II SA/Wa 879/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Góraj (sprawozdawca), Iwona Maciejuk, Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski, Protokolant sekretarz sądowy Marcin Borkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2016 r. sprawy ze skargi Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacji w [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty świadczenia pieniężnego oddala skargę. Decyzją nr [...] z dnia [...] lutego 2016 r. Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego, działając na podstawie art. 127 § 2 oraz art. 138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23), po rozpatrzeniu odwołania z dnia [...] stycznia 2016 r. Dyrektora Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacji w [...] Sp. z o.o. od decyzji nr [...] Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] w przedmiocie odmowy wypłaty wynagrodzenia pieniężnego oraz dodatków za godziny nadliczbowe i pracę w nocy, wypłaconych kierowcom MPK Sp. z o.o., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję nr [...] z dnia [...] grudnia 2015 r. organu I instancji, tj. Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...]. Organ ustalił, że dnia 18 grudnia 2015 r. do Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] wpłynął wniosek Prezesa Zarządu Miejskiego Przedsiębiorstwa Komunikacji Sp. z o.o. w [...], o wypłatę świadczenia pieniężnego w związku z odbyciem ćwiczeń rotacyjnych przez pracownika tego przedsiębiorstwa T. N. Z treści wypełnionego wniosku, stanowiącego załącznik do rozporządzenia MON z dnia 27 maja 2015 (poz. 842), wynikało, że strona żąda zwrotu kwoty 1339,47 złotych jako: 1) kosztów wynagrodzenia pracy w godzinach nadliczbowych i nocnych, 2) kosztów pracy w godzinach nadliczbowych wykonywanej przez innych kierowców zatrudnionych w spółce, bez zatrudniania osób trzecich z zewnątrz. Wnioskodawca oświadczył, iż należności określone w pkt 1 i 2 powstały w jego rozumieniu w dniach 16 listopada 2015 r. – 30 listopada 2016 r. (okres 15 dni ćwiczeń). Do wniosku dołączono załącznik nr 1 potwierdzający jakoby poniesione koszty z tytułu powołania na ćwiczenia rotacyjne T. N., w którym księgowo wykazano sposób wyliczenia żądanej kwoty 1339,47 złotych. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...], rozpoznając wniosek Prezesa Zarządu MPK [...] wydał w dniu [...] grudnia 2015 r. decyzję nr [...], którą odmówił przyznania świadczenia pieniężnego w kwocie opisanej w niniejszej decyzji. Organ pierwszej instancji przyjął zgodnie z treścią wniosku wnioskodawcy, iż obowiązki pracownicze T. N. zostały powierzone w okresie 16 listopada 2015 r. do dnia 30 listopada 2015 r. innym pracownikom przedsiębiorstwa komunikacyjnego, bez umów o tzw. zastępstwo. Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...], rozpoznając wniosek z dnia [...] grudnia 2015 r., wziął pod uwagę przede wszystkim brzmienie art. 134 a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (t. j. Dz. U. z 2015 r., poz. 827 ze zm.). Od opisanej decyzji Szefa WSzW w [...], w terminie określonym, przez kodeks postępowania administracyjnego, strona działającą przez radcę prawnego, właściwie umocowanego, wniosła odwołanie do organu II instancji, tj. Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego (dalej: Szefa SG WP). Zarzuty odwołania zostały sprowadzone do naruszenia prawa materialnego, tj. art. 134 a ust. 1 i 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony RP, w zw. z § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 27 maja 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 842) przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu że świadczeniem pieniężnym podlegającym zwrotowi pracodawcy nie jest rekompensata wypłacona innemu pracownikowi zatrudnionemu dotychczas u pracodawcy, któremu powierzono zastępstwo w określonym czasie pracy w ciągu dobowego czasu pracy. Skarżący wywodził, że podejście organu I instancji powoduje z tego tytułu wręcz iluzoryczną ochronę interesów pracodawcy. W ocenie organu odwoławczego, wykładania celowościowa komentowanych przepisów wskazuje, że pracodawcy należy zrekompensować określony katalog wydatków związanych z ubyciem na ćwiczenia wojskowe, w kontekście konieczności zatrudnienia nowego pracownika lub powierzenia zastępstwa (zatrudnienia na zastępstwo), pojęcie zastępstwa należy traktować nawet szerzej w ten sposób, iż pracodawca musi przeszkolić swego pracownika na inne stanowisko pracy np. z operatora tłoczni samochodowej, na operatora - spawacza karoserii samochodowych, bo takie są potrzeby zakładu pracy. Poniesione koszty w tym zakresie, przede wszystkim udokumentowane zostałyby zrekompensowane w pełnym zakresie. Inny rodzaj zastępstwa (zatrudnienie na zastępstwo) to przyjęcie nowego pracownika na zastępstwo na czas ćwiczeń powołanego pracownika oraz wydatkowanie określonych kwot związanych z takim zatrudnieniem np. wydanie ubioru roboczego, butów, materiałów zużywalnych przez pracownika. Dokonując wykładni celowościowej komentowanych przepisów, tj. art. 134 a ust. 1 i 2 ustawy o powszechnym obowiązku obrony, także zapisów rozporządzenia MON z dnia 27 maja 2015 r. w sprawie świadczenia pieniężnego przysługującego pracodawcom ..., organ podniósł, że pracodawcom nie przysługuje absolutnie roszczenie dotyczące rekompensaty w zakresie wynagrodzenia pracownika odbywającego ćwiczenia wojskowego lub inny rodzaj służby, które zostało wypłacone innym pracownikom przedsiębiorstwa - dodatkowo. W czasie ćwiczeń stosunek pracy jest zawieszony z powodu trwania urlopu bezpłatnego. Podniósł również, iż pracodawcom na tle przytoczonych przepisów należy się zwrot określonych kwot, z tytułu poniesionych kosztów zatrudnienia w miejsce ćwiczącego żołnierza osób trzecich, np. za przeszkolenie, wyposażenie, badań lekarskich etc. W kontekście tego przyjął, iż skarżona decyzja Szefa WSzW w [...] jest prawidłowa, bowiem nie doszło do naruszenia prawa materialnego, a organ I instancji właściwe dokonał aktu subsumpcji stanu faktycznego pod wskazane przez siebie przepisy prawa. Nie doszło też, w ocenie organu odwoławczego, do naruszenia przepisów proceduralnych, tj. braku aktu subsumpcji stanu faktycznego pod określony stan prawny - skutkujący naruszeniem art. 107 kpa. Od powyższego rozstrzygnięcia skargę do tutejszego Sądu wywiodło Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacji w [...] - Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w [...], zarzucając organowi naruszenie: a) przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. - art. 77 § 1 kpa poprzez niewyczerpujące i tendencyjne rozpatrzenie materiału dowodowego w przedmiotowej sprawie; b) prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. - art. 134 a ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2015 r., poz. 827) - dalej "ustawa" w zw. z § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 27 maja 2015 r. w sprawie świadczenia pieniężnego przysługującego pracodawcom zatrudniającym żołnierzy rezerwy posiadających nadany przydział kryzysowy za okres odbywania przez tych żołnierzy ćwiczeń wojskowych lub pełnienia okresowej służby wojskowej (Dz.U. z 2015 r., poz. 842) - dalej "rozporządzenie" poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że świadczeniem pieniężnym podlegającym zwrotowi pracodawcy nie jest rekompensata wypłacona innemu pracownikowi zatrudnionemu dotychczas u pracodawcy, któremu powierzono zastępstwo z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych i nocnych, choć nie stanowi ona substytutu wynagrodzenia, o jakim mowa w art. 134 ust. 2 ustawy, co w konsekwencji doprowadziło do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia. Z uwagi na przywołane powyżej zarzuty, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1) p.p.s.a. skarżący wniósł o uchylenie skarżonej decyzji w całości i o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że w zakresie oceny materiału dowodowego - analiza uzasadnienia decyzji organu drugiej instancji pozwala ocenić ją jako tendencyjną. W szczególności taki charakter ma wniosek organu drugiej instancji, iż w związku z tym, że pracownik T. N. w czasie odbywania ćwiczeń wojskowych przebywał na urlopie bezpłatnym, pracodawca nie poniósł żadnych kosztów osobowych wobec niego, a wobec tego pracodawcy tym bardziej nie przysługuje roszczenie o wypłatę świadczenia z art. 134 a ust. 1 ustawy. Tymczasem, takim kosztem była absencja pracownika w pracy przez okres dwóch tygodni, co niesie za sobą każdorazowo dla pracodawcy wymierne skutki finansowe. W tym konkretnym wypadku, takim kosztem była rekompensata wypłacana innym pracownikom MPK z tytułu pracy nocnej lub w godzinach nadliczbowych, którą ci realizowali w związku z ćwiczeniami wojskowymi pracownika zastępowanego. Strona skarżąca wskazała również, że poza błędami naruszenia przepisów postępowania, u podstaw skarżonej decyzji leży przede wszystkim błędna wykładnia przepisów prawa materialnego. Jak sygnalizowano w treści odwołania z dnia [...] stycznia 2016 r., podstawowym problemem wymagającym rozstrzygnięcia jest to, czy świadczeniem – kosztem, o jakim mowa w art. 134a ustawy, jest rekompensata za pracę w porze nocnej lub w godzinach nadliczbowych wypłacana pracownikom zastępującym żołnierza. Zdaniem strony skarżącej, tak istotnie jest. Świadczenia te nie stanowią bowiem "kwot wynagrodzenia poniesionych przez pracodawcę z tytułu zatrudnienia lub z tytułu zastępstwa". Dodatki za pracę w godzinach nadliczbowych i w porze nocnej nie mają takiego charakteru, na co wskazuje też systematyka Kodeksu pracy, w którym problematykę przedmiotowych dodatków uregulowano nie w dziale III zatytułowanym "Wynagrodzenie za pracę i inne świadczenia", ale w dziale VI zatytułowanym "Czas pracy", co, zdaniem skarżącego, jest dodatkowym argumentem za tym, by uznać, że dodatki te nie są składnikiem wynagrodzenia za pracę, lecz mają charakter świadczeń, którymi pracodawca może być obciążony w danym miesiącu. Nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje także charakter uregulowania z art. 134a ustawy, który zdaje się zapewniać ochronę pracodawcy, który de facto traci pracownika na okres odbywania przez niego ćwiczeń wojskowych. W tym kierunku należy zatem wykładać art. 134a ustawy. Zatem rekompensatę za pracę świadczoną w godzinach nocnych lub godzinach nadliczbowych, w tej konkretnej sprawie, rozumieć należy, zdaniem skarżącego, nie jako substytut wynagrodzenia sensu stricto, lecz właśnie jako koszt w postaci dodatku do wynagrodzenia dla pracowników świadczących pracę w zastępstwie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zaprezentowaną w skarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią przepisu art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem skarżonej decyzji administracyjnej. Jest więc to kontrola legalności rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i procesowym. Oceniając przedmiotową decyzję według powyższych kryteriów, uznać należało, iż nie naruszała ona prawa. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadzała się do wykładni art. 134a ust. 1 i 2 ustawy z 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z treścią wyżej powołanej normy prawnej (ust. 1) - pracodawcy zatrudniającemu pracownika będącego żołnierzem rezerwy posiadającym nadany przydział kryzysowy, przysługuje świadczenie pieniężne za okres odbywania ćwiczeń wojskowych lub pełnienia okresowej służby wojskowej przez tego żołnierza (ust. 2). Świadczenie to obejmuje wyłącznie rekompensatę kosztów, bez kwot wynagrodzenia, poniesionych przez pracodawcę z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę na czas określony nowego pracownika w celu zastępstwa żołnierza rezerwy lub z tytułu powierzenia tego zastępstwa innemu pracownikowi zatrudnionemu dotychczas u tego pracodawcy, a także wypłaty żołnierzowi rezerwy odprawy, o jakiej mowa w art. 125. Dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie kluczowe znaczenie ma w szczególności treść przywołanego ust. 2 ww. przepisu. W sposób jasny i czytelny ustawodawca określił w nim bowiem to, że omawiane świadczenie nie obejmuje kwot wynagrodzenia pracownika, wykonującego pracę w zastępstwie żołnierza rezerwy w okresie odbywania przez niego ćwiczeń. Okoliczność tego, że intencją ustawodawcy nie była rekompensowanie pracodawcy żołnierza rezerwy kosztów wynagrodzenia pracownika go zastępującego, świadczy też treść § 6 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 27 maja 2015 r. w sprawie świadczenia pieniężnego przysługującego pracodawcom zatrudniającym żołnierzy rezerwy (...) (Dz. U. z 2015 r., poz. 842). Prawodawca określił w nim przykładowy katalog kosztów ponoszonych przez pracodawcę w związku z nieobecnością pracownika odbywającego ćwiczenia wojskowe. Z katalogu tego wprost wynika, że sporne koszty dotyczą jedynie materii szeroko rozumianego przygotowania innego pracownika, mającego zastępować żołnierza rezerwy, do wykonywania tego zastępstwa. Nie dotyczą zaś kosztów poniesionego na rzecz zastępcy wynagrodzenia. Przechodząc do materii niniejszej sprawy wskazać należało, iż okolicznością niesporną było to, że wnioskiem inicjującym niniejsze postępowanie skarżący zwrócił się do organu o zwrot kosztów wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych i nocnych. Skoro więc, jak wynika to z samej treści wniosku, intencją strony było otrzymanie od organu kosztów wynagrodzenia za pracę, to w świetle treści art. 134a ust. 2 ustawy z 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej organ nie mógł takiego wniosku uwzględnić. Dodać też należy, że wbrew twierdzeniom skarżącego, bez wpływu na rozstrzygnięcie pozostawało to, że żądane koszty dotyczyły wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych i nocnych. Kwoty wypłacane za ten rodzaj pracy, także stanowiły bowiem wynagrodzenie za pracę. Nie zmienia tego ta okoliczność, że omawiany rodzaj wynagrodzenia został uregulowany w Dziale VI Kodeksu pracy. Systematyka Kodeksu pracy nie zmienia bowiem tego, iż w przepisie art. 134a ust. 2 ustawy z 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej ustawodawca posłużył się sformułowaniem – "bez kwot wynagrodzenia" – nie precyzując, czy chodzi o wynagrodzenie za pracę w godzinach nadliczbowych, nocnych czy innych. Stąd jako uprawniony jawi się wniosek, że ustawodawca w omawianym przepisie użył zwrotu "koszt wynagrodzenia" w szerokim tego słowa znaczeniu, nawiązując do każdego rodzaju wynagrodzenia za pracę. Na marginesie należało również wyjaśnić, że o tym, czy określona kwota wypłacana pracownikowi przez pracodawcę stanowić będzie wynagrodzenie, decyduje jej charakter, jak też rodzaj wynagradzanej aktywności, a nie umiejscowienie w Kodeksie pracy przepisu regulującego daną należność. W tym stanie sprawy, nie podzielając argumentów zawartych w złożonej skardze, oraz uznając, iż organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, jak również, że przy wykonywaniu tych czynności nie naruszył przepisów prawa, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.).