II SA/Wa 857/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Janusz Walawski po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. S. o przywróceniu terminu do wniesienia skargi na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] maja 2015 r. w przedmiocie ustalenia zdolności do służby postanawia odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi. J. S., reprezentowany przez r. pr. J. B., wniósł 14 kwietnia 2016 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na orzeczenie Centralnej Komisji Lekarskiej Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego (zwanej dalej CKL ABW) z dnia [...] maja 2015 r. utrzymującej w mocy orzeczenie Regionalnej Komisji Lekarskiej Nr [...] ABW w W. z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w części dotyczącej ustalenia zdolności do służby wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia tej skargi. Skarżący wyjaśnił, że zaskarżone orzeczenie zawiera błędne pouczenie o braku uprawnienia do wniesienia skargi do sądu administracyjnego i o jego prawomocności. Nadto zaskarżone orzeczenie zostało doręczone skarżącemu 11 maja 2015 r. a rozkaz personalny o zwolnieniu skarżącego ze służby wydano już [...] maja 2015 r. Dalej skarżący wskazał, że Szef Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego powinien zobowiązać podległą sobie CKL ABW do sprostowania orzeczenia poprzez prawidłowe pouczenie skarżącego o prawie wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego, ewentualnie – w ramach nadzoru powinien sam wydać takie postanowienie. Tymczasem skarżący został wprowadzony w błąd co do prawa zaskarżenia orzeczenia. Dopiero w piśmie z [...] marca 2016 r., które skarżący otrzymał za pośrednictwem Sądu, Szef ABW, wskazując orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego, wyraził zdziwienie, że skarżący nie zaskarżył orzeczenia CKL ABW. Natomiast o prawie wniesienia skargi na ww. orzeczenie skarżący dowiedział się 7 kwietnia 2016 r. po przybyciu do kancelarii pełnomocnika, któremu tego dnia udzielił pełnomocnictwa do reprezentowania go w sprawach Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. CKL ABW w odpowiedzi na skargę i wniosek wniosła o odrzucenie wniosku o przywrócenie terminu i o odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. oraz o przeprowadzenie dowodu z dokumentów wskazanych w odpowiedzi na skargę, a w przypadku nieuwzględnienie ww. wniosków: o oddalenie skargi. Pełnomocnik organu wyjaśnił, że orzeczenia komisji wydawane są na formularzach, których wzór został wprowadzony rozporządzeniem Prezesa Rady Ministrów z dnia 15 kwietnia 2003 r. i stanowią obowiązujące prawo powszechne, stąd też dokonywanie ich modyfikacji przez komisje lekarskie nie może mieć miejsca. Zatem brak pouczenia przez organ o możliwości zaskarżenia orzeczenia do sądu administracyjnego nie stanowi nieprawidłowego działania organu. Nadto Szef ABW wielokrotnie podkreślał w korespondencji ze skarżącym, że postępowanie przed komisją lekarską w sprawie oceny zdolności do służby jest postępowaniem odrębnym względem postępowania w sprawie zwolnienia ze służby. O charakterze orzeczeń wydawanych przez komisje lekarskie ABW skarżący został poinformowany w decyzji Szefa ABW z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] oraz w piśmie procesowym organu z 3 marca 2016 r., stąd wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, przyjmując nawet korzystniejszą dla skarżącego datę, jest spóźniony. W ocenie pełnomocnika organu brak jest podstaw do przyjęcia, że początek biegu terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi należy liczyć od 7 kwietnia 2016 r., czyli dnia wizyty w kancelarii radcy prawnego i ustanowienia pełnomocnika skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.) – zwanej dalej P.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Natomiast stosownie do treści art. 86 § 1 P.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 P.p.s.a.). Wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania są przedmiotem skargi (art. 87 § 3 P.p.s.a.). Nadto, równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 P.p.s.a.). W sprawie bezsporne jest, że skargę wniesiono z uchybieniem terminu. W ocenie Sądu termin do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi należy liczyć od 7 kwietnia 2016 r. Jak wynika z protokołu rozprawy w sprawie ze skargi J. S. na rozkaz personalny Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby (sygn. akt II SA/Wa 1694/15) pełnomocnik skarżącego wyjaśnił, że skarżący o możliwości wystąpienia ze skargą ostatecznie dowiedział się po ustanowieniu go pełnomocnikiem, chociaż w piśmie organu z [...] marca 2016 r. potwierdzono, że orzeczenia komisji lekarskich są w określonym zakresie decyzjami administracyjnymi, a zatem przysługuje od nich skarga do sądu administracyjnego. Niemniej jednak z uwagi na brak jednoznacznego pouczenia o prawie wniesienia skargi uznać należy, że przyczyna uchybienia terminu ustała dopiero z chwilą uzyskania precyzyjnego pouczenia od profesjonalnego pełnomocnika. Odmienne stanowisko oznaczałoby bowiem niezgodną z przepisami aprobatę postępowania organów administracji publicznej , które nie zamieszczają w swych aktach prawidłowych pouczeń. Natomiast kwestią zasadniczą jest ustalenie, czy niedochowanie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez winy skarżącego. Pozytywną przesłanką przywrócenia terminu jest brak winy strony w uchybieniu terminu, którą strona winna uprawdopodobnić we wniosku o przywrócenie terminu. Brak winy strony w uchybieniu terminu powinien wiązać się z zaistnieniem obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności. Oceniając wystąpienie tej przesłanki Sąd powinien przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. (P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydanie 4, Lexis Nexis, Warszawa 2010 r., s. 244). Skoro art. 87 § 2 P.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to tym samym należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo czy też niedostateczna staranność w prowadzeniu spraw) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 października 2014 r. sygn. akt I OZ 809/14, LEX nr 1529132). W orzecznictwie sądów administracyjnych i w piśmiennictwie rozpowszechniony jest pogląd, że o braku winy strony w dochowaniu terminu do dokonania czynności można mówić jedynie wtedy, gdy jego dochowanie stało się niemożliwe wskutek niedających się usunąć trudności, takich jak: nagła choroba, pożar, powódź, czyli zdarzeń, które wykluczają osobiste działanie strony bądź osoby trzeciej. Samo uprawdopodobnienie braku winy, jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu, oznacza wykazanie takich okoliczności, które przy zachowaniu należytej staranności uniemożliwiły wnioskującemu terminowe dokonanie czynności i jednocześnie były nie do przewidzenia oraz nie do przezwyciężenia, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał jednak, by uchybienie terminu do wniesienia skargi nie było przez niego zawinione. Brak jednoznacznego pouczenia o sposobie i terminie wniesienia skargi do sądu administracyjnego czy też powództwa do sądu powszechnego, co do zasady, może być uznane za brak winy w uchybieniu terminu. Jednakże w sytuacji, gdy Szef ABW w piśmie z dnia [...] marca 2016 r. wskazał, że orzeczenia komisji lekarskich są decyzjami administracyjnymi, brak reakcji skarżącego w postaci wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi wraz ze skargą należy uznać co najmniej za niedostateczną staranność w prowadzeniu swojej sprawy. Oceniając postawę skarżącego Sąd wziął również pod uwagę okoliczność ustanowienia przez niego profesjonalnego pełnomocnika, co oznacza, że przeszkoda w postaci braku prawidłowego pouczenia co do możliwości wniesienia skargi na orzeczenie komisji lekarskiej, przy zachowaniu należytej staranności, mogła zostać usunięta przez skarżącego wcześniej. Dodać należy, że wniosek został oddany w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe w dniu 14 kwietnia 2016 r., a więc w terminie przewidzianym przepisem art. 87 § 1 P.p.s.a. Z uwagi na to, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 86 § 1 i 87 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.