II SA/Wa 8/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski po rozpoznaniu w dniu 06 kwietnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. C. na decyzję Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia 13 sierpnia 2009 r. M. C. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Ministra Edukacji Narodowej z dnia [...] lipca 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I WSA w Warszawie z dnia 22 września 2009 r. sygn. akt I SA/Wa 1553/09 M. C. została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od przedmiotowej skargi, w wysokości 200 zł, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Pismem z dnia 21 października 2009 r., uzupełnionym wnioskiem z dnia 30 listopada 2009 r., skarżąca zwróciła się do WSA w Warszawie o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 18 stycznia 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1553/09 odmówiono M. C. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia 15 lutego 2010 r. wymieniona złożyła sprzeciw od przedmiotowego postanowienia. WSA w Warszawie postanowieniem z dnia 24 maja 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1553/09 odmówił M. C. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, że wnioskodawczyni nie wykazała, iż poniesienie przez nią (przy wsparciu prowadzącej wspólne gospodarstwo domowe rodziny) kosztów wpisu od skargi może stworzyć realne zagrożenie dla jej ekonomicznej egzystencji oraz ekonomicznej egzystencji pozostałych członków rodziny. Postanowieniem z dnia 07 lipca 2010 r. sygn. akt I OZ 502/10 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie M. C. wniesione na przedmiotowe postanowienie. Zarządzeniem z dnia 09 sierpnia 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1553/09 M. C. została wezwana do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z dnia 22 września 2009 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od przedmiotowej skargi, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis przedmiotowego zarządzenia skarżąca otrzymała w dniu 01 września 2010 r., a w dniu 08 września 2010 r., tj. w terminie zakreślonym przez Sąd do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I z dnia 22 września 2009 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego, skarżąca, pismem z dnia 08 września 2010 r., uzupełnionym wnioskiem z dnia 14 października 2010 r., złożyła kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy w przedmiotowej sprawie, w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu złożonym na urzędowym formularzu wnioskodawczyni podała, że znajduje się w ciężkiej sytuacji na skutek pozbawienia jej syna K. szkoły bez decyzji. Oświadczyła, że oprócz mieszkania lokatorskiego o powierzchni [...] m2 nie posiada żadnego majątku. Wskazała, że zawiesiła działalność gospodarczą, a na dochód rodziny składa się kwota [...] zł z tytułu prac dorywczych podejmowanych przez męża K. oraz kwota [...] zł, którą otrzymuje córka E. z tytułu umowy o dzieło. Pismem referendarza sądowego z dnia 26 października 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1553/09 wnioskodawczyni została wezwana do przedstawienia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, dokumentów niezbędnych do dokonania rzeczywistej oceny jej możliwości płatniczych, tj. zaświadczeń z właściwego urzędu skarbowego o wysokości dochodu wnioskodawczyni, męża K., córki E. i syna K. C. za rok podatkowy 2009 r. oraz wyciągów z rachunków i kont bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie M. C. przesłała do Sądu, przy piśmie z dnia 23 listopada 2010 r., kserokopię szóstej strony wyciągu z rachunku bankowego z [...] października 2010 r., na którym widnieje saldo ujemne w wysokości [...] zł oraz kserokopię zaświadczenia o wysokości dochodu podatnika w podatku dochodowym od osób fizycznych wystawionego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego P. – [...]: z dnia [...] października 2010 r., z którego wynika, że E. C. w roku podatkowym 2009 osiągnęła dochód brutto w wysokości [...] zł; z dnia [...] października 2010 r., wskazującego, że M. C. w roku podatkowym 2009 nie osiągnęła żadnego dochodu; z dnia [...] października 2010 r., z którego wynika, że K. C. w roku podatkowym 2009 osiągnął dochód w wysokości [...] zł. Wnioskodawczyni oświadczyła jednocześnie, że K. C. nie mieszka z nią, przebywa za granicą, gdzie dorywczo pracuje i nie rozlicza się z urzędem skarbowym w Polsce oraz że poza córką E. rodzina nie ma konta bankowego. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 20 grudnia 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1553/09 odmówiono M. C. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, z uwagi na to, że wnioskodawczyni nie wyjaśniła należycie (poprzez nadesłanie wybiórczej dokumentacji) sytuacji majątkowej pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym członków rodziny. Odpis przedmiotowego postanowienia skarżąca otrzymała w dniu 10 stycznia 2011 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki w aktach sprawy). Pismem z dnia 17 stycznia 2011 r. (data stempla pocztowego - 17 stycznia 2011 r.), wnioskodawczyni złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 20 grudnia 2010 r. W treści przedmiotowego pisma wskazała, że córka E. posiada drugie konto, ale "debetowe" (debet na koncie w wysokości [...] zł), obciążona jest ona kredytem w wysokości [...] zł. Dodała, że córka pomaga w utrzymaniu domu, a jej zarobki są niższe niż średnia krajowa. M. C. wskazała, że od wielu lat nie osiąga dochodu, zaś jej mąż wykonuje prace dorywcze. Dodała, że nie jest w stanie uiszczać podstawowych opłat, a rodzinie nie wystarcza na poniesienie opłat licznych spraw sądowych. Do przedmiotowego pisma wnioskodawczyni dołączyła kserokopię zestawienia transakcji dla karty kredytowej posiadanej przez córkę E. z [...] grudnia 2010 r., z którego wynika saldo ujemne w wysokości – [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W myśl art. 254 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej: ppsa, rozpoznawanie wniosków o przyznanie prawa pomocy należy do wojewódzkiego sądu administracyjnego, w którym sprawa ma się toczyć lub już się toczy. Natomiast zgodnie z treścią art. 260 ww. ustawy, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 ppsa, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Stwierdzenie zawarte w powołanym przepisie: "gdy wykaże", oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Tym samym rozstrzygnięcie Sądu w tym przedmiocie będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Podstawę do przyznania prawa pomocy stanowią informacje wynikające z oświadczenia zawartego we wniosku składanym przez stronę na urzędowym formularzu. W sytuacji, gdy oświadczenie okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości sąd (referendarz sądowy) może wezwać stronę do złożenia w zakreślonym terminie dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego. Rozpoznawany wniosek o przyznanie prawa pomocy jest drugim w tej sprawie wnioskiem M. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 24 maja 2010 r. sygn. akt I SA/Wa 1553/09 WSA w Warszawie odmówił M. C. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując, iż jest ona w stanie, przy ograniczeniu własnych wydatków, zabezpieczyć środki niezbędne do uiszczenia wpisu od skargi, bez ryzyka zagrożenia uszczerbkiem w kosztach niezbędnego utrzymania, nawet uznając, że dochód trzyosobowej rodziny wynosi - stosownie do wskazania strony we wniosku - miesięcznie łącznie [...] zł, przy wykazanych wydatkach na poziomie ok. [...] zł (obejmujących opłaty za lokal mieszkalny i energię elektryczną). Tym samym w ocenie Sądu, wnioskodawczyni nie wykazała, iż poniesienie przez nią (przy wsparciu prowadzącej wspólne gospodarstwo domowe rodziny) kosztów wpisu od skargi może stworzyć realne zagrożenie dla jej ekonomicznej egzystencji oraz ekonomicznej egzystencji pozostałych członków rodziny. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 07 lipca 2010 r. sygn. akt I OZ 502/10 oddalił zażalenie M. C. wniesione na przedmiotowe postanowienie. Wskazać należy, iż do zmiany stanowiska Sądu i wydania pozytywnego dla strony postanowienia może dojść jedynie w razie zmiany okoliczności związanych z pogorszeniem sytuacji materialnej i życiowej wnioskodawcy. Analiza dokumentów przedstawionych przez wnioskodawczynię pozwala stwierdzić, że dochód gospodarstwa wynosi [...] zł, co oznacza że w porównaniu z dochodem wskazanym przez wnioskodawczynię w pierwszym wniosku o przyznanie prawa pomocy ([...] zł) uległ on zmniejszeniu. Skarżąca nie podała jednak wystarczających danych do oceny stanu majątkowego córki E., która jest jedynym członkiem rodziny osiągającym stałe dochody z tytułu umowy o dzieło. Skarżąca nie załączyła żadnego dokumentu (wyciągu z rachunku i konta bankowego z ostatnich trzech miesięcy), z którego wynika wysokość dochodów córki, a złożona kserokopia wyciągu z rachunku bankowego za okres od dnia [...] października 2010 r. do [...] października 2010 r. zawiera jedynie operacje dokonywane na koncie w dniach [...] i [...] października 2010 r. na drobne kwoty, natomiast oznaczona na niej "suma z przeniesienia" wynosi [...] zł, wskazana jest również jako saldo końcowe w rubryce "winien" kwota [...] zł, a w rubryce "ma" kwota [...] zł, zaś w rubryce "saldo" kwota – [...] zł. Natomiast z dołączonej do pisma wnioskodawczyni z dnia 17 stycznia 2011 r. kserokopii zestawienia transakcji dla karty kredytowej posiadanej przez córkę E. z [...] grudnia 2010 r., wynika saldo ujemne w wysokości – [...] zł. Powyższe pozwala uznać, że skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania sądowego w niniejszej sprawie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Dodatkowo wyjaśnić należy, iż koszty ponoszone przez skarżącą w związku z ponoszeniem opłat licznych spraw sądowych pozostają bez znaczenia dla oceny sytuacji materialnej strony, albowiem nie mają one charakteru koniecznych kosztów utrzymania. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowiono jak w sentencji.