II SA/Wa 920/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Dąbrowska, Sędziowie WSA Andrzej Kołodziej, Janusz Walawski (spr.), Protokolant Referent stażysta Małgorzata Ciach, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2014 r. sprawy ze skargi H. I. na orzeczenie Komendanta [...] Policji z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary dyscyplinarnej nagany 1. uchyla zaskarżone orzeczenie; 2. stwierdza, że zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu w całości, H. I. został obwiniony o to, że w dniu [...] lutego 2012 r. o godz. 4.20 w W. będąc funkcjonariuszem Komisariatu [...] podczas służby patrolowej pełnionej wraz z sierż. sztab. A. M. wykonywał ją w sposób nieprawidłowy śpiąc w radiowozie służbowym, tj. o czyn wyczerpujący znamiona naruszenia dyscypliny służbowej określonej w art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2007 r. Nr 43, poz. 277 z późn. zm.). Komendant Rejonowy Policji [...], działając na podstawie art. 135j ust. 1 pkt 3 powołanej ustawy, w dniu [...] marca 2012 r. wydał orzeczenie nr [...], którym uznał ww. winnym zarzucanego mu czynu i wymierzył karę nagany. Komendant [...] Policji, po rozpatrzeniu odwołania, na podstawie art. 135 n ust. 4 pkt 3 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 z późn. zm.), w dniu [...] kwietnia 2012 r. wydał orzeczenie nr [...], którym uchylił zaskarżone orzeczenie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez przełożonego dyscyplinarnego - Komendanta Rejonowego Policji [...]. Organ odwoławczy w uzasadnieniu orzeczenia stwierdził, że uzasadnienie orzeczenia organu pierwszej instancji nie spełnia warunków określonych w art. 134h ust. 1 ustawy o Policji. W ocenie organu odwoławczego z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, że funkcjonariusz pełnił służbę w sposób nieprawidłowy i z tej przyczyny materiał dowodowy powinien zostać uzupełniony w znacznej części. Komendant Rejonowy Policji [...] orzeczeniem dyscyplinarnym z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] uznał H. I. za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, tj. tego, że pełniąc służbę patrolową w dniu [...] lutego 2012 r. o godzinie 4.20 w W. wykonywał ją w sposób nieprawidłowy - śpiąc w radiowozie - i wymierzył policjantowi karę dyscyplinarną nagany. Rozpoznając sprawę wskutek wniesionego przez funkcjonariusza odwołania, Komendant [...] Policji orzeczeniem z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. Organ oparł swoje rozstrzygnięcie na zeznaniach świadka R. U., który zeznał, że w czasie opisanym w zarzucie widział skarżącego leżącego na rozłożonym fotelu w radiowozie i przykrytego kurtką, co niewątpliwie wskazywało, że może spać. W oparciu o powyższe organ doszedł do przekonania, że skarżący nie pełnił służby w sposób prawidłowy. Zachowanie funkcjonariusza wskazywało bowiem na to, że w najbliższym czasie nie miał on zamiaru dokonywać penetracji terenu. Od powyższego orzeczenia skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wywiódł H. I. wnosząc o jego uchylenie. Skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów art. 135 j ust. 1 i 2 pkt 6; art. 135 l; art. 135 g ust. 1 i 2 ustawy o Policji. Skarżący stwierdził, że organ nie dokonał właściwej oceny materiału dowodowego i stąd wywiódł błędne wnioski, co do winy funkcjonariusza. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonym orzeczeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 12 grudnia 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 1515/12 uchylił zaskarżone orzeczenie i określił, że nie podlega ono wykonaniu w całości. Sąd w uzasadnieniu wyroku podał, że oceniając skarżone orzeczenie, stwierdzić należy, że jest ono wadliwe. Nie zawiera bowiem dokładnego odniesienia się do zarzutów odwołania. Nadto, biorąc pod uwagę brak jednoznacznych ustaleń organu pierwszej instancji, co do faktu popełnienia zarzucanego funkcjonariuszowi czynu, stwierdzenie zwarte w uzasadnieniu skarżonego orzeczenia, że "organ orzekający w pierwszej instancji w sposób prawidłowy ocenił uzyskane dowody, które wskazują na zawinione działanie obwinionego" jawi się jako pozostające w oderwaniu od realiów sprawy, wyznaczonych opisem zarzucanego stronie