II SA/Wa 900/17
WyrokWSA w Warszawie2017-12-20
Skład orzekający: Stanisław Marek Pietras, Piotr Borowiecki, Przemysław Szustakiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił umorzenia nienależnie pobranego świadczenia, rozkładając jedynie spłatę na raty, pomimo trudnej sytuacji finansowej i rodzinnej strony?Ratio decidendi
Sąd administracyjny oddalił skargę, uznając, że organy administracji prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy dotyczące umorzenia nienależnie pobranego świadczenia. Stwierdzono, że sytuacja finansowa skarżącej nie uzasadniała umorzenia, a rozłożenie spłaty na raty było właściwym rozwiązaniem, uwzględniającym jej możliwości finansowe.Stan faktyczny
Skarżąca J. S. została zarejestrowana jako osoba bezrobotna i pobierała stypendium na dalszą naukę. Po podjęciu pracy zarobkowej utraciła status osoby bezrobotnej i prawo do stypendium, co skutkowało obowiązkiem zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 15.707,70 zł. Skarżąca wniosła o umorzenie należności lub rozłożenie jej na raty, powołując się na trudną sytuację materialną i rodzinną. Organy obu instancji odmówiły umorzenia, ale rozłożyły spłatę na 60 rat. Skarżąca wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, Sędziowie WSA Piotr Borowiecki (spr.), Przemysław Szustakiewicz, Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 grudnia 2017 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia nienależnie pobranego świadczenia oraz rozłożenia spłaty na raty - oddala skargę -
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...], Wojewoda [...] (dalej także: "organ odwoławczy") - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm. - dalej także: "k.p.a.") oraz art. 10 ust. 2 pkt 4 i ust. 7 pkt 2 w związku z art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 645 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania J. S. (dalej także: "skarżąca" lub "strona skarżąca") utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...], odmawiającą umorzenia kwoty 15.707,70 zł (słownie: piętnaście tysięcy siedemset siedem złotych 70/100) z tytułu nienależnie pobranego świadczenia i rozkładającą spłatę kwoty 15.707,70 zł z tytułu zwrotu nienależnie pobranego świadczenia na 60 następujących rat: 59 rat po - 262,00 zł, 1 rata - 249,70 zł, płatne do ostatniego dnia każdego miesiąca, począwszy od marca 2017 r.
Zaskarżona decyzja Wojewody [...] została wydana w następującym stanie faktycznym.
W dniu [...] stycznia 2014 skarżąca J. S. została zarejestrowana w Urzędzie Pracy [...] jako osoba bezrobotna.
Decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r. Prezydent [...] orzekł o uznaniu skarżącej z dniem [...] stycznia 2014 r. za osobę bezrobotną oraz jednocześnie o odmowie przyznania stronie skarżącej prawa do zasiłku.
W dniu [...] kwietnia 2014 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie stypendium na podjęcie dalszej nauki.
W wyniku rozpatrzenia wniosku strony skarżącej Prezydent [...] decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2014 r. orzekł o przyznaniu jej prawa do stypendium w wysokości 823,60 złotych miesięcznie.
W dniu [...] kwietnia 2015 r. skarżąca wniosła o przedłużenie wypłaty stypendium o kolejny rok.
W wyniku rozpatrzenia powyższego wniosku Prezydent [...] decyzją nr [...] z dnia [...] maja 2015 r. orzekł o kontynuacji wypłacania skarżącej stypendium od dnia [...] kwietnia 2015 r. w wysokości 100% kwoty zasiłku dla bezrobotnych miesięcznie, w związku z kontynuacją nauki do dnia ukończenia nauki zgodnie z programem nauczania.
W dniu [...] stycznia 2016 r. Urząd Pracy [...] wygenerował RaportZUS-U1Prawo, z którego wynikało, iż skarżąca J. S. od dnia [...] czerwca 2014 r. do dnia [...] listopada 2014 r. podlegała ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnemu, jako osoba wykonująca umowę agencyjną, umowę zlecenie lub umowę o świadczenie usług u płatnika składek o nr NIP [...] – [...].
W związku z powyższymi ustaleniami, Prezydent [...] wydał w dniu [...] stycznia 2016 r. r. decyzję nr [...], na podstawie której orzekł o utracie przez skarżąca statusu osoby bezrobotnej z dniem [...] czerwca 2014 r. w związku z podjęciem zatrudnienia (innej pracy zarobkowej).
Jednocześnie, decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2016 r. Prezydent [...] orzekł o utracie przez skarżącą prawa do stypendium z dniem [...] czerwca 2014 r. w związku z utratą statusu osoby bezrobotnej.
W tej sytuacji, pismem z dnia [...] lutego 2016 r. Urząd Pracy [...] zawiadomił skarżąca o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie zwrotu stypendium z tytułu podjęcia dalszej nauki za okres od dnia [...] czerwca 2014 r. do dnia [...] grudnia 2015 r., w łącznej wysokości 15.707,70 złotych brutto.
W wyniku rozpoznania sprawy, Prezydent [...] wydał w dniu [...] marca 2016 r. decyzję nr [...], na podstawie której orzekł o obowiązku zwrotu przez skarżącą nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 15.707,70 złotych, w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji. Decyzja ta stała się ostateczna w toku instancyjnym.
W dniu [...] marca 2016 r. skarżąca J. S. złożyła wniosek do Dyrektora Urzędu Pracy [...], w treści którego wniosła o umorzenie nienależnie pobranego świadczenia, powołując się na trudną sytuację rodzinną i materialną. W treści wniosku skarżąca powołała się na swój status osoby bezdomnej oraz na związanymi z tymi staraniami o uzyskanie mieszkania socjalnego, a także na podjęte przez nią działania zmierzające do odzyskania dziecka przebywającego w placówce opiekuńczej. Wskazała również na fakt osiągania niskich zarobków w wysokości 1.050 złotych, a także na okoliczność związaną z obowiązkiem pokrywania opłat za schronisko, w którym przebywa (250 złotych), a także na inne obciążenia. Jednocześnie, oświadczyła, że nie ma żadnego majątku, ani dochodów, które pozwoliłyby jej na zwrot pieniędzy z tytułu wskazanego wyżej nienależnie pobranego świadczenia.
Następnie, w dniu [...] kwietnia 2016 r. skarżąca złożyła w Urzędzie Pracy [...] oświadczenie, że został jej przyznany lokal socjalny, za który od dnia [...] maja 2016 r. będzie ponosić pełne opłaty, związane z jego użytkowaniem. Jednocześnie, skarżąca zwróciła uwagę na konieczność poniesienia stosownych wydatków związanych z potrzebą zakupu mebli do przyznanego jej lokalu socjalnego, co jest konieczne również przy staraniu się o odzyskanie dziecka przebywającego w placówce opiekuńczej. Ponadto, skarżąca zwróciła uwagę na ponoszone przez nią opłaty z tytułu świadczonych usług telekomunikacyjnych. Skarżąca dołączyła także oświadczenie majątkowe, z którego wynikało, że łączny dochód skarżącej, jako osoby samotnie prowadzącej gospodarstwo domowe, wynosi 1.163,34 złotych. W oświadczeniu strona skarżąca wskazała, że ponosi następujące wydatki na utrzymanie gospodarstwa domowego: czynsz - 332,82 złotych, gaz - 60,00 złotych, energia elektryczna - ok. 60,00 złotych, wywóz nieczystości - 19,00 złotych, telefon na kartę - 30,00 złotych, żywność, odzież i inne podstawowe artykuły - 400,00 złotych, internet - 64,00 złotych, bilet miesięczny - 110,00 złotych. Ponadto, do oświadczenia skarżąca dołączyła zaświadczenie o wynagrodzeniu w wysokości 1.163,34 złotych, zawiadomienie o wysokości opłat za lokal wynoszących 332,82 złotych, a także zawiadomienie o wysokości opłat za odpady komunalne (19,00 złotych). Jednocześnie, skarżąca dostarczyła dwa rachunki za energię elektryczną na kwoty 119,13 złotych każdy oraz paragon i potwierdzenie zakupu biletu miesięcznego na kwotę 110,00 złotych.
Powyższy wniosek strony skarżącej o umorzenie kwoty 15.707,70 złotych został przedstawiony na posiedzeniu Rady Rynku Pracy [...], która uchwałą Nr [...] z dnia [...] listopada 2016r. zaopiniowała go negatywnie.
W tej sytuacji, w dniu [...] grudnia 2016r. zostało do skarżącej wysłane pismo Urzędu Pracy [...] zawierające propozycję rozłożenia spłaty kwoty 15.707,70 złotych na dwadzieścia cztery miesięczne raty.
Ustosunkowując się do powyższej propozycji, skarżąca w dniu [...] lutego 2017 r. złożyła wniosek z prośbą o rozłożenie kwoty 15.707,70 złotych na raty po 100,00 złotych miesięcznie, wskazując, iż nie będzie w stanie spłacać zaproponowanych przez Urząd Pracy [...] rat. Jednocześnie, skarżąca oświadczyła, że samotnie wychowuje dziecko, pracuje na cały etat z wynagrodzeniem 2.000,00 złotych brutto, zaś jej sytuacja jest niezwykle trudna.
W wyniku analizy wniosku skarżącej, Dyrektor Urzędu Pracy [...] wyraził zgodę na rozłożenie spłaty nienależnie pobranego świadczenia na 5 lat, tj. na 60 rat.
W konsekwencji, w wyniku analizy zgromadzonego materiału dowodowego, Prezydent [...] - działając na podstawie art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. d oraz art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - wydał w dniu [...] lutego 2017 r. decyzję nr [...], na mocy której odmówił umorzenia kwoty 15.707,70 złotych z tytułu nienależnie pobranego świadczenia (pkt 1 decyzji) i rozłożył spłatę kwoty 15.707,70 złotych z tytułu zwrotu nienależnie pobranego świadczenia na 60 następujących rat: 59 rat po - 262,00 złotych, 1 rata - 249,70 złotych, płatne do ostatniego dnia każdego miesiąca, począwszy od marca 2017 r. (pkt 2 decyzji).
W uzasadnieniu decyzji Prezydent [...] uznał, że na podstawie analizy wszystkich złożonych przez skarżącą oświadczeń i dokumentów wynika, że prowadzi ona gospodarstwo domowe wraz z dzieckiem i utrzymuje się z wynagrodzenia w wysokości 2.000,00 złotych brutto (tj. ok. 1.400,00 złotych netto), a koszty utrzymania gospodarstwa domowego wynoszą ok. 1.076,00 złotych.
Organ pierwszej instancji wskazał, że obowiązkiem osoby, która uzyskała świadczenia, które następnie zostały uznane za nienależne, jest zwrot tych świadczeń. Zdaniem organu, ulga w postaci umorzenia należności, czy to w całości, czy też w części powinna być stosowana wyjątkowo i nawet przy spełnieniu którejkolwiek z przesłanek umożliwiających umorzenie kwoty nienależnie pobranego świadczenia, nie jest obowiązkiem organu. Według organu pierwszej instancji, w interesie społecznym leży przede wszystkim to, aby świadczenia udzielone w ramach pomocy Państwa jak [pic]najszybciej zostały zwrócone, celem dalszego wykorzystania na cele publiczne.
Ponadto, Prezydent [...] zauważył, że jego decyzja z dnia [...] marca 2016 r., nr [...] orzekająca o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 15.707,70 złotych jest ostateczna.
Powołując się na brzmienie przepisu art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, Prezydent [...] uznał, że nie ma podstaw do stwierdzenia, iż spłacenie nienależnie pobranego świadczenia w ratach pozbawiłoby skarżącą i jej rodzinę niezbędnych, czyli podstawowych środków utrzymania, jak również wskazał, że nie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, aby w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyskano kwoty nienależnie pobranego świadczenia przewyższającej wydatki egzekucyjne.
W konsekwencji, Prezydent [...] stwierdził, że zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy dotyczący sytuacji finansowej skarżącej świadczy o tym, że wymienione w art. 76 ust. 7 cyt. ustawy warunki nie zachodzą, co oznacza, że sytuacja finansowa strony skarżącej nie uzasadnia umorzenia zobowiązań, niemniej jednak została wzięta pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku o rozłożenie na raty nienależnie pobranego świadczenia.
W dniu [...] marca 2017 r. skarżąca wniosła odwołanie od powyższej decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] lutego 2017r.
Wnosząc o uchylenie spornej decyzji Prezydenta [...] i umorzenie zadłużenia, strona skarżąca wskazała w uzasadnieniu odwołania, iż nie podziela stanowiska zawartego w treści uzasadnienia decyzji. Skarżąca nie zgodziła się przede wszystkim z argumentem, iż spłata zadłużenia nie pozbawi ją niezbędnych, czyli podstawowych środków utrzymania. Skarżąca podkreśliła, że jej dochód z tytułu wynagrodzenia wynosi 1.163,34 złotych netto, jednakże - jak zauważyła - jest zatrudniona na okres próbny do dnia [...] kwietnia 2017 r. i nie wie, czy pracodawca przedłuży z nią umowę. Skarżąca przypomniała, że jest samotną matką, która od czerwca 2016 r. mieszka już razem z synkiem. Ponadto, skarżąca podniosła, że jej stałe miesięczne koszty utrzymania wynoszą łącznie ok. 612 złotych. Strona skarżąca zauważyła, że mieszka razem z dzieckiem w lokalu socjalnym, a więc regularne opłacanie czynszu i opłat za media jest dla niej najważniejsze, ponieważ nie może stracić dachu nad głową, o który starała się dla siebie i synka przez wiele lat. W tej sytuacji, jak wskazała skarżąca, na życie pozostaje jej zatem kwota 551,52 złotych na cały miesiąc na dwie osoby. W konsekwencji, skarżąca stwierdziła, że po zapłaceniu raty w wysokości 262 złotych, tak jak wynika ze spornej decyzji, pozostawałoby jej na wyżywienie na cały miesiąc 289,52 złotych, tj. 9,65 złotych na dzień, czyli po 4,83 złotych na osobę. W związku z tym, skarżąca zarzuciła, iż nie wie, na jakiej podstawie urzędnicy uznali, iż wskazana sytuacja nie stanowi pozbawienia jej i jej dziecka podstawowych środków utrzymania. Skarżąca uznała, że spełnia ona przynajmniej dwie przesłanki konieczne do umorzenia zaległości, albowiem nie posiada żadnego majątku, z którego można by dochodzić na należności, a także dochodzenie należności z jej wynagrodzenia pozbawiłoby ją podstawowych środków utrzymania.
W wyniku rozpatrzenia odwołania strony skarżącej, Wojewoda [...] - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 10 ust. 2 pkt 4 i ust. 7 pkt 2 w związku z art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - w dniu [...] kwietnia wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 2017 r. odmawiającą umorzenia kwoty 15.707,70 złotych z tytułu nienależnie pobranego świadczenia i rozkładającą spłatę tej kwoty z tytułu zwrotu nienależnie pobranego świadczenia na 60 rat.
W uzasadnieniu wydanej decyzji Wojewoda [...] na wstępie wyjaśnił, iż z uwagi na uznaniowy charakter decyzji w sprawie odmowy umorzenia nienależnie pobranego świadczenia, organ odwoławczy jest [pic]uprawniony jedynie do zbadania prawidłowości przeprowadzonego przez Prezydenta [...] postępowania. Wojewoda [...] uznał natomiast, że nie może ingerować w suwerenną decyzję Prezydenta [...], jaką jest umorzenie bądź odmowa umorzenia należności, rozłożenie na raty lub odroczenie terminu spłaty.
W tej sytuacji, Wojewoda [...] po przeprowadzeniu postępowania stwierdził, że Prezydent [...]w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie.
Powołując się na szczegółowe ustalenia organu pierwszej instancji, Wojewoda [...] stwierdził, że - biorąc pod uwagę miesięczne dochody gospodarstwa domowego skarżącej, tj. kwotę 1.459,48 złotych netto oraz wydatki 1075,82 złotych netto - Prezydent [...] słusznie uznał, że nie zachodzą przesłanki wskazane w przepisie art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach ryku pracy, które warunkowałyby umorzenie nienależnie pobranego przez skarżącą świadczenia. Zdaniem organu odwoławczego, zwrot nienależnie pobranego świadczenia nie pozbawi skarżącej, ani osób pozostających na jej utrzymaniu, niezbędnych środków do życia, zaś pozostała kwota, pozostająca skarżącej po dokonaniu wszelkich opłat i wydatków, będzie pozwalała stronie skarżącej na ewentualne spłacenie nienależnie pobranego przez nią świadczenia w ratach.
Wojewoda [...] stwierdził, że osoba, która pobrała nienależne świadczenie, nie musi posiadać majątku, z którego można dochodzić należności, jeżeli osiąga dochód, z którego może spłacić zobowiązanie. Organ odwoławczy uznał jednocześnie, że egzekucja należności nie przewyższy również kwoty nienależnie pobranego świadczenia.
Ponadto, Wojewoda [...] wskazał, iż w dniu 1 kwietnia 2016 r. weszła w życie ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. z 2016 r., poz. 195), zwana "ustawą 500+". Organ odwoławczy zauważył, że zgodnie z przepisami tejże ustawy, celem świadczenia wychowawczego jest częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokajaniem jego potrzeb życiowych. Organ odwoławczy wskazał, że świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, w wysokości 500,00 złotych miesięcznie na dziecko w rodzinie. Jednocześnie, organ odwoławczy podniósł, że świadczenie wychowawcze przysługuje w/w osobom również na pierwsze dziecko, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 złotych. Dochód to przychód pomniejszony o koszty jego uzyskania, w tym składki na ubezpieczenia społeczne. Organ odwoławczy stwierdził, że skoro skarżąca wskazała, że dochód jej rodziny wynosi 1.163,34 złotych - 1.459,48 złotych, to zachodzi uzasadnione przypuszczenie, iż skarżąca kwalifikuje się do ubiegania się o wspomniane wyżej świadczenie. Zdaniem Wojewody [...], otrzymanie wspomnianego świadczenia "500+" w znacznym stopniu poprawi sytuację finansową skarżącej, a tym samym, pomoże jej w zwrocie nienależnie pobranego świadczenia w ratach ustalonych przez Prezydenta [...].
Wojewoda [...] wskazał również, iż przepisy art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie nakładają na organ obowiązku umorzenia nienależnie pobranego świadczenia nawet w sytuacji, gdy postępowanie wykaże, iż zachodzi jedna lub kilka przesłanek wskazanych w tymże przepisie. Wojewoda [...] zauważył bowiem, iż użyty w ustawie zwrot "może" wskazuje ewidentnie na uznaniowość decyzji w tej sprawie. Zdaniem organu odwoławczego, wskazane wyżej przepisy enumeratywnie wyliczają natomiast przesłanki, które warunkują umorzenie nienależnie pobranego świadczenia, co oznacza, że starosta (w przypadku niniejszej sprawy - Prezydent [...]) nie może - nie ma prawa umorzyć nienależnie pobranego świadczenia, jeżeli w sprawie nie zachodzi choćby jedna z przesłanek wskazanych w art. 76 ust. 7 cyt. ustawy, nawet, jeśli uzna umorzenie za zasadne z innych przyczyn. Jednocześnie, Wojewoda [...] stwierdził, że uznaniowy charakter decyzji nie zwalnia organu od przeprowadzenia stosownego postępowania mającego na celu zebranie całego materiału dowodowego i dokonanie jego wszechstronnej oceny oraz wyboru określonego sposobu załatwienia sprawy.
Mając powyższe na względzie, organ odwoławczy uznał, że w niniejszej sprawie Prezydent [...] poczynił wszelkie możliwe starania celem wyjaśnienia sytuacji osobistej i majątkowej skarżącej, a także rozpatrzył zebrany materiał dowodowy i dokonał wyboru sposobu załatwienia sprawy, tj. odmowy umorzenia nienależnie pobranego świadczenia, jednocześnie wyrażając zgodę na zwrot świadczenia w ratach.
Zdaniem Wojewody [...], nie jest dopuszczalne uchylanie się od obowiązku zwrotu nienależnie pobranego świadczenia jedynie z powodu związanych z nim uciążliwości finansowych, o ile nie zaistnieją obiektywne przeszkody [pic]ściśle określone przez ustawodawcę. Wobec powyższego, organ odwoławczy uznał, że osoba zobowiązana winna w pierwszej [pic]kolejności podjąć starania celem zwrotu nienależnie pobranego ze środków publicznych świadczenia, w całości lub chociażby w części. Następnie dopiero, a więc, jeżeli sytuacja rodzinna i majątkowa zobowiązanego nie umożliwia realizacji zobowiązania w całości lub w części, może skorzystać z możliwości odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty nienależnie pobranego świadczenia. Zdaniem Wojewody [...], wykładnia przepisu art. 76 ust. 7 cyt. ustawy wskazuje, iż instytucja umorzenia należności czy to w całości, czy też w części winna być stosowana wyjątkowo, i to jedynie w sytuacjach, gdy realnie nie jest możliwe odzyskanie kwoty nienależnie pobranego świadczenia w drodze postępowania egzekucyjnego (czyli przymusowego wykonania decyzji zobowiązującej do zwrotu), bądź gdy takowe dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę zobowiązana albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania.
Wojewoda [...] stwierdził, że zobowiązanie ciążące na skarżącej ma charakter publicznoprawny i nie można pominąć interesu Skarbu Państwa, który korzysta ze szczególnej ochrony, a organy administracji publicznej zobowiązane są do podejmowania działań w celu odzyskania środków publicznych. Według organu odwoławczego, w interesie społecznym leży natomiast, aby świadczenie udzielone w ramach pomocy Państwa zostało jak najszybciej zwrócone, celem dalszego wykorzystania na cele publiczne.
Wojewoda [...] wskazał również, iż posiadanie innych zobowiązań nie zwalnia strony skarżącej z obowiązku zwrotu jednorazowo przyznanych środków zwłaszcza, iż świadomie i w pełni znając konsekwencje, nie poinformowała Urzędu Pracy [...] o podjęciu innej pracy zarobkowej.
W piśmie z dnia [...] maja 2017 r. skarżąca wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższą decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r.
Wnosząc w petitum skargi o uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2017, a także o zasądzenie od organu odwoławczego na rzecz strony skarżącej zwrotu kosztów postępowania sądowego, skarżąca zarzuciła organowi naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, w szczególności:
1) naruszenie art 107 k.p.a. - poprzez wzięcie pod uwagę trzech z czterech przesłanek wymienionych w art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zaś uzasadnienie wyłącznie jednej z nich;
2) naruszenie art. 7 k.p.a. i 77 § 1 k.p.a. - poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i błędne przyjęcie, że nie zaistniały obiektywne powody, dla których skarżąca nie może ponieść zwrotu nienależnie pobranego świadczenia;
3) naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. - poprzez przeprowadzenie oceny wystąpienia przesłanek umorzenia w sposób dowolny, a nie swobodny;
4) naruszenie art. 8 k.p.a. - poprzez rozważanie możliwości otrzymania przez skarżącą świadczenia wychowawczego z ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci w sytuacji, gdy są to środki przeznaczone dla dziecka, na jego potrzeby i utrzymanie, a nie na pomoc w spłacie zobowiązań skarżącej.
W uzasadnieniu skargi strona skarżąca stwierdziła, że organy obu instancji dopuściły się uchybień skutkujących błędnym przyjęciem, że strona skarżąca nie spełnia przesłanek wskazanych w przepisie art. 76 ust 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W konsekwencji, skarżąca uznała, że odmawiając umorzenia należności i rozkładając jedynie należność na raty, organy doprowadziły do sytuacji, w której ze względu na trudną sytuację osobistą i rodzinną, obciążenie domowego budżetu skarżącej pociągające za sobą utratę niezbędnych dla niej środków utrzymania. Skarżąca zarzucił, iż organy obu instancji nie uzasadniły w sposób przekonujący, że skarżąca jest w takiej sytuacji finansowej i majątkowej, która umożliwi jej zwrot należności z posiadanego majątku, zaś dochodzenie należności nie pozbawi jej rodziny niezbędnych środków utrzymania, a także nie wykazały, że w postępowaniu egzekucyjnym przypuszczalnie uzyska się kwoty należności przewyższające koszty postępowania egzekucyjnego. Zdaniem skarżącej, organy nie wykazały również, że brak jest możliwości dokonania ustaleń w tym zakresie.
W tej sytuacji, skarżąca uznała, że organy obu instancji, przekraczając granice uznania administracyjnego, dowolnie oceniły materiał dowodowy [pic]zebrany w celu wykazania zaistnienia przesłanek z art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i [pic]instytucjach rynku pracy. Skarżąca stwierdziła, że sformułowanie "może" użyte przez ustawodawcę w art. 76 ust. 7 cyt. ustawy wskazuje, że rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranych świadczeń ma charakter uznaniowy. Według strony skarżącej, nie oznacza to jednak, że decyzja wydana w tej sprawie może być dowolna. Skarżąca zauważyła, że kontrola takiego rozstrzygnięcia sprowadza się do zbadania, czy w toku postępowania w sposób wyczerpujący zebrano materiał dowodowy, czy dokładnie zostały wyjaśnione istotne w sprawie okoliczności, a zatem czy prowadząc postępowanie, organ rozpoznający sprawę, nie uchybił przepisom art. 7 k.p.a. i art. 77 § 1 k.p.a. oraz czy organ w sposób wszechstronny i wnikliwy rozważył cały zebrany w sprawie materiał dowodowy i czy po wszechstronnym i wnikliwym rozważeniu owego materiału, dokonał prawidłowej oceny istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie przepisu przewidującego możliwość przyznania określonego uprawnienia i zakresu owego uprawnienia.
Strona skarżąca zauważyła, że wydanie decyzji o umorzeniu lub odmowie umorzenia należności musi być poprzedzone wyjaśnieniem, czy w sprawie wystąpiły przesłanki z art. 76 ust. 7 pkt 1-4 cyt. ustawy, a ocena ta zawarta powinna być w uzasadnieniu decyzji. Przy czym, jak zaznaczyła skarżąca, ocena ta powinna być na tyle konkretna, aby Sąd rozpoznający skargę na taką decyzję, jak również wnoszący o wydanie decyzji o umorzeniu należności, mógł poznać motywy, jakimi kierował się organ, wydając rozstrzygnięcie. Jednocześnie, strona skarżąca stwierdziła, że brak tych elementów powoduje, iż decyzja taka nie poddaje się kontroli sądu.
Skarżąca podniosła, że treść zaskarżonej decyzji wskazuje, że Wojewoda [...] brał pod uwagę jedynie trzy z czterech przesłanek zawartych w art 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, a jednak - pomimo tego uchybienia - zdecydował się utrzymać w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie umorzenia kwoty z tytułu zaległości. W tej sytuacji, skarżąca zarzuciła, że organ odwoławczy arbitralnie uznał, że dwie z nich nie wystąpiły.
Skarżąca, powołując się na stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku WSA w Gliwicach z dnia 5 maja 2016 r., sygn. akt IV SA/GI 1051/15 - stwierdziła, że bez względu na przyjęte kryteria oceny, które powinny być dostosowane do ustalonej sytuacji faktycznej, w odniesieniu do przesłanek z art. 76 ust. 7 pkt 1-4 cyt. ustawy, organ powinien uwzględnić wszystkie niezbędne koszty utrzymania rodziny skarżącej, a więc zarówno związane z zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych, zapewnieniem wyżywienia, jak i związane z opieką nad dzieckiem. Następnie, w świetle tych ustaleń, organ powinien rozważyć, czy dochodzenie należności, przy ustalonych niezbędnych kosztach utrzymania, może doprowadzić do ich odzyskania. Zdaniem strony skarżącej, ocena powyższa powinna zostać dokonana z uwzględnieniem całości sytuacji materialnej skarżącej bez pomijania jakichkolwiek uzasadnionych wydatków. Skarżąca uznała również, że wysokość tych wydatków powinna być ustalona precyzyjnie, a ponadto organ winien ocenić ich celowość i niezbędność. Zdaniem strony skarżącej, tylko taka ocena, uwzględniająca całościową sytuację majątkową rodziny skarżącej, z odniesieniem się do wszystkich okoliczności faktycznych, może zostać uznana za wyczerpującą i umożliwiającą prawidłowe rozstrzygnięcie, a ewentualne wątpliwości co do stanu faktycznego powinny zostać wyjaśnione przed wydaniem merytorycznego rozstrzygnięcia.
Mając na względzie powyższe, skarżąca zarzuciła, że organy obu instancji nie odniosły się do faktu posiadania przez skarżącą zobowiązań, [pic]arbitralnie przyjmując, że skoro (m.in. bez uwzględnienia spłacanego przez skarżącą kredytu w [pic]kwocie 400 złotych zaciągniętego na remont i wyposażenie mieszkania), zostaje skarżącej około 380 złotych, może ona spłacać raty w wysokości około 262 złotych. Tymczasem, jak zauważyła skarżąca, po uwzględnieniu wszystkich ponoszonych kosztów i żyjąc skromnie, skarżąca, aby spłacać nałożone raty w wysokości 262 złotych, musi zaciągać zadłużenie na karcie kredytowej do ok. 100 złotych miesięcznie, co świadczy o tym, że jednak pozbawia to skarżącą niezbędnych środków utrzymania.
Ponadto, skarżąca zarzuciła, że organy obu instancji w ogóle nie wzięły pod uwagę możliwości częściowego umorzenia należności.
Zdaniem strony skarżącej, organy obu instancji zignorowały również fakt posiadania przez skarżącą na utrzymaniu dziecka w wieku szkolnym. Tymczasem, jak zauważyła skarżąca, jest ona samotną matką, co na przykład pociąga za sobą konieczność ponoszenie kosztów ewentualnej pomocy osób trzecich w czasie, gdy matka pracuje, szczególnie poprzez zapewnienie dziecku opieki w okresie wakacyjnym. Skarżąca wskazała, że nie może uzyskać takiej pomocy bez ponoszenia kosztów od rodziny, czy też ojca dziecka. Ta okoliczność, zdaniem skarżącej, także przekłada się na wyższe koszty utrzymania, co zostało zupełnie pominięte rzez organ. Ponadto, skarżąca wskazała, że jako rodzic, powinna mieć środki na nieprzewidziane wydatki, jak np. koszty leczenia dziecka.
Zdaniem strony skarżącej, podkreślić trzeba ponadto, że ustawodawca w przepisie art. 76 ust. 7 pkt 2 cyt. ustawy wyraźnie używa trybu przypuszczającego, iż dochodzenie należności "mogłoby" pozbawić osobę lub osobę pozostającą na jej utrzymaniu, niezbędnych środków utrzymania. A więc, według skarżącej, chodzi o taką sytuację, w której osoba nie jest pozbawiona niezbędnych środków utrzymania, ale hipotetycznie zapłata należności mogłaby prowadzić do określonego w przepisie skutku. W ocenie strony skarżącej, należy przy tym przyjąć, że niezbędne środki utrzymania to środki pozwalające na normalne funkcjonowanie, a nie jedynie środki pozwalające na zapewnienie minimum egzystencji na granicy ubóstwa (podobnie: WSA w Gliwicach /w:/ wyroku z dnia 5 maja 2016 r., sygn. akt IV SA/GI 1051/15).
Ponadto, strona skarżąca zauważyła, że organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji wskazuje na możliwość uzyskania przez skarżącą świadczenia wychowawczego w ramach ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tzw. "ustawy 500+"). Skarżąca zarzuciła jednak, że powoływanie się na tę okoliczność narusza zasadę zaufania obywateli do organów państwa wobec faktu, że skarżąca osiąga obecnie dochód blisko granicy kwoty 800 zł na osobę, od czego zależy przyznanie świadczenia i niedługo może ją przekroczyć, tracąc tym samym prawo do ewentualnych świadczeń. Ponadto, skarżąca zauważyła, że środki te są przeznaczone na potrzeby utrzymania dziecka, jego treningi, wyjazdy, czy też koszty leczenia.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W skierowanym do Sądu piśmie procesowym z dnia [...] października 2017 r. skarżąca poinformowała, iż obecnie utrzymuje się wraz z synem z pracy zarobkowej (około 1.459,48 złotych netto - najniższa krajowa), dodając jednocześnie, że odmówiono jej zasiłku rodzinnego, dodatku do zasiłku rodzinnego, świadczenia z funduszu alimentacyjnego i świadczenia wychowawczego. W konsekwencji, skarżąca stwierdziła, że jej sytuacja finansowa uległa znacznemu pogorszeniu. Skarżąca dodała ponadto, iż spłaca kredyt, a także regularnie opłaca czynsz i opłaty bieżące związane z zajmowaniem lokalu socjalnego.
Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w dniu 20 grudnia 2017 r., pełnomocnik procesowy strony skarżącej, podtrzymując zarzuty skargi oraz dotychczasowe stanowisko skarżącej, dodał ponadto, że z wiedzy, jaką posiada, wydaje mu się, iż na dzień wydania przez organ odwoławczy zaskarżonej decyzji skarżąca otrzymywała świadczenie "500+".
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
W świetle powołanych przepisów cyt. ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekając w zakresie swojej właściwości, ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną, postanowienie, czy też inny akt lub czynność z zakresu administracji publicznej z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego, obowiązującego w dacie wydania owego aktu lub podjęcia spornej czynności.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm. - dalej także: "p.p.s.a.").
W ocenie Sądu, analizując pod tym kątem skargę J. S., należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził bowiem, że Wojewoda [...], wydając zaskarżoną decyzję administracyjną z dnia [...] kwietnia 2017 r., nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta [...] z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia kwoty 15.707,70 złotych z tytułu nienależnie pobranego świadczenia i rozłożenia spłaty tej kwoty na raty, nie dopuścił się naruszenia przepisów procedury administracyjnej, w tym przede wszystkim przepisów art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., a także art. 107 § 3 k.p.a.
Zdaniem Sądu, wydając zaskarżoną decyzję, Wojewoda [...] nie dopuścił się również naruszenia przepisów prawa materialnego, w tym przede wszystkim prawidłowo zinterpretował i w konsekwencji właściwie zastosował w sprawie normę prawną wyrażoną w przepisie art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
Sąd uznał bowiem, że - wbrew zarzutom strony skarżącej - zarówno Wojewoda [...], wydając wspomnianą decyzję z dnia [...] kwietnia 2017 r., jak i Prezydent [...], rozstrzygając w dniu [...] lutego 2017 r. w przedmiocie odmowy umorzenia kwoty 15.707,70 złotych z tytułu nienależnie pobranego świadczenia i rozłożenia spłaty tej kwoty na raty, zasadnie przyjęli, że zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy dotyczący sytuacji finansowej skarżącej świadczy o tym, że wymienione w art. 76 ust. 7 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie zachodzą, a w konsekwencji sytuacja finansowa strony skarżącej nie uzasadnia umorzenia zobowiązań z tytułu nienależnie pobranego świadczenia.
Jednocześnie, Sąd stwierdził, że Wojewoda [...], dokonując wszechstronnej analizy argumentacji strony skarżącej przedstawionej w toku całego postępowania administracyjnego, w tym również w odwołaniu - zasadnie przyjął w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż - wbrew stanowisku skarżącej - odmawiając jej umorzenia zaległych należności, miał pełne prawo uwzględnienia w ramach analizy sytuacji strony skarżącej również przysługującego jej świadczenia wychowawczego z ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci, pomimo, że - jak słusznie podkreślała skarżąca - świadczenie to przeznaczone jest na częściowe pokrycie wydatków związanych z wychowywaniem dziecka, w tym z opieką nad nim i zaspokojeniem jego potrzeb życiowych (vide: art. 4 ust. 1 cyt. ustawy).
Analizując niniejszą sprawę, wskazać należy na wstępie, że podstawę materialnoprawną zarówno zaskarżonej decyzji Wojewody [...], jak i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta [...], stanowią przepisy ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
Zgodnie z art. 76 ust. 1 cyt. ustawy, osoba, która pobrała nienależne świadczenie pieniężne, jest zobowiązana do zwrotu, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji, kwoty otrzymanego świadczenia wraz z przekazaną od tego świadczenia zaliczką na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składką na ubezpieczenie zdrowotne.
Z kolei, jak stanowi art. 76 ust. 7 tej ustawy, starosta może odroczyć termin płatności lub rozłożyć na raty nienależnie pobrane świadczenie, zwrot refundacji oraz jednorazowo przyznanych środków w przypadkach, o których mowa w art. 46 ust. 2 i 3, albo po zasięgnięciu opinii powiatowej rady zatrudnienia umorzyć te należności w całości albo w części, jeżeli:
1) w postępowaniu egzekucyjnym lub na podstawie innych okoliczności lub dokumentów stwierdzono, że osoba lub inny podmiot, które pobrały nienależne świadczenie, refundację lub otrzymały jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1, nie posiadają majątku, z którego można dochodzić należności;
2) dochodzenie należności mogłoby pozbawić osobę, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, albo osobę pozostającą na jej utrzymaniu niezbędnych środków utrzymania;
3) osoba, która pobrała nienależne świadczenie lub otrzymała jednorazowo środki, o których mowa w art. 46 ust. 1 pkt 2, zmarła, nie pozostawiając majątku, z którego można dochodzić należności;
4) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty nienależnie pobranego świadczenia, refundacji lub jednorazowo przyznanych środków, o których mowa w art. 46 ust. 1, przewyższającej wydatki egzekucyjne (art. 76 ust. 6 ustawy).
Powyższa regulacja jednoznacznie wskazuje, iż rozstrzygnięcie w przedmiocie umorzenia w całości lub w części nienależnie pobranego świadczenia następuje w drodze uznaniowej decyzji właściwego organu.
Uznaniowość ta nie oznacza jednakże całkowitej i niekontrolowanej dowolności organu w tej kwestii, albowiem powołany przepis art. 76 ust. 7 cyt. ustawy określa cztery samodzielne przesłanki warunkujące umorzenie nienależnie pobranego świadczenia, wyznaczając w ten sposób granice uznania administracyjnego (vide: m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lutego 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 2032/06).
Jednocześnie, uznać trzeba, że negatywna opinia powiatowej rady zatrudnienia nie zwalnia organów od obowiązku dokładnego zbadania, czy w sprawie zachodzą przesłanki umorzenia należności wymienione w art. 76 ust. 7 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
Ponadto, zauważyć należy, iż postępowanie prowadzone we wskazanym powyżej przedmiocie niewątpliwie winno respektować fundamentalne reguły określone w Kodeksie postępowania administracyjnego. Oznacza to, że organ, podejmując decyzję administracyjną w przedmiocie umorzenia nienależnie pobranego świadczenia, jest związany stosownymi regułami postępowania administracyjnego, określającymi jego obowiązki zarówno w zakresie prowadzenia owego postępowania, jak również orzekania w sprawie.
W szczególności, organ administracji publicznej winien przestrzegać zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc podejmować wszelkie niezbędne kroki, zmierzające do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy.
Organ zobowiązany jest również w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzyć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie zgodnie z wymogami określonymi w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.
Nie ulega wątpliwości, że w przypadku stwierdzenia wystąpienia co najmniej jednej z przesłanek umorzenia należności, organ winien, w ramach uznania administracyjnego, kierując się zasadą uwzględnienia interesu strony (vide: art. 7 k.p.a.) rozstrzygnąć sprawę. W orzecznictwie przyjmuje się, że w przypadku decyzji negatywnej organ ma obowiązek precyzyjnie wskazać, o jaki interes publiczny (ogólny) chodzi i udowodnić, że jest on na tyle ważny i znaczący, że bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych (vide: m.in. wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 241/08).
Oceniając zaskarżoną decyzję Wojewody [...] przez pryzmat spełnienia wspomnianych wyżej warunków, Sąd doszedł do przekonania, że decyzja Wojewody [...] nie została wydana z naruszeniem prawa procesowego w sposób, który mógłby mieć jakikolwiek istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy.
Sąd uznał, że zarówno organ pierwszej instancji, jak i Wojewoda [...], oceniając sytuację życiową skarżącej i pozostającego na jej wyłącznym utrzymaniu małoletniego dziecka, odnieśli się w uzasadnieniu obu spornych rozstrzygnięć do tych wszystkich istotnych okoliczności, które strona skarżąca podnosiła w toku postępowania, a w szczególności w postępowaniu odwoławczym.
W ocenie Sądu, Wojewoda [...] odniósł się w pełni do sytuacji życiowej i majątkowej skarżącej i przedstawionych przez nią wyjaśnień oraz rozważył tą sytuację należycie przez pryzmat przesłanek wymienionych w art. 76 ust. 7 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy.
Sąd stwierdził, że w ramach postępowania prowadzonego zarówno przez organ pierwszej instancji, jak i przez Wojewodę [...], jako organ odwoławczy, ustalona została prawidłowo sytuacja osobista i majątkowa skarżącej. W konsekwencji właściwie przeprowadzonej analizy dochodów i wydatków skarżącej, Wojewoda [...] zasadnie wskazał, że po zaspokojeniu podstawowych potrzeb gospodarstwa domowego, skarżącej pozostaje kwota 383,66 złotych, która daje podstawę do przyjęcia tezy, iż skarżąca ma realną możliwość spłaty rozłożonego na raty zobowiązania.
Ustosunkowując się do zarzutu strony skarżącej dotyczącego nieuwzględnienia przez organy obu instancji wszystkich kosztów opieki nad dzieckiem, w tym tych związanych z okresem wakacyjnym, czy też związanych z ewentualnymi kosztami leków w razie choroby dziecka, jak również innych posiadanych przez stronę skarżącą zobowiązań, wskazać należy przede wszystkim, iż to w interesie skarżącej leżało przedstawienie sytuacji majątkowej uwzględniającej wszystkie ponoszone przez nią miesięczne wydatki. Należy zauważyć, że skarżąca w składanej w toku postępowania dokumentacji wskazała określone dochody i wydatki, a organy obu instancji, w oparciu o złożone oświadczenia i dokumenty, dokonały oceny sytuacji majątkowej. W tej sytuacji, nie można zarzucać organom administracji publicznej, iż nie wzięły pod uwagę okoliczności, w tym wypadku wydatków, o których strona skarżąca w żaden sposób nie informowała w toku postępowania.
Odnosząc się z kolei do zarzutu niewzięcia pod uwagę ewentualnego częściowego umorzenia nienależnie pobranego świadczenia, stwierdzić należy, iż postępowanie w sprawie umorzenia, tak w całości jak i w części, nienależnie pobranego świadczenia jest postępowaniem prowadzonym na wniosek strony. W tej sytuacji, skoro skarżąca nie złożyła wniosku o częściowe umorzenie nienależnie pobranego świadczenia, trudno jest uznać jej zarzut w tym zakresie za zasadny.
Mając na uwadze ponadto zarzut skarżącej, jakoby Wojewoda [...] nie miał prawa powołać się w uzasadnieniu decyzji na fakt otrzymywania przez skarżącą świadczenia wychowawczego z ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tzw. "świadczenie 500+"), przez co miał tym samym naruszyć zasadę wyrażoną w art. 8 k.p.a. - wskazać należy, iż Wojewoda [...] miał pełną podstawę przywołania w decyzji okoliczności związanej z przesłankami przyznania świadczenia w ramach ww. ustawy, a także powołania się na cel owego świadczenia 500+, skoro jego pobieranie ma wpływ na ocenę sytuacji majątkowej strony skarżącej związanej z wydatkowaniem środków na wychowanie małoletniego dziecka. Ponadto, warto zauważyć, że skoro w przedłożonych przez skarżąca dokumentach brak było informacji o pobieraniu przez stronę wspomnianego świadczenia, to podniesione przez skarżącą zarzuty nieuwzględnienia wszystkich wydatków ponoszonych przez skarżącą na dziecko wydają się dodatkowo nieuzasadnione, zaś poinformowanie przez organ administracji o możliwości ubiegania się o to świadczenie winno być traktowane wyłącznie jako działanie na korzyść strony postępowania.
W tej sytuacji, Sąd stwierdził, że w analizowanej sprawie nie naruszono zasad postępowania administracyjnego, w szczególności wynikających z przepisów art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a.
W ocenie Sądu, należy przyjąć, że organy administracji publicznej, wydając obie sporne decyzje administracyjne odmawiające skarżącej umorzenia kwoty zaległości z tytułu nienależnie pobranego świadczenia i rozkładające jedynie spłatę tej kwoty na stosowne raty, dokonały wyczerpującej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego.
Jednocześnie, Sąd uznał, że organy uzasadniły obie wydane decyzje w sposób wymagany przez normę prawną wyrażoną w przepisie art. 107 § 3 k.p.a.
Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło