II SA/Wa 885/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bronisław Szydło, Sędziowie WSA Eugeniusz Wasilewski, Joanna Kube (spr.), Protokolant Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2009 r. sprawy ze skargi A.G. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie utraty statusu osoby bezrobotnej oraz zasiłku dla bezrobotnych 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w zakresie utraty statusu osoby bezrobotnej oraz decyzji organu I instancji w tym zakresie, 2. oddala skargę w zakresie utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych, 3. zaskarżona decyzja w zakresie utraty statusu osoby bezrobotnej nie podlega wykonaniu. A.G. zarejestrował się w Powiatowym Urzędzie Pracy w J. (PUP) w dniu [...] kwietnia 2006 r. Tego samego dnia zwrócił się do [...] Wojewódzkiego Urzędu Pracy w W. Filia w J. (WUP) z wnioskiem o wydanie decyzji dotyczącej świadczeń z tytułu bezrobocia w oparciu o zasady koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W toku postępowania do akt sprawy dołączono formularz E-301 potwierdzający okresy ubezpieczenia i zatrudnienia A.G. na terytorium [...]. Starosta [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2006 r. nr [...] uznał A.G. za osobę bezrobotną i odmówił przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Marszałek Województwa [...] wydał w dniu [...] czerwca 2006 r. decyzję nr [...] o przyznaniu A.G. prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] czerwca 2006 r. w wysokości [...] PLN brutto miesięcznie (...) na okres nie dłuższy niż 6 miesięcy. W dniu [...] kwietnia 2008 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej wydał decyzję znak: [...] o stwierdzeniu nieważności ww. decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] czerwca 2006 r. Przywołana wyżej decyzja Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2008 r. została utrzymana w mocy, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej w dniu [...] czerwca 2008 r. W dniu [...] lipca 2006 r. Marszałek Województwa [...] wydał kolejną decyzję nr [...] o przyznaniu A.G. prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] czerwca 2006 r. w wysokości [...] PLN brutto miesięcznie (...) na okres nie dłuższy niż 12 miesięcy. W dniu [...] maja 2008 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej wydał ostateczną decyzję znak: [...] o stwierdzeniu nieważności również ww. decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] lipca 2006 r. Dnia [...] lutego 2007 r., tj. przed stwierdzeniem przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej nieważności obu ww. decyzji Marszałka Województwa [...] dotyczących przyznania A.G. prawa do zasiłku dla bezrobotnych, Starosta [...] wydał decyzję nr [...] o utracie przez wymienionego statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] stycznia 2007 r. oraz o utracie przez niego zasiłku dla bezrobotnych z dniem [...] stycznia 2007 r. W dniu [...] czerwca 2007 r. Wojewoda [...] decyzją znak: [...] utrzymał w mocy ww. decyzję Starosty [...] z dnia [...] lutego 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w dniu 17 grudnia 2007 r. wydał wyrok o sygn. akt IV SA/Wr 378/07, którym stwierdził nieważność zarówno decyzji Starosty [...] z dnia [...] lutego 2007 r., jak i utrzymującej ją w mocy decyzji Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2007 r. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że organem właściwym do orzekania w sprawie utraty przez skarżącego statusu osoby bezrobotnej oraz utraty zasiłku dla bezrobotnych jest Marszałek Województwa [...]. Starosta [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] uznał A.G. za osobę bezrobotną i odmówił przyznania prawa do zasiłku. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. znak: [...] m.in. stwierdził nieważność decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2006 r. o uznaniu A.G. za osobę bezrobotną i odmowie przyznania mu prawa do zasiłku oraz decyzji tego organu z dnia [...] stycznia 2008 r. o uznaniu wymienionego za osobę bezrobotną i odmowie przyznania prawa do zasiłku. Następnie Marszałek Województwa [...] wydał w dniu [...] marca 2009 r. decyzję nr [...] o utracie przez A.G. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] stycznia 2007 r. oraz o utracie przez niego zasiłku dla bezrobotnych z dniem [...] stycznia 2007 r. Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] maja 2009 r. znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., art. 8 ust. 2, art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a) i b), art. 33 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c) oraz art. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (t.j.: Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania od decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] marca 2009 r., uchylił zaskarżoną decyzję w całości oraz orzekł o utracie przez A.G. statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] czerwca 2006 r., a także o umorzeniu postępowania przed organem pierwszej instancji w części dotyczącej utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W uzasadnieniu organ wskazał, że w obrocie prawnym nie istnieje decyzja o przyznaniu odwołującemu się prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Skoro A.G. nie przyznano skutecznie prawa do zasiłku dla bezrobotnych, to postępowanie w sprawie utraty tego zasiłku jest bezprzedmiotowe. W konsekwencji należało decyzję Marszałka Województwa [...] w części dotyczącej utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych uchylić, a prowadzone w tym zakresie postępowanie przed organem pierwszej instancji umorzyć. Organ odwoławczy zalecił, aby w powstałej sytuacji Marszałek Województwa [...] w pierwszej kolejności wydał decyzję w sprawie przyznania bądź odmowy przyznania A.G. prawa do zasiłku dla bezrobotnych na zasadach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W odniesieniu zaś do kwestii utraty statusu osoby bezrobotnej wskazał, że na podstawie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2007 r. A.G. nabył od dnia [...] czerwca 2006 r. prawo do renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy co, w związku z treścią art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, skutkuje brakiem możliwości uznania go za osobę bezrobotną od dnia [...] czerwca 2006 r. Zwrócono uwagę, że w myśl art. 78 ust. 4 tej ustawy w przypadku przyznania bezrobotnemu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy pozbawienie statusu osoby bezrobotnej następuje za okres, za który przyznano tę rentę. W konsekwencji organ uchylił decyzję Marszałka Województwa [...] w części dotyczącej utraty statusu bezrobotnego z dniem [...] stycznia 2007 r. i orzekł o jego utracie z dniem [...] czerwca 2006 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A.G. zakwestionował decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] maja 2009 r. znak: [...], uznając ją za stronniczą. Nie zgodził się ze stanowiskiem organu, że utrata przez niego statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku dla bezrobotnych nastąpiła w dniu [...] czerwca 2006 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku, lecz jedynie kontroluje rozstrzygnięcie zapadłe w sprawie z punktu widzenia jego zgodności z prawem. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie w zakresie orzeczenia o utracie przez A.G. statusu osoby bezrobotnej. Otóż organ w zaskarżonej decyzji dając zalecenia organowi I instancji do wydania rozstrzygnięcia w sprawie przyznania bądź odmowy przyznania A.G. prawa do zasiłku dla bezrobotnych na zasadach koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego przeoczył, że w obrocie prawnym nie było decyzji ustalającej skarżącemu status bezrobotnego. Dopiero przyznanie statusu bezrobotnego osobie zgłaszającej się do rejestracji w urzędzie pracy otwiera możliwość orzekania przez organ w przedmiocie prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W warunkach rozpoznawanej sprawy, w dacie zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu I instancji nie było w obiegu prawnym decyzji przyznającej skarżącemu status osoby bezrobotnej. W takiej sytuacji wydanie przez Marszałka Województwa [...] decyzji z dnia [...] marca 2009 r. w części dotyczącej utraty statusu bezrobotnego z dniem [...] stycznia 2007 r. nastąpiło z rażącym naruszeniem przepisu art. 33 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c oraz art. 78 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Minister zaś, rażąco naruszył przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez uchylenie decyzji I instancji i orzeczenie o utracie przez skarżącego statusu bezrobotnego z dniem [...] czerwca 2006 r. Natomiast skarga w zakresie rozstrzygnięcia dotyczącego utraty zasiłku dla bezrobotnych okazała się nieuzasadniona, ponieważ organ uchylając decyzję w tej części i umarzając postępowanie przed organem I instancji, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., nie naruszył obowiązującego prawa. W związku z tym, że wskazany ostatnio przepis nie określa przesłanek wydania decyzji o uchyleniu zaskarżonej decyzji i umorzeniu postępowania w pierwszej instancji, należy przyjąć, że w tym zakresie będzie miał zastosowanie przepis art. 105 k.p.a. stanowiący, że w sytuacji gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. Może to nastąpić w szczególności wówczas, gdy strona rezygnuje z ubiegania się o rozstrzygnięcie określonej treści, gdy przyznanie określonego uprawnienia stało się zbędne lub gdy organ administracyjny stwierdzi oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Decyzja o umorzeniu postępowania administracyjnego nie rozstrzyga o materialnoprawnych uprawnieniach i obowiązkach stron. Wywiera inny skutek prawny, przyjmuje bowiem, że nie ma przesłanek do merytorycznego orzekania co do istoty sprawy i kończy zawisłość sprawy w danej instancji. Skutki decyzji umarzającej mają zatem charakter procesowy. Ze względu na określone przeszkody, niepozwalające na ukształtowanie stosunku materialnoprawnego, postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Skutkiem decyzji umarzającej postępowanie jest zniweczenie dotychczas toczącego się postępowania. Umorzenie postępowania nie stoi na przeszkodzie wszczęciu nowej sprawy, oczywiście jeśli na podstawie prawa materialnego będzie to możliwe (Komentarz do art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego Łaszczyca Grzegorz, Martysz Czesław, Matan Andrzej Komentarz LEX 2007). Okoliczności rozstrzyganej sprawy wskazują na niewątpliwą bezprzedmiotowość postępowania w zakresie utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W dacie wydania zarówno zaskarżonej decyzji jak i decyzji I instancji brak było podstaw do orzekania w przedmiocie utraty prawa do zasiłku dla bezrobotnych, skoro w obrocie prawnym nie funkcjonowała decyzja przyznająca skarżącemu status bezrobotnego jak też prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Stwierdzić należy, że pozbawienie prawa do zasiłku dla bezrobotnych z powodu przyznania bezrobotnemu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy może nastąpić jedynie wobec osoby posiadającej zarówno status bezrobotnego jak i prawo do zasiłku dla bezrobotnych (art. 78 ust. 4 powoływanej ustawy). Wyżej wskazana bezprzedmiotowość postępowania, skutkowała tym, iż nie można było w dacie wydania zarówno zaskarżonej decyzji jak i decyzji organu I instancji rozstrzygnąć sprawy co do istoty. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku. Natomiast na podstawie art. 151 tej ustawy, orzeczono jak w punkcie 2 tej sentencji. O wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji w zakresie utraty statusu osoby bezrobotnej Sąd orzekł, na podstawie art. 152 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.