II SA/Wa 791/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula-Dąbrowska (spr.), Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung, Asesor WSA Sławomir Antoniuk, Protokolant Joanna Cygan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Minister Obrony Narodowej z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowa stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej oddala skargę Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z [...] marca 2007 r., podjętą na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję nr [...] z [...] grudnia 2006 r., którą odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego Ministerstwa Obrony Narodowej nr [...] z [...] grudnia 2002 r. w przedmiocie wypowiedzenia K. K. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż na podstawie rozkazu Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego nr [...] z [...] sierpnia 2002 r. w sprawie zmian organizacyjnych jednostka wojskowa, w której K. K. pełnił zawodową służbę wojskową z dniem 1 stycznia 2004 r. uległa przeformowaniu w nową strukturę organizacyjną, wskutek czego zmniejszył się jej stan etatowy i brak było możliwości zaproponowania mu innego stanowiska służbowego. Wobec braku możliwości wykorzystania oficera na innym stanowisku służbowym, stosownym do posiadanych przez niego kwalifikacji wojskowych i stopnia wojskowego, Dyrektor Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON decyzją nr [...] z [...] grudnia 2002 r. wypowiedział K. K. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej. Jako podstawę prawną wypowiedzenia organ wskazał art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (tekst jedn. Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 z późn. zm.). Od decyzji w przedmiocie wypowiedzenia K. K. z nie wniósł środka zaskarżenia (odwołania), wskutek czego decyzja jako prawomocna weszła do obiegu prawnego. W dniu 27 października 2006 r. (data stempla pocztowego), po upływie 3 lat, skarżący wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji z [...] grudnia 2002 r. o wypowiedzeniu mu stosunku służbowego. Odmawiając stwierdzenia nieważności tej decyzji, Minister Obrony Narodowej stwierdził, że decyzja o wypowiedzeniu stosunku służbowego nie zawiera wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Podniósł, że decyzja o wypowiedzeniu została wydana w oparciu o obowiązujące przepisy prawa, tj. art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej, a zatem nie można było uznać, iż została ona wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. K. wniósł o uchylenie nieważności zaskarżonej decyzji oraz jej poprzedzającej. Zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego - art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz art. 107 § 3 k.p.a. Stwierdził, iż organ, dokonując wypowiedzenia, pomylił przesłankę rozformowania z przesłanką zmniejszenia się stanu etatowego oraz że uzasadnienie decyzji o wypowiedzeniu w ogóle nie rozstrzyga, która z nich była podstawą wypowiedzenia. Zdaniem skarżącego organ dokonał nieprawidłowej wykładni art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy i wydał ją z naruszeniem art. 107 § 3 k.p.a., bez uzasadnienia. Dodatkowo wskazał, iż wypowiadając mu stosunek służbowy, organ wydał decyzję z rażącym naruszeniem art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z uwagi na brak związku przyczynowego pomiędzy wypowiedzeniem, a przeformowaniem pojmowanym jako zmniejszenie się stanu etatowego, bez uzasadnienia, a więc z rażącym naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Twierdził, iż zaistniały przesłanki art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy pragmatycznej uzasadniające wypowiedzenie skarżącemu stosunku służbowego oraz że nie doszło do rażącego naruszenia prawa - art. 156 § 1 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga K. K. nie zasługuje na uwzględnienie. Wyrażona w art. 16 k.p.a. zasada trwałości decyzji ostatecznych oznacza, że decyzje te nie mogą być zmieniane lub uchylane dowolnie, lecz tylko na zasadach i w trybie określonym w Kodeksie postępowania administracyjnego. Jedną z form wzruszenia decyzji administracyjnej jest stwierdzenie jej nieważności, jeżeli została ona dotknięta wadą określoną w art. 156 § 1 k.p.a. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nowym i samodzielnym postępowaniem zmierzającym do ustalenia, czy nastąpiło m.in. rażące naruszenie prawa, czy też naruszenie zwykłe. Z powyższymi pojęciami ustawa wiąże bowiem różne skutki prawne. Rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., będące podstawą stwierdzenia nieważności decyzji, stanowi kwalifikowaną postać naruszenia prawa i nie może być interpretowane rozszerzająco. Orzecznictwo sądowe prezentuje pogląd, że istnieje różnica między "zwykłym" naruszeniem prawa, a naruszeniem, które może być zakwalifikowane jako "rażące". Naruszenie prawa jest rażące wówczas, gdy w jego wyniku powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności, czy też niemożności akceptacji zaskarżonego orzeczenia jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. W przedmiotowej sprawie nie można mówić o wydaniu decyzji bez podstawy prawnej, czy też z rażącym naruszeniem prawa. Wypowiadając K. K. stosunek służbowy zawodowej służby wojskowej, Dyrektor Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON w decyzji z dnia [...] grudnia 2002 r. nr [...] wskazał podstawę prawną wypowiedzenia - art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 1970 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 1997 r. Nr 10, poz. 55 z późn. zm.). Przepis ten stanowi, że wypowiedzenie stosunku służbowego przez właściwy organ wojskowy może nastąpić, jeżeli jednostka wojskowa, w której żołnierz zawodowy pełni służbę wojskową, podlega rozformowaniu lub zmniejszył się jej stan etatowy, a brak jest możliwości wyznaczenia go na inne stanowisko służbowe. Przedmiotowa decyzja była oparta na przesłance likwidacji zajmowanego przez skarżącego stanowiska służbowego i braku możliwości wyznaczenia żołnierza na inne stanowisko służbowe. Zmniejszenie stanu etatowego nastąpiło na podstawie rozkazu Szefa Sztabu Generalnego WP nr [...] z [...] sierpnia 2002 r. Wejście powyższego rozkazu w życie oznaczało przystąpienie do jego wykonywania, w tym także podejmowania personalnych decyzji. Dla prawidłowości rozkazów personalnych istotne było, aby wydane one były najwcześniej z chwilą wejścia w życie ww. rozkazu Szefa Sztabu Generalnego WP. W przedmiotowej sprawie wypowiedzenie skarżącemu stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej zostało dokonane decyzją z dnia [...] grudnia 2002 r., a zatem po wejściu w życie omawianego rozkazu, który to rozkaz Szefa Sztabu Generalnego WP z dnia [...] sierpnia 2002 r. nie podlega kontroli sądowoadministracyjnej. Z treści art. 78 ust. 2 wyżej cytowanej ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wynika, że musi istnieć związek przyczynowy między reorganizacją jednostki wojskowej lub zmniejszeniem jej stanu etatowego, a wypowiedzeniem żołnierzowi zawodowemu stosunku służbowego i taki związek w przedmiotowej sprawie niewątpliwie występuje. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 26 lipca 2001 r. w sprawie sygn. akt II SA 2673/00 (lex nr 77681) stwierdził, że wypowiedzenia stosunku służbowego można dokonać w trakcie likwidacji jednostki lub zmniejszenia jej stanu etatowego, a nie tylko po zakończeniu tych procedur. Podkreślić należy, iż rozkaz Szefa Sztabu Generalnego WP nr [...] z [...] sierpnia 2002 r. określał początek, jak i koniec procesu przeformowania. Jego realizacja, wdrożenie w życie, odbywała się na wielu płaszczyznach - w tym na płaszczyźnie personalnej. Podnoszony przez skarżącego zarzut przedwczesności wydania decyzji o wypowiedzeniu nie zasługiwał na uwzględnienie, co najmniej z dwóch powodów. Po pierwsze, decyzja o wypowiedzeniu została podjęta po wydaniu przez Szefa Sztabu Generalnego WP rozkazu z [...] sierpnia 2002 r. w sprawie wykazu zmian organizacyjno-etatowych (...), a mianowicie w dniu [...] grudnia 2002 r. Wypowiedzenie skarżącemu stosunku służbowego stanowiło więc realizację wykonania wcześniej wydanych rozkazów. Po drugie, dla oceny legalności decyzji, której przedmiotem jest odmowa stwierdzenia nieważności, zarzut przedwczesności nie może mieć istotnego znaczenia, bowiem podstawą prawną wydania decyzji o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego z dnia [...] grudnia 2002 r. był przepis art. 78 ust. 2 pkt 2 ustawy pragmatycznej, a nie rozkaz Szefa Sztabu Generalnego WP - vide osnowa decyzji. Na przedmiotowy rozkaz organ powołuje się jedynie posiłkowo w uzasadnieniu decyzji. Skoro więc decyzję wydano w oparciu o obowiązujący przepis prawa, tj. art. 78 ustawy pragmatycznej (co jest bezsporne), chybiony jest zarzut, że przedmiotowa decyzja o wypowiedzeniu została wydana bez podstawy prawnej, co uzasadniać ma stwierdzenie jej nieważności. W ocenie Sądu organ zasadnie uznał, iż w sprawie zaistniały przesłanki z art. 78 ust. 2 pkt 2 omawianej ustawy, bowiem przed wypowiedzeniem skarżącemu stosunku służbowego doszło do przeformowania jednostki oraz brak było możliwości wykorzystania skarżącego na innym stanowisku służbowym. Tę ostatnią okoliczność potwierdzają dokumenty kadrowe, znajdujące się w aktach sprawy, tj. notatki służbowe dla Dyrektora Departamentu Kadr i Szkolnictwa Wojskowego MON z dnia [...] grudnia 2002 r., [...] grudnia 2002 r. (k. 55, 56 akt adm.). Zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. uznać należało za bezzasadny, bowiem zarówno zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca oraz decyzja o wypowiedzeniu skarżącemu stosunku służbowego z [...] grudnia 2002 r. zawierają uzasadnienia, które wskazują podstawę prawną rozstrzygnięcia. Na marginesie należy dodać, iż przedmiotem niniejszej sprawy jest odmowa stwierdzenia nieważności decyzji o wypowiedzeniu stosunku służbowego. Weryfikacja decyzji w trybie tzw. "zwykłym" i nadzwyczajnym, jakim jest stwierdzenie nieważności, podlega różnym reżimom. Skarżący w podnoszonych przez siebie zarzutach domaga się w istocie ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy w zakresie wypowiedzenia mu stosunku służbowego, nie dostrzegając, że wszczął postępowanie w trybie nadzwyczajnym, które podlega regułom określonym w art. 156 k.p.a. Reguły te dookreśla orzecznictwo, i tak: w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 490/05, lex nr 196696, zawarto tezę, iż w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji istnienie jednej z przesłanek z art. 156 § 1 k.p.a. musi być oczywiste, "widoczne gołym okiem", a nie być kwestią przypuszczeń, czy też zawiłych dociekań i zabiegów językowych. W kolejnym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 489/05, lex 196694, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, iż spór co do wykładni przepisu prawa materialnego nie może stanowić przesłanki do stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji, a więc, że decyzja w sposób kwalifikowany została wydana bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa o świetle art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Reasumując, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, Sąd stwierdził, że decyzja o wypowiedzeniu stosunku służbowego wydana została w oparciu o obowiązujące w dacie jej wydania przepisy prawa, przez właściwy organ - nie zawierała wad powodujących jej nieważność. Tym samym uznać należało, iż zaskarżona decyzja, przedmiotem której była odmowa stwierdzenia nieważności, odpowiada prawu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.