II SA/Wa 959/17
WyrokWSA w Warszawie2018-02-23
Skład orzekający: Sławomir Antoniuk, Adam Lipiński, Maria Werpachowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja rektora uczelni odmawiająca przyznania stypendium dla najlepszych doktorantów, wydana na podstawie przepisów Prawa o szkolnictwie wyższym i regulaminu uczelni, narusza przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie procedury i uzasadnienia, a także przepisy prawa materialnego dotyczące kryteriów przyznawania stypendium?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja rektora o odmowie przyznania stypendium dla najlepszych doktorantów jest zgodna z prawem. Postępowanie konkursowe o przyznanie stypendium, mimo że jest decyzją uznaniową, musi być poprzedzone prawidłowo prowadzonym postępowaniem z zachowaniem procedury administracyjnej i dokładnym ustaleniem stanu faktycznego. W tym przypadku, mimo pewnych ułomności uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej, postępowanie odwoławcze przeprowadzone przez rektora naprawiło te wady, a ocena osiągnięć doktorantki została dokonana zgodnie z obowiązującymi kryteriami, co skutkowało jej niezakwalifikowaniem się do grona uprawnionych do stypendium.Stan faktyczny
Doktorantka I.M. złożyła wniosek o przyznanie stypendium dla najlepszych doktorantów. Wydziałowa Komisja Doktorancka oceniła jej wnioski, przyznając określoną liczbę punktów. Odwoławcza Komisja Stypendialna oraz Rektor Uniwersytetu utrzymali w mocy decyzję odmawiającą przyznania stypendium, wskazując, że skarżąca nie uzyskała wystarczającej liczby punktów, aby zakwalifikować się do grona 10% najlepszych doktorantów. Doktorantka wniosła skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów KPA i prawa materialnego, w tym brak wyczerpującego wyjaśnienia stanu faktycznego, nierozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz błędną wykładnię kryteriów przyznawania stypendium.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk, Sędziowie WSA Adam Lipiński, Maria Werpachowska (spr.), , Protokolant sekretarz sądowy Agnieszka Wiechowicz, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lutego 2018 r. sprawy ze skargi I.M. na decyzję Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania stypendium dla najlepszych doktorantów oddala skargę.
Rektor Uniwersytetu [...] (dalej jako Rektor U[...]) decyzją z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...], wydaną na podstawie art. 104, art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 127 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.); dalej: "k.p.a.", art. 175 w zw. z art.199 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 4 i 5, art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 1842 ze zm.), oraz § 27 ust. 1 pkt 2 i ust. 4, § 31 ust. 3 i 3 § 34 ust. 7 i 8 Regulaminu ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla doktorantów Uniwersytetu [...] (Monitor U[...] z 2015 r., poz. 181), dalej: "Regulamin", utrzymał w mocy decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej dla Doktorantów z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] odmawiającą przyznania I.M. stypendium dla najlepszych doktorantów na rok akademicki 2016/2017.
W uzasadnieniu powyższej decyzji Rektor U[...] wskazał, iż w toku swoich prac Wydziałowa Komisja Doktorancka (dalej jako WKD lub Komisja) na Wydziale Prawa i Administracji U[...] (dalej jako WPiA), działając na podstawie § 27 ust. 1 i 4 Regulaminu, oceniła wnioski wszystkich doktorantów ubiegających się o stypendium dla najlepszych doktorantów w roku akademickim 2016/2017. Po zapoznaniu się z opinią WKS i zebranymi w sprawie dowodami, decyzją z dnia [...] grudnia 2016 r. Odwoławcza Komisja Stypendialna Uniwersytetu [...] , dalej "OKS U[...]" postanowiła nie przyznać I.M. stypendium dla najlepszych doktorantów na rok akademicki 2016/2017.
WKS WPiA po analizie dokonań I.M. przyznała jej łącznie 155 punktów, na którą składały się:
100 pkt. za średnią z egzaminów objętych programem studiów;
45 pkt. za kryterium naukowe;
10 pkt. za kryterium dydaktyczne.
Opinię WKS WPiA organ uznał za prawidłową i podzielił zawartą w niej ocenę osiągnięć I.M. Ostatnia osoba, której przyznano stypendium dla najlepszych doktorantów na III roku studiów, uzyskała łącznie 172 punkty zajmując ósmą pozycję na liście rankingowej. Zgodnie z Postanowieniem nr [...] Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. w sprawie wysokości oraz procentu doktorantów uprawnionych do otrzymania stypendiów dla najlepszych doktorantów w roku akademickim 2016/2017 (Monitor U[...] z 2016 r. poz. 418): procent doktorantów na każdym roku lub kierunku studiów uprawnionych do otrzymania stypendium dla najlepszych doktorantów w roku akademickim 2016/2017 wynosi nie więcej niż 10%. Zatem na III roku studiów do uzyskania stypendium dla najlepszych doktorantów uprawnionych było osiem osób. W związku z uzyskaniem przez I.M. wyniku poniżej ww. progu, OKS U[...] nie miała podstaw do przyznania doktorantce przedmiotowego stypendium.
W wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy I.M. zarzuciła, że w uzasadnieniu decyzji z dnia [...] grudnia 2016 r. nie zostało wskazane dlaczego rozstrzygnięcie postępowania w jej przypadku jest negatywne. Ponadto, nie poinformowano skarżącej o liczbie przyznanych punktów (w tym o liczbie punktów za spełnienie poszczególnych kryteriów) szczególnym zaangażowaniu w pracy dydaktycznej potwierdzonej w pozytywnej opinii opiekuna naukowego i zaświadczeniu o liczbie godzin samodzielnie przeprowadzonych zajęć w łącznym wymiarze 100 godzin, ani o miejscu na liście rankingowej. Stanowi to naruszenie w szczególności art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także nie zebranie w sposób wyczerpujący i nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego. Podniosła, że w świetle art. 107 k.p.a. w zw. z art. 207 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i § 34 ust. 1-2 Regulaminu samo stwierdzenie, że nie znalazła się w gronie 10% najlepszych doktorantów na roku nie jest wystarczające, ponieważ decyzja nie zawiera uzasadnienia. Komisja naruszyła też art. 35 w zw. z art. 36 k.p.a. oraz § 33 ust. 1-3 Regulaminu, bowiem decyzja podpisana [...] grudnia 2016 r. została nadana do wysyłki dopiero 1 lutego 2017 r. prawie 3 miesiące od złożenia wniosku.
Rektor U[...] stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Wskazał, że I.M. zajęła dziesiąte miejsce w rankingu dla III roku studiów doktoranckich i otrzymała: 100 punktów za średnią ocen na podstawie pkt. 5 Załącznika do Regulaminu, 45 punktów w ramach "kryterium naukowego" oraz 10 punktów w ramach "kryterium dydaktycznego", łącznie 155 punktów (na 300 punktów możliwych do zdobycia). Komisja przyznała skarżącej 41 punktów za osiągnięcia naukowe oceniane zgodnie z Załącznikiem nr 1 do Protokołu Komisji Stypendialnej WPiA U[...], uwzględniając wszystkie publikacje, konferencje i granty badawcze wymienione we wniosku stypendialnym. Postęp w pracy nad doktoratem został oceniony na 13 punktów, co koresponduje z różnicą między deklarowanym postępem w sprawozdaniach z pracy naukowej za rok akademicki 2013/2014 oraz 2014/2015. Natomiast w ramach "kryterium dydaktycznego" I.M. otrzymała 10 punktów, ponieważ Komisja wzięła pod uwagę jedynie godziny dydaktyczne przepracowane na Uniwersytecie [...] wykazane w sprawozdaniu rocznym doktorantki. Komisja nie uwzględniła zajęć prowadzonych przez skarżącą w Policealnej Szkole Zawodowej [...]. Zgodnie z pkt. 4 c) Załącznika nr 3 do Regulaminu, Komisja ustaliła, że za zaangażowanie dydaktyczne można uzyskać maksymalnie 100 punktów, przy czym 1 godz. = 1 pkt.
Komisja przyjęła, że termin "zaangażowanie dydaktyczne" ma szerszy zakres znaczeniowy niż "praca dydaktyczna", w związku ze specyfiką studiów doktoranckich na Wydziale Prawa i Administracji. Za działalność dydaktyczną uznano wszelką aktywność o charakterze dydaktycznym, zarówno w postaci prowadzenia zajęć z przedmiotów kursowych, jak i w postaci zastępstw, prowadzonych zajęć dodatkowych czy też praktyk dydaktycznych, o ile zostały wskazane w skali godzinowej i potwierdzone przez opiekuna naukowego doktoranta. Zajęcia prowadzone przez skarżącą w Policealnej Szkole Zawodowej [...] nie mieszczą się w tak rozumianej definicji działalności dydaktycznej.
Odnosząc się do uwag formalnych Rektor wskazał, że zaskarżona decyzja zawiera wszystkie elementy wymagane przez art. 107 § 1 k.p.a. Lakoniczność uzasadnienia w niej zawartego związana jest z cechującą szkołę wyższą masowością decyzji w sprawach stypendialnych przy ograniczonych możliwościach kadrowych i materiałowych (organy uczelni nie są wszak organami administracji publicznej sensu stricio). Ewentualny niedosyt w tym względzie konwaliduje jednak niniejsza decyzja Rektora.
Organ podkreślił, iż przyznanie przedmiotowego stypendium opiera się na przesłankach nieostrych. Z tego względu wyliczenie na ich podstawie punktów tylko częściowo może zostać przedstawione w uzasadnieniu decyzji. Niemożliwa do wyeliminowania niedookreśloność tych przesłanek — charakterystyczna dla sfery nauki — doprowadziła do powierzenia organowi przez ustawodawcę przyznawania zwiększenia stypendium doktoranckiego po uzyskaniu opinii fachowej komisji. Jej członkom, jak i organowi, pozostawiono zatem pewien margines swobody w interpretacji klauzul niedookreślonych zawartych w art. 200 a ustawy i w aktach uczelnianych. Natomiast lakoniczność uzasadnienia decyzji Rektora z dnia [...] grudnia 2016 r. związana jest z cechującą szkołę wyższą masowością decyzji w sprawach stypendialnych przy ograniczonych możliwościach kadrowych i materiałowych (organy uczelni nie są wszak organami administracji publicznej sensu stricto). Ewentualny niedosyt w tym względzie konwaliduje jednak decyzja wydana na skutek wniesienia środka odwołania, albowiem odnosi się ona do zasadności zarzutów strony.
Rektor U[...] podkreślił nadto, iż w niniejszym postępowaniu przepisy k.p.a. stosowano odpowiednio, a to w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych polega na zachowaniu przez organ jedynie minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy oraz zapewnienia gwarancji procesowych wynikających z przepisów k.p.a. (zob. np. wyrok NSA z dnia 20 listopada 2014 r. sygn. akt I OSK 1875/14; wyrok NSA z dnia 1 grudnia 2006 r. sygn. akt I OSK 1350/06). Określając wymagania względem decyzji wydawanych w szkole wyższej należy zatem uwzględniać tak ich masowość, jak i przysługującą uczelni stosownie do art. 70 ust. 5 Konstytucji RP autonomię.
Podane przez skarżącą okoliczności związane z osiągnięciami były znane w toku rozpatrywania wniosku i zostały wzięte pod uwagę przez WKS WPiA, OKS U[...] oraz Rektora, jednak WKS WPiA, OKS U[...] oraz Rektor musieli dokonać gradacji osiągnięć ze względu na ograniczoną ilość środków i jednocześnie zastosowali jednolite kryteria z uwagi na zasadę równości (art. 32 Konstytucji RP).
W analizowanej sprawie WKS WPiA, OKS U[...], a następnie Rektor, wzięli bowiem pod uwagę cały materiał dowodowy przedstawiony przez doktorantkę we wniosku i załącznikach do niego, rozpatrując sprawę na jego podstawie po dokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego. Ustalone zostały osiągnięcia wnioskodawczyni, a następnie przypisano im liczbę punktów (wskazaną wyżej), zgodnie z zasadami przyjętymi na WPiA U[...]. Dalej organ wskazał, że przyznanie przedmiotowego stypendium opiera się na przesłankach nieostrych. Z tego względu wyliczenie na ich podstawie punktów tylko częściowo może zostać przedstawione w uzasadnieniu decyzji. Niemożliwa do wyeliminowania niedookreśloność tych przesłanek jest charakterystyczna dla sfery nauki. Organom uczelnianym pozostawiono zatem pewien margines swobody w interpretacji klauzul niedookreślonych zawartych w art. 199 ust. 5 u.p.s.w. i w aktach uczelnianych. Ocena osiągnięć naukowych, dydaktycznych czy organizacyjnych pozostaje bowiem zawsze w części oparta na rozumieniu nieostrych kryteriów, a zatem trudnych do sprecyzowania w uzasadnieniu wydawanej decyzji. Stąd należy uznać, że uzasadnienie niniejszej decyzji odpowiada prawu.
Reasumując Rektor nie znalazł podstaw do zakwestionowania dokonanej wcześniej oceny osiągnięć doktorantki w oparciu o istniejące normatywne kryteria. Przyznana jej liczba punktów została wyliczona prawidłowo i uplasowała ją poniżej progu do przyznania stypendium dla najlepszych doktorantów (10% najlepszych doktorantów).
