoliczności jednoznacznie dowodzą, że skarżący nie dysponuje tytułem prawnym do zajmowanego lokalu, co obligowało organ – stosownie do art. 37a ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP – do wydania decyzji nakazującej opróżnienie tego lokalu oraz uiszczenie należnych opłat i odszkodowań. Odnosząc się zaś do zarzutu podniesionego w skardze o spełnieniu przez skarżącego przesłanek z art. 45 ust. 3 powołanej ustawy, zauważyć należy, że do trybu postępowania administracyjnego, a następnie sądowoadministracyjnego zostały przekazane przede wszystkim sprawy przewidziane w art. 37a ust. 1 i ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych. Uzupełnieniem tego przepisu jest art. 45 ust. 1 powołanej ustawy przekazujący wykonanie obowiązku opróżnienia lokalu mieszkalnego do trybu egzekucji administracyjnej. Takim wyłączeniom nie podlegają natomiast sprawy przymusowego wykwaterowania osób wymienionych w art. 45 ust. 3 ustawy. Zatem tylko w stosunku do osób, o których mowa w tym przepisie, dopuszczalna jest droga sądowa przed sądem powszechnym. Oznacza to, że jedynie w takich przypadkach organ WAM występuje wobec nich z pozwem o nakazanie opróżnienia lokalu mieszkalnego i orzeczenie o uprawnieniu do otrzymania lokalu socjalnego. Skarżący bezsprzecznie, na co wskazał organ, nie należy do kręgu osób wymienionych w art. 45 ust. 3 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych, a więc uregulowanie to go nie dotyczy. W konsekwencji nie może budzić wątpliwości, że organy administracji były uprawnione do orzekania w sprawie zobowiązania skarżącego do opróżnienia zajmowanego lokalu. Reasumując, skoro przedmiotowy lokal, pozostający w dacie wydania zaskarżonej decyzji w dyspozycji WAM, był zajmowany bez tytułu prawnego, to organ ten był zobligowany do wydania decyzji o jego opróżnieniu na podstawie art. 37a ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP. Stąd też, oceniając zaskarżoną decyzję należy stwierdzić, że decyzja ta jest zgodna z obowiązującym stanem prawnym i dlatego też skargę, na podstawie art. 151 p.p.s.a., należało oddalić.