II SA/Wa 799/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędziowie WSA Piotr Borowiecki, Janusz Walawski (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 października 2017 r. sprawy ze skargi F. M. na postanowienie Komisarza Wyborczego w P. z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia mandatu wójta -oddala skargę - Komisarz Wyborczy w P. postanowieniem z dnia [...] maja 2017 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 492 § 1 pkt 4, § 2a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2017 r. poz. 15) – zwanej dalej k.w., stwierdził wygaśnięcie mandatu Wójta Gminy W. F.M. (zwanego dalej skarżącym) wskutek utraty prawa wybieralności w związku z prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w P. Wydział [...] Karny Odwoławczy z dnia [...]kwietnia 2017 r. sygn. akt [...]. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę. W skardze podniósł zarzut naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 492 § 1 pkt 4, § 2a i § 3a oraz art. 493 w zw. z art. 11 § 2 pkt 1 k.w., pomimo, że orzeczona kara została przez Sąd warunkowo zawieszona na okres próby. Skarżący podniósł także zarzut naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu burmistrza. W konsekwencji podniesionych zarzutów oraz zgłoszonych wniosków dowodowych, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania, według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż w sprawie brak było podstaw do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu z uwagi na warunkowe zawieszenie wykonania kary, a Komisarz Wyborczy dokonał błędnego zastosowania art. 11 § 2 pkt 1 k.w. w sytuacji, w której bezpośrednio odnosi się on jedynie do prawomocnego skazania na karę bezwzględnego pozbawienia wolności. Ustawodawca w sposób przemyślany i celowy postanowił, iż tylko osoba skazana na karę pozbawienia wolności nie ma prawa wybieralności, wyłączając tym samym przypadki związane z poddaniem sprawcy próbie, jak warunkowe umorzenie postępowania, czy warunkowe zawieszenie wykonania kary. Wobec braku wyraźnego wskazania w treści omawianego przepisu sytuacji osób, co do których orzeczono zawieszenie wykonania kary, nie jest dopuszczalne stosowanie wykładni rozszerzającej. Jeżeli osoby skazane wyrokiem z warunkowym zawieszeniem wykonania kary nie zostały przez ustawodawcę objęte zakresem art. 11 § 2 pkt 1 k.w., to nie tracą one prawa wybieralności. Uprawomocnienie się zatem takiego wyroku w trakcie pełnienia funkcji nie pociąga za sobą wygaśnięcia tego mandatu. W odpowiedzi na skargę Komisarz Wyborczy wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się do zarzutów skargi organ podniósł, iż fakt skazania prawomocnym wyrokiem za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego na karę pozbawienia wolności nie budzi żadnych wątpliwości, a prawomocność tego wyroku została potwierdzona. Zarzut skarżącego dotyczący nieuwzględnienia faktu warunkowego zawieszenia wymierzonej mu kary pozbawienia wolności, jako przesłanki negatywnej do stwierdzenia wygaśnięcia mandatu nie jest trafny, gdyż zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych skazanie na karę pozbawienia wolności to zarówno orzeczenie bezwzględnego wykonania kary jak i orzeczenie warunkowego zawieszenia jej wykonania. Dlatego też ustawodawca uznaje, że osoby, które dopuściły się czynu karalnego zagrożonego określonym rodzajem kary tracą prawo wybieralności Najwyższego od prawomocnego wyroku skazującego nie mogły wstrzymać podjęcia przez Komisarza Wyborczego postanowienia o wygaśnięciu mandatu, gdyż prawomocny wyrok skazujący może być niewykonywany tylko i wyłącznie w przypadku wstrzymania jego wykonania przez Sąd. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji (postanowienia) dokonywana jest zarówno co do prawidłowości stosowania przepisów postępowania, jak i zgodności z przepisami prawa materialnego. Wskazać należy, iż zgodnie z art. 492 § 1 ust. 1 k.w., wygaśnięcie mandatu wójta (odpowiednio burmistrza) następuje wskutek utraty prawa wybieralności lub braku tego prawa w dniu wyborów. Z kolei art. 11 § 2 k.w. stanowi, że prawa wybieralności nie ma osoba skazana prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe. W takim przypadku, wygaśnięcie mandatu wójta stwierdza komisarz wyborczy w drodze postanowienia w terminie 14 dni od dnia wystąpienia przyczyny wygaśnięcia mandatu (art. 492 § 2a k.w.). Od postanowienia komisarza wyborczego zainteresowanemu służy skarga do sądu administracyjnego w terminie 7 dni od daty doręczenia postanowienia, którą wnosi się za pośrednictwem organu, stwierdzającego wygaszenie mandatu (art. 493 § 1 k.w.). Odpowiednikiem obecnie obowiązującego przepisu art. 11 § 2 k.w., był uprzednio art. 7 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 lipca 1998 r. - Ordynacja wyborcza do rad gmin, rad powiatów i sejmików województw (Dz. U. z 2003 r. Nr 159, z późn. zm.), który również stanowił o pozbawieniu biernego prawa wyborczego osób skazanych za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. Przepis art. 7 ust. 2 pkt 1 Ordynacji wyborczej był przedmiotem oceny Trybunału Konstytucyjnego, która to ocena prawa zachowuje aktualność (zdaniem składu orzekającego) również na tle obecnie obowiązującego art. 11 § 2 k.w. W wyroku z dnia 24 listopada 2008 r. sygn. K 66/07 (publik. OTK-A 2008/9/158) Trybunał uznał, że przepis art. 7 ust. 2 pkt 1 Ordynacji wyborczej jest zgodny z art. 2 Konstytucji RP. W uzasadnieniu wyroku TK zawarto istotne uwagi, pomocne przy interpretacji przepisów dotyczących biernego prawa wyborczego. W szczególności Trybunał podkreślił, że prawa wyborcze nie są prawami absolutnymi. Bierne prawo wyborcze może podlegać koniecznym społecznie ograniczeniom i może być poddane bardziej surowym wymaganiom, niż czynne prawo wyborcze. Celem regulacji zawartej w art. 7 ust. 2 pkt 1 ordynacji było stworzenie gwarancji prawidłowego sprawowania funkcji przez osoby wchodzące w skład organów wykonawczych samorządu terytorialnego. Osoby te powinny charakteryzować się nie tylko tzw. fachowością, ale także cechami takimi jak: nieposzlakowana opinia, nieskazitelny charakter czy walory moralne (...). Przyjmuje się powszechnie, że osoby, które popełniły czyn zabroniony przez prawo karne, nie dają takiej samej rękojmi wykonywania obowiązków publicznych jak osoby, które nie popadły w konflikt z prawem karnym. Niewątpliwie zarówno wygaśnięcie mandatu, jak i utrata biernego prawa wyborczego, stanowi daleko idące wkroczenie przez ustawodawcę w materię podmiotowego prawa konstytucyjnego (biernego prawa wyborczego). Jednakże w niektórych wypadkach np. popełnienia przez osobę wybraną przestępstwa i skazania jej prawomocnym wyrokiem sądowym, pozbawienie jej mandatu jest działaniem odpowiadającym powadze sytuacji i chroni wyborców przed przedsięwzięciami jednostki niegodnej zaufania publicznego". W świetle powyższych ustaleń i argumentacji prawnej niewątpliwie w badanej sprawie zostały spełnione przesłanki wygaśnięcia mandatu skarżącego. Taka sytuacja obligowała Komisarza Wyborczego do wydania postanowienia stwierdzającego wygaśnięcie mandatu wójta. Należy przy tym wskazać, że wygaśnięcie mandatu następuje ex lege, zaś postanowienie Komisarza ma charakter wyłącznie deklaratoryjny. Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego sprawy niniejszej stwierdzić należy, iż skarżący został skazany prawomocnym wyrokiem za przestępstwa umyślne ścigane z oskarżenia publicznego. W świetle art. 11 § 2 pkt 1 k.w., nie ma prawa wybieralności osoba skazana prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe. Powyższe oznacza, iż sankcja utraty mandatu wójta pochodzącego z wyboru musi być zastosowana w sytuacji zaistnienia ww. przesłanek nakazujących wygaszenie takiego mandatu. Przepis art. 11 § 2 pkt 1 k.w. ma charakter normy prawnej bezwzględnie obowiązującej. Zawiera on imperatywne sformułowanie "Nie ma prawa wybieralności w wyborach osoba skazana prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności za przestępstwo umyślne ścigane z oskarżenia publicznego". W takim przypadku organ prowadzący postępowanie w przedmiocie stwierdzenia wygaśnięcia biernego prawa wyborczego ma obowiązek zastosowania tego przepisu. Podobnie przepis art. 492 § 1 pkt 2 k.w. normujący wygaszenie mandatu wójta (burmistrza) jest przepisem o charakterze bezwzględnym. Obydwa te przepisy, zgodnie z zasadą clara non sunt interpretanda (nie dokonuje się wykładni tego, co jasne) nie wymagają interpretacji przy pomocy wykładni systemowej i celowościowej, szczególnie, iż pojęcie pochodzące z gałęzi prawa karnego, a zamieszczone w art. 11 § 2 pkt 1 k.w,. nie budzą żadnych wątpliwości w doktrynie i orzecznictwie. Wskazać również należy, że art. 11 § 2 pkt 1 k.w. mówi o osobie skazanej prawomocnym wyrokiem na karę pozbawienia wolności, a w pojęciu skazania na karę pozbawienia wolności mieści się zarówno orzeczenie bezwzględnego wykonania kary, jak i orzeczenie warunkowego zawieszenia jej wykonania. Tym samym ustawodawca uznaje, że osoby, które dopuściły się czynu karalnego zagrożonego określonym rodzajem kary stają się niegodne piastowania funkcji w urzędach publicznych, a co za tym idzie tracą prawo wybieralności i bez znaczenia jest fakt, że kara została warunkowo zawieszona. W ocenie Sądu zostały spełnione przesłanki z art. 492 § 1 pkt 4 i § 2a k.w. będące podstawą prawną wydania zaskarżonego postanowienia. Zatem, zarzut skargi o bezzasadności wygaszenia mandatu wójta, nie zasługuje na uwzględnienie. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm.), oddalił skargę. Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 tej ustawy, zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.