czynu. Powyższe zaniechanie organu świadczy, w ocenie tutejszego Sądu, o tym, iż uzasadnienie skarżonego orzeczenia jest niepełne i nie spełnia kryteriów przewidzianych w przepisie art. 107 § 3 Kpa. To zaś sprawia, że strona została pozbawiona możliwości polemiki w zakresie pominiętego zarzutu odwołania na etapie wnoszenia skargi, zaś sąd administracyjny został pozbawiony możliwości weryfikacji poglądu organu i jego stanowiska odnośnie zarzutów odwołania. Naczelny Sąd Administracyjny, po rozpoznaniu skargi kasacyjnej Komendanta [...] Policji, wyrokiem z dnia 23 kwietnia 2014 r. sygn. akt I OSK 657/13 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku podał m.in., że sprawa odpowiedzialności dyscyplinarnej policjanta nie jest sprawą indywidualną, rozstrzygana w formie decyzji administracyjnej. Zarówno zatem z uwagi na przedmiot postępowania dyscyplinarnego, jak i regulację szczególna w ustawie o Policji, przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się do postępowania dyscyplinarnego policjantów. Nieuprawnione stają się zatem rozważania Sądu I instancji poświęcone uzasadnieniu orzeczenia organu dyscyplinarnego II instancji oraz wnioski z nich płynące. Zaskarżone orzeczenie nie mogło naruszać art. 107 § 3 Kpa, który nie miał w sprawie zastosowania, a tym samym nie mógł służyć Sądowi I Instancji jako wzorzec kontroli. Z tych samych powodów nie do zaakceptowania są wytyczne zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, co do dalszego, po uchyleniu przez Sąd I instancji zaskarżonego orzeczenia, postępowania organu. Naczelny Sąd Administracyjny zalecił Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie dokonanie oceny legalności zaskarżonego orzeczenia na podstawie przepisów rozdziału 10 ustawy o Policji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta co do zasady sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, a więc polega na weryfikacji decyzji organu administracji publicznej z punktu widzenia obowiązującego prawa materialnego i procesowego. Zgodnie z art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Przez ocenę prawną, o której mowa w tym przepisie należy rozumieć osąd o pewnej wartości, a ocena prawna może dotyczyć stanu faktycznego, wykładni przepisów prawa materialnego i procesowego, kwestii zastosowania określonego przepisu prawa do wydania takiego, a nie innego rozstrzygnięcia. Nadto stosownie do art. 153 powołanej ustawy, ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą ten sąd, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. W tym miejscu podkreślić należy, że sąd administracyjny nie dokonuje ustaleń faktycznych ograniczając się do kontroli prawidłowości poczynionych ustaleń przez organ administracji publicznej. Celem postępowania przed sądem administracyjnym nie jest bowiem ustalenie stanu faktycznego, lecz ocena czy właściwe w sprawie organy ustaliły prawidłowo stan faktyczny sprawy. Mając powyższe na uwadze oraz przy uwzględnieniu wiążących wskazań Naczelnego Sądu Administracyjnego, co do dalszego postępowania, dokonując kontroli legalności zaskarżonego orzeczenia Sądu uznał, że w analizowanej sprawie wydane orzeczenie dyscyplinarne powinno zostać uchylone z poniżej podanych przyczyn. Podając za wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 kwietnia 2014 r. sygn. akt I OSK 657/13, zagadnienia związane z odpowiedzialnością dyscyplinarną policjantów zostały uregulowane w rozdziale 10 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz. U. z 2011 r. Nr 287, poz. 1687 z późn. zm.). Zgodnie z art. 132 ust. 1, 2 i 3 powołanej ustawy, policjant odpowiada dyscyplinarnie za popełnienie przewinienia dyscyplinarnego polegającego na naruszeniu dyscypliny służbowej lub nieprzestrzeganiu zasad etyki zawodowej. Naruszenie dyscypliny służbowej stanowi czyn policjanta polegający na zawinionym przekroczeniu uprawnień lub niewykonaniu obowiązków wynikających z przepisów prawa lub rozkazów i poleceń wydanych przez przełożonych uprawnionych na podstawie tych przepisów. Naruszeniem dyscypliny służbowej jest w szczególności: 1) odmowa wykonania albo niewykonanie rozkazu lub polecenia przełożonego, względnie organu uprawnionego na podstawie ustawy do wydawania poleceń policjantom, z wyłączeniem rozkazów i poleceń, o których mowa w art. 58 ust. 2; 2) zaniechanie czynności służbowej albo wykonanie jej w sposób nieprawidłowy; 3) niedopełnienie obowiązków służbowych albo przekroczenie uprawnień określonych w przepisach prawa; 4) wprowadzenie w błąd przełożonego lub innego policjanta, jeżeli spowodowało to lub mogło spowodować szkodę służbie, policjantowi lub innej osobie; 5) postępowanie przełożonego w sposób przyczyniający się do rozluźnienia dyscypliny służbowej w podległej jednostce organizacyjnej lub komórce organizacyjnej Policji; 6) stawienie się do służby w stanie po użyciu alkoholu lub podobnie działającego środka oraz spożywanie alkoholu lub podobnie działającego środka w czasie służby albo w obiektach lub na terenach zajmowanych przez Policję; 7) utrata służbowej broni palnej, amunicji lub legitymacji służbowej; 8) utrata przedmiotu stanowiącego wyposażenie służbowe, którego wykorzystanie przez osoby nieuprawnione wyrządziło szkodę obywatelowi lub stworzyło zagrożenie dla porządku publicznego lub bezpieczeństwa powszechnego; 9) utrata materiału zawierającego informacje niejawne. Natomiast zgodnie z art. 135j ust. 2 pkt 4 i 6 powołanej ustawy orzeczenie powinno zawierać opis przewinienia dyscyplinarnego zarzucanego obwinionemu wraz z kwalifikacją prawną, uzasadnienie faktyczne i prawne. Zgodnie z ust. 4 tego przepisu, przełożony dyscyplinarny umarza postępowanie dyscyplinarne w przypadkach, o których mowa w art. 135 ust. 1, albo gdy stało się bezprzedmiotowe. Przepis ten w ust. 1 pkt 1 stanowi, że postępowania dyscyplinarnego nie wszczyna się, a wszczęte umarza, jeżeli czynności wyjaśniające nie potwierdziły zaistnienia przewinienia dyscyplinarnego. Zgodnie z art. 135 g ustawy o Policji, przełożony dyscyplinarny i rzecznik dyscyplinarny są obowiązani badać oraz uwzględniać okoliczności przemawiające zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść obwinionego. Obwinionego uważa się za niewinnego, dopóki wina jego nie została udowodniona i stwierdzona prawomocnym orzeczeniem. Niedające usunąć się wątpliwości rozstrzyga się na korzyść obwinionego. Z akt sprawy wynika, że skarżącego ukarano w związku z przesłanką określoną w art. 132 ust. 3 pkt 2 ustawy o Policji (zaniechanie czynności służbowej albo wykonanie jej w sposób nieprawidłowy), jednakże w ocenie Sądu ustalony w sprawie stan faktyczny jak i opis zarzucanego skarżącemu czynu nie znajduje potwierdzenia w zebranym w sprawie materiale dowodowym, a w szczególności w zeznaniach jedynego świadka zdarzenia. Zgodnie z art. 135p ust. 1 powołanej ustawy, w zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie do postępowania stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania karnego, dotyczące wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych. W postępowaniu dyscyplinarnym do świadków nie stosuje się również art. 134 Kpk. Z tego przepisu jednoznacznie wynika, że w postępowaniu dyscyplinarnym oprócz przepisów ustawy o Policji stosuje wyłącznie przepisy rozdziału 14, 15 i 21 Kpk, z wyjątkiem stosowania kar porządkowych. Zgodnie z art. 177 § 1 Kpk, każda osoba wezwana w charakterze świadka ma obowiązek stawić się i złożyć zeznania. Zeznania świadka dotyczą wyłącznie zdarzenia, które nastąpiło w jego obecności. Świadek nie może domniemywać przebiegu zdarzenia i dokonywać jego oceny. Z akt sprawy wynika, że jedyny świadek zdarzenia nie potwierdził na żadnym etapie postępowania, iż widział aby skarżący spał podczas pełnienia służby. Oznacza to, że opis czynu zawartego w zarzucie nie odpowiada ustalonemu i podanemu przez organ stanowi faktycznemu i jego kwalifikacji prawnej. Rozpatrując ponownie sprawę, organ zobowiązany jest rozważyć, czy w tym stanie rzeczy nie zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania w związku z wcześniej przytoczonymi przepisami. Jeżeli organ dojdzie do odmiennego wniosku, to swoje stanowisko zobowiązany jest uzasadnić w sposób odpowiadający warunkom określonym w art. 135j ust. 2 pkt 6 ustawy o Policji, jeżeli jednak organ uzna, że zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania, to zastosowanie będzie miał pkt 5 tego przepisu. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku