II SA/Wa 85/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Olga Żurawska-Matusiak Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk (spr.) Eugeniusz Wasilewski Protokolant referent stażysta Małgorzata Ciach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2014 r. sprawy ze skargi S. K. na rozkaz personalny Komendanta [...] Policji z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy ustalenia wzrostu uposażenia z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym 1. uchyla zaskarżony rozkaz personalny oraz utrzymany nim w mocy rozkaz personalny Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] października 2013 r. nr [...], 2. stwierdza, że zaskarżony rozkaz personalny nie podlega wykonaniu w całości. Komendant [...] Policji rozkazem personalnym z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 2 k.p.a., utrzymał w mocy rozkaz personalny Komendanta Rejonowego Policji [...] z dnia [...] października 2013 r. nr [...] odmawiający [...]. S. K. ([...] - detektywowi Zespołu [...] Komisariatu Policji [...] Komendy Rejonowej Policji [...]) ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym od dnia 24 grudnia 2001 r. do dnia 30 września 204 r. W uzasadnieniu powyższego rozkazu personalnego Komendant [...] Policji podniósł, iż raportem z dnia [...] sierpnia 2013 r. [...] S. K. zwrócił się do Komendanta Rejonowego Policji [...] o wliczenie do stażu pracy okresu pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym prowadzonym przez rodziców. Nadmienił, że we wnioskowanym okresie zamieszkiwał wspólnie z rodzicami w domu jednorodzinnym na terenie gospodarstwa rolnego. Do raportu wymieniony dołączył: oświadczenie, w którym wskazał, że w okresie od dnia 24 lutego 2001 roku do dnia 30 września 2004 r. wykonywał pracę w gospodarstwie rolnym rodziców o powierzchni 6,74 ha położonym w miejscowości L.; zeznanie świadka E. K. (zam. L) z dnia [...] lipca 2013 r., w którym wymieniona wskazała, że zamieszkiwała w bliskim sąsiedztwie gospodarstwa rolnego rodziców wnioskodawcy oraz widziała jak S. K. wykonywał stałą pracę w gospodarstwie rolnym rodziców położonym w L, tj. wszystkie prace związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego; zeznanie świadka W. S. (zam. L) z dnia [...] lipca 2013 r., w którym wymieniony świadek wskazał, że we wnioskowanym okresie zamieszkiwał w bliskim sąsiedztwie gospodarstwa rolnego państwa K. i widział jak S. K. wykonywał stałą pracę w gospodarstwie rolnym rodziców, tj. wszelkie prace związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego; pismo ze Starostwa Powiatowego w G. z dnia [...] kwietnia 2013 r., którym potwierdzono, że rodzice wnioskodawcy we wnioskowanym okresie posiadali gospodarstwo rolne o powierzchni 6,74 ha położone we wsi L.; poświadczenie o adresach i okresach zameldowania potwierdzające, że S. K. we wnioskowanym okresie był zameldowany pod adresem-L., gmina Z.. Komendant Rejonowy Policji [...], po zgromadzeniu materiału dowodowego i rozpatrzeniu sprawy, mają za podstawę art. 101 ust. 1 i art. 106 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 roku o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 ze zm.), oraz § 3 ust. 1, § 4 i § 5 ust. 1 i 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 roku w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. Nr 152, poz. 1732 ze zm.), rozkazem personalnym z dnia [...] października 2013 r. odmówił [...]. S. K. ustalenia wzrostu uposażenia zasadniczego z tytułu wysługi lat za okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od dnia 24 grudnia 2001 r. do dnia 30 września 2004 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że [...] S. K. we wnioskowanym okresie uczestniczył w zajęciach szkolnych w szkole ponadpodstawowej w Z. Nauka w szkole ponadpodstawowej oraz związane z nią obowiązki wymagane od uczniów wykluczają stałą pracę w gospodarstwie rolnym. Wnioskodawca wykonywał jedynie prace zwyczajowo wymagane od członków rodziny rolnika. W ocenie organu I instancji [...] S. K. nie spełnił przesłanki świadczenia stałej pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. Od powyższego rozkazu personalnego S. K. wnosił odwołanie, w którym zarzucił rozstrzygnięciu organu I instancji naruszenie art. 8, art. 7, art. 8, art. 77 i art. 80 k.p.a., a także art. 6 pkt 2c ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników, poprzez błędną i dowolną wykładnię pojęcia "domownika". Komendant [...] Policji uznał zarzuty odwołania za niezasadne i rozstrzygnięciem z dnia [...] listopada 2013 r. utrzymał zaskarżony rozkaz personalny w mocy. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał treść art. 101 ust. 1 ustawy o Policji, § 4 ust. 1 i § 5 ust.1, 2, 3 i 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 roku w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 20 lipca 1990 r. o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy (Dz. U. Nr 54. poz. 310). Organ zaznaczył, iż [...] S. K. wniósł o zaliczenie do wysługi lat pracy, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym rodziców od dnia 24 grudnia 2001 r. do dnia 30 września 2004 r. Zatem istotnym zagadnieniem w rozpatrywanej sprawie stało się ustalenie normatywnej treści pojęcia domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin, z którym ustawodawca związał możliwość zaliczenia pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do ogólnego stażu pracy. Od dnia 1 stycznia 1991 r., zgodnie z art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2006 roku Nr 50, poz. 291 ze zm.) pod pojęciem domownika rozumie się osobę bliską rolnikowi, która spełnia łącznie następujące warunki: ukończyła 16 lat (lit. a), pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie (lit. b), stale pracuje w tym gospodarstwie i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy (lit. c). W ocenie organu odwoławczego, Komendant Rejonowy Policji [...] w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy właściwie odmówił [...] S. K. zaliczenia do wysługi lat, od której uzależniony jest wzrost uposażenia zasadniczego okresów pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. Jak wynika bowiem z materiałów sprawy (m. in. świadectwa ukończenia szkoły, życiorysu) wnioskodawca w latach 2001 - 2004 był uczniem Liceum Ogólnokształcącego im. [...] w Z, które ukończył w dniu 2 czerwca 2004 r. zdając egzamin dojrzałości. Z dokumentów znajdujących się w aktach osobowych policjanta wynika, iż wymieniony podczas nauki w szkole ponadpodstawowej pogłębiał znajomość języka angielskiego na poziomie średniozaawansowanym, w dniu 16 lutego 2004 r. po ukończeniu kursu na prawo jazdy, uzyskał uprawnienie do kierowania pojazdami kategorii B. Następnie w czerwcu 2004 r. złożył podanie do Komendanta [...] Policji Komendy [...] Policji z siedzibą w R. o odbycie zasadniczej służby wojskowej w Oddziałach [...] i od sierpnia 2004 r. rozpoczął procedurę kwalifikacyjną o przyjęcie do służby kandydackiej w Policji. Wymieniony we wnioskowanym okresie zamieszkiwał wraz z rodzicami w miejscowości Z. Jak wskazał wnioskodawca w oświadczeniu z dnia [...] września 2013 r., do szkoły w ponadpodstawowej oddalonej od miejsca zamieszkania o 3 km dojeżdżał 15 minut komunikacją lub szedł 45 minut pieszo, zajęcia w szkole trwały 5-7 godzin dziennie, do domu wracał ok. 14.00 - 17.00, zaś do lekcji przygotowywał się ok. 3 do 5 godzin popołudniu i nocą oraz 1 godzinę porankiem w zależności od obciążenia materiałem. Zatem czas spędzony w szkole oraz potrzebny na dojazd do niej i przygotowanie się do lekcji zajmował wnioskodawcy od 9,5 do 13,5 godzin dziennie nie licząc odpoczynku. Nauka w szkole średniej oraz związane z nią obowiązki wymagane od uczniów, tj. lektury, lekcje, zadania domowe oraz przygotowanie się do zająć szkolnych oraz egzaminów, jak wskazuje doświadczenie życiowe wykluczają stałą pracę w gospodarstwie rolnym. Oprócz bowiem czasu spędzonego w szkole wymieniony potrzebował także czasu na naukę i przygotowanie się do zajęć lekcyjnych w domu oraz czasu na dojazd do szkoły średniej oddalonej od miejsca zamieszkania o 3 km. Trudno zatem uznać, iż spełnione zostało w tym przypadku kryterium stałej pracy w gospodarstwie rolnym, bowiem stałą pracą nie jest doraźna pomoc w wykonywaniu typowych obowiązków domowych, zwyczajowo wymaganych od dzieci jako członków rodziny rolnika (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2000 r. sygn. akt II UKN 535/00, OSNP 2001, nr 21, poz. 650). Nadto w aktach osobowych [...] S. K., w dokumentacji związanej z przyjęciem do służby w Policji, a dotyczącej dotychczasowego życia wymienionego, tj. kwestionariusz osobowy z dnia 24 sierpnia 2004 r. oraz życiorys, brak jest choćby wzmianki na temat pracy wymienionego w gospodarstwie rolnym rodziców. Jak wskazał wnioskodawca w kwestionariuszu osobowym, razem z nim w gospodarstwie domowym zamieszkiwało 7 osób (rodzice, trzy siostry i brat). Wymieniony podczas nauki w szkole średniej uczęszczał na czasochłonne zajęcia dodatkowe z języka angielskiego oraz na kurs prawa jazdy, a po ukończeniu szkoły średniej rozpoczął procedurę kwalifikacyjną o przyjęcie do służby kandydackiej w Oddziałach [...] Policji. Powyższe wskazuje, iż wymieniony policjant nie identyfikował się ze stałą pracą na roli i pracy takiej nie świadczył. Stała praca w gospodarstwie rolnym wymaga bowiem pewnego psychicznego nastawienia polegającego na wiązaniu się w pewnym okresie czasu z gospodarstwem rolnym i nieszukaniu stałego zatrudnienia poza nim. W ocenie organu II instancji, zgromadzony w przedmiotowej sprawie obszerny materiał dowodowy bezsprzecznie dowodzi, iż wnioskowany okres pracy policjanta w gospodarstwie rolnym rodziców od dnia 24 grudnia 2001 r. do dnia 30 września 2004 r. nie miał charakteru pracy stałej. [...] S. K. kształcąc się w szkole ponadpodstawowej był na utrzymaniu rodziców (co sam wskazał w kwestionariuszu osobowym), a jego głównym zajęciem w tym czasie była nauka w szkole i związane z nią obowiązki. Czas spędzony w szkole oraz czas potrzebny na dojazd do niej zajmował stronie ok. od 5 godzin i 15 minut do 7 godzin i 15 minut dziennie, nie licząc nauki w domu i odpoczynku, co wyklucza możliwość uznania pracy w gospodarstwie rolnym rodziców za stałą. Również po ukończeniu szkoły średniej wymieniony rozpoczął skomplikowane postępowanie kwalifikacyjne o przyjęcie do służby kandydackiej w Policji. Następnie po ukończeniu służby kandydackiej w dniu [...] września 2005 r., z dniem [...] marca 2006 r. został ponownie przyjęty do służby w Policji, którą pełni nadal. Komendant [...] Policji uznał, iż ponowna ocena materiału dowodowego sprawy wskazuje na prawidłowość decyzji wydanej przez organ I instancji, co czyni zarzuty odwodnia niezasadnymi. Rozkaz personalny Komendanta [...] Policji z dnia [...] listopada 2013 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez S. K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący wniósł o wyeliminowanie w całości skarżonej decyzji z obrotu prawnego z powodu jej wydania z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), zobowiązanie organu do wydania decyzji administracyjnej zgodnej z przepisami prawa i przy zastosowaniu obowiązującej wykładniami prawa, a także zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż nie zgada się z oceną organu odwoławczego wskazującą, iż nie identyfikował się ze stałą pracą na roli i pracy takiej nie świadczył, albowiem pozostaje ona w sprzeczności z dołączonymi w toku postępowania dokumentami, a zwłaszcza zeznaniami świadków. Organ jest zobowiązanym do załatwienia sprawy zgodnie z interesem strony, o ile nie stoi temu na przeszkodzie słuszny interes społeczny, w niniejszej sprawie tej dyrektywy nie przestrzegał. W odpowiedzi na skargę Komendant [...] Policji wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. z 2011 r. Dz. U. Nr 287, poz. 1687), wysokość uposażenia zasadniczego policjanta jest uzależniona od grupy zaszeregowania jego stanowiska służbowego oraz od posiadanej wysługi lat, zaś w myśl § 3 ust. 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz. U. nr 152, poz. 1732 ze zm.), uposażenie zasadnicze policjanta wzrasta z tytułu wysługi lat o 2% po 2 latach służby i o 1% za każdy następny rok służby, aż do wysokości 20% po 20 latach służby oraz o 0,5% za każdy następny rok służby powyżej 20 lat - łącznie do wysokości 25% po 30 latach służby, a według § 4 ust. 1, do wysługi lat uwzględnianej przy ustalaniu wzrostu uposażenia zasadniczego zalicza się: 1) okresy służby w Policji, 2) okresy służby w Urzędzie Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Biurze Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służbie Więziennej, 3) okresy traktowane jako równorzędne ze służbą, o której mowa w pkt 1 i 2, wymienione w art. 13 ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Urzędu Ochrony Państwa, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. Nr 53, poz. 214, z 1995 r. Nr 4, poz. 17, z 1997 r. Nr 28, poz. 153, z 1998 r. Nr 162, poz. 1118, z 1999 r. Nr 106, poz. 1215, z 2000 r. Nr 122, poz. 1313 oraz z 2001 r. Nr 27, poz. 298 i Nr 81, poz. 877), 4) zakończone okresy zatrudnienia wykonywanego w pełnym wymiarze czasu pracy; wymiar czasu pracy podlega sumowaniu w przypadku równoczesnego wykonywania zatrudnienia u różnych pracodawców w wymiarze nie niższym niż połowa obowiązującego w danym zawodzie lub na danym stanowisku, 5) inne okresy, jeżeli na podstawie odrębnych przepisów podlegają wliczeniu do okresu pracy lub służby, od którego zależą uprawnienia pracownicze lub wynikające ze stosunku służbowego. Za inne okresy, o czym mowa w powołanym wyżej przepisie i na podstawie których podlegają one wliczeniu do okresu pracy lub służby, uważa się brzmienie art. 1 ust. 1 pkt 3 ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy z dnia 20 lipca 1990 r. (Dz. U. Nr 54, poz. 310 ze zm.), w myśl którego ilekroć przepisy prawa lub postanowienia układu zbiorowego pracy albo porozumienia w sprawie zakładowego systemu wynagradzania przewidują wliczanie do stażu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownika wynikające ze stosunku pracy, okresów zatrudnienia w innych zakładach pracy, do stażu tego wlicza się pracownikowi także przypadające po dniu 31 grudnia 1982 r. okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym w charakterze domownika w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin. Natomiast, zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy, na wniosek zainteresowanej osoby właściwy urząd gminy jest obowiązany stwierdzić, zgodnie z art. 1, okresy jej pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym, wydając stosowne zaświadczenie w celu przedłożenia w zakładzie pracy, a jeżeli organ, o którym mowa w ust. 1, nie dysponuje dokumentami uzasadniającymi wydanie zaświadczenia o pracy zainteresowanej osoby w indywidualnym gospodarstwie rolnym, zawiadamia ją o tej okoliczności na piśmie (ust. 2), zaś w wypadku, o którym mowa w ust. 2, okresy pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym mogą być udowodnione zeznaniami co najmniej dwóch świadków zamieszkujących w tym czasie na terenie, na którym jest położone to gospodarstwo rolne (ust. 3). W tym miejscu wskazać również należy, że podejmując decyzję administracyjną organ jest związany regułami postępowania administracyjnego, które określają jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. Stąd też musi on m.in. przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy obiektywnej, a więc podejmować wszelkie niezbędne kroki zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy (art. 7 K.p.a.), jak również jest on zobowiązany do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw oraz obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 K.p.a.) i musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a. i art. 80 K.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymaganiami art. 107 § 3 K.p.a. W rozpoznawanej sprawie, analizując wskazany przez wnioskodawcę okres, organy Policji – jak wynika z analizy akt administracyjnych sprawy – nie zadośćuczyniły wskazanym wyżej zasadom procedury administracyjnej, albowiem stwierdziły całkowicie dowolnie, że świadkowie zeznający na tę okoliczność (art. 1 ust. 3) w sposób wiarygodny nie potwierdzili, iż skarżący wykonywał we wskazanym okresie pracę w gospodarstwie rolnym rodziców M. i B. K. w charakterze domownika, a praca ta była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu. Tymczasem z załączonych do akt sprawy zeznań świadków W. S. z dnia [...] lipca 2013 r. i E. K. z dnia [...] lipca 2013 r. (a także pomocniczo pism tych osób z września 2013 r., pisma ze Starostwa Powiatowego w G. dotyczących wielkości gospodarstwa rolnego Państwa K., a także oświadczenia samego zainteresowanego) wynika, że skarżący wykonywał pracę stałą związaną z rolnictwem. Tym samym zostały spełnione przesłanki zawarte w art. 3 ust. 3 cytowanej już wyżej ustawy o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Ocena zeznań powyższych świadków, dokonana przez organ Policji, jest sprzeczna z twierdzeniami w tych zeznaniach zawartymi, a argumentacja organu nie opiera się w istocie na dowodach, a doświadczeniu życiowym. Podkreślenia wymaga, iż skarżący w niniejszym postępowaniu powołał świadków, którzy potwierdzili okoliczności wskazywane przez funkcjonariusza. W takiej sytuacji organ mogły postąpić w dwojaki sposób, tj. uwzględnić wniosek strony o zaliczenie spornego okresu do pracowniczego stażu pracy lub też dokonać negatywnej oceny zeznań świadków. Organy, wybierając ten drugi sposób postępowania powinny dysponować innym materiałem dowodowym, z którego wynikałyby fakty przeczące twierdzeniom strony i świadków przez nią wskazanych. W ocenie Sądu, organy nie dysponowały materiałem dowodowym, z którego mogłyby wywieść wnioski sprzeczne z twierdzeniami strony. Nadto należy dostrzec wewnętrzną sprzeczność w dokonanej ocenie zeznań świadków. Z jednej strony organy orzekające nie uznały tych zeznań za wiarygodne, a z drugiej, oparły się na nich, ustalając, że skarżący jedynie pomagał rodzicom w prowadzeniu gospodarstwa. Nie do pogodzenia jest również twierdzenie organu, że skoro skarżący ubiegając się o przyjęcie do służby w Policji nie wskazał okoliczności pracy w gospodarstwie rolnym, to nie było z jego strony "nastawienia psychicznego" do tej pracy. Po pierwsze bowiem, organ nie wyjaśnił analiza jakich dowodów doprowadziła go do wysnucia owego wniosku. Po drugie zaś, przepis § 5 ust. 1 cytowanego już wyżej rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego stanowi jedynie, że dokumenty potwierdzające okresy zaliczane do wysługi lat, o których mowa w § 4 ust. 1 pkt 2 – 5, policjant jest obowiązany złożyć w komórce organizacyjnej jednostki Policji właściwej do spraw kadr. Zatem nie wskazuje, iż fakt ów jest niezbędny do wykazania w życiorysie przy przyjmowaniu do służby w Policji. Niezależnie od powyższego, zauważyć należy, że w ankiecie personalnej skarżący co prawda nie wskazał pracy w gospodarstwie rolnym, ale wynika z akt personalnych, że we wskazanym okresie prowadził z rodzicami – będącymi rolnikami – wspólne gospodarstwo domowe. Nadto, takiej informacji skarżący nie musiał podawać, gdy starał się o przyjęcie do służby, bowiem wykonywanie pracy w gospodarstwie rolnym rodziców nie rzutowało na możliwość przyjęcia do służby w Policji. Stąd wnioski organów w tym zakresie należy uznać za zbyt daleko idące i nieoparte na realnych podstawach. Podkreślić przy tym należy, że pojęcie "domownika" nie zostało zdefiniowane we wskazanej już wyżej ustawie o wliczaniu okresów pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym do pracowniczego stażu pracy. Nie oznacza to jednak, że pojęcie owo jest abstrakcyjne, bowiem jego treści należy doszukiwać się z uwagi na wnioskowany przez skarżącą okres w art. 6 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, w myśl którego ilekroć w ustawie jest mowa o "domowniku", rozumie się osobę bliską rolnikowi, która ukończyła 16 lat, pozostaje z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub zamieszkuje na terenie jego gospodarstwa rolnego albo w bliskim sąsiedztwie i stale pracuje w tym gospodarstwie rolnym i nie jest związana z rolnikiem stosunkiem pracy. Zatem w przytoczonej definicji ustawodawca nie zamieścił warunku podlegania ubezpieczeniu społecznemu i opłacania składek na to ubezpieczenie oraz nie wskazał na obowiązek dokładnego określenia charakteru prac wykonywanych w związku ze stałą pracą w gospodarstwie rolnym. Ocena owa jest zbieżna z ustalonym już orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego (vide: np. wyrok z dnia 22 października 2010 r., sygn. akt I OSK 650/10). Natomiast ocena organu, że fakt pobierania nauki i dojazd do szkoły (ok. 3 km w jedną stronę) uniemożliwiał skarżącemu wykonywanie pracy w gospodarstwie rolnym, jest niepełna, gołosłowna i nieoparta na żadnej przekonywującej analizie. Trudno bowiem za taką uznać konstatację, że skoro skarżący uczył się, dojeżdżał do szkoły i przygotowywał się do zajęć, to tym samym nie miał już czasu na pracę. Także uczestniczenie w zajęciach pozalekcyjnych (nauka angielskiego) oraz odbywanie kursu na prawo jazdy nie wyklucza wykonywania stałej pracy w rolnictwie. Tego typu zajęcia nie odbywają się stale, są udziałem zarówno osób uczących się jak i pracujących zawodowo, w tym w rolnictwie. W kwestionariuszu osobowym skarżący nie wykazał dobrej znajomości języka angielskiego, co pozwala wnioskować, iż nauka tego języka nie pochłaniała wymienionemu znacznego wymiaru czasu. Ponadto dodać należy, że charakter pracy domownika w gospodarstwie rolnym w rozumieniu ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, nie może być utożsamiany z charakterem pracy rolnika w takim gospodarstwie. Ten pierwszy bowiem (domownik) nie prowadzi zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, lecz wyłącznie pomaga rolnikowi w prowadzeniu takiej działalności. Stąd też nie musi on pracować w takim samym wymiarze godzinowym, jak rolnik i może pozwolić sobie na jednoczesne kształcenie się. Na takie rozumienie charakteru pracy domownika wskazuje zresztą już sam fakt rozróżnienia przez ustawodawcę w art. 6 pkt 1 i 2 powołanej ustawy definicji rolnika oraz – odpowiednio – domownika. Gdyby bowiem zamiarem ustawodawcy było jednakowe traktowanie nakładu pracy domownika i rolnika oraz ich wkładu w rozwój gospodarstwa rolnego, to z pewnością nie wprowadzałby takiego rozróżnienia. Nie można zatem przyjmować, że skoro osoba mająca status domownika, realnie pomagając rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, jednocześnie pobiera naukę w szkole, to jej praca w tym gospodarstwie nie ma z tego powodu charakteru stałego. Ocena taka musi być dokonywana w odniesieniu do konkretnych okoliczności faktycznych. W wyroku z dnia 29 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 321/11 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż obecnie w orzecznictwie bardziej liberalnie podchodzi się do przesłanki "stałej pracy" i przyjmuje się, że nie należy utożsamiać jej z koniecznością nieustannego, przez cały czas, wykonywania prac w gospodarstwie rolnym. W związku z tym ocena "stałości pracy w gospodarstwie rolnym" musi być dokonywana na tle okoliczności konkretnej sprawy, zaś takiej oceny organ w żadnym stopniu nie dokonał. Wyjaśnienia pojęcia "wykonywania pracy w charakterze stałym w gospodarstwie rolnym" wielokrotnie podejmował się Sąd Najwyższy. I tak w wyroku z dnia 4 października 2006 r., sygn. akt II UK 42/2006 (publ. OSNP 2007/19-20/292) Sąd Najwyższy wskazał na potrzebę odstąpienia od rozumienia "stałości pracy w gospodarstwie rolnym" jako nieustannego, przez cały czas, ciągłego wykonywania prac w gospodarstwie. Podkreślił, iż mając na względzie cel i funkcje omawianej ustawy, ustanowienie obowiązku ubezpieczenia społecznego domownika dotyczy osób niebędących posiadaczami gospodarstwa rolnego, a powiązanych z gospodarstwem rolnym tylko szczególnym stosunkiem, cechującym domownika. Nieodzowne jest zatem sięgnięcie do specjalnego znaczenia jego roli w społeczno – gospodarczych stosunkach wiejskich, której specyfikę uwypukla porównanie określenia domownika w art. 6 pkt 2 i definicji rolnika sformułowanej w art. 6 pkt 1 ustawy. Zestawienie tych przepisów pokazuje, że istota działań domownika, który nie prowadzi zawodowej działalności rolniczej na własny rachunek, sprowadza się do pomocy rolnikowi w prowadzeniu gospodarstwa, czyli do wykonywania prac wskazanych mu przez prowadzącego gospodarstwo, leżących w zakresie jego decyzji gospodarczych. Mając to na względzie, należy zaaprobować stanowisko, że wystarczające dla uznania pracy domownika w gospodarstwie rolnym za stałą jest wykonywanie w jej przebiegu wszystkich zabiegów agrotechnicznych, związanych z prowadzoną produkcją w rozmiarze dyktowanym potrzebami i terminami tych prac oraz używaniem ułatwiającego te prace sprzętu. Stanowisko to nawiązuje do wyroku z dnia 21 kwietnia 1998 r., sygn. akt II UKN 3/98 (niepublikowanego), w którym Sąd Najwyższy przyjął, że praca domownika w gospodarstwie rolnym, wykonywana w wymiarze czasu stosownym do prawidłowego jego funkcjonowania, zgodnie z jego strukturą, przy uwzględnieniu jego obszaru oraz ilości pracujących w nim osób, jest pracą stałą. Komendant [...] Policji wskazał także, iż po ukończeniu szkoły średniej rozpoczął procedurę kwalifikacyjną o przyjęcie do służby kandydackiej w Oddziałach [...] Policji, co stanowiło przeszkodę do uznania skarżącemu okresu po ukończeniu szkoły średniej jako stałej pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. Organ bliżej nie przedstawił, dlaczego taki wniosek wysnuł. Nie wskazał, w jakim zakresie procedura rekrutacyjna wpływa na wyłączenie kandydata z normalnego toku prac codziennych. Zatem trudno jest dociec, czy przystąpienie do testów sprawnościowych i psychologicznych, innych wymaganych czynności wobec zgłaszającego akces wstąpienia w szeregi Policji, jest procesem długotrwałym, czy też zamyka się kilkudniową aktywnością kandydata w tym obszarze działania. Zatem stwierdzić w tym miejscu wypada, że ustalenie stanu faktycznego nie może mieć charakteru hipotetycznego, bowiem ustawodawca w art. 107 § 3 k.p.a. posłużył się sformułowaniem "fakty, które organ uznał za udowodnione". Zatem nie może budzić wątpliwości, że intencją ustawodawcy było nałożenie na organ obowiązku ustalenia konkretnych faktów, a nie jedynie założeń, czy przypuszczeń. Reasumując, błędna ocena cytowanych wyżej przepisów prawa materialnego oraz procesowego, a w konsekwencji ich naruszenie, miało – zdaniem Sądu – istotny wpływ na wynik sprawy. Zatem, rozpoznając na nowo przedmiotową sprawę, organ uwzględni powyższe rozważania dotyczące stosowania przepisów prawa materialnego i we wskazany już wyżej sposób zadośćuczyni stosowaniu podstawowych zasad procesowych. Innymi słowy mówiąc, organ jest zobowiązany uwzględnić stan faktyczny sprawy w sposób kategoryczny i przy założeniu, że ocena dowodów nie będzie – co już wyżej wykazano – dowolna, a jedynie swobodna. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w zw. z art. 152 i art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku. Odnosząc się do wniosku skarżącego o zasądzenie kosztów postępowania, Sąd wyjaśnia, że pomimo uwzględnienia skargi, nie miał podstaw do ich zasądzenia, bowiem przedmiotowa sprawa korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych.