II SA/Wa 938/24
WyrokWSA w Warszawie2024-12-02
Skład orzekający: Izabela Głowacka-Klimas, Andrzej Wieczorek, Dorota Kozub-Marciniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja stwierdzająca nieważność rozkazu personalnego o podwyższeniu dodatku funkcyjnego policjantowi, wydana z powodu rzekomego rażącego naruszenia prawa, została wydana prawidłowo, jeśli organ nie wykazał spełnienia wszystkich przesłanek rażącego naruszenia prawa?Ratio decidendi
Sąd uznał, że stwierdzenie nieważności decyzji uznaniowej z powodu rażącego naruszenia prawa wymaga spełnienia trzech elementów: oczywistości naruszenia, uwzględnienia charakteru przepisu oraz skutków społeczno-gospodarczych. W przypadku lakonicznego uzasadnienia decyzji uznaniowej, nawet jeśli budzi wątpliwości, nie można automatycznie mówić o rażącym naruszeniu prawa, które dyskwalifikuje decyzję w takim stopniu, by konieczne było jej zniweczenie. Sąd nie dopatrzył się rażącego naruszenia prawa w analizowanej sprawie, co skutkowało uchyleniem decyzji stwierdzającej nieważność rozkazu personalnego.Stan faktyczny
Skarżący G. K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Komendanta Głównego Policji w przedmiocie stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego Komendanta Wojewódzkiego Policji w O. dotyczącego podwyższenia dodatku funkcyjnego. Komendant Główny Policji utrzymał w mocy decyzję stwierdzającą nieważność rozkazu personalnego, uznając, że jego wydanie stanowiło rażące naruszenie prawa. Skarżący wniósł skargę do WSA w Warszawie, kwestionując prawidłowość decyzji o stwierdzeniu nieważności.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] kwietnia 2024 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2024 r. Zasądził od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącego G. K. kwotę 497 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas (spr.), Sędzia WSA Andrzej Wieczorek, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak, Protokolant starszy referent Agnieszka Fidor, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 grudnia 2024 r. sprawy ze skargi G. K. na decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] kwietnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Głównego Policji z dnia [...] stycznia 2024 r. nr [...]; 2. zasądza od Komendanta Głównego Policji na rzecz skarżącego G. K. kwotę 497 (słownie: czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Komendant Główny Policji decyzją z [...] kwietnia 2024 r. nr [...] , na podstawie
art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775, ze zm.; dalej "Kpa."),
po rozpoznaniu wniosku G. K., zwanego dalej "skarżącym",
o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją tego organu z [...] stycznia
2024 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w O. z [...] stycznia 2024 r. dotyczącego podwyższenia wymienionemu – wówczas dotyczącego podwyższenia wymienionemu - wówczas naczelnikowi Wydziału Kontroli Komendy Wojewódzkiej Policji w O. dodatku funkcyjnego II kategorii od dnia 1[...] lutego 2024 r. do dnia [...] lutego 2024 r. o kwotę 2.830 zł do wysokości 5.980 zł miesięcznie, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu decyzji z [...] kwietnia 2024 r. podniesiono, że raportem z [...] stycznia 2024 r. skarżący wystąpił do Komendanta Wojewódzkiego Policji w O. z prośbą o zwolnienie go ze służby z [....] lutego 2024 r. Komendant Wojewódzki Policji w O. uwzględnił w całości żądanie strony dokonując adnotacji na raporcie "Zgoda" oraz opatrując go pieczęcią i własnym podpisem w formie parafy.
Rozkazem personalnym nr [...] z [...] stycznia 2024 r. Komendant Wojewódzki Policji w O., działając na podstawie art. 104 ust. 2 w zw. z art. 6f ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji (Dz.U. z 2023 r. poz. 171, ze zm.) oraz § 8 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego (Dz.U.
z 2015 r. poz. 1236, ze zm.), podwyższył skarżącemu Panu G. K. dodatek funkcyjny II kategorii od dnia [...] lutego 2024 r. do dnia [...] lutego 2024 r. o kwotę 2.830 zł do wysokości 5.980 zł miesięcznie. Decyzję tę doręczono stronie w dniu [...] stycznia 2024 r.
Rozkazem personalnym nr [...] z dnia [...] stycznia 2024 r., Komendant Wojewódzki Policji w O. zwolnił Pana G. K. ze służby w Policji na podstawie art. 41 ust. 3 ustawy o Policji z dniem [....] lutego 2024 r. Decyzja ta została doręczona stronie w dniu [...] stycznia 2024 r.
W dniu [...] stycznia 2024 r., w imieniu Komendanta Głównego Policji, przeprowadzono kontrolę w trybie uproszczonym, na podstawie ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o kontroli w administracji rządowej (Dz. U. z 2020 r. poz. 224), w jednostce podległej Komendzie Głównej Policji, tj. w Komendzie Wojewódzkiej Policji w O., której celem było zweryfikowanie prawidłowości przyznawania dodatków do uposażenia funkcjonariuszom Komendy Wojewódzkiej Policji w O. oraz jednostek jej podległych.
Wstępna analiza wydanych decyzji administracyjnych wykazała wysokie prawdopodobieństwo, iż decyzja dotycząca strony obarczona jest wadą kwalifikowaną, o której mowa w art. [...] § 1 pkt 2 Kpa. Z uwagi na powyższe, [...] stycznia 2024 r. Komendant Główny Policji wydał postanowienie nr 38, którym wstrzymał, na podstawie art. 159 Kpa., wykonanie rozkazu personalnego nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w O. z [...] stycznia 2024 r. Postanowienie to zostało doręczone stronie [...] stycznia 2024 r.
Komendant Główny Policji [...] stycznia 2024 r. wydał decyzję nr [...], którą, na podstawie art. 1[...] § 1 pkt 2 Kpa., stwierdził nieważność rozkazu personalnego
nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w O. z [...] stycznia 2024 r. Decyzji tej, na podstawie art. 108 § 1 Kpa., nadano rygor natychmiastowej wykonalności, natomiast została ona doręczona stronie [...] lutego 2024 r.
Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy.
Decyzją z [...] kwietnia 2024 r. utrzymano w mocy decyzję wydaną w I instancji.
Uzasadniając swoje stanowisko organ w pierwszej kolejności odwołał się do
art. 16 § 1 Kpa., przedstawiając reguły postępowania odwoławczego i zasady postępowania nieważnościowego.
Dalej przytoczył treść § 8 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, będącego jedną z podstaw do wydania kwestionowanego rozkazu personalnego. Organ podał, że przepis ten ustanawia dwa kryteria, w oparciu o które możliwe jest podwyższenie dodatku funkcyjnego policjanta, o którym mowa w § 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 6 grudnia 2001 r. Pierwszym kryterium (koniecznym, a zarazem niezbędnym, bo umożliwiającym zastosowanie drugiego) jest ocena wywiązywania się przez policjanta z obowiązków i realizacji przez niego zadań i czynności służbowych. Ustalenie, że zaistniała ta przesłanka (wstępna) czyni dopiero możliwym podwyższenie mu tego dodatku w granicach określonych w § 8 ust. 4 tego rozporządzenia. Natomiast decyzja w przedmiocie podwyższenia dodatku funkcyjnego ma charakter uznaniowy. Przekroczenie granic tego uznania zachodzi w sytuacji, gdy wobec ustalonego stanu faktycznego zaistniałaby nieuzasadniona dysproporcja pomiędzy oceną wywiązywania się policjanta z obowiązków oraz realizacją przez niego zadań i czynności służbowych a wysokością przyznanego mu (podwyższonego mu) dodatku funkcyjnego, w granicach, o których mowa w § 8 ust. 4 tego rozporządzenia. Kwestia ta może być jednak badana w administracyjnym toku instancji, w sytuacji zaskarżenia decyzji - bowiem organ odwoławczy ponownie rozstrzyga sprawę w jej całokształcie.
W dniu [...] stycznia 2024 r. Komendant Wojewódzki Policji w O. wydał rozkaz personalny nr [...] , którym podwyższył Panu G. K. dodatek funkcyjny II kategorii od dnia [...] lutego 2024 r. do dnia [...] lutego 2024 r. o kwotę 2.830 zł do wysokości 5.980 zł miesięcznie. Decyzję uzasadnił uwzględnieniem oceny wywiązywania się przez funkcjonariusza z obowiązków oraz realizacji zadań i czynności służbowych, ze szczególnym uwzględnieniem rangi zajmowanego stanowiska służbowego, a także zakresu ponoszenia odpowiedzialności oraz rodzaju posiadanych kwalifikacji zawodowych.
