II SA/Wa 843/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Eugeniusz Wasilewski, Sędzia WSA Jacek Fronczyk, Asesor WSA Agnieszka Miernik (spr.), Protokolant Arkadiusz Koziarski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2007 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie przyznania świadczenia w drodze wyjątku - oddala skargę - Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych decyzją z dnia [...] marca 2007 r., nr [...] umorzył postępowanie odwoławcze w sprawie przyznania K. K. świadczenia na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 39, poz. 353 ze zm.). W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ podał, że wyrokiem z dnia 1 grudnia 2006 r., sygn. II SA/Wa 1311/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...] utrzymującą w mocy swoją wcześniejszą decyzję z dnia [...] kwietnia 2006 r., nr [...], którą to decyzją, wydaną na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, odmówił K. K. przyznania renty w drodze wyjątku. Organ wskazał, że decyzją Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] maja 2006 r. została przyznana K. K. emerytura na zasadach ogólnych, począwszy od dnia 23 marca 2006 r. Z uwagi na fakt, że spełnione zostały warunki do świadczenia w trybie zwykłym, postępowanie w sprawie renty w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. stało się bezprzedmiotowe. Skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2007 r., nr [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła K. K.. W skardze wyraziła swoje niezadowolenie z decyzji Prezesa ZUS, uznając ją za bardzo krzywdzącą. Przedstawiła dotychczasowy przebieg sprawy, wskazując, że Prezes ZUS bezprawnie pozbawił ją możliwości pobierania świadczenia, celowo przedłużając sprawę do dnia ustalenia przez ZUS prawa do emerytury. W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa w stopniu powodującym jej uchylenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia z dnia 1 grudnia 2006 r., sygn. II SA/Wa 1311/06 uchylającym decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] czerwca 2006 r., nr [...] wskazał, że Prezes ZUS, wydając zaskarżoną decyzję, nie miał podstaw do stosowania art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W zaistniałych okolicznościach winien zastosować art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. i umorzyć postępowanie odwoławcze z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Sąd wyjaśnił, że odróżnienia wymaga sytuacja, w której brak podstaw do przyznania świadczenia w drodze wyjątku - co skutkuje wydaniem decyzji odmownej, od sytuacji, kiedy wnioskodawca traci zdolność do nabycia uprawnień o charakterze osobistym na podstawie art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, załatwiając wniosek K. K. z dnia 20 kwietnia 2006 r. o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie mógł już rozstrzygać sprawy merytorycznie, gdyż mocą decyzji ZUS z dnia [...] maja 2006 r. K. K. otrzymała emeryturę z uwagi na osiągnięcie wieku emerytalnego od dnia [...] marca 2006 r. I dalej Sąd wyjaśnił, ze skoro brak jest jednego z elementów materialnego stosunku prawnego, nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Tym samym postępowanie w przedmiocie świadczenia w drodze wyjątku stało się bezprzedmiotowe. Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 1 grudnia 2006 r., sygn. II SA/Wa 1311/06, zgodnie z art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, były wiążące dla Prezesa ZUS przy rozpoznawaniu sprawy z wniosku skarżącej. A zatem, skoro sytuacja nie uległa zmianie i skarżąca spełnia warunki skutkujące uprawnieniami emerytalnymi na ogólnych zasadach ustawy - organ postąpił prawidłowo umarzając postępowanie, gdyż stało się ono bezprzedmiotowe. Wskazać należy, że zakażona decyzja została wydana na błędnej podstawie prawnej. Wyrokiem z dnia 1 grudnia 2006 r. uchylona została wyłącznie decyzja wydana w wyniku załatwienia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. A zatem organ powinien wskazać, jako podstawę prawną decyzji umarzającej postępowanie, nie przepis art. 105 § 1 k.p.a., ale przepis art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Jednakże wskazane uchybienie nie skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji, gdyż nie ma wpływu na wynik sprawy. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku.