II SA/Wa 850/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Przemysław Szustakiewicz (spr.), Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Protokolant Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 września 2009 r. sprawy ze skargi I. N. na postanowienie Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie 2. zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu całości 3. zasądza od Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej na rzecz skarżącej I. N. kwotę [...] zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej [...] w W. decyzją z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...] zobowiązał I. N. oraz A. N. do opróżnienia lokalu mieszkalnego, uiszczenia opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich ustalonych zgodne z obowiązującymi przepisami oraz zapłaty odszkodowania w wysokości 200% wartości należnych opłat za używanie lokalu mieszkalnego bez tytułu prawnego w S. przy [...] miesięcznie za każdy rozpoczęty miesiąc jego zajmowania, począwszy od dnia kiedy niniejsza decyzja stanie się ostateczna do dnia opróżnienia tego lokalu. Powyższą decyzję doręczono I. N. w dniu 13 czerwca 2008 r. (na zwrotnym potwierdzeniu odbioru, znajdującym się w aktach administracyjnych widnieje podpis pełnoletniej córki A.). Z uwagi na fakt, iż strona nie wniosła w ustawowym terminie odwołania powyższa decyzja stała się ostateczna. W dniu 15 lipca 2008 r. I. N. wniosła do Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej odwołanie od decyzji I instancji. W uzasadnieniu przedstawiła swoją sytuację i wskazała, iż decyzja o opróżnieniu lokalu była dla niej wielkim zaskoczeniem. Wyjaśniła, iż w kwietniu 2008 r. zawarła z Wojskową Agencją Mieszkaniową umowę o rozłożenie na raty należności z tytułu nieterminowych opłat za używanie zajmowanego lokalu i wywiązywała się z tej umowy. Nie rozumie dlaczego mimo to Dyrektor Oddziału wydał taka decyzję. Z uwagi na przekroczenie terminu do wniesienia odwołania Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej pismem z dnia 4 sierpnia 2008 r. wezwał odwołującą się do złożenia w terminie 7 dni od otrzymania powyższego wezwania dokumentu nadania odwołania z dnia 15 lipca 2008 r. W odpowiedzi na powyższe, zachowując zakreślony termin, I. N. wniosła do organu pismo w którym wyjaśniła, iż odwołanie złożyła bezpośrednio w organie w dniu 15 lipca 2008 r. Ponadto wskazała przyczyny dla których uchybiła czternastodniowemu terminowi. Wyjaśniła, iż w dniu w którym otrzymała decyzję I instancji "zawalił jej się świat". Zaskoczona, iż pomimo wywiązywania się z zawartej umowy, została zobowiązana do opuszczenia zajmowanego lokalu. Wskazała, iż była zrozpaczona i zestresowana. Stan depresyjny udało jej się zwalczyć dopiero dzięki pomocy sąsiadów, którzy sprowadzili do niej psychologa. Dopiero wtedy złożyła odwołanie od niekorzystnej dla niej decyzji. Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...], wydanym na podstawie art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 13 ust 7 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczpospolitej polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 z późn. zm.) stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez I. N. od decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej [...] w W. z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, iż decyzja I instancji z prawidłowym pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia odwołania została doręczona w dniu 13 czerwca 2008 r. natomiast strona odwołanie wniosła dopiero w dniu 15 lipca 2008 r., czyli uchybiła czternastodniowemu terminowi. Organ dodał również, iż strona nie wniosła prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie I. N. zarzuciła postanowieniu Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...], iż bezpodstawnie przyjęto, że nie złożyła ona wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Wyjaśniła, iż odwołanie z dnia 15 lipca 2008 r. formułowała ona sama, bez pomocy prawnika, dlatego nie była świadoma, iż powinna wystąpić z takim sformułowaniem. Jednak z treści ww. pisma - jej zdaniem - wynika, iż decyzja I instancji była dla niej ogromnym zaskoczeniem i prosi ona o przywrócenie prawa do lokalu. Ponadto wskazała, iż nikt jej nie pouczył, iż taki wniosek powinna złożyć, a w piśmie z dnia 14 sierpnia 2008 r. podała przyczyny, dla których nie była w stanie złożyć odwołania w terminie. Tymczasem organ nie wziął pod uwagę jej wyjaśnień. W odpowiedzi na sakrze organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, stosownie do § 2 powołanego artykułu, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga analizowana pod tym katem zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 134 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Przesłankę wydania w trybie art. 134 kpa postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania stanowi ustalenie nie tylko faktu złożenia odwołania po upływie okresu 14 dni od daty doręczenia stronie decyzji organu administracji, ale również ustalenie braku prośby o przywrócenie uchybionego terminu w trybie art. 58 i art. 59 kpa, bądź wydania postanowienia odmawiającego przywrócenia tego terminu. W razie bowiem wniesienia odwołania z uchybieniem terminu oraz prośby o jego przywrócenie, postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania organ odwoławczy wydać może dopiero po ostatecznym rozpatrzeniu złożonej przez stronę prośby o przywrócenie terminu. Ewentualne postanowienie o przywróceniu terminu do wniesienia odwołania wyłącza bowiem dopuszczalność wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu, a zatem wydanie takiego postanowienia przed rozpatrzeniem prośby strony byłoby niezgodne z prawem (por. wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia: 17 marca 2005 r., sygn. akt I SA/Wa 149/04, Lex nr 164768 oraz z dnia 14 września 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1078/06, Lex nr 256681). W niniejszej sprawie bezspornym jest, iż I. N. uchybiła 14 dniowemu terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej [...] w W. z dnia [...] czerwca 2008 r. nr [...]. Ostatni dzień terminu do wniesienia odwołania upłynął 27 czerwca 2008 r., tymczasem skarżąca wniosła odwołanie dopiero w dniu 15 lipca 2008 r. Nie ulega jednak wątpliwości, iż skarżąca podejmowała próby wyjaśnienia powodów niedochowania powyższego terminu. Zarówno w odwołaniu, jak i w piśmie z dnia 14 sierpnia 2008 r. wskazywała, iż decyzja I instancji zaskoczyła ją do tego stopnia, iż spowodowało to pogorszenie jej zdrowia fizycznego, jak i psychicznego. Fakt ten zaś uniemożliwił jej skorzystanie z przysługującego prawa w wyznaczonym ustawowym terminie. Zdaniem Sądu, wyjaśnienia te były wystarczające dla uznania, iż stanowią prośbę o przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego, ewentualnie mogły być podstawą do wezwania skarżącej o sprecyzowanie swojej prośby. W żaden bowiem sposób nie można zgodzić się z organem, iż skarżąca nie zgłosiła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Nawet jeśli nie został on wyrażony literalnie w jej wystąpieniach, za taką wolą skarżącej przemawiały treści jej pism. Zarówno w orzecznictwie, jak i doktrynie powszechne jest stanowisko, iż o charakterze pisma strony stanowi jego treść, a nie sama nazwa. Ponadto pismo w którym strona wskazuje okoliczności mające świadczyć, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nie nastąpiło z jej winy, powinno być rozpoznane jako wniosek o przywrócenie terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 lipca 2000 r., sygn. akt III RN 206/99). Brak reakcji organu na prośby skarżącej stoi w sprzeczności z zasadą wyrażoną w art. 8 i 9 kpa. Zgodnie bowiem z art. 8 kpa organ obowiązany są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Stosownie zaś do treści art. 9 kpa organ obowiązany jest do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organ czuwa nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Zdaniem Sądu, Prezes WAM nie wypełnił w sposób prawidłowy ciążących na nim ww. obowiązków. Reasumując powyższe rozważania, należy stwierdzić, iż zaskarżone postanowienie Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] sierpnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w stopniu powodującym konieczność jego uchylenia, powyższe uchybienie bowiem mogło mieć istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji.