II SA/Wa 815/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.), Sędzia WSA Joanna Kube, Asesor WSA Janusz Walawski, Protokolant Joanna Cygan, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 sierpnia 2006 r. sprawy ze skargi J. Z. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę - Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. utrzymał w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] stycznia 2006 r., którą to decyzją wydaną na podstawie art. 83 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. nr 39, poz. 353 ze zm.) odmówił J. Z. przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu decyzji podano, iż do przyznania świadczenia w drodze wyjątku wszystkie przesłanki o jakich mowa w art. 83 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych powinny być spełnione łącznie. Oznacza to, że brak choćby jednej z nich powoduje niemożność przyznania tego świadczenia. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po ponownym rozpatrzeniu wniosku J. Z. nie stwierdził możliwości pozytywnego załatwienia sprawy. Organ, uzasadniając decyzję podał, iż z dokumentacji zawartej w aktach rentowych sprawy wynika, iż J. Z. na przestrzeni 46 lat udokumentował okres składkowy oraz nieskładkowy wynoszący łącznie 19 lat, 11 miesięcy i 10 dni, jednakże w dziesięcioleciu przypadającym przed datą powstania niezdolności do pracy, tj. od stycznia 2005 r., zamiast wymaganych 5 lat, udokumentowała jedynie 2 lata i 15 dni. Organ wskazał, iż w ubezpieczeniu skarżącego w latach 1992 do 1994 oraz 1996 do 2001 wystąpiły przerwy w ubezpieczeniu, zaś od ustania zatrudnienia w listopadzie 2001 r. tj. przez okres 3 lat nie został udowodniony żaden okres pracy potwierdzony opłacaniem składek na ubezpieczenie emerytalno-rentowe. Prezes ZUS odmawiając skarżącemu przyznania świadczenia w drodze wyjątku uznał, iż nie zostały wykazane w sprawie szczególne okoliczności w rozumieniu art. 83 powołanej ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, umożliwiające nabycie przez skarżącego tego uprawnienia. Skarżący był bowiem do stycznia 2005 r. osobą zdolną do podjęcia zatrudnienia i nie istniały obiektywne przeszkody do kontynuowania zatrudnienia w celu uzyskania uprawnień do świadczenia przewidzianego przepisami ustawy emerytalnej. W decyzji wskazano również, że trudna sytuacja materialna skarżącego nie stanowi jedynego kryterium, od którego zależy przyznanie świadczenia w trybie wyjątku. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi J. Z. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący kwestionując decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wskazał, iż nie może podjąć zatrudnienia z powodu całkowitej niezdolności do pracy. Powołał się również w skardze na swoją trudną sytuację materialną. Skarżący wniósł ponadto o zwrot kosztów przejazdu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w kwocie 38 zł. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów stwierdzić należy, że skarga nie zasługują na uwzględnienie. Podstawą materialnoprawną tej decyzji stanowi przepis art. 83 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. nr 39, poz. 353 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem ubezpieczonym oraz pozostałym po nich członkom rodziny, którzy wskutek szczególnych okoliczności nie spełniają warunków wymaganych w ustawie do uzyskania prawa do emerytury i renty - nie mogą ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek - podjąć pracy lub działalności objętej ubezpieczeniem społecznym i nie mają niezbędnych środków utrzymania, Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych może przyznać w drodze wyjątku świadczenie, w wysokości nie przekraczającej świadczeń przewidzianych w ustawie. Z przepisu tego wynika, że prawo do świadczeń w nim przewidzianych przysługuje wyłącznie w przypadku łącznego spełnienia przez wnioskodawcę określonych warunków. Brak choćby jednego z nich wyklucza możliwość przyznania tego świadczenia. Skarżący jest osobą całkowicie niezdolną okresowo do pracy od [...] stycznia 2005 r., co zostało stwierdzone orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia [...] czerwca 2005 r. Nie jest jednakże skarżący osobą ubezpieczoną, która tylko w skutek szczególnych okoliczności nie spełniła warunków ustawowych do świadczenia rentowego. Za szczególną okoliczność uniemożliwiającą wypracowanie stażu, skutkującego nabyciem świadczeń w trybie przepisów ustawy o emeryturach i rentach - na potrzeby stosowania powołanego wyżej przepisu - należy uznać wyłącznie zdarzenie bądź trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków (por. wyrok NSA z dnia 7 marca 2001 r. sygn. akt II SA 3191/00 - LEX nr 537884). Z dokumentacji zawartej w aktach sprawy wynika, że skarżący na przestrzeni 46 lat życia legitymuje się łącznym okresem składkowym i nieskładkowym wynoszącym 19 lat, 11 miesięcy 10 miesięcy i 10 dni, co jest niewątpliwie znacznym okresem ubezpieczenia. W ocenianym jednakże dziesięcioleciu przed powstaniem całkowitej niezdolności do pracy, zamiast wymaganych 5 lat okresu ubezpieczenia przypada jedynie 2 lata i 15 dni. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wskazuje zaś, aby brak zatrudnienia spowodowany był szczególnymi okolicznościami, o których mowa w przepisie art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach. Świadczenie przewidziane w art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach nie jest świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb - ze względu na trudną sytuację materialną wnioskodawcy. Jest to świadczenie, które może być przyznane w razie tylko nieznacznego niedopełnienia warunków do uzyskania renty na ogólnych zasadach. Ponadto z przepisu art. 83 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach wynika, że przede wszystkim konieczne jest wykazanie, iż ubezpieczony, którego praca stanowi źródło uprawnień do świadczenia z ubezpieczenia społecznego, nie wypracował prawa do "normalnego" świadczenia ubezpieczeniowego na skutek jakiś szczególnych okoliczności. Za szczególną okoliczność nie może być bowiem uznana przerwa w zatrudnieniu trwająca od [...] listopada 2001 r. do czasu orzeczenia całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do całkowitej egzystencji [...] stycznia 2005 r. zwłaszcza w sytuacji, gdy skarżący w tym okresie był osobą całkowicie zdolną do pracy, a zatem nie istniały przeciwwskazania uniemożliwiające zatrudnienie. W aktach sprawy znajduje się zaświadczenie wystawione z upoważnienia Starosty w S. z dnia [...] stycznia 2006 r., z którego wynika, że skarżący jest zarejestrowany w urzędzie zatrudnienia od 1995 r. do chwili obecnej. Wskazać jednakże należy, że skarżący w żaden sposób, w toku postępowania nie podnosił istnienia po jego stronie szczególnych okoliczności uniemożliwiających wypracowanie mu stażu, skutkującego nabyciem świadczeń w trybie przepisów ustawy o emeryturach i rentach. Podnosił jedynie swoją obecną trudną sytuację. Istniejąca zaś sytuacja na rynku pracy nie stanowi sama w sobie charakteru okoliczności szczególnej, o której mowa w art. 83 powołanej ustawy o emeryturach i rentach.. Analizując przedmiotową sprawę, Sąd nie dopatrzył się przekroczenia granic uznania administracyjnego przez organ, który w sposób wnikliwy rozpatrzył sporną kwestię i jej rozstrzygnięcie uzasadnił dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami. Sąd nie neguje trudnej sytuacji materialnej skarżącego jednakże okoliczność ta sama w sobie nie ma wpływu na sposób orzekania w sprawie. W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 powołanej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.