II SA/Wa 830/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski, Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz, Asesor WSA Karolina Kisielewicz (spr.), , Protokolant starszy specjalista Bogumiła Kobierska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2018 r. sprawy ze skargi R. J. na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie przetwarzania danych osobowych oddala skargę. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją z [...] lutego 2018 r. (znak: [...]), zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez R. J., na podstawie art. 12 pkt 2, art. 22, art. 23 ust. 1 pkt 2 i pkt 5 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 922 ze zm.), utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] kwietnia 2016 r. (znak: [...]) o odmowie uwzględnienia wniosku skarżącej dotyczącego niezgodnego z prawem przetwarzana jej danych osobowych. Z okoliczności faktycznych sprawy ustalonych i przyjętych przez organ administracji za podstawę rozstrzygnięcia, wynika, że Sąd Rejonowy w [...] Wydział [...] Cywilny postanowieniem z [...] stycznia 2012 r. (sygn. akt [...]) nadał klauzulę wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu z [...] maja 2011 r. wystawionemu przeciwko A.J. (mężowi skarżącej) z tytułu umowy kredytowej z [...] marca 2008 r. Pełnomocnik wierzyciela w dniu [...] lipca 2012 r. zwrócił się do Urzędu Stanu Cywilnego w [...] o podanie daty zawarcia związku małżeńskiego przez A. J. (i nr aktu małżeństwa), a następnie, w dniu 25 września 2012 r., o wydanie odpisu skróconego aktu małżeństwa. Wnioskodawca powołał się na art. 83 ustawy z 29 września 1986 r. - Prawo o aktach stanu cywilnego (Dz.U. z 2011 r., poz. 1264) i podał, że posiada interes prawny w udostępnieniu tego dokumentu. Wierzyciel wyjaśnił, że odpis aktu małżeństwa jest niezbędny do wystąpienia, na podstawie art. 787 k.p.c., z wnioskiem o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko małżonce dłużnika w celu prowadzenia egzekucji z nieruchomości stanowiącej współwłasność ustawową małżeńską. Małżonka dłużnika podpisała kredytową z [...] marca 2008 r., a więc wyraziła zgodę na zaciągnięcie zobowiązania przez A. J. i w związku z tym, stosownie do art. 787 k.p.c. egzekucja może być kierowana do majątku objętego wspólnością majątkową. W dniu 4 października 2012 r. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego przesłał wnioskodawcy żądany odpis małżeństwa skarżącej i A. J. W dniu 9 lipca 2013 r. [...] Bank Polska S.A. zwrócił się do komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...] o wszczęcie i przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego przeciwko skarżącej. Skarżąca w piśmie z 5 grudnia 2013 r. wniosła do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych skargę na nieprawidłowości w zakresie przetwarzania jej danych osobowych przez A. S. - komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w [...]. R. J. stwierdziła, że komornik "udostępnił i posłużył się" będącymi w jego zbiorze (jej) danymi osobowymi PESEL i w sposób "bezpodstawny wykorzystał je do sporządzenia wniosku o egzekucję z jej części współwłasności nieruchomości", zamiast wezwać pełnomocnika wierzyciela ([...] i Wspólnicy sp. j. z siedzibą w [...]) do uzupełnienia braków formalnych wniosku na podstawie art. 797 w zw. z art. 130 § 1 k.p.c. W piśmie z 19 maja 2014 r. skarżąca stwierdziła, że bank nigdy nie dysponował jej danymi (bankowy tytuł egzekucyjny był wystawiony na męża). R. J. zarzuciła, że pełnomocnik wierzyciela ([...] i Wspólnicy sp. j. z siedzibą w [...]) nie miał podstaw do zwrócenia się do Kierownika Urzędu stanu Cywilnego w [...] (w celu uzyskania klauzuli wykonalności przeciwko skarżącej) o wydanie odpisu aktu małżeństwa zawartego miedzy nią a A. J., natomiast Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego "przekroczył uprawnienia" wydając ten odpis pełnomocnikowi "wierzyciela męża". Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych decyzją z [...] kwietnia 2016 r. wydaną na podstawie art. 104 § 1 k.p.a. oraz art. 12 pkt 2, art. 22, art. 23 ust. 1 pkt 2 i pkt 5 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. o ochronie danych osobowych, odmówił uwzględnienia wniosku skarżącej. Organ podał, że bank z którym mąż skarżącej zawarł umowę kredytu (za zgodą skarżącej - art. 41 § 1 k.r.o.) i który dysponuje tytułem wykonawczym w postaci bankowego tytułu egzekucyjnego zaopatrzonego w klauzulę wykonalności, przetwarzał jej dane osobowe (w rozumieniu art. 7 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych) w prawnie usprawiedliwionym celu (art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy) tj. dążąc do uzyskania na podstawie art. 787 k.p.c., klauzuli wykonalności wydanej przeciwko skarżącej - małżonce dłużnika, a więc w celu wyegzekwowania należności (długu z tytułu umowy kredytu). W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że Kierownikowi Urzędu Stanu Cywilnego (który udostępnił bankowi odpis aktu małżeństwa) oraz komornikowi przy Sądzie Rejonowym w [...] (który przesłał bankowi informacje o toczącym się postępowaniu egzekucyjnym) nie można zarzucić niezgodnego z prawem przetwarzania (udostępniania) danych osobowych skarżącej, ponieważ przetwarzali te dane w celu spełnienia obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy). GIODO wyjaśnił, że z przepisu art. 83 ust. 2 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego wynika, że odpisy aktów stanu cywilnego mogą być wydawane na wniosek podmiotu, który wykaże w tym swój interes prawny. Odpis aktu małżeństwa którym dysponował USC, był niezbędny wierzycielowi do złożenia wniosku o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko skarżącej - małżonce dłużnika (art.126 w zw. z art. 797 k.p.c.). Organ odnosząc się do zarzutu skarżącej, że komornik bez podstawy prawnej udostępnił pełnomocnikowi banku, z akt innego postępowania, jej PESEL (we wniosku egzekucyjnym nie podano wszystkich danych osobowych), powołał się na zawarty w art. 763 k.p.c. obowiązek udzielenia stronie wyjaśnień o stanie sprawy. GIODO wyjaśnił, że przeciwko skarżącej i jej mężowi toczy się kilka postępowań egzekucyjnych, które zostały połączone do wspólnego prowadzenia w związku z prowadzeniem w tych sprawach egzekucji z tego samego majątku (nieruchomości). Organ dodał, że dane osobowe skarżącej podlegają ujawnieniu w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości skarżącej i jej męża. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy R.J. podniosła, że parafując umowę kredytową "wyraziła jedynie zgodę na zaciągniecie kredytu przez jej męża, nie zaś do pociągniecie jej do odpowiedzialności w przypadku jej niewykonania". W związku z tym wystąpienie banku do USC o udostępnienie odpisu skróconego aktu małżeństwa, nie miało podstaw w przepisach prawa. W ocenie skarżącej, postanowienie Sądu Rejonowego w [...] o oddaleniu wniosku o zaopatrzenie tytułu egzekucyjnego w klauzulę wykonalności w stosunku do niej, "skutkować powinno przyjęciem, że bank nie był uprawniony do wystąpienia do USC o odpis aktu małżeństwa". Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych utrzymał w mocy decyzję z [...] kwietnia 2016 r. Organ podał, że zgodnie z art. 7 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych, ilekroć w ustawie jest mowa o przetwarzaniu danych osobowych, rozumnie się przez to jakiekolwiek operacje wykonywane na danych osobowych, w ty ich udostępnianie. Niezależnie do zgody osoby, której dane dotyczą, przetwarzanie danych osobowych jest dopuszczalne m. in. wtedy, gdy jest to niezbędne do zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa (art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy) oraz gdy jest to niezbędne dla wypełnienia prawnie usprawiedliwionych celów realizowanych przez administratorów danych albo odbiorców danych, a przetwarzanie nie narusza praw i wolności osoby, której dane dotyczą (art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy). GIODO wyjaśnił, że bank jest administratorem danych osobowych skarżącej w rozumieniu art. 7 pkt 4 ustawy tj. podmiotem, który decyduje o celach i środkach przetwarzania danych osobowych. Bank na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy, realizuje prawnie usprawiedliwiony cel, jakim jest dochodzenie roszczeń z tytułu udzielonego kredytu. Wierzyciel dysponując tytułem wykonawczym w postaci bankowego tytuły egzekucyjnego zaopatrzonego w klauzulę wykonalności przeciwko mężowi skarżącej, w celu dążenia do uzyskania klauzuli wykonalności przeciwko skarżącej która wyraziła zgodę na zaciągniecie zobowiązania przez małżonka, w oparciu o art. 787 k.p.c., był uprawniony do wystąpienia do Urzędu Stanu Cywilnego o odpis aktu małżeństwa i następnie do złożenia komornikowi wniosku o wszczęcie egzekucji przeciwko skarżącej, a tym samym przetwarzał dane osobowe skarżącej jako dłużnika na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 2 oraz art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy. W uzasadnieniu decyzji GIODO nie podzielił zapatrywania skarżącej, że bank nie był uprawniony do pozyskania jej danych osobowych. O braku tego uprawnienia po stronie banku świadczy, zdaniem strony, to, że Sąd Rejonowy w [...] postanowieniem z [...] maja 2011 r. (sygn.. akt [...]), oddalił wniosek Banku o nadanie w stosunku do niej klauzuli wykonalności bankowemu tytułowi egzekucyjnemu. Organ podał, że bank występując do USC o dane osobowe skarżącej, zmierzał do wyegzekwowania wierzytelności stwierdzonej w bankowym tytule egzekucyjnym z nieruchomości wspólnej. Osiągnięcie tego celu wymagało zaopatrzenia bankowego tytułu egzekucyjnego w klauzulę wykonalności w stosunku do małżonka dłużnika (skarżącej), natomiast uzyskanie tej klauzuli przez bank wiązało się z koniecznością podania danych osobowych skarżącej. Te okoliczności wskazują na to, że wierzyciel (bank) realizował prawnie usprawiedliwione cele w rozumieniu art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy. GIODO podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i podał, że Kierownik USC w [...] oraz komornik sądowy przez Sądzie Rejonowym w [...] przetwarzali dane osobowe skarżącej (udostępniali wierzycielowi) na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych. R. J. w skardze do Sądu na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z [...] lutego 2018 r. wniosła o jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. Jej zdaniem, organ oparł się wyłącznie na wyjaśnieniach komornika, Kierownika USC oraz wierzyciela, pominął natomiast, że nigdy nie udostępniła bankowi swoich danych osobowych i nie miał on jej zgody na ich przetwarzanie. Komornik nie miał podstaw do posłużenia się jej danymi osobowymi, którymi dysponuje na użytek innych postępowań i był zobowiązany wezwać wierzyciela do "samodzielnego" uzupełnienia wniosku o wszczęcie egzekucji. GIODO w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. W piśmie z 22 czerwca 2018 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymała zarzuty zawarte w skardze do Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zaskarżona przez R. J. decyzja Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z [...] lutego 2018 r. nie narusza prawa i dlatego skarga podlega oddaleniu. Przede wszystkim należy wyjaśnić, że w rozpatrywanej sprawie Sąd jest obowiązany ocenić, czy Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych w zaskarżonej decyzji prawidłowo przyjął, że przetwarzanie przez bank, kierownika USC i komornika danych osobowych skarżącej było zgodne z prawem. Sąd nie badał natomiast kwestii istnienia lub nieistnienia wierzytelności ani zasadności podnoszonych roszczeń cywilnoprawnych. W zaskarżonej decyzji organ stwierdził, że w rozpoznawanej sprawie zachodzą, określone w art. 23 ust. 1 pkt 2 i pkt 5 ustawy o ochronie danych osobowych, przesłanki uchylające zakaz przetwarzania danych osobowych. Według tych przepisów, przetwarzanie danych osobowych, bez zgody osoby, której te dane dotyczą, jest dopuszczalne wtedy, gdy jest to niezbędne do zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa (art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy), gdy jest niezbędne dla wypełnienia prawnie usprawiedliwionych celów realizowanych przez administratorów danych albo odbiorców danych, a przetwarzanie nie narusza praw i wolności osoby, której dane dotyczą (art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy). Za prawnie usprawiedliwiony cel, o którym mowa w tym przepisie, uważa się w szczególności: marketing bezpośredni własnych produktów lub usług administratora danych; dochodzenie roszczeń z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej (art. 23 ust. 4 ustawy). Zdaniem Sądu, bank jako administrator danych osobowych skarżącej (podmiot decydujący o celach i środkach przetwarzania danych osobowych - art. 7 pkt 4 ustawy), stosownie do przepisów k.p.c. realizował swoje uprawnienia jako wierzyciela, do zwrócenia się o wszczęcie postępowania egzekucyjnego, a zatem przetwarzał dane osobowe skarżącej na podstawie art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy. Ponadto bank przetwarzał dane osobowe skarżącej w celu dochodzenia roszczeń tj. w ramach prawnie usprawiedliwionego celu (art. 23 ust. 1 pkt 5 ustawy). Zgody na brak której powoływała się skarżąca w skardze do Sądu nie była w tym przypadku wymagana. W ocenie Sądu przetwarzanie przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w [...] oraz komornika danych osobowych skarżącej (będącej dłużnikiem), polegające na udostępnieniu bankowi, będącemu wierzycielem aktu stanu cywilnego (w przypadku Kierownika USC) oraz informacji o dokonanych czynnościach w postępowaniu egzekucyjnym (w przypadku komornika), miało oparcie w art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych, ponieważ było to niezbędne do spełnienia obowiązków wynikających z przepisów prawa. Jak już powiedziano, według art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie danych osobowych, przetwarzanie danych osobowych jest dopuszczalne, gdy jest to niezbędne do zrealizowania uprawnienia lub spełnienia obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdza, że przetwarzanie (udostępnienie) przez Kierownika USC w [...] danych osobowych R. J., zawartych w odpisie aktu małżeństwa zawartego przez skarżącą z A. J., (udostępnianie bankowi odpisu aktu małżeństwa), miało umocowanie w art. 83 ust. 2 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego. Ten przepis stanowi, że odpisy aktów stanu cywilnego mogą być wydane, jeżeli wnioskodawca (nie będący sądem, organem państwowym, osobą której stan cywilny został w akcie stwierdzony) wykaże w tym interes prawny. Z niekwestionowanych okoliczności faktycznych sprawy wynika, że bank dysponując tytułem egzekucyjnym przeciwko mężowi skarżącej, dążył, na podstawie art. 787 k.p.c., do uzyskania na podstawie klauzuli wykonalności wydanej przeciwko skarżącej - małżonce dłużnika, w celu skierowania egzekucji do nieruchomości wchodzącej w skład wspólności małżeńskiej i w ten sposób wyegzekwowania należności (długu z tytułu umowy kredytu). Wykazał więc interes prawny w otrzymaniu żądanego odpisu z akt stanu cywilnego. Z tego wynika, że Kierownik USC udostępniając odpis z akt stanu cywilnego spełnił "obowiązek wynikający z przepisu prawa" o którym mowa w art. 23 ust. 1 pkt 2 ustawy. Zdaniem Sądu, komornik sądowy przetwarzając dane osobowe skarżącej (udostępniając bankowi - wierzycielowi informacje o dokonanych czynnościach, w związku z przyłączeniem się do egzekucji) również "spełniał obowiązki wynikające z przepisów prawa". Należy przypomnieć, że z wyjaśnień komornika złożonych w toku postępowania w tej sprawie wynika, że bank nie występował do organu egzekucyjnego z wnioskiem o udostępnienie danych osobowych skarżącej, a komornik "nie przesłał pełnomocnikowi wierzyciela żadnego pisma zawierającego tylko i wyłącznie dane dłużniczki". Bank, występując o wszczęcie egzekucji z tytułu długu z umowy kredytu, został natomiast poinformowany przez organ egzekucyjny o tym, że przeciwko skarżącej i jej mężowi toczą się już postępowania egzekucyjne i w związku z tym zawiadomiony o przyłączeniu do toczącej się już egzekucji. Komornik był wiec zobowiązany, na podstawie art. 763 k.p.c. zawiadomić stronę o każdej dokonanej czynności, o której terminie nie była zawiadomiona, przesłać jej odpisy zajęcia składników majątkowych, zawiadomienie o przyłączeniu do egzekucji z nieruchomości, w których dane osobowe dłużniczki były ujęte. Sąd zauważa, że skarżąca uzasadnia swoją skargę zarzutami, które nie nawiązują do określonych ustawą przesłanek przetwarzania danych na które powołał się organ w zaskarżonej decyzji. Podstawowy zarzut skarżącej dotyczy tego, ze nie wyraziła nigdy zgody na przetwarzanie jej danych osobowych. Tymczasem z przywołanych przez organ przepisów wynika, ze przetwarzanie danych w okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie wymagało zgody skarżącej. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i dlatego działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302), oddalił skargę.