II SA/Wa 783/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz (spr.), Sędziowie WSA Bronisław Szydło, Adam Lipiński, Protokolant Eliza Kusy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 października 2009 r. sprawy ze skargi S. M. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddalono skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] marca 2009 r. nr [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymał w mocy decyzję nr [...] podjętą w dniu [...] stycznia 2009 r., odmawiającą przyznania S. M. świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji Prezes ZUS wskazał, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.) jest możliwe, jeżeli wnioskodawca spełnia następujące warunki: 1. jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, 2. nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności, 3. nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, 4. nie ma niezbędnych środków utrzymania. Prezes ZUS wyjaśnił również, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki, o jakich mowa w tym przepisie, powinny być spełnione łącznie. Brak spełnienia przez wnioskodawcę którejkolwiek z przesłanek wyklucza możliwość przyznania mu świadczenia w drodze wyjątku. W toku postępowania stwierdzono, iż 55 letni S. M. udokumentował 17 lat, [...] miesiąc i [...] dni okresów składkowych i nieskładkowych. Ponadto w latach 1990-1992 r. oraz 1992-2008 r. nie podejmował on zatrudnienia ani też innej działalności skutkującej ubezpieczeniem społecznym i ubezpieczeniami emerytalnymi i rentowymi. We wskazanych okresach wnioskodawca nie był całkowicie niezdolny do pracy ani też nie przedstawił żadnych okoliczności szczególnych usprawiedliwiających brak ubezpieczenia. Organ wyjaśnił, iż wnioskodawca został uznany orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] października 2008 r. za całkowicie niezdolnego do pracy od [...] maja 2008 r. do [...] października 2010 r. Okoliczność ta jednak nie tłumaczy wcześniejszych okresów pozostawania poza ubezpieczeniem. Dodatkowo organ podał, iż ocenie podlegała też sytuacja materialna S. M. Należy jednak mieć na uwadze, iż nie jest to jedyne kryterium oceny i nie stanowi wystarczającej przesłanki do przyznania tego świadczenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie S. M. nie zgodził się z zaskarżoną decyzją. Wskazał, iż z uwagi na jego chorobę wymaga stałego leczenia i przyjmowania lekarstw. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga analizowana według tych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawą zaskarżonej decyzji jest art. 83 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). Wprowadza on szczególną regulację pozwalającą na uzyskanie świadczenia przez osoby, które nie spełniają warunków do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. Świadczenia z omawianego przepisu mają wyjątkowy charakter także dlatego, że są finansowane bezpośrednio z budżetu państwa, a nie z FUS. Ustawa nie gwarantuje ich wypłaty, pozostawiając ich przyznanie uznaniowej decyzji Prezesa ZUS. Decyzja ta nie jest jednak dowolna, ograniczona jest bowiem czterema przesłankami wymienionymi w art. 83 ust. 1 cyt. ustawy, a mianowicie, uprawniony jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania prawa do emerytury lub renty wskutek szczególnych okoliczności, nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek oraz nie ma niezbędnych środków utrzymania. W niniejszej sprawie S. M. nie spełnił warunków ustawowych do uzyskania świadczenia. Z akt postępowania administracyjnego wynika bowiem, iż 55 letni skarżący legitymuje się stażem ubezpieczeniowym w wysokości niewiele wyższym ponad 17 lat. W trakcie aktywności zawodowej skarżącego organ stwierdził długotrwałe przerwy w zatrudnieniu w latach 1990-1992 r. oraz 1992-2008 r., które nie zostały usprawiedliwione. Skarżący nie wykazał, aby w tym czasie zachodziły szczególne okoliczności uniemożliwiające mu podjęcie zatrudnienia. Co prawda wskazuje on, iż już w tamtym czasie był chory i z tego powodu miał problem z podjęciem zatrudnienia, jednak brak jest orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, które potwierdziłoby, iż skarżący był całkowicie niezdolny do pracy. Wskazane orzeczenie zostało wydane dopiero w 2008 r. i wskazywało, iż jest on całkowicie niezdolny do pracy od 2008 r. Należy więc uznać, iż dopiero od tej daty skarżący nie mógł podjąć jakiegokolwiek zatrudnienia. Odnosząc się z kolei do trudnej sytuacji materialnej skarżącego, należy wskazać, iż jest ona niewątpliwie bardzo trudna, lecz nie stanowi ona jedynego kryterium do przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Brak zaś spełnienia przez skarżącego którejkolwiek z przesłanek określonych w przepisie art. 83 ust. 1 ustawy emerytalnej wyklucza możliwość przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.