II SA/Wa 877/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA - Przemysław Szustakiewicz po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku P. M. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 października 2010 r. sygn. akt II SA/Wa 877/10 wydanego w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby kandydackiej postanawia - odmówić przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 października 2010 r. oddalił skargę P. M. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby kandydackiej. Odpis ww. wyroku wraz z uzasadnieniem doręczono skarżącemu w dniu 16 listopada 2010 r. W dniu 16 grudnia 2010 r. nadano w Urzędzie Pocztowym skargę kasacyjną z dnia 14 grudnia 2010 r. od powyższego wyroku, sporządzoną przez pełnomocnika skarżącego – r. pr. M. B., kierując ją bezpośrednio do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przedmiotowa skarga kasacyjna została przekazana przez Naczelny Sąd Administracyjny Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie w dniu 21 grudnia 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 24 grudnia 2010 r. odrzucił wskazaną skargę kasacyjną z uwagi na uchybienie terminu do jej wniesienia. Odpis postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej doręczono pełnomocnikowi skarżącego w dniu 3 stycznia 2011 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 343 akt sądowych) Następnie dniu 10 stycznia 2011 r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym) P. M. reprezentowany przez adwokata A. D., złożył zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 grudnia 2010 r. Jednocześnie z zażaleniem wniósł wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, załączając do niego odpis skargi kasacyjnej z dnia 14 grudnia 2010 r. i wnosząc o ustanowienie oryginału tej skargi kasacyjnej znajdującego się w aktach sprawy integralną częścią wniosku o przywrócenie terminu. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że sporządzenie skargi kasacyjnej objęte jest przymusem radcowsko-adwokackim, co dla strony niebędącej podmiotem wymienionym w art. 175 § 2 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oznacza konieczność umocowania fachowego pełnomocnika do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. Skarżący nie mógł więc sporządzić skargi kasacyjnej samodzielnie. W jego ocenie, nie można utożsamiać działania pełnomocnika z działaniem samej strony i wywodzić z tego, że zaniedbanie pełnomocnika przesądza o winie skarżącego. Skoro strona z mocy ustawy została wyłączona od podejmowania czynności związanych ze sporządzeniem skargi kasacyjnej, to zaniedbanie pełnomocnika nie może być uważane za równoważne z zaniedbaniem samej strony. Skarżący nie miał bowiem wpływu na czynności dokonywane przez pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 23 lutego 2011 r., sygn. akt I OZ 118/11, oddalił zażalenie P. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 grudnia 2010 r. o odrzuceniu skargi kasacyjnej, wskazując w uzasadnieniu, że skarżący działał przez profesjonalnego pełnomocnika, który podlega dodatkowym wymogom związanym z wykonywaniem zawodu radcy prawnego, i od którego można oczekiwać należytej staranności w prowadzeniu spraw przed sądem. Pełnomocnik, ma obowiązek działania w imieniu i na rzecz mocodawcy z równą starannością, jakby działał na własną rzecz, a mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się profesjonalnego pełnomocnika. Zaniedbania osób, którymi posługuje się skarżący, obciążają jego samego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 86 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. - zwanej dalej "ppsa"), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do treści przepisu art. 87 § 1, § 2 i § 4 ppsa, pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Sąd, badając w pierwszej kolejności, czy wniosek o przywrócenie terminu został złożony w terminie zakreślonym przez ustawodawcę w art. 87 § 1 ppsa, stwierdził, że należy przyjąć, iż skarżący uzyskał informację o wniesieniu skargi kasacyjnej z uchybieniem terminu w dniu 3 stycznia 2011 r., tj. w dniu doręczenia pełnomocnikowi skarżącego postanowienia Sądu o odrzuceniu skargi kasacyjnej. Skoro zatem wniosek o przywrócenie terminu złożono w dniu 10 stycznia 2011 r., to należy uznać, że termin, o którym mowa w art. 87 § 1 ppsa został zachowany. Kryterium braku winy, jako przesłanka przywrócenia terminu, wiąże się z obowiązkiem dochowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przez brak winy, o jakim mowa w art. 86 § 1 cytowanej ustawy, należy rozumieć sytuacje, w których z przyczyn obiektywnie niezależnych, nawet przy zachowaniu najwyższej staranności skarżący nie miał możliwości dochowania ustawowego terminu. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej należy brać pod uwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, ale także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Należy przy tym podkreślić, że wbrew stanowisku skarżącego, czynności podejmowane przez pełnomocnika w postępowaniu sądowym oraz zaniechania pełnomocnika w zakresie tych czynności dokonywane są w imieniu strony i na jej rachunek. Pojęcie winy w uchybieniu terminu i konieczność uprawdopodobnienia jej braku, w przypadku złożenia wniosku o przywrócenie terminu, obejmuje także osoby, które zostały upoważnione przez stronę do działania w jej imieniu. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 kwietnia 2002 r., sygn. akt I SA/Gd 1676/99 (Przegląd Orzecznictwa Podatkowego 2002 r., z. 12, poz. 148), zauważył, że pojęcie winy w uchybieniu terminu w postępowaniu sądowym obejmuje także swym zakresem winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania określonej czynności procesowej, natomiast w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 1960 r., sygn. akt II CR 559/59 (OSPiKA 1960, z. 6, poz. 120), wyrażono zdanie, że wniosek o przywrócenie terminu, któremu uchybił pełnomocnik lub kurator sądowy, musi wskazywać na brak winy w uchybieniu terminu ze strony pełnomocnika lub kuratora procesowego. Tymczasem okoliczności wskazane przez pełnomocnika skarżącego we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, tj. brak wpływu na czynności dokonywane przez poprzedniego pełnomocnika z uwagi na objęcie czynności sporządzenia skargi kasacyjnej przymusem radcowsko-adwokackim, nie może stanowić o braku winy skarżącego w uchybieniu terminu. W takiej sytuacji brak winy strony w uchybieniu terminu przez ustanowionego pełnomocnika nie usprawiedliwia przedmiotowego wniosku, ponieważ to na stronie ciąży obowiązek starannego jego wyboru. Skarżącego zatem obciąża odpowiedzialność związana z wyborem jednostki, której zleciła pomoc prawną, a skutki podejmowanych przez pełnomocnika działań obciążają mocodawcę, co podkreślił również Naczelny Sąd Administracyjny w cytowanym postanowieniu z dnia 23 lutego 2011 r., sygn. akt I OZ 118/11. W przedmiotowej sprawie P. M. umocował do występowania w swoim imieniu wybranego przez siebie pełnomocnika, który zobowiązany był do działania za stronę i zachowania należytej staranności w prowadzeniu jego sprawy przed sądem. Wskazać przy tym należy, że przymus, o którym mowa w art. 175 ppsa, sprowadza się jedynie do konieczności sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalistę w tym przepisie wskazanego, natomiast strona ma pełną swobodę co do wyboru konkretnej osoby, która tej czynności dokona. Samo wniesienie skargi kasacyjnej może natomiast zostać dokonane osobiście przez stronę, gdyż, jak wskazano wyżej, przymus radcowsko-adwokacki dotyczy wyłącznie czynności sporządzenia skargi kasacyjnej. Z uwagi na powyższe, twierdzenie o sytuacji przymusowej, w której skarżący nie miał żadnego wpływu na działanie pełnomocnika, a co za tym idzie, o braku podstaw do ponoszenia odpowiedzialności za zaniedbania pełnomocnika, nie znajduje, w ocenie Sądu, uzasadnienia (por. postanowienie NSA z dnia 16 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 711/05, niepubl.) Jednocześnie we wniosku o przywrócenie terminu nie wskazano żadnych okoliczności uzasadniających brak winy pełnomocnika w niedokonaniu czynności w terminie. W piśmie z dnia 10 stycznia 2011 r. podano jedynie, że skarga kasacyjna nie została złożona w terminie z przyczyn leżących po stronie poprzedniego pełnomocnika, nie powołując jednak żadnych okoliczności wyłączających winę tego pełnomocnika. Reasumując, wskazać należy, że wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej jest nieuzasadniony, gdyż dokonanie czynności procesowej z uchybieniem terminu nastąpiło z przyczyn obciążających pełnomocnika, działającego w imieniu skarżącego – P. M. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 86 § 1 cytowanej ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd postanowił jak w sentencji.