II SA/Wa 799/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Janusz Walawski (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 22 września 2021 r. sprawy ze skargi K.K. na postanowienie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2021 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę. Komendant Główny Policji, na podstawie art. 61a § ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postepowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2021 r. , poz. 735 – dalej "K.p.a.") w dniu [...] stycznia 2021 r. wydał postanowienie nr [...], którym odmówił K.K. wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia na podstawie art. 156 § 1 K.p.a. nieważności postanowienia nr [...] Komendanta Głównego Policji z dnia [...] października 2002 r. oraz [...] z dnia [...] lipca 2002 r. o odmowie wydania świadectwa służby o treści żądanej przez ww., tzn. o sprostowanie wydanego w dniu [...] czerwca 2002 r. świadectwa służby. Organ odwoławczy w uzasadnieniu postanowienia podał, że postanowienia, których unieważnienia zażądał K.K. zostały wydane w trybie art. 219 K.p.a. Skoro prawo nie przewiduje możliwości stwierdzenia nieważności postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie, to postępowanie w takiej sprawie jest z założenia niedopuszczalne, innymi słowy, nie może byś wszczęte z innych uzasadnionych przyczyn w rozumieniu art. 61a § 1 K.p.a. K.K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie nr [...] Komendanta Głównego Policji z [...] stycznia 2021 r. Zdaniem skarżącego organy sprawę w przedmiocie sprostowania świadectwa służby bez podstawy prawnie i stanowi to przesłankę stwierdzenia nieważności takich decyzji na zasadzie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Komendant Główny Policji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 137) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie zaś do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej "p.p.s.a."), uwzględnienie skargi następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W razie niewystąpienia wskazanych uchybień, na mocy art. 151 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowił art. 61a § 1 K.p.a., zgodnie z którym, w sytuacji gdy żądanie wszczęcia postępowania w rozumieniu art. 61 K.p.a. zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przytoczony powyżej przepis został dodany do Kodeksu postępowania administracyjnego przez art. 1 pkt 11 ustawy z 3 grudnia 2010 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2014 r. Nr 6, poz. 18) i wszedł w życie z dniem 11 kwietnia 2011 r. Celem wprowadzenia tej nowelizacji było odróżnienie postępowania wstępnego, polegającego na wszczęciu lub odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego od postępowania właściwego, które kończy się rozstrzygnięciem sprawy co do istoty przez wydanie decyzji administracyjnej. Ustawodawca wprowadził we wskazanym przepisie dwie samodzielne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego. Jedną z nich jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną, tj. nie ma legitymacji materialnej w rozumieniu art. 28 K.p.a. do złożenia wniosku. Natomiast drugą przesłanką jest zaistnienie "innych uzasadnionych przyczyn" uniemożliwiających wszczęcie postępowania, do których zalicza się przypadki, które, w sposób oczywisty, stanowią przeszkody do wszczęcia postępowania. Wydanie postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego jest zatem dopuszczalne wyłącznie z powodu oczywistych przeszkód o charakterze przedmiotowym i podmiotowym, tj. takich, których wystąpienie jest możliwe do stwierdzenia już po wstępnej analizie wniosku. W orzecznictwie podkreśla się, że art. 61a § 1 K.p.a. znajduje zastosowanie wówczas, gdy z żądania wszczęcia postępowania w sprawie wynika w sposób oczywisty (bez żadnej wątpliwości, "na pierwszy rzut oka"), że wnioskodawca nie ma interesu prawnego, że w świetle obowiązujących w dniu wydania postanowienia przepisów oczywistym jest, że stronie nie przysługuje określone uprawnienie. Podkreślić przy tym należy, że na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty. W postanowieniu wydanym w trybie art. 61a § 1 K.p.a. organ nie może zatem formułować wniosków i ocen dotyczących meritum żądania. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym (por. wyrok NSA z 18 grudnia 2015 r., II OSK 999/14, CBOSA; szerzej M. Linska-Wawrzon Odmowa wszczęcia postępowania administracyjnego - zagadnienia wybrane (w:) Samorządowe kolegia odwoławcze w systemie administracji publicznej, Warszawa 2016, s. 185-206; zob. również R. Stankiewicz (w:) Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2014 oraz P. Przybysz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Lex 2017; tezy do art. 61a). W rozpoznawanej sprawie jako przesłankę zastosowania art. 61a § 1 K.p.a. organ powołał merytoryczne okoliczności dokonując wykładni art. 156 § 1 i art. 126 K.p.a. W uzasadnieniu zaskarżonej postanowienia organ zwarł szeroką argumentację mającą na celu wykazanie swojego poglądu prawnego. Sąd podziela stanowisko organu, że art. 156 K.p.a. należy interpretować ściśle tzn., ma on zastosowanie do decyzji administracyjnych oraz w ograniczonym zakresie do niektórych postanowień. Żądanie skarżącego dotyczyło stwierdzenia nieważności postanowień wydanych w trybie tzw. zaświadczeniowym, do którego nie mają zastosowania przepisy dotyczące trybów nadzwyczajnych, w tym w trybie określonym art. 156 § 1 K.p.a. Zdaniem sądu jest to z całą pewnością uzasadniona (oczywista) przyczyna uzasadniająca odmowę wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 K.p.a., gdyż przepis ten nie może być stosowany do merytorycznego rozstrzygania sprawy. Uznając, że w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka do zastosowania art. 61a § 1 Kp.a. Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.