Zdaniem organu prowadzącego postępowanie nieważnościowe, nie może budzić wątpliwości, że przełożony właściwy w sprawach osobowych był uprawniony do skorzystania z przedmiotowego instrumentu. Istotne jest jednak to, że organ
w żaden sposób nie dokonał takiej oceny wywiązywania się przez stronę z obowiązków oraz realizacji przez nią zadań i czynności służbowych, która mogłaby stanowić podstawę do podwyższenia policjantowi dodatku funkcyjnego od [...] lutego 2024 r. do [...] lutego 2024 r. o kwotę 2.830 zł. Na dokonaną ocenę służby policjanta Komendant Wojewódzki Policji w O. powołuje się tylko i wyłącznie
w uzasadnieniu rozkazu personalnego, przy czym uzasadnienie to jest tożsame
z uzasadnieniem zawartym w rozkazie personalnym nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w O. z [...] listopada 2023 r. Wówczas jednak te same okoliczności, tj. dokonana ocena postawy i zaangażowania tego policjanta w służbie stanowiły podstawę do podwyższenia dodatku funkcyjnego o kwotę 250 zł.
W kwestionowanym rozkazie personalnym tożsame okoliczności powodują podwyższenie należnego policjantowi dodatku funkcyjnego o kwotę ponad dziesięciokrotnie wyższą niż w analogicznej decyzji wydanej niecałe 2 miesiące wcześniej przed tym jak wydano kwestionowaną decyzję. Jednocześnie skutkowało
to podwyższeniem przysługującego stronie dodatku funkcyjnego z kwoty 3.150 zł,
o kwotę 2.830 zł, do kwoty 5.980 zł, a zatem tą decyzją dodatek funkcyjny (po upływie niespełna dwóch miesięcy od jego poprzedniego podwyższenia) został ponownie podwyższony o 90%. Nie sposób zatem przyjąć, że ocena tych samych przymiotów funkcjonariusza, a zatem wywiązywania się przez niego z obowiązków służbowych oraz sposobu realizacji zadań i czynności służbowych na zajmowanym stanowisku służbowym w tak krótkim czasie (zwłaszcza, że brak jest jakichkolwiek informacji, by stopień wywiązywania się przez policjanta z jego obowiązków służbowych lub realizacja zadań i czynności służbowych na zajmowanym przez niego stanowisku wzrosły w sposób niewspółmierny w stosunku do poprzedniego okresu) zwiększyła się aż tak diametralnie, aby uzasadniało to podwyższenie o tak znaczną kwotę dodatku funkcyjnego.
Organ podkreślił, że nie bez znaczenia dla tej sprawy pozostaje również, że zgodnie z § 8 ust. 4 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji
z dnia 6 grudnia 2001 r., dodatek funkcyjny przyznaje się policjantowi w stawce kwotowej, w wysokości uzależnionej od rangi zajmowanego stanowiska służbowego, zakresu ponoszonej odpowiedzialności, ze szczególnym uwzględnieniem szczebla działania i wielkości kierowanej przez tego policjanta jednostki lub komórki organizacyjnej Policji oraz rodzaju i poziomu posiadanych przez niego kwalifikacji zawodowych, wynoszącej miesięcznie nie mniej niż 20% i nie więcej niż 70% (dodatek funkcyjny II kategorii).
Strona pełniła służbę na stanowisku naczelnika Wydziału Kontroli Komendy Wojewódzkiej Policji w O. nieprzerwanie od dnia [...] maja 2016 r., kiedy to została mianowana na to stanowisko (część III akt osobowych strony k. 215). Wówczas przyznano jej dodatek funkcyjny w wysokości 1.900 zł. Dodatek ten systematycznie, w okresie pełnionej przez nią służby na tym stanowisku, tj. przez okres 7 lat, był podnoszony zarówno na stałe, jak i na czas określony (o kwotę: 50 zł, 300 zł, 200 zł, 100 zł, 250 zł - część III akt osobowych strony k. 243, k. 249, k. 255, k. 260, k. 264, k. 268, kopia rozkazu personalnego nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w O. z dnia [...] listopada 2023 r.). Podwyższano też stronie dodatek funkcyjny o kwotę 500 zł, 800 zł oraz o kwotę 1.200 zł na czas określony (część III akt osobowych strony k. 250, k. 251, k. 257, k. 266), ale podwyższenie to uzasadnione było wprost przyznanymi środkami z mocy ustawy szczególnej. Wobec tego, skoro przez okres sprawowania funkcji naczelnika Wydziału Kontroli Komendy Wojewódzkiej Policji w O. ranga tego stanowiska, zakres ponoszonej odpowiedzialności, rodzaj i poziom posiadanych przez policjanta kwalifikacji zawodowych nie uległy zmianie i w każdym przypadku uzasadnienie podwyższenia dodatku stanowiły te same okoliczności świadczące o takiej samej, dokonanej przez przełożonego właściwego w sprawach osobowych, wzorowej ocenie wywiązywania się przez tego policjanta z obowiązków oraz realizacji przez niego zadań i czynności służbowych, to nie sposób a priori przyjąć, że taka sama ocena w okresie 7 lat stanowi podstawę do podwyższenia dodatku o kilkaset złotych, a tylko w ciągu kilku tygodni te same okoliczności stanowią podstawę do jednorazowego podwyższenia o kwotę 2.830 zł. Nie ma przy tym w tej sprawie znaczenia, że podwyższenie tego dodatku nastąpiło na czas określony, bowiem okres od dnia [...] lutego 2024 r. do dnia [...] lutego 2024 r. - przyznania tego dodatku - przypadł na miesiąc, w którym strona została zwolniona ze służby w Policji, o czym przełożony miał doskonałą wiedzę, bowiem w tym samym dniu policjant złożył do niego pisemne zgłoszenie wystąpienia ze służby w Policji, a przełożony w tym samym dniu wydał wobec niego zarówno rozkaz personalny o podwyższeniu mu dodatku funkcyjnego, jak i o zwolnieniu ze służby w Policji. Dodania przy tym wymaga, że zgodnie z art. 106 ust. 3 ustawy o Policji - prawo policjanta do uposażenia wygasa z ostatnim dniem miesiąca, w którym nastąpiło zwolnienie policjanta ze służby lub zaistniały inne okoliczności uzasadniające wygaśnięcie tego prawa. Z kolei wysokość ostatnio należnego policjantowi uposażenia przekłada się wprost na wysokość świadczenia emerytalnego, które w związku z nabyciem przez stronę uprawnień emerytalnych, będzie mu przysługiwało po zwolnieniu ze służby w Policji.
Wymienione okoliczności dobitnie wskazują, że decyzja o podwyższeniu dodatku funkcyjnego w takiej wysokości nie miała żadnego uzasadnienia, bo nie była niewątpliwie podejmowana w oparciu o ocenę, o której mowa w § 8 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. Organ w ogóle nie ustalił stanu faktycznego pozwalającego na dokonanie oceny w oparciu o ten przepis, która pozwalałaby na tak rażąco niewspółmierne podwyższenie dodatku funkcyjnego w stosunku do należnego temu policjantowi, wobec czego nie można w tym przypadku mówić o przekroczeniu granic uznania administracyjnego, ale o skrajnej dowolności, rażąco naruszającej przepis § 8 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia. W sytuacji natomiast, gdy organ zastosował inne kryterium nie wypełniające przesłanki objętej tym przepisem, to również świadczy to w dobitny sposób o tym, że ocena zawarta w uzasadnieniu kwestionowanej decyzji ma charakter jedynie pozorny, co w konsekwencji bezsprzecznie dowodzi o rażącym naruszeniu tego przepisu.
Komendant Główny Policji odniósł się ponadto w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji do stanowiska i zarzutów skarżącego zaprezentowanych we wniosku
o ponowne rozpoznanie sprawy. Organ za nieuzasadniony uznał zarzut naruszenia art. 10 Kpa., a zgłoszone wnioski dowodowe uznał za bezpodstawne. Organ uzasadnił w tym zakresie swoje stanowisko.
Z powołanym rozstrzygnięciem Komendanta Głównego Policji nie zgodził się skarżący i wywiódł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie decyzji obu instancji i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania.
Nadto, działając na podstawie art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.), skarżący wniósł o:
1. zwrócenie się do Komendanta Głównego Policji o przedłożenie akt wszczętych i zakończonych postępowań administracyjnych w przedmiocie stwierdzenia nieważności rozkazów personalnych nr [...], [...] oraz [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w O., na okoliczność sposobu zakończenia ww. postępowań, innej praktyki organu rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym, naruszenie przez organ zasady proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania,
2. zwrócenie się do Komendanta Głównego Policji o dołączenie do akt niniejszego postępowania akt i sprawozdania z kontroli przeprowadzonej przez Komendę Główną Policji w styczniu 2024 r., na okoliczność wyników kontroli i wniosków w niej zawartych,
3. zwrócenie się do Komendanta Głównego Policji o dołączenie do akt postępowania akt i sprawozdania z audytu przeprowadzonego przez Komendę Główną Policji w styczniu 2024 r. dotyczącego przyznawania dodatków funkcyjnych komendantom i naczelnikom odchodzącym na emeryturę, na okoliczność wyników audytu i wniosków w nim zawartych,
4. zwrócenie się za pośrednictwem Komendanta Głównego Policji (który posiada odpowiednie rejestry) do Komendantów Wojewódzkich (Stołecznego Policji), komendantów: [...] " Komendanta Rektora Akademii Policji w S. oraz szkół policyjnych o udzielenie informacji o:
• wysokościach i terminach przyznawania (daty) dodatków funkcyjnych (na stałe oraz na czas określony) w okresie od października 2023 r. do końca lutego 2024 r. z uwzględnieniem zarówno funkcjonariuszy pozostałych w służbie, jak również zwolnionych ze służby, a dodatkowo:
• w odniesieniu do funkcjonariuszy zwolnionych ze służby w okresie od października 2023 r. do końca lutego 2024 r.: datę ostatniej zmiany dodatku funkcyjnego przed zwolnieniem ze służby oraz wysokość dodatku funkcyjnego przed ostatnią jego zmianą, datę złożenia raportu o zwolnienie ze służby, datę zwolnienia ze służby, uzasadnień rozkazów o podwyższeniu dodatku funkcyjnego, na okoliczność praktyki przyznawania dodatków funkcyjnych;
5. zwrócenie się o przedłożenie informacji w odniesieniu do Komendy Głównej Policji, na okoliczność praktyki przyznawania dodatków funkcyjnych;
6. zwrócenie się do Komendanta Głównego Policji o przedłożenie informacji o datach odwołania ze stanowisk Komendantów Wojewódzkich (Stołecznego Policji), komendantów: [...] " Komendanta Rektora Akademii Policji w S. w okresie od października 2023 r. do końca lutego 2024 r. na okoliczność praktyki przyznawania dodatków funkcyjnych przez odchodzących kierowników ww. jednostek;
7. przeprowadzenie dowodu z dokumentów załączonych do skargi na okoliczności wskazane w uzasadnieniu skargi albowiem dowody te są niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowodują nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie.
Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
1. art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 1[...] § 1 pkt 2 Kpa. poprzez utrzymanie
w mocy decyzji o stwierdzeniu nieważności rozkazu personalnego
o podwyższeniu dodatku funkcyjnego, pomimo braku zaistnienia przesłanki rażącego naruszenia prawa;
2. art. 7, 77 § 1 i art. 80 Kpa. polegające na zaniechaniu podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, nieuwzględnienie słusznego interesu społecznego i obywateli, w tym słusznego interesu funkcjonariusza, jednostronną i wybiórczą ocenę materiału dowodowego;
3. art. 8 § 1 i 2 Kpa. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów władzy publicznej oraz wydanie rozstrzygnięcia z pominięciem zasady proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania;
4. art. 75 § 1 i 78 § 1 Kpa. poprzez bezpodstawną odmowę uwzględnienia żądania skarżącego dotyczącego przeprowadzenia dowodów, pomimo iż mogły przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i dotyczyły okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia;
5. art. 10 § 1 w zw. z art. 61 § 4 Kpa., art. 73 § 1 i 81 Kpa. m.in. niepowiadomienie strony o wszczęciu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności, brak uniemożliwienia dostępu do akt sprawy i zapoznania się z materiałem dowodowym, uniemożliwienie wypowiedzenia się na temat zebranego materiału dowodowego przed wydaniem decyzji, co skutkowało pozbawieniem strony możliwości czynnego udziału w postępowaniu.
W uzasadnieniu skargi przedstawiono szeroką argumentację na poparcie stawianych zarzutów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, a także o oddalenie wniosków dowodowych. Podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko
i ustosunkowując się do zarzutów skargi uznał je za bezpodstawne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Postępowanie prowadzone przed Komendantem Głównym Policji miało na celu zweryfikowanie pod kątem wad z art. [...] § 1 Kpa. rozkazu personalnego nr [...] z [...] stycznia 2024 r. Komendanta Wojewódzkiego Policji w O., który działając na podstawie art. 104 ust. 2 w zw. z art. 6f ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. o Policji oraz § 8 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji
z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego, podwyższył skarżącemu dodatek funkcyjny II kategorii od [...] lutego 2024 r. do [...] lutego 2024 r.
o kwotę 2.830 zł do wysokości 5.980 zł miesięcznie.
Przypomnieć należy, że postępowanie takie jest nadzwyczajnym trybem postępowania i stanowi wyłom od zasady stabilności decyzji wyrażonej
w art. 16 Kpa., stąd też ustalenie podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji musi być niewątpliwe. Celem postępowania nieważnościowego nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji ostatecznej decyzji
z jednego tylko punktu widzenia – a mianowicie, czy decyzja jest dotknięta jedną z wad kwalifikowanych wskazanych w art. [...] § 1 Kpa. Organ prowadzący postępowanie w sprawie nieważności decyzji nie jest kompetentny do rozstrzygania sprawy co do meritum, lecz ma obowiązek rozpatrzyć sprawę w granicach określonych przez ten przepis. Organ orzeka wyłączenie kasacyjnie, stwierdzając nieważność decyzji albo jej niezgodność z prawem, a w przypadku braku przesłanek takiego orzeczenia – odmawia stwierdzenia nieważności decyzji.
W tej sprawie nie jest kwestionowane, że przesłanki określone w punktach 1, 3, 4, 5, 6 i 7 art. [...] § 1 Kpa. nie wystąpiły. Decyzję wydał organ właściwy w ówczesnym stanie prawnym, była ona pierwszą decyzją w tej sprawie, skierowano ją do strony, nie była niewykonalna, nie zawierała też wady powodującej nieważność z mocy prawa. Nie zachodzi też okoliczność, o której mowa w ww. zdaniu pierwszym art. [...] § 1 pkt 2 Kpa. – nie została wydana bez podstawy prawnej.
Kwestią sporną w rozpoznawanej sprawie jest to czy Komendant Wojewódzki Policji w O. wydając rozkaz personalny z [...] stycznia 2024 r. "rażąco naruszył prawo". Wśród przesłanek wymienionych w art. [...] § 1 Kpa. – ustawodawca wskazał bowiem także na "rażące naruszenie prawa" (art. 1[...] § 1 pkt 2 Kpa.). W doktrynie i orzecznictwie utrwalił się pogląd, że przesłanka "rażącego naruszenia prawa" wymaga spełnienia łącznie trzech elementów, tj. oczywistości naruszenia prawa, uwzględnienia charakteru przepisu oraz skutków społeczno-gospodarczych decyzji niemożliwych do zaakceptowania z punktu widzenia obowiązującej zasady praworządności. W konsekwencji stwierdzenie nieważności może dotyczyć tylko przypadków ewidentnego bezprawia, którego nigdy nie można usprawiedliwiać ani tolerować.
Obowiązkiem organu stwierdzającego nieważność decyzji, jako wydanej
z rażącym naruszeniem prawa, jest wyraźne wskazanie, jaki konkretny przepis został naruszony, przy czym nie wystarczy samo tylko stwierdzenie o tym, iż doszło do takiego naruszenia prawa. Organ zobowiązany jest do wykazania, że uchybieniem jakim dotknięta jest kontrolowana w postępowaniu nieważnościowym decyzja, ma charakter kwalifikowany i stanowi rażące naruszenie prawa. Stwierdzenie nieważności decyzji możliwe jest wtedy, gdy decyzja została wydana wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu. Przy czym, co należy podkreślić, nie chodzi o błędy w wykładni prawa, ale o jego przekroczenie w sposób jasny i niedwuznaczny. Tylko wówczas treść wadliwej decyzji i czynności ją poprzedzające stanowią zaprzeczenie stanu prawnego.
Reasumując, z rażącym naruszeniem prawa nie może być utożsamiane każde naruszenie prawa, a jedynie dyskwalifikujące decyzję w takim stopniu, iż niezbędne jest zniweczenie wszelkich jej następstw, w taki sposób, jakby gdyby od początku nie została wydana.
Podstawą wydania kwestionowanego w trybie nieważności rozkazu personalnego z [...] stycznia 2024 r. był art. 104 ust. 2 ustawy o Policji, zgodnie z którym policjantowi pełniącemu służbę lub obowiązki na stanowisku kierowniczym lub samodzielnym przysługuje dodatek funkcyjny. Zgodnie z art. 6f ustawy o Policji, komendant wojewódzki Policji oraz komendant powiatowy (miejski) Policji są przełożonymi policjantów na terenie swojego działania. Z kolei, przepisy wykonawcze w omawianym zakresie, stanowi rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych
i Administracji z dnia 6 grudnia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad otrzymywania i wysokości uposażenia zasadniczego policjantów, dodatków do uposażenia oraz ustalania wysługi lat, od której jest uzależniony wzrost uposażenia zasadniczego.
W rozpoznawanej sprawie Komendant Główny Policji uznał, iż rażąco naruszony został § 8 ust. 5 pkt 1 powołanego rozporządzenia. W myśl tego przepisu, dodatek funkcyjny można w zależności od oceny wywiązywania się przez policjanta
z obowiązków oraz realizacji przez niego zadań i czynności służbowych podwyższać na stałe lub na czas określony w granicach stawek wynikających z ust. 4.
Stosownie zaś do § 8 ust. 4 rozporządzenia płacowego, dodatek funkcyjny przyznaje się policjantowi w stawce kwotowej, w wysokości uzależnionej od rangi zajmowanego stanowiska służbowego, zakresu ponoszonej odpowiedzialności, ze szczególnym uwzględnieniem szczebla działania i wielkości kierowanej przez tego policjanta jednostki lub komórki organizacyjnej Policji oraz rodzaju i poziomu posiadanych przez niego kwalifikacji zawodowych, wynoszącej miesięcznie nie mniej niż 20% i nie więcej niż:
1) w I kategorii - 80%,
2) w II kategorii - 70%,
3) w III kategorii - 60%
- podstawy wymiaru stanowiącej sumę należnego policjantowi uposażenia zasadniczego oraz dodatku za stopień w stawce ustalonej dla policyjnego stopnia etatowego odpowiadającego zajmowanemu stanowisku służbowemu.
W tej sprawie organ stwierdzając nieważność rozkazu personalnego z [...] stycznia 2024 r. podał, że Komendant Wojewódzki Policji w O. w żaden sposób nie dokonał oceny wywiązywania się przez skarżącego z obowiązków oraz realizacji przez niego zadań i czynności służbowych, która mogłaby stanowić podstawę do podwyższenia policjantowi dodatku funkcyjnego o daną kwotę. Organ podał, że uzasadnienie rozkazu personalnego jest tożsame z uzasadnieniem zawartym
w rozkazie personalnym nr [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w O. z dnia [...] listopada 2023 r., przy czym ówcześnie stanowiło ono podstawę do podwyższenia dodatku funkcyjnego jedynie o kwotę 250 zł. Zdaniem organu, Komendant Wojewódzki Policji w O. w ogóle nie ustalił stanu faktycznego pozwalającego na dokonanie oceny w oparciu o ten przepis, która pozwalałaby na tak rażąco niewspółmierne podwyższenie dodatku funkcyjnego w stosunku do należnego temu policjantowi, wobec czego nie można w tym przypadku mówić o przekroczeniu granic uznania administracyjnego, ale o skrajnej dowolności, rażąco naruszającej przepis § 8 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia płacowego.
Poglądu tego Sąd rozpoznający sprawę niniejszą nie podziela.
Z powyżej przytoczonych przepisów ustawy i rozporządzenia wynika, że wysokość dodatku funkcyjnego pozostawiona została uznaniu przełożonego, który
w zależności od własnej oceny sposobu wywiązywania się przez policjanta
z obowiązków służbowych oraz okoliczności wymienionych w § 8 ust. 4 powołanego rozporządzenia, może podwyższyć omawiany dodatek. Jest zatem okolicznością niesporną, że decyzja o podwyższeniu dodatku funkcyjnego wydana na podstawie powyższego przepisu ma charakter decyzji uznaniowej. W przypadku takiej decyzji istotne jest, aby nie nosiła ona cech dowolności, tj. aby organ administracji wybrał prawnie dopuszczalny sposób rozstrzygnięcia oraz aby wybór jakiego się dokonuje, nastąpił po ustaleniu i rozważeniu okoliczności istotnych dla sprawy z punktu widzenia obowiązujących przepisów.
Jak podaje się w doktrynie, "tzw. luzy decyzyjne, z których korzysta organ przy wydawaniu decyzji, są związane przede wszystkim z koniecznością oceny stanu faktycznego lub istotnych jego elementów, a wobec tego dopiero jawne wyjście poza granie tych luzów czy też wykorzystanie ich w celu innym niż określone w przepisach prawnych może stanowić podstawę do stwierdzenia, że naruszenie miało charakter rażący." (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postepowania administracyjnego, Komentarz, C.H. Beck, Warszawa 2019 r., str. 993).
W rozpoznawanej sprawie Sąd nie dopatrzył się takich okoliczności, które uzasadniałyby uznanie, iż wydany rozkaz personalny z [...] stycznia 2024 r. rażąco narusza prawo.
O ile zgodzić należy się ze stanowiskiem organu, iż uzasadnienie podwyższenia skarżącemu dodatku funkcyjnego o daną kwotę można było uznać za dość skąpe i lakoniczne, o tyle nie można stwierdzić w sprawie, iż wydane rozstrzygnięcie nie było prawnie dopuszczalne oraz aby wybór jakiego dokonał organ (wysokość dodatku), nie nastąpił po ustaleniu i rozważeniu okoliczności istotnych dla sprawy z punktu widzenia obowiązujących przepisów. Komendant Główny Policji miał prawo uznać, iż przedstawione uzasadnienie rozkazu personalnego jest niewystarczające, a Komendant Wojewódzki Policji w O. rozstrzygnięcie swoje podjął dowolnie. Dostrzec jednak należy, iż nawet wykazanie przypadku oczywistości naruszenia prawa nie może stanowić podstawy do uznania, że mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa. Jak już bowiem wyżej wskazano na przesłankę rażącego naruszenia prawa składają się trzy elementy. Nie można również pominąć, iż w orzecznictwie sądów administracyjnych zaostrzono kryteria, pozwalające na stwierdzenie czy doszło do rażącego naruszenia prawa, dając tym samym pierwszeństwo stabilności obrotu prawnego. Tylko w przypadku zaistnienia nadzwyczajnych okoliczności możliwe jest wzruszenie zasady stabilności, pewności obrotu prawnego wywodzonej z art. 16 Kpa. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w tej sprawie. Dość zauważyć, iż Komendant Główny Policji stwierdzając nieważność rozkazu personalnego z [...] stycznia 2024 r. nie zakwestionował w istocie, iż skarżący wzorowo wywiązuje się z obowiązków służbowych. Organ nie podważył ustaleń Komendanta Wojewódzkiego Policji w O. co do oceny wywiązywania się przez skarżącego z obowiązków oraz realizacji przez niego zadań i czynności służbowych.
Na tle tej sprawy należy stwierdzić, że przesłanką rażącego naruszenia prawa nie mogą, zdaniem Sądu, być objęte te części treści decyzji uznaniowej, które wiążą się z realizowaniem określonej polityki administracyjnego stosowania prawa (celowości administracyjnej, czy roli słuszności w kształtowaniu treści decyzji)
w ramach luzów decyzyjnych stworzonych przez podstawy decyzji uznaniowej. Poprzez nadzwyczajny tryb, jakim jest postępowanie nieważnościowe, nie jest dopuszczalne – w takim zakresie jak uczynił to organ w tej konkretnej sprawie - wkraczanie w kompetencje organów i ocenianie słuszności realizowanej przez nie polityki kadrowej. Naruszenia prawa mają charakter rażący w takim przypadku, gdy czynności zmierzające do wydania decyzji oraz treść decyzji stanowią zaprzeczenie stanu prawnego sprawy w całości lub w części. Z takim jednak przypadkiem nie mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie.
W orzecznictwie wskazuje się na dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji uznaniowych z powodu rażących uchybień procesowych (na ten temat patrz wyroki II OSK 1212/06, II SA/Gd 649/12, II OSK 1358/10, I OSK 30/10 lub II OSK 1620/09). W żadnym z dostępnych komentarzy lub w orzecznictwie sądowym nie zalicza się do katalogu uchybień procesowych stanowiących rażące naruszenie prawa, lakoniczności czy ogólnikowości uzasadnienia decyzji, tym bardziej w przypadku rozstrzygnięcia znajdującego oparcie w materiale procesowym sprawy. Wśród tych uchybień zazwyczaj wymienia się naruszenie zasad ogólnych w stopniu istotnie naruszającym prawa strony (poza podstawami wznowieniowymi).
Z uwagi na powyższe, Sąd uznał, iż zaskarżona decyzja Komendanta Głównego Policji, jak i poprzedzająca ją decyzja z [...] stycznia 2024 r. stwierdzająca nieważność rozkazu personalnego Komendanta Wojewódzkiego Policji w O.
z [...] stycznia 2024 r. nr [...] , wydane zostały z naruszeniem art. [...] § 1 pkt 2 Kpa. w zw. z § 8 ust. 5 pkt 1 rozporządzenia płacowego. Stąd należało je wyeliminować z obrotu prawnego.
Końcowo należy wyjaśnić, że Sąd, na rozprawie w dniu [...] grudnia 2024 r., oddalił wnioski dowodowe skarżącego, uznając, iż wszystkie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności zostały ustalone. Należy pamiętać, iż zaskarżona decyzja wydana została w postępowaniu nieważnościowym, które rządzi się określonymi regułami. W takim postępowaniu nie rozstrzyga się sprawy ponownie, nie gromadzi dowodów, nie ustala stanu faktycznego. Postępowanie nadzwyczajne ma na celu zweryfikowanie określonego rozstrzygnięcia pod kątem wad kwalifikowanych.
Z tych wszystkich względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935) orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. O kosztach postępowania w pkt 2 sentencji wyroku, na które złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika (480 zł) oraz opłata od pełnomocnictwa (17 zł), Sąd orzekł w myśl art. 200 w zw. z art. 205 § 2 powołanej ustawy w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów (Dz. U. 2023 r.poz. 1964).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło