II SA/Wa 86/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kruszewska-Grońska, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, Asesor WSA Mateusz Rogala (spr.), , Protokolant starszy specjalista Bogumiła Kobierska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2025 r. sprawy ze skargi G. R. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2024 r. nr [...] w przedmiocie przedłużenia zawieszenia w czynnościach służbowych 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Komendanta [...] Wojskowego Szpitala [...] w [...] z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr [...]; 2. zasądza od Ministra Obrony Narodowej na rzecz skarżącego G. R. kwotę 480 (słownie: czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie decyzją z dnia [...] października 2024 r. nr [...] Minister Obrony Narodowej, działając m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 127 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572, powoływanej dalej jako k.p.a.), art. 470 ust. 2 w zw. z art. 120 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 23 marca 2022 r. o obronie Ojczyzny (Dz. U. z 2024 r., poz. 248 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Komendanta [...] SPZOZ w [...] z dnia [...] sierpnia 2024 r. Nr [...] w sprawie przedłużenia zawieszenia G. R. w czynnościach służbowych. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ podał, że G. R. został zawieszony w czynnościach służbowych decyzją Komendanta [...] SPZOZ w [...] z dnia [...] czerwca 2024 r. Nr [...], na podstawie art. 225 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny. Podstawą tej decyzji było wydane przez Prokuratora Działu do spraw Wojskowych Prokuratury Rejonowej [...] w [...] w dniu [...] maja 2024 r. postanowienie o postawieniu stronie zarzutów w dochodzeniu, co stanowiło obligatoryjną przesłankę do zastosowania zawieszenia w czynnościach służbowych na okres 3 miesięcy. Następnie w dniu [...]czerwca 2024 r. Prokurator Działu do spraw [...] Prokuratury Rejonowej [...] w [...] skierował przeciwko oficerowi akt oskarżenia. W związku z powyższym wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2024 r. organ I instancji przedłużył zawieszenie G. R. w czynnościach służbowych na stanowisku służbowym ordynatora oddziału w [...] SPZOZ do czasu zakończenia postępowania karnego. W dalszej części uzasadnienia swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podkreślił, że w jego ocenie w niniejszej sprawie istniały przesłanki do zastosowania art. 225 ust. 3 ustawy o obronie Ojczyzny, niezależnie od podnoszonych przez stronę w odwołaniu okoliczności związanych z brakiem związku zarzucanych jej czynów z pełnioną służbą wojskową oraz dotychczasową niekaralnością strony. Odnosząc się do argumentacji G. R. związanej z wątpliwościami co do zasadności i rzeczywistych podstaw faktycznych oskarżenia, organ wyjaśnił, że okoliczności te nie mogły być przedmiotem kontroli organów administracji w sprawie przedłużenia zawieszenia w czynnościach służbowych. W ocenie Ministra w sprawie wystąpił uzasadniony przypadek, o którym mowa w powołanym przepisie, co zostało prawidłowo ocenione przez organ I instancji. G. R. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej uchylenie w całości, o uchylenie w całości decyzji I instancji i umorzenie postępowania, a ponadto o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.: 1. art. 7 w zw. art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 225 ust. 3 ustawy o obronie Ojczyzny poprzez oparcie decyzji jedynie na fakcie wszczęcia i kontynuowania postępowania karnego wobec skarżącego, przy jednoczesnym: a) braku rozważenia na podstawie całości zgromadzonego materiału dowodowego, czy możliwe jest w ogóle uznanie, że w przedmiotowej sprawie zachodził szczególnie uzasadniony przypadek, o jakim mowa w art. 225 ust. 3 ustawy, b) a przy tym także braku wyczerpującego uzasadnienia faktycznego i prawnego dla wydania przedmiotowego rozstrzygnięcia, a w szczególności braku jakiegokolwiek odniesienia się do charakteru i stopnia szkodliwości zarzucanego skarżącemu w ramach postępowania karnego czynu i orzekanie w konsekwencji w oderwaniu od konkretnych okoliczności niniejszej sprawy, c) a także bezzasadnym przyjęciu, że dotychczasowa niekaralność skarżącego oraz okoliczności oskarżenia nie mają znaczenia w sprawie oraz że organ I instancji uzasadnił prawidłowo wystąpienie szczególnie uzasadnionego przypadku, o którym mowa w art. 225 ust. 3 ustawy, podczas gdy nie wynika to z decyzji I instancji, co doprowadziło do błędnego ustalenia, że wobec skarżącego zasadne było przedłużenie okresu zawieszenia w czynnościach służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego i w efekcie utrzymania w mocy decyzji I instancji, d) całkowitym pominięciu konstytucyjnej zasady domniemania niewinności wyrażonej w art. 42 ust. 3 Konstytucji, przy równoczesnym zignorowaniu faktu odmowy wszczęcia postępowania dyscyplinarnego przez Rzecznika Odpowiedzialności Zawodowej Wojskowej Izby Lekarskiej tożsamego przedmiotowo i podmiotowo z prowadzonym postępowaniem karnym - co doprowadziło do błędnego ustalenia, że sytuacja procesowa skarżącego jest niejasna i w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, który skutkuje przedłużeniem zawieszenia w czynnościach służbowych do czasu zakończenia postępowania karnego i w efekcie utrzymania w mocy decyzji I instancji; 2. art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 225 ust. 3 ustawy o obronie Ojczyzny poprzez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji I instancji, podczas gdy organ I instancji rozstrzygnął o przedłużeniu zawieszenia w czynnościach służbowych, ograniczając się wyłącznie do wskazania na otrzymaną informację o skierowaniu przeciwko skarżącemu aktu oskarżenia, z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego, także w świetle tego, że hipoteza art. 225 ust. 3 ustawy odwołuje się do szczególnie uzasadnionych przypadków, co nie zostało w należytym zakresie przeanalizowane - organ I instancji nie wyjaśnił bowiem w ogóle znaczenia tej przesłanki oraz nie odniósł jej szczegółowo do okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy, a mimo to uznał, że zachodził szczególnie uzasadniony przypadek pozwalający na przedłużenie zawieszenia w czynnościach służbowych - co wadliwie zostało zaakceptowane przez organ jako prawidłowe, a więc w mocy utrzymana została decyzja I instancji nieodpowiadająca prawu. Skarżący postawił także zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 225 ust. 3 ustawy o obronie Ojczyzny poprzez jego niewłaściwe zastosowanie wobec automatycznego uznania, że wszczęcie postępowania karnego wobec skarżącego, a zwłaszcza jego kontynuowanie poprzez skierowanie przeciw niemu aktu oskarżenia jest przesłanką wystraczającą, aby uznać, że zachodzą podstawy do przedłużenia zawieszenia w czynnościach służbowych, przy jednocześnie zupełnym faktycznym pominięciu, że warunkiem koniecznym dla takiego przedłużenia jest stwierdzenie, że w danej sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, czego zarówno organ I instancji, jak i organ, orzekający w sprawie w ogóle nie wykazał, w szczególności w kontekście charakteru i stopnia społecznej szkodliwości zarzucanego skarżącemu czynu, i w efekcie w sposób nieprawidłowy przyjął, że w stosunku do skarżącego istnieją podstawy do przedłużenia zawieszenia. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił argumentację na poparcie postawionych zarzutów. Dodatkowo wskazał, że zaskarżona decyzja została podpisana przez [...] w Ministerstwie Obrony Narodowej C. T., podczas gdy zgodnie z ustawą o obronie Ojczyzny od decyzji o przedłużeniu zawieszenia w czynnościach służbowych żołnierza zawodowego przysługuje odwołanie do dowódcy jednostki wojskowej nadrzędnej nad jednostką, w której żołnierz pełni służbę, a w przypadku braku takiego dowódcy - do Ministra Obrony Narodowej (art. 225 ust. 6 ustawy). Zgodnie zaś z zarządzeniem Ministra Obrony Narodowej z dnia 24 sierpnia 2015 r. nr 33/MON w sprawie regulaminu organizacyjnego Ministerstwa Obrony Narodowej (§ 4 ust. 2 pkt 7), sekretarze stanu wydają, z upoważnienia Ministra, decyzje i postanowienia w następstwie rozpatrzenia odwołań i zażaleń wniesionych od decyzji i postanowień kierowników podporządkowanych im komórek i jednostek organizacyjnych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W piśmie procesowym z dnia [...] czerwca 2025 r. skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z odpisu wyroku Sądu [...] w [...] z dnia [...] kwietnia 2025 r. sygn. akt [...] na okoliczność m.in. uniewinnienia skarżącego od zarzuconego mu czynu i prawomocnego zakończenia postępowania karnego. Na rozprawie w dniu [...] czerwca 2025 r. Sąd postanowił nie uwzględnić zgłoszonego w piśmie z dnia [...] czerwca 2025 r. wniosku dowodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Odnosząc się w pierwszej kolejności do argumentacji skarżącego zawartej w uzasadnieniu skargi, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości, należy wskazać, że w myśl art. 225 ust. 6 ustawy o obronie Ojczyzny, organem właściwym w sprawie rozpatrzenia odwołania żołnierza od decyzji o przedłużeniu zawieszenia w czynnościach służbowych jest dowódca jednostki wojskowej nadrzędnej nad jednostką, w której żołnierz pełni służbę, a w przypadku braku takiego dowódcy (tak jak miało to miejsce w niniejszej sprawie) organem właściwym jest Minister Obrony Narodowej. W ocenie Sądu, z treści zaskarżonej decyzji, a także z przedłożonego przez pełnomocnika organu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2025 r. upoważnienia Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] grudnia 2023 r. nr [...], wynika, że zaskarżona decyzja została wydana przez działającego z upoważnienia Ministra Obrony Narodowej [...] w Ministerstwie Obrony Narodowej. Potwierdza to oznaczenie organu w nagłówku zaskarżonej decyzji, w którym wskazane zostało Ministerstwo Obrony Narodowej, a więc urząd przy którego pomocy Minister wykonuje swoje zadania. Wprawdzie przy podpisie Sekretarza Stanu nie została zamieszczona adnotacja, że decyzja została podpisana z upoważnienia Ministra, jednak zdaniem Sądu, biorąc pod uwagę, że Sekretarz Stanu był upoważniony przez Ministra do wydania zaskarżonej decyzji, nie budzi wątpliwości, że zaskarżona decyzja została wydana przez Ministra Obrony Narodowej, a więc organ właściwy w tej sprawie. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że organy obydwu instancji naruszyły przepisy postępowania, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jak wynika z treści art. 225 ust. 1 ustawy o obronie Ojczyzny, żołnierza zawodowego zawiesza się w czynnościach służbowych na zajmowanym stanowisku służbowym w przypadku wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne ścigane z oskarżenia publicznego - na czas nie dłuższy niż 3 miesiące. Ustawodawca przewidział zatem, że w przypadku wszczęcia przeciwko żołnierzowi postępowania karnego w sprawie o przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, umyślne ścigane z oskarżenia publicznego, następuje obligatoryjne zawieszenie żołnierza w czynnościach służbowych. Z tym że – co szczególnie istotne – takie zawieszenie nie może trwać dłużej niż 3 miesiące. Należy odnotować, że skarżący został na mocy omawianego przepisu zawieszony w czynnościach służbowych decyzją Komendanta [...] SPZOZ w [...] z dnia [...] czerwca 2025 r. Materialnoprawną podstawę zaskarżonej w niniejszej sprawie decyzji stanowił natomiast art. 225 ust. 3 ustawy o obronie Ojczyzny, zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych przypadkach okres zawieszenia w czynnościach służbowych można przedłużyć do czasu zakończenia postępowania karnego. Użycie przez ustawodawcę zwrotu "można przedłużyć" oznacza, że decyzja w przedmiocie przedłużenia zawieszenia w czynnościach służbowych wydana na podstawie tego przepisu ma charakter decyzji uznaniowej. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądów administracyjnych, działanie w ramach uznania administracyjnego nie oznacza, że organ administracji publicznej jest uprawniony do dowolnego działania czy rozstrzygania na podstawie przesłanek niemających obiektywnego uzasadnienia. Orzekający w sprawie organ jest bowiem zobowiązany do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy. Natomiast sąd, kontrolując decyzję uznaniową, jest obowiązany zbadać, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 23 stycznia 2009 r. sygn. akt II OSK 1488/08 (wszystkie powoływane orzeczenia są dostępne w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych), stwierdził, że zakres badania decyzji posiadającej cechy uznania administracyjnego sprowadza się do oceny, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem, z odpowiednim zachowaniem procedury administracyjnej. Natomiast wybór rozstrzygnięcia w ramach uznania administracyjnego, dokonywany na podstawie kryteriów słuszności i celowości pozostaje poza kontrolą sądowoadministracyjną. Kontrola zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny sprowadza się zatem do oceny, czy zaskarżona decyzja nie nosi cech dowolności, czy organ wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia i czy wyboru tego rozstrzygnięcia dokonał po ustaleniu i rozważeniu wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności. W orzecznictwie sądów administracyjnych konsekwentnie zwraca się uwagę na znaczenie, jakie ma prawidłowe uzasadnienie decyzji uznaniowej. Wskazuje się, iż wymogi, jakim powinna odpowiadać decyzja wydana w ramach uznania administracyjnego, są dalej idące niż ma to miejsce w odniesieniu do decyzji związanej. Uzasadnienie decyzji uznaniowej powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Powinno z niego wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione (por. wyroki NSA z dnia 17 marca 2010 r. sygn. akt II GSK 491/09 i z dnia 20 lipca 2011 r. sygn. akt I OSK 2006/10). W ocenie Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, tego rodzaju wnikliwego zgromadzenia i analizy materiału dowodowego oraz wyczerpującego uzasadnienia rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie zabrakło. Jak już wskazano, w art. 225 ust. 3 ustawy o obronie Ojczyzny ustanowiono tylko jedną przesłankę, której spełnienie uprawnia organ do przedłużenia zawieszenia w czynnościach służbowych, tj. wystąpienie "szczególnie uzasadnionego przypadku". Wydając decyzję w przedmiocie przedłużenia zawieszenia w czynnościach służbowych, organ jest zatem zobowiązany do ustalenia, czy w danej sprawie wystąpił "szczególnie uzasadniony przypadek", a następnie do wyjaśnienia w uzasadnieniu rozstrzygnięcia motywacji, którymi się kierował, uznając, że w ustalonym stanie faktycznym ta przesłanka wystąpiła. Ustawa o obronie Ojczyzny nie zawiera wprawdzie definicji pojęcia "szczególnie uzasadnionego przypadku", jednak już z samej treści tego sformułowania wynika, że dotyczy on jedynie sytuacji wyjątkowych, w których wykonywanie czynności służbowych przez żołnierza w związku z prowadzonym przeciwko niemu postępowaniem karnym, jest wykluczone. Stosując art. 225 ust. 3 ustawy o obronie Ojczyzny, organ powinien zatem po pierwsze dokonać wykładni omawianego pojęcia, a po drugie odnieść jego treść do realiów rozpoznawanej sprawy. Tymczasem w uzasadnieniu decyzji obydwu instancji argumentacja organów sprowadza się do konstatacji, że przeciwko skarżącemu skierowano do sądu akt oskarżenia, co oznacza, że wystąpił szczególnie uzasadniony przypadek. Organy nie wyjaśniają, o popełnienie jakiego przestępstwa, skarżący został oskarżony, a także dlaczego uznają, że pełnienie czynności służbowych przez żołnierza oskarżonego o popełnienie konkretnie określonego przestępstwa jest w danym przypadku niedopuszczalne. Tymczasem – jak już wskazano – zastosowanie art. 225 ust. 3 ustawy o obronie Ojczyzny zostało ograniczone jedynie do przypadków "szczególnych", a zatem uzasadnienie decyzji o przedłużeniu zawieszenia w czynnościach służbowych wymaga od organu wykazania, że w danej sprawie wystąpiły okoliczności charakterze ponadstandardowym. Tego rodzaju analizy zabrakło w uzasadnieniach decyzji obydwu instancji, które mają charakter lakoniczny, a wręcz szablonowy. Nie wyjaśniają w konsekwencji motywacji, którymi kierował się organ, uznając, że w sprawie wystąpił szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 225 ust. 3 ustawy o obronie Ojczyzny. Należy dodatkowo wyjaśnić, że Sąd nie uwzględnił składanych w piśmie z dnia [...] czerwca 2025 r. wniosków dowodowych na okoliczność uniewinnienia skarżącego w postępowaniu przed sądem karnym, bowiem – jak słusznie zauważył organ – kwestia winy skarżącego nie ma znaczenia na etapie rozstrzygania o przedłużeniu zawieszenia w czynnościach służbowych. Okoliczność ta nie miała zatem wpływu na wynik postępowania w niniejszej sprawie. Rozpatrując sprawę ponownie, organy uwzględnią powyższe wskazania Sądu, a w szczególności starannie zbadają, czy w niniejszej sprawie wystąpił szczególnie uzasadniony przypadek w rozumieniu art. 225 ust. 3 ustawy o obronie Ojczyzny, a swoje rozstrzygnięcie uzasadnią w sposób wyczerpujący, umożliwiając stronom postępowania oraz ewentualnie sądowi administracyjnego poznanie motywacji organu. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, powoływanej dalej jako p.p.s.a.) w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach postępowania w pkt 2 sentencji orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Zasądzoną od organu na rzecz skarżącego kwotę stanowi wynagrodzenie jego pełnomocnika procesowego (480 zł), zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.).