II SA/Wa 895/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska (spr.) Sędziowie WSA Ewa Pisula-Dąbrowska Janusz Walawski Protokolant specjalista Marek Kozłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 października 2013 r. sprawy ze skargi K. F. na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] W. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu na rok 2011 1. stwierdza, że zaskarżona uchwała w zakresie dotyczącym skreślenia skarżącego K. F. z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu na rok 2011 jest niezgodna z prawem; 2. stwierdza, że zaskarżona uchwała w zakresie opisanym w pkt 1 nie podlega wykonaniu; 3. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego P. L. kwotę 240 zł (słownie: dwieście czterdzieści złotych) oraz kwotę 55,20 zł (słownie: pięćdziesiąt pięć złotych 20/100) stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. UZASDNIENIE Zarząd Dzielnicy [...] uchwałą nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. podjętą na podstawie § 45 pkt 2, 4 i 5 i § 50 Statutu Dzielnicy [...] Miasta Stołecznego Warszawy, stanowiącego załącznik nr 1 do Uchwały nr LXX/2182/2010 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 14 stycznia 2010 r. w sprawie nadania statutów dzielnicom m. st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 32, poz. 453 z późn. zm.), w związku z § 6 pkt 8 Uchwały nr XLVI/1422/2008 Rady m. st. Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 r. w sprawie przekazania dzielnicom m. st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m. st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 220, poz. 9485) oraz § 26 ust. 3, w związku z § 4 ust. 1 i § 24 ust. 1 Uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m. st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. U. Woj. Mazowieckiej z 2009r., Nr 132 poz. 3937z późn. zm.), postanowił skreślić K. F. z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu na rok 2011. Do wydania powyższej uchwały doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu [...] września 2002 r. do Wydziału Spraw Lokalowych Urzędu Gminy [...] wpłynął wniosek K. F. zamieszkałego w [...] o zawarcie umowy najmu lokalu mieszkalnego. Na podstawie protokołu z dnia [...] grudnia 2004 r. Komisji Mieszkaniowej powołanej Zarządzeniem nr [...] Prezydenta [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. K. F. został umieszczony na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. W trakcie weryfikacji w 2011 r. listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu [...], dokonanej na podstawie § 26 ust. 3 Uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta [...] ustalono, że K. F. zamieszkuje wspólnie z byłą żoną w lokalu nr [...]. Zajmuje pokój o powierzchni 11,90 m2 oraz korzysta z części wspólnej zgodnie z wyrokiem rozwodowym z dnia [...] listopada 1993 r. sygn. akt [...]. Jednocześnie Spółdzielnia Mieszkaniowa [...], jako właściciel budynku, potwierdziła, że K. F. zajmuje powyższy lokal bez tytułu prawnego. W związku z powyższymi ustaleniami Komisja Mieszkaniowa Rady Dzielnicy [...] na posiedzeniu dnia [...] października 2011 r. zaopiniowała pozytywnie skreślenie K. F. z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu z uwagi na przekroczoną powierzchnię i zamieszkiwanie w lokalu bez zgody właściciela. Następnie Zarząd Dzielnicy [...] w dniu [...] listopada 2011 r. podjął uchwałę nr [...] o skreśleniu K. F. z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego na podstawie § 26 ust. 3, w związku z § 4 ust. 1 i § 24 ust. 1 Uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m.st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy. W dniu [...] grudnia 2011 r. K. F. złożył do Burmistrza Dzielnicy [...] pismo, w którym zwrócił się z prośbą o wydanie decyzji administracyjnej w przedmiocie skreślenia go z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego oraz pouczenie go o przysługującym mu trybie odwoławczym. Zarząd Dzielnicy [...] na posiedzeniu w dniu [...] stycznia 2012 r. ponownie przeanalizował dokumentację przedmiotowej sprawy i podtrzymał swoje stanowisko o skreśleniu K. F. z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu. Pismem z dnia [...] stycznia 2012 r. Zastępca Burmistrza Dzielnicy [...], w imieniu Zarządu Dzielnicy [...], poinformował K. F. o stanowisku Zarządu Dzielnicy oraz o przysługującym mu trybie odwoławczym od uchwały o skreśleniu z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu. Pomimo zawartego w tym piśmie, a także w kolejnych pismach organu pouczenia, K. F. nie skorzystał z instytucji wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa. Z uwagi na powyższe złożona przez K. F. w dniu 27 marca 2012 r., za pośrednictwem organu, skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie została odrzucona przez ten Sąd postanowieniem z dnia 5 lipca 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 736/12 z uwagi na nie dopełnienie warunku formalnego z art. 101 § 1 ustawy o samorządzie gminnym tj. brak wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa. Pismem z dnia [...] lipca 2012 r. K. F. wezwał Zarządu Dzielnicy [...] do usunięcia naruszenia prawa zarzucając uchwale nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. o skreśleniu go z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego, naruszenie konstytucyjnej zasady ochrony praw nabytych. Zarząd Dzielnicy [...] ustosunkował się do powyższego wezwania w uchwale nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. w której nie uwzględnił wezwania do usunięcia naruszenia prawa. W skardze na uchwałę Zarządu Dzielnicy [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. F. zarzucił organowi naruszenie prawa poprzez naruszenie zasady ochrony praw nabytych, która wynika z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu skargi podniósł, iż jego status materialny od daty 15 grudnia 2004 r., tj. od daty umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do otrzymania lokalu socjalnego nie uległ zmianie. W związku powyższym wniósł o stwierdzenie nieważności uchwały nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. w części dotyczącej dokonania zmiany na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu na rok 2011 poprzez skreślenie z niej K. F. i uwzględnienie go na liście oczekujących na lokal socjalny. Prezydent m. st. Warszawy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone przez Zarząd Dzielnicy [...] w zaskarżonej uchwale. Organ podkreślił przy tym, że wszystkie uchwały Zarządu Dzielnicy [...], także uchwały o skreśleniu z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umów najmu, są badane przez Prezydenta [...] w trybie nadzoru na podstawie § 62-67 statutu Dzielnicy [...] pod kątem zgodności z prawem, celowości, rzetelności i gospodarności. Także uchwała Zarządu Dzielnicy [...] nr [...] była przedmiotem badania w opisanym trybie i nie stwierdzono w niej naruszeń prawa ani innych błędów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych, sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Chodzi więc o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. W myśl zaś art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej jako P.p.s.a.) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zaskarżona w niniejszej sprawie uchwała Zarządu Dzielnicy [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. mieści się w katalogu aktów i czynności poddanych kognicji sądu administracyjnego zgodnie z przepisem art. 3 § 2 pkt 6 P.p.s.a., w myśl którego kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Skarga na powyższą uchwałę została zgodnie z art. 52 § 4 P.p.s.a. poprzedzona wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa, na które odpowiedź została doręczona skarżącym w dniu 27 sierpnia 2012 r. Skarga została natomiast wniesiona w dniu 10 września 2012 r., a więc w terminie trzydziestodniowym, określonym w art. 53 § 2 P.p.s.a. W tej sytuacji należało ją uznać za dopuszczalną. Przechodząc do merytorycznej oceny skargi Sąd uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie. Podkreślić w tym miejscu należy, że podstawę prawną do podjęcia zaskarżonej uchwały indywidualnej stanowiły przepisy uchwały abstrakcyjnej nr LVIII/1751/2009 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy. Należy jednocześnie zaznaczyć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, wyrokiem z dnia 11 października 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 1521/12 stwierdził nieważność § 4 pkt 1 we fragmencie "za zgodą właściciela" oraz § 6 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 ww. uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady miasta stołecznego Warszawy w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, zaś Naczelny Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2013 r., sygn. akt I OSK 128/13, oddali skargę kasacyjną Rady miasta stołecznego Warszawy od powyższego wyroku. Zaskarżona uchwała Zarządu Dzielnicy [...] nr [...] z dnia [...] listopada 2011 r. oparta została m. in. na przepisie § 4 ust. 1 Uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m. st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r., a przyczyną jej podjęcia w stosunku do skarżącego był m. in. fakt zamieszkiwania przez niego w lokalu nr [...] bez zgody właściciela budynku tj. Spółdzielni Mieszkaniowej [...]. Zaskarżona uchwała, w zasadniczej części rozstrzygnięcia oparta została zatem na przepisie prawa miejscowego, który jako sprzeczny z przepisami ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.), został we fragmencie "za zgodą właściciela" wyeliminowany z obrotu prawnego wyżej wskazanymi wyrokami sądów administracyjnych. Zachodzą zatem podstawy do stwierdzenia jej nieważności z uwagi na treść rozstrzygnięć zapadłych w tych wyrokach. Drugą niezależną przyczyną podjęcia zaskarżonej uchwały o skreśleniu skarżącego z listy osób zakwalifikowanych do najmu lokalu z zasobów m. st. Warszawy był fakt, iż zgodnie z wyrokiem rozwodowym Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia [...] listopada 1993 r. sygn. akt [...] na czas wspólnego zamieszkiwania w lokalu nr [...] z byłą małżonką skarżący ma prawo korzystać z pokoju mniejszego o powierzchni 11,90 m2 oraz wspólnego korzystania z pozostałych pomieszczeń, a zatem w ocenie organu przekroczona została w jego wypadku norma powierzchniowa, o której mowa w § 4 ust. 1 Uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m. st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. W ocenie Sądu, w świetle materiałów zgromadzonych w aktach sprawy nie sposób uznać za prawidłowe powyższe ustalenia organu. W przepisie § 4 pkt 1 Uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m. st. Warszawy mowa jest o zamieszkiwaniu w lokalu, "(...) w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m2 powierzchni mieszkalnej". Dla zbadanie tej przesłanki konieczne jest zatem ustalenie jaką powierzchnię mieszkalną ma dany lokal oraz ile osób zamieszkuje w tym lokalu. W świetle unormowania § 4 ust. 1 niewystarczające jest odwoływanie się do zapisu zawartego w wyroku rozwodowym, co do sposobu korzystania z lokalu. Z protokołu przesłuchania K. F. w charakterze strony z dnia [...] września 2011 r. wynika natomiast, że w lokalu nr [...] zamieszkiwały w tej dacie (oprócz niego): jego była żona, syn, córka oraz wnuk, a zatem w sumie 5 osób. Organ bez ustalenia powyższej okoliczności nie mógł więc ocenić, czy spełnione zostało kryterium normy powierzchniowej, o której mowa w § 4 pkt 1 Uchwały nr LVIII/1751/2009. Należy jednocześnie zwrócić uwagę, że w zaskarżonej uchwale dotyczącej skreślenia K. F. z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu na rok 2011 Zarząd Dzielnicy [...] powołał się na § 26 ust. 3 oraz § 24 ust. 1 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. Zgodnie z § 26 ust. 3 ww. uchwały lista osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu podlega weryfikacji co 12 miesięcy, co najmniej w zakresie spełnienia kryterium dochodowego. W przypadku niespełnienia kryteriów dokonuje się skreślenia z tej listy. W sytuacji niedostarczenia przez wnioskodawcę w wyznaczonym terminie dokumentów niezbędnych do tej weryfikacji, zarząd dzielnicy może postanowić o skreśleniu tej osoby z listy (§ 26 ust. 4 uchwały). Do skreślenia z tej listy może także dojść wówczas, gdy wnioskodawca nie przyjmie żadnej z dwóch propozycji najmu lokalu odpowiedniego dla struktury rodziny wnioskodawcy (§ 27 ust. 2 uchwały). W rozpoznawanej sprawie powyższe sytuacje jednak nie wystąpiły. Prowadzi to w ocenie Sądu do wniosku, że brak było podstaw do skreślenia K. F. z listy osób oczekujących na najem lokalu. Podstawy takiej nie mógł stanowić tez przywołany przepisy § 24 ust. 1 uchwały w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy. Przepis ten reguluje bowiem następny etap procedury po zaopiniowaniu wniosku przez Komisję Mieszkaniową. Jest to rozstrzygnięcie zarządu dzielnicy w przedmiocie zakwalifikowania i umieszczenia wnioskodawcy na liście osób oczekujących na najem lokalu. Ten etap procedowania w przypadku K. F. został już jednak zakończony w 2004 r. Omawiany przepis nie dotyczy natomiast w żadnym zakresie skreślania z listy oczekujących, a wprost przeciwnie odnosi się do lokowania na niej osób, których wnioski zostały zaopiniowane przez Komisję Mieszkaniową. Sąd ma oczywiście świadomość tego, że stan prawny od daty umieszczenia K. F. w 2004 r. na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego uległ zmianie oraz, że obecnie obowiązująca uchwała nr LVIII/1751/2009 Rady m. st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy inaczej określa wymogi jakie spełnić musi osoba ubiegająca się o najem lokalu socjalnego. Nie oznacza to jednak, że osoby które zostały umieszczone na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego w okresie obowiązywania poprzedniej Uchwały nr XLIII/1010/2004 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 2 grudnia 2004 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy mają zostać poddane ponownej procedurze kwalifikacyjnej w oparciu o przepisy obecnie obowiązującej uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady m. st. Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. W ocenie Sądu, podstawy takiej nie daje przepis § 48 ww. uchwały, gdyż reguluje on jedynie kwestię zasad realizacji listy osób oczekujących na zawarcie umowy najmu sporządzonych według poprzednio obwiązujących przepisów. Tylko przepis § 26 ust. 3 obecnie obowiązującej uchwały nr LVIII/1751/2009 reguluje procedurę weryfikacji listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu co 12 miesięcy, co najmniej w zakresie spełnienia kryterium dochodowego i przewiduje, że w przypadku niespełnienia kryteriów dokonuje się skreślenia z listy. W ocenie Sądu w stanie faktycznym niniejszej sprawy nie mogło jednak dojść do negatywnej weryfikacji uprawnień K. F. i w związku z tym skreślenia z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego w oparciu o ten przepis, z powołaniem się na okoliczności podniesione w zaskarżonej uchwale. W stanie faktycznym niniejszej sprawy nie uległy bowiem zmianie okoliczności, które doprowadziły do umieszczenia K. F. na liście osób oczekujących na najem. Skoro zatem weryfikacja ma na celu potwierdzenie prawdziwości podanych danych i sprawdzenie, czy nie uległy zmianie, to w realiach przedmiotowej sprawy oznacza to, że dane ujawnione przez skarżącego w 2002 r. nie zmieniły się. Tym samym, na obecnym etapie postępowania przyczyną negatywnej weryfikacji nie mogą być te same okoliczności, które wcześniej pod rządami Uchwały nr XLIII/1010/2004 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 2 grudnia 2004 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy, zostały ocenione jako uprawniające do umieszczenia K. F. na liście osób oczekujących na najem lokalu socjalnego. Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że zaskarżona uchwała wydana została także z naruszeniem obowiązujących przepisów uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy. Wskazany w niej przepis § 24 ust. 1 uchwały nr LVIII/1751/2009 nie odnosi się bowiem do instytucji skreślenia z listy osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu. Natomiast wskazany w zaskarżonej uchwale § 26 ust. 3, który przewiduje możliwość skreślenia z listy, nie mógł znaleźć w sprawie zastosowania, albowiem istniejący w sprawie stan faktyczny nie odpowiada hipotezie tej normy prawnej. Zachodzą zatem podstawy do stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały w części dotyczącej skarżącego w oparciu o przepis art. 147 § 2 P.p.s.a. Jednakże przepis szczególny, tj. art. 94 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 ze zm.), wyłącza stwierdzenie nieważności przedmiotowej uchwały z uwagi na upływ jednego roku od jej podjęcia w dniu 15 listopada 2011 r. Przepis ten stanowi bowiem, że nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia ich podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo są one aktem prawa miejscowego (ust. 1). Jeżeli nie stwierdzono nieważności uchwały lub zarządzenia z powodu upływu terminu określonego w ust. 1, a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o ich niezgodności z prawem. Uchwała lub zarządzenie tracą moc prawną z dniem orzeczenia o ich niezgodności z prawem. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego co do skutków takiego orzeczenia stosuje się odpowiednio. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 147 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 94 ustawy o samorządzie gminnym i art. 134 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. W oparciu o art. 152 P.p.s.a. Sąd wstrzymał wykonanie zaskarżonej uchwały w części dotyczącej skarżącego. O wynagrodzeniu pełnomocnika z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 ww. ustawy oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).