II SA/Wa 828/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędziowie WSA Iwona Dąbrowska, Andrzej Góraj, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 października 2018 r. sprawy ze skargi J. R. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] marca 2018 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu podania oddala skargę. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z [...] marca 2018 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, z późn. zm.), zwanej dalej K.p.a., utrzymał w mocy własne postanowienie z [...] stycznia 2018 r. nr [...] zwracające J. R. podanie z [...] grudnia 2017 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego MSWiA (ZER MSWiA) z [...] grudnia 1999 r. nr [...] odmawiającej prawa do emerytury policyjnej. W uzasadnieniu wskazał, że w postępowaniu wszczynanym na żądanie strony, organ, do którego wniesiono podanie, jest obowiązany zbadać na podstawie treści żądania, czy jest właściwy do jego załatwienia, a w razie stwierdzenia swojej niewłaściwości powinien przekazać je organowi właściwemu albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie (art. 66 § 3 K.p.a.). Organ wyjaśnił, że zgodnie z przepisami K.p.a. przedmiotem postępowania administracyjnego są sprawy indywidualne z zakresu prawa administracyjnego, a sprawy z zakresu prawa cywilnego, ubezpieczeń społecznych i prawa pracy tylko wtedy, gdy zostały przekazane na drogę postępowania administracyjnego przepisem ustawy. l Mając na uwadze przedmiot wniosku stwierdził, że stosownie do treści art. 32 ust. 4 ustawy z 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2018 r. poz. 132, z późn. zm.); powoływanej dalej jako ustawa zaopatrzeniowa, właściwym trybem kwestionowania decyzji Dyrektora ZER MSWiA ustalających prawo do zaopatrzenia emerytalnego jest wniesienie odwołania do właściwego sądu, według zasad określonych w przepisach ustawy z 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 155, z późn. zm.); zwanej dalej K.p.c. W świetle powyższych regulacji ustawy zaopatrzeniowej przepisy K.p.a. dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej nie mają zastosowania do decyzji organu emerytalnego w sprawach emerytalno-rentowych, w tym decyzji odmawiającej prawa do policyjnej emerytury. W ocenie organu skoro wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora ZER MSWiA z [...] grudnia 1999 r. nr [...] odmawiającej prawa do emerytury policyjnej był żądaniem wszczęcia postępowania w sprawie podlegającej rozpoznaniu przez sąd powszechny to zasadnym był zwrot wnioskodawcy podania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie J. R. zakwestionował postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z [...] marca 2018 r. oraz postanowienie je poprzedzające z [...] stycznia 2018 r. uznając je za krzywdzące i wniósł o stwierdzenie ich nieważności. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił: 1. rażące naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6 – 11 K.p.a., poprzez ich niezastosowanie oraz art. 107 § 3 K.p.a., poprzez dowolne zastosowanie, 2. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 66 § 3 K.p.a., poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że organ nie jest właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora ZER MSWiA z [...] grudnia 1999 r., tylko sąd powszechny, 3. dokonanie dowolnej analizy stanu faktycznego i prawnego, 4. nierozpoznanie istoty sprawy, 5. rozpoznanie żądania nieistniejącego we wniosku. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Pismem z [...] czerwca 2018 r. skarżący podtrzymał skargę, a pismem z [...] lipca 2018 r. organ poparł stanowisko oraz wnioski zawarte w odpowiedzi na skargę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 119 pkt 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1302), sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W związku z powyższym Sąd rozpoznał sprawę w trybie postępowania uproszczonego. Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 2188, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawą materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 66 § 3 K.p.a., zgodnie z którym jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny organ, do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Zwrot podania następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Przepis ten reguluje sytuację, w której organ administracji publicznej jest nie tylko niewłaściwy w sprawie, ale dodatkowo po przeprowadzonej wykładni przepisów prawa i dokładnym zbadaniu treści podania ustali w sposób jednoznaczny, że sprawa objęta tym podaniem należy do właściwości sądu powszechnego lub ustalenie właściwości jakiegokolwiek organu administracji publicznej nie jest możliwe. W rezultacie, aby zastosować art. 66 § 3 K.p.a. i zwrócić podanie wnoszącemu organ administracji publicznej zobowiązany jest ustalić i stwierdzić, że sprawa objęta podaniem jest sprawą w rozumieniu art. 1 K.p.c., a zatem sprawą ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz do której przepisy K.p.c. stosuje się z mocy ustaw szczególnych (sprawy cywilne) (por. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu wyroku z 6 czerwca 2006 r., sygn. akt II SA/Wa 768/06, dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W przedmiotowej sprawie skarżący pismem z [...] grudnia 2017 r. wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora ZER MSWiA z [...] grudnia 1999 r. nr [...] odmawiającej prawa do emerytury policyjnej. Stosownie do treści art. 180 § 1 K.p.a., w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy tego kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń społecznych ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Jako sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych w art. 180 § 2 K.p.a. wskazuje się sprawy wynikające z przepisów o ubezpieczeniach społecznych, o zaopatrzeniu emerytalnym i rentowym, o funduszu alimentacyjnym, a także sprawy wynikające z przepisów o innych świadczeniach wypłacanych z funduszów przeznaczonych na ubezpieczenia społeczne. W sprawach zatem z zakresu zaopatrzenia emerytalnego funkcjonariuszy stosuje się przepisy szczególne ustawy zaopatrzeniowej. Art. 11 tej ustawy, podobnie jak art. 180 § 1 K.p.a., odsyła do przepisów K.p.a. wyłącznie w sprawach nieuregulowanych w ustawie. Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy zaopatrzeniowej, prawo do zaopatrzenia emerytalnego i wysokość świadczeń pieniężnych z tytułu tego zaopatrzenia ustala w formie decyzji, w stosunku do funkcjonariuszy, organ emerytalny określony przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych. W myśl art. 32 ust. 4 tej ustawy, od decyzji przysługuje odwołanie do sądu właściwego według zasad określonych w przepisach K.p.c. W tego rodzaju sprawach sądem właściwym jest sąd powszechny. Mając natomiast na uwadze treść art. 33 ustawy zaopatrzeniowej, ponowne ustalenie prawa do świadczeń i ich wysokości jest możliwe na wniosek zainteresowanego lub z urzędu, jeżeli zaistnieją przesłanki określone w tym przepisie. Stosownie zaś do treści art. 33 ust. 6 tej ustawy, o wszczęciu postępowania z urzędu w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji, o której mowa w art. 33 ust. 1 organ emerytalny zawiadamia niezwłocznie osobę zainteresowaną. Organem właściwym do zmiany lub uchylenia decyzji jest organ emerytalny (art. 33 ust. 7 ustawy). Przepisy te stanowią o specyfice postępowania w sprawach emerytalno-rentowych oraz pozwalają na zmianę lub uchylenie każdej prawomocnej decyzji w przypadku wystąpienia którejś z przesłanek. Wobec tego, że postępowanie w sprawach emerytalno-rentowych, w tym wydawanie w jego ramach decyzji ustalających lub odmawiających prawa do zaopatrzenia emerytalnego, jak również decyzji ponownie ustalającej m.in. wysokość świadczenia, uregulowane zostało w przepisach ustawy zaopatrzeniowej, w ocenie Sądu, przepisy K.p.a. dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji nie mają zastosowania do decyzji organu emerytalnego, czy rentowego (por. postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 czerwca 2019 r., sygn. akt II SA/Wa 856/10, z 27 lutego 2015 r., sygn. akt II SAB/Wa 211/14, z 5 listopada 2013 r., sygn. akt II SAB/Wa 289/13, z 31 października 2013 r., sygn. akt II SAB/Wa 291/13, dostępne na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W sprawach, w których właściwy jest sąd powszechny nie może się toczyć nadzorcze postępowanie administracyjne. Orzekanie przez organ administracji publicznej w sprawie zastrzeżonej dla właściwości sądów powszechnych stanowiłoby naruszenie art. 2 § 1 K.p.c. Skoro więc rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie złożonego wniosku należy do wyłącznej kognicji sądów powszechnych, to zasadnym stało się zwrócenie wniosku wnioskodawcy na zasadzie art. 66 § 3 K.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, nie dopatrując się naruszenia prawa przy podejmowaniu zaskarżonego postanowienia, na mocy art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.