Decyzja Rektora U[...] z dnia [...] kwietnia 2017 r. stała się przedmiotem skargi wniesionej przez I.M. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Skarżąca zarzuciła kwestionowanej decyzji jej wydanie z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, w zw. z art. 77 § 1 i art. 78 § 1 k.p.a. w zw. z art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym, poprzez niepodjęcie wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także niezebranie w sposób wyczerpujący i nierozpatrzenie całego materiału dowodowego oraz niezapewnienie stronie czynnego udziału w postępowaniu, np. w celu składania wyjaśnień, a także niezawiadomienie o możliwości wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań;
2) naruszeniem zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa uregulowanej w art. 8 k.p.a. oraz zasady należytego i wyczerpującego informowania stron (art. 9 k.p.a.), poprzez zaniechanie podania szczegółowych zasad przyznawania punktów za "postęp pracy nad doktoratem" w ramach 100 pkt. Za ocenę postępów w pracy naukowej i przygotowywaniu rozprawy doktorskiej (o których mowa w art. 199 ust. 5 pkt 2) ppkt b) p.s.w. oraz w pkt 4 ppkt b) Załącznika nr 3 do Regulaminu będących jednym z trzech kryteriów przyznawania stypendium dla najlepszych doktorantów.
Podniosła także zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 199 ust. 5 pkt 2 ppkt b) i c) ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym oraz pkt 4 ppkt b) i c) załącznika nr 3 do Regulaminu poprzez błędną wykładnię, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie i nieuwzględnienie wszystkich aktywności, zgłoszonych we wniosku i potwierdzonych w załącznikach, uprawniających do otrzymania wyższej liczby punktów - co miało istotny wpływ na wynik postępowania i zaważyło o nieprzyznaniu stypendium dla najlepszych doktorantów.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, ewentualnie również zobowiązanie organu do wydanie decyzji przyznającej stypendium oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skargi strona wskazała, iż organ nie wziął pod uwagę i nie ocenił całości dokumentacji załączonej do wniosku o przyznanie stypendium, w szczególności "Opinii opiekuna naukowego". Z dokumentu tego wynika, że skarżąca samodzielnie przeprowadziła 10 godzin zajęć, natomiast 60 w formie praktyk dydaktycznych asystowała opiekunowi naukowemu, który potwierdził to zaangażowanie dydaktyczne w swojej opinii. Wskazała, że Komisja przyjęła, że termin zaangażowanie dydaktyczne ma szerszy zakres znaczeniowy niż praca dydaktyczna oraz za działalność dydaktyczną uznano wszelką aktywność o charakterze dydaktycznym. Zdaniem skarżącej zdziwienie budzi, że w ogóle nie zostały uwzględnione zajęcia dydaktyczne przeprowadzone w Policealnej Szkole Zawodowej [...]. Organ jedynie lakonicznie stwierdził, że nie zmieszczą się one w tak rozumianej definicji działalności dydaktycznej. Wskazała, że ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym ani Regulamin nie ograniczają kryterium "zaangażowania w pracy dydaktycznej" jedynie do pracy dydaktycznej na konkretnej uczelni. Nie zgodziła się z twierdzeniem organu, że zajęcia dydaktyczne przeprowadzone w Policealnej Szkole Zawodowej [...] nie mieszczą się w pojęciu "pracy dydaktycznej", o której mowa w art. 199 ust. 5 pkt 2) ppkt c) wskazanej ustawy. Nadto organ nie przeprowadził w sposób wyczerpując postępowania dowodowego, mimo iż w aktach sprawy znajdowały się dokumenty, które wyraźnie potwierdzały spełnienie warunków otrzymania stypendium. Postępowanie to narusza art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Samo uwzględnienie jedynie 60 godzin praktyk dydaktycznych na uczelni spowodowałoby przekroczenie minimalnego progu uprawniającego do otrzymania stypendium.
Dalej skarżąca wskazała, że nie jest znany szczegółowy sposób przyznawania punktów w poszczególnych segmentach aktywności, wobec informacji, że w każdym z nich można zdobyć maksymalnie 100 pkt (pkt 4 załącznika nr 3 do regulaminu). W Decyzji organ jedynie stwierdza, że wniosek "został oceniony zgodnie ze szczegółowymi kryteriami przyjętymi na WPiA opracowanymi na podstawie Załącznika nr 3 do Regulaminu", przy czym kryteria te nie zostały podane do publicznej wiadomości i nie są znane doktorantom. Organ nie uzasadnił, dlaczego postęp w pracy nad doktoratem został w moim przypadku oceniony na 13 pkt. Decyzja nie zawiera również uzasadnienia dla przyznania 41 pkt za osiągnięcia naukowe.
W odpowiedzi na skargę Rektor U[...] wniósł o jej oddalenie. Organ podtrzymał w całości stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, zaś odnosząc się do zarzutów skargi podniósł, iż Komisja stosowała jasne i przejrzyste kryteria oceny postępów w pracy naukowej i przygotowaniu rozprawy doktorskiej. Kryteria te miały zastosowanie w odniesieniu do wszystkich ubiegających się o przyznanie stypendium. Punkty przyznane w ramach kryterium dydaktycