II SA/Wa 901/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Adam Lipiński, Sędziowie WSA - Ewa Pisula-Dąbrowska, - Janusz Walawski (spr.), Protokolant - Agnieszka Bieniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2009 r. sprawy ze skargi T. R. na decyzję Dyrektora Generalnego Służby Więziennej z dnia [...] kwietnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji o pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego - oddala skargę - Dyrektor Generalny Służby Więziennej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) oraz art. 90 ust. 1 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania T. R. od decyzji Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w O. z dnia [...] grudnia 2008 r. nr [...], stwierdzającej nieważność decyzji Dyrektora Zakładu Karnego w B. z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...], przyznającej ww. pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego, w dniu [...] kwietnia 2009 r. wydał decyzję nr [...], którą utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji stwierdził na wstępie, iż decyzja organu pierwszej instancji jest zgodna z obowiązującym prawem, gdyż funkcjonariusz T. R. nie nabył prawa do uzyskania przedmiotowej pomocy. Wskazał, że zgodnie z art. 85 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której stale pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem członków rodziny określonych w art. 86 oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Jednocześnie podniósł, że art. 90 ust. 1 określonej powyżej ustawy stanowi, że funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, domu jednorodzinnego albo lokalu mieszkalnego lub domu w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego. Zdaniem organu, z powyżej przytoczonych przepisów wynika, że zarówno prawo do lokalu mieszkalnego, jak też prawo do pomocy finansowej na uzyskanie takiego lokalu przysługuje wyłącznie funkcjonariuszowi w służbie stałej. Natomiast z akt sprawy wynika, iż funkcjonariusz T. R. nabył spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego w czasie, gdy był funkcjonariuszem w służbie przygotowawczej. Oznacza to, że w dniu, w którym spełnił przesłankę do uzyskania prawa do lokalu mieszkalnego, nie posiadał prawa do lokalu mieszkalnego, przydzielanego w drodze decyzji administracyjnej (art. 91 ust. 1 pkt 2 powołanej ustawy). Skoro więc nie posiadał prawa do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której stale pełni służbę lub w miejscowości pobliskiej, to nie mogła mu zostać przyznana pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Dlatego wydanie decyzji o przyznaniu funkcjonariuszowi przedmiotowej pomocy nastąpiło z rażącym naruszeniem art. 90 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej. Decyzja Dyrektora Generalnego Służby Więziennej stała się przedmiotem skargi wniesionej przez T. R. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zdaniem skarżącego, zakupienie przez niego lokalu mieszkalnego w okresie służby przygotowawczej nie jest przesłanką uniemożliwiającą otrzymanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Uzasadniając to stanowisko, skarżący odwołał się do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 1997 r., sygn. akt I SA 4/96, publ. ONSA 1998 Nr 2, poz. 53 oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 5 października 2005 r., sygn. akt III SA/Gd 69/05. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji, jako naruszającej jego prawo do otrzymania pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego oraz o zwolnienie z kosztów postępowania ze względu na trudną sytuację materialną. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i art. 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż przedmiotem sprawy jest ocena przez Sąd prawidłowości prowadzonego przez organ administracji publicznej postępowania administracyjnego oraz wydanego w tym postępowaniu rozstrzygnięcia. W świetle powyższych kryteriów skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przepisy ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 roku o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1761 z późn. zm.) regulują m.in. zagadnienia dotyczące uprawnień funkcjonariuszy w służbie stałej do lokalu mieszkalnego. W art. 85 ust. 1 ustawa o Służbie Więziennej wprowadziła zasadę, że funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której stale pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem członków rodziny określonych w art. 86 oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Ustawodawca wskazał, że realizacja tej zasady może nastąpić dwutorowo, a mianowicie albo przez wydanie decyzji o przydziale lokalu mieszkalnego (w miejscowości, w której funkcjonariusz stale pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej), bądź przez przyznanie określonych w ustawie świadczeń pieniężnych. Jeżeli prawo do lokalu mieszkalnego nie może być zrealizowane przez przydział lokalu na podstawie decyzji, ustawa przewiduje świadczenie pieniężne, a mianowicie pomoc finansową (art. 90 ustawy) oraz równoważnik z tytułu braku mieszkania (art. 89 ustawy) (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 21 kwietnia 2005 r., sygn. akt OSK 1317/04, LEX nr 166528, z dnia 10 lipca 2001 r., sygn. akt I SA 302/00, LEX nr 77686, z dnia 3 lipca 2001 r., sygn. akt I SA 304/00, LEX nr 77685). A zatem, wśród możliwych do uzyskania przez funkcjonariusza świadczeń pieniężnych, w razie niemożności przydziału lokalu mieszkalnego, ustawa wymienia prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, domu jednorodzinnego albo lokalu mieszkalnego lub domu w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego - art. 90 ust. 1 ustawy. W tym stanie prawnym należy uznać, iż podstawę prawną przyznania funkcjonariuszowi prawa do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, domu jednorodzinnego albo lokalu mieszkalnego lub domu w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego stanowi art. 90 ust. 1 w związku z art. 85 i art. 91 ustawy o Służbie Więziennej. Powyższe jest uzasadnione tym, iż prawo do pomocy finansowej, o jakiej mowa w art. 90 ust. 1 ustawy, jest formą realizacji prawa do lokalu mieszkalnego, przewidzianego w art. 85 ustawy. Identyczne stanowisko zaprezentował Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 marca 2005 r., sygn. akt OSK 1220/04, publ. LEX nr 164737 i Wojewódzki Sąd Administracyjny w niniejszej sprawie w pełni je podzielił. Jak wynika z akt sprawy, decyzją Dyrektora Zakładu Karnego w B. z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] skarżącemu została przyznana pomoc finansowa na uzyskanie lokalu mieszkalnego. W tym czasie funkcjonariusz był właścicielem lokalu mieszkalnego, który zakupił w dniu [...] marca 2007 r., będąc funkcjonariuszem służby przygotowawczej. Funkcjonariuszem służby stałej został mianowany z dniem [...] września 2007 r. Zgodnie z art. 90 ust 1 powołanej ustawy, funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, domu jednorodzinnego albo lokalu mieszkalnego lub domu w ramach spółdzielni budownictwa mieszkaniowego. Natomiast art. 85 ust. 1 tej ustawy stanowi, że funkcjonariuszowi w służbie stałej przysługuje prawo do lokalu mieszkalnego w miejscowości, w której stale pełni służbę, lub w miejscowości pobliskiej, z uwzględnieniem członków rodziny określonych w art. 86 oraz ich uprawnień wynikających z przepisów odrębnych. Z powyżej przytoczonych przepisów, jak i ustalonego stanu faktycznego wynika, że skarżący na dzień wydania decyzji o przyznaniu mu przedmiotowej pomocy, chociaż był już funkcjonariuszem w służbie stałej, to posiadał zaspokojone potrzeby mieszkaniowe. Tym samym nie powstało prawo do uzyskania przez niego lokalu mieszkalnego, a zatem również do przyznania mu przedmiotowej pomocy finansowej. W związku z powyższym stwierdzić należy, iż organ zasadnie wszczął z urzędu postępowanie w trybie nadzwyczajnym o stwierdzenie nieważności decyzji przyznającej skarżącemu pomoc finansową na uzyskanie lokalu mieszkalnego i zaskarżoną decyzją stwierdził jej nieważność, w związku z rażącym naruszeniem powyżej przytoczonych przepisów. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w skardze, Sąd z uwagi na powyższe nie mógł ich uwzględnić, gdyż nie miały oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Powołane w skardze orzeczenia sądów administracyjnych dotyczyły odmiennych stanów faktycznych. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), orzekł, jak w sentencji.