II SA/Wa 868/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Pisula - Dąbrowska, Sędziowie WSA Adam Lipiński (spr.), Anna Mierzejewska, , Protokolant starszy specjalista Małgorzata Plichta, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 października 2016 r. sprawy ze skargi R. D. na decyzję Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w W. z dnia [...] kwietnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy skierowania do wojskowej komisji lekarskiej - oddala skargę - Wojewódzki Sztab Wojskowy w W., po rozpatrzeniu odwołania R. D., decyzją z dnia [...] kwietnia 2016 r. utrzymał w mocy decyzję Wojskowego Komendanta Uzupełnień w O. z dnia [...] marca 2016 r. o odmowie skierowania wyżej wymienionego do wojskowej komisji lekarskiej. W podstawie prawnej decyzji organ drugiej instancji powołał przepisy art. 127 § 2 i art. 138 §1 pkt.1Kpa oraz art. 29 ust. 3a ustawy z dnia 21 listopada 1967 roku o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2015 r., poz. 827). W uzasadnieniu decyzji Wojewódzki Sztab Wojskowy w W. wskazał, iż w dniu [...] lutego 2016 r. Wojskowy Komendant Uzupełnień w O. otrzymał wniosek R. D. o dokonanie weryfikacji jego kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej orzeczonej w dniu w dniu [...] lutego 2005 r. przez Powiatową Komisję Lekarską w M. Komisja ta przyznała zainteresowanemu kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej "D" - co oznacza niezdolność do czynnej służby wojskowej w czasie pokoju. Wniosek o weryfikację R. D. motywował poprawą stanu zdrowia oraz zamiarem ukończenia szkoły wyższej i docelowo zatrudnienia w służbach mundurowych. Organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] marca 2016 r. odmówił wydania skierowania do wojskowej komisji lekarskiej, wskazując na treść art. 29 ust. 3a ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Po rozpatrzeniu odwołania, Wojewódzki Sztab Wojskowy w W. podzielił zasadność decyzji organu pierwszej instancji, albowiem z treści przywołanego wyżej przepisu wynika brak możliwości wydania w czasie pokoju skierowania do wojskowej komisji lekarskiej osób, wobec których wcześniej orzeczono kategorię niezdolności do czynnej służby wojskowej D lub E. Organ drugiej instancji nadmienił, iż przyznana zainteresowanemu przez Powiatową Komisję Lekarską w M. kategoria zdolności do czynnej służby wojskowej nie stanowi w żaden sposób przeszkody do podjęcia przez niego studiów wyższych, ani w żaden sposób nie rzutuje ujemnie na jego dalsze zamiary podjęcia pracy w służbach mundurowych ponieważ o zdolności do pracy w tych służbach (Policja, BOR, UOP, PSP i inne) orzekają komisje lekarskie podległe ministrowi właściwemu ds. wewnętrznych. R. D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę, w której zażądał uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sztabowi Wojskowemu w W. do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu skargi wskazał, że przepis art. 29 ust.3a ustawy ma niewątpliwie na celu swego rodzaju ochronę obywatela przed nękającymi, powtarzającymi się wezwaniami na komisję lekarską, szczególnie w okresie , gdy zniesiono powszechny obowiązek służby wojskowej i nie ma powodu by sięgać po najgłębsze rezerwy zasobów ludzkich. Nie oznacza to jednak, że zainteresowany obywatel - z powodów, z których nie musi się tłumaczyć, w związku z poprawą stanu zdrowia na wypadek , gdyby chciałby aby znalazło to odzwierciedlenie w przyznanej kategorii zdrowia - nie może złożyć wniosku o dobrowolne poddanie go badaniu przez wojskową komisję lekarską i zmianę kategorii do takiej jaka odpowiada jego aktualnemu stanowi zdrowia. Brak jakichkolwiek racjonalnych podstaw by odmówić doprowadzenia w ten sposób do uzgodnienia niejako "stanu prawnego", ze "stanem faktycznym". W każdej sytuacji uznaje się takie działanie za pożądane, porządkujące stosunki formalnoprawne i nie dostrzegam powodów dla których można uznać, że skarżący nie ma tu interesu prawnego. W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Sztab Wojskowy w W. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wskazując na praktykę orzeczniczą sądów administracyjnych w tego typu sprawach (wyroki WSA, sygn. akt: II SA/Go 928/09, II SA/Ol 1150/07, II SA/Wa 199/11, II SA/Ol 949/13). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 29 ust. 3a ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (jednolity tekst Dz. U. z 2015 r., poz. 827 ze zm.) w czasie pokoju nie kieruje się do wojskowej komisji lekarskiej osoby, wobec której wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej "D" albo "E". Zapis w tym brzmieniu obowiązuje od dnia 11 lutego 2009 r. - od daty wejścia w życie ustawy z dnia 9 stycznia 2009 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 22, poz. 120). Ustalono wówczas, iż tylko ostateczne orzeczenie o zdolności do czynnej służby wojskowej ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej "A" lub "B" może być zmienione przez powiatową komisję lekarską z urzędu albo na pisemny wniosek osoby stawiającej się do kwalifikacji wojskowej lub wojskowego komendanta uzupełnień, jeżeli stan zdrowia tej osoby uległ istotnej zmianie (art. 28 ust. 4). Natomiast do wojskowej komisji lekarskiej obecnie, w czasie pokoju, nie kieruje się osób, wobec których wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej "D" lub "E" (ust. 4c). Wobec takich osób można jedynie wszcząć z urzędu postępowanie w sprawie zmiany kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej, jeżeli ostateczne orzeczenie o stopniu zdolności tych osób do czynnej służby wojskowej zostało wydane z naruszeniem przepisów prawa. Jest to jednakże inna sytuacja niż występująca w niniejszej sprawie. Omówiona wyżej zmiana przepisów wprowadziła zróżnicowanie sytuacji prawnej osób ubiegających się o zmianę kategorii przydatności do służby wojskowej ze względu na rodzaj uprzednio ustalonej kategorii. Inny tryb przewidziano dla osób legitymujących się kategorią "A" lub "B", a inny - dla osób legitymujących się kategorią "D" lub "E". Obecnie wniosek obywatela może być skutecznym narzędziem do zmiany ostatecznego orzeczenia ustalającego kategorię zdolności do służby wojskowej "A" lub "B". Natomiast osobom, wobec których wydano ostateczne orzeczenie ustalające kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej "D" lub "E" ustawa odmawia prawa skierowania wniosku o zmianę tego orzeczenia. Jest tu natomiast jedynie możliwe dokonanie kontroli takiej decyzji w trybach nadzwyczajnych z uwagi na naruszenie przez ta decyzję prawa. Do postępowania prowadzonego przez powiatowe i wojewódzkie (wojskowe) komisje lekarskie mają zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, ale tylko w takim zakresie, w jakim jest to do pogodzenia ze szczególnymi uregulowaniami zawartymi w przepisach ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP ( uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 19 stycznia 1998 r., sygn. akt OPS 8/97; wyrok NSA z dnia 28 lutego 2007 r., sygn. akt II OSK 1530/06). W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o zmianę ostatecznego orzeczenia z dnia [...] lutego 2005 r., w którym uznano go za niezdolnego do służby wojskowej w czasie pokoju (kategoria "D"). Zatem niniejsza sprawa nie dotyczy wzruszenia w trybie nadzwyczajnym tego orzeczenia, ale jego zmiany z uwagi na aktualny stan zdrowia skarżącego. W obecnym stanie prawnym - z mocy art. 29 ust. 3a ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP - nie jest to możliwe. Skarżący nie jest uprawniony do złożenia wniosku o zmianę przedmiotowego orzeczenia. Powołane wyżej przepisy mają charakter kategoryczny i nie pozostawiają organowi żadnej sfery uznania co do możliwości innego rozstrzygnięcia. Orzekanie o zdolności do czynnej służby wojskowej przez wojskowe komisje lekarskie według przepisu art. 29 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP uzależnia skierowanie na badania w celu zmiany kategorii zdolności do czynnej służby wojskowej od potrzeb sił zbrojnych i nie dotyczy osób, wobec których wcześniej ostatecznie orzeczono kategorię zdrowia "D" lub "E". Przepis art. 29 ust. 3a powołanej ustawy w odniesieniu do osób, którym ustalono kategorię zdolności do czynnej służby wojskowej "D" lub "E", nie upoważnia również wojskowych komisji lekarskich do ponownego orzekania w czasie pokoju, zarówno na wniosek zainteresowanej osoby, jak i z urzędu o zdolności do czynnej służby wojskowej. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zapis art. 29 ust. 3 a ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP nie narusza konstytucyjnej zasady równego traktowania obywateli. Trybunał Konstytucyjny wielokrotnie podkreślał iż zasada równości nakazuje jednakowego traktowania wszystkich obywateli w obrębie określonej klasy (kategorii). Wszystkie podmioty charakteryzujące się w równym stopniu daną cechą istotną (relewantną) powinny być potraktowane równo, a więc według jednakowej miary, bez zróżnicowań, zarówno dyskryminujących, jak i faworyzujących (orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 12 grudnia 1994 r., sygn. K. 3/94, OTK w 1994 r., cz. II, s. 141 -142). Wcześniej Trybunał Konstytucyjny wypowiadał się w kwestii rozumienia zasady równości m.in. w sprawach o sygn. akt U 7/87 i sygn. akt K 8/91. konsekwentnie podtrzymując, że zasada równości nie ma charakteru bezwzględnie obowiązującego w tym znaczeniu, iż zrównuje sytuację wszystkich podmiotów bez względu na cechy jakimi się charakteryzują. Zasada równości wymaga bowiem, aby podmioty traktowane były w równym stopniu równo, jeśli charakteryzują się daną istotną cechą. Równość oznacza zatem także akceptację różnego traktowania przez prawo różnych podmiotów, z uwagi na ich różne cechy. Wynika to z faktu, że równe traktowanie przez prawo tych samych podmiotów pod pewnymi względami, oznacza z reguły różne traktowanie tych samych podmiotów pod innymi względami (orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 11 kwietnia 1994 r., OTK w 1994 r., cz. I, s. 55). NSA w wyroku z dnia 9 czerwca 2006 r., II OSK 901/05, stwierdza iż "trudno uznać za trafny zarzut naruszenia art. 32 Konstytucji RP, jeżeli upatruje się naruszenia tego przepisu, porównując prawa i obowiązki osób zdolnych do czynnej służby wojskowej i osób trwale i całkowicie niezdolnych do czynnej służby wojskowej (kat. "E") z uwagi na stan zdrowia. Gdyby tak rozumieć równe traktowanie wszystkich przez prawo, to należałoby dojść do wniosku, że posiadający kategorię "E" powinni pełnić służbę wojskową na równi z tymi, którzy są zdolni do czynnej służby wojskowej, co byłoby oczywistym absurdem. Równości wszystkich wobec prawa należy poszukiwać wśród osób należących do tej samej kategorii, grupy, wyodrębnionej w oparciu o określone obiektywnie kryteria. W tym przypadku taką grupę stanowią osoby trwale niezdolne do czynnej służby wojskowej (kat. "E"), nie można jednak ich praw i obowiązków odnosić do osób, które są zdolne do czynnej służby wojskowej, gdyż nie pozwalają na to warunki zdrowotne". Również nie bez znaczenia dla oceny zapisu art. 29 ust. 3 a ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP ma praktyczna okoliczność, iż ustawa ta ma zabezpieczać przede wszystkim interesy obronne Rzeczypospolitej, w tym interes Sił Zbrojnych RP w doborze żołnierzy do czynne służby wojskowej. Należy także podzielić stanowisko Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w W., iż prawny brak weryfikacji przez skarżącego przyznanej przez wojskową komisję lekarską w dniu [...] lutego 2005 r. kategorii "D", w niczym nie umożliwia jego starań do podjęcia studiów wyższych, ani w żaden sposób nie rzutuje ujemnie na jego dalsze zamiary podjęcia pracy w innych służbach mundurowych, ponieważ o zdolności do pracy w tych służbach (Policja, BOR, UOP, PSP i inne) orzekają komisje lekarskie podległe ministrowi właściwemu do spraw wewnętrznych, a nie wojskowe komisje lekarskie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja nie narusza prawa i dlatego orzekł jak w sentencji wyroku, na mocy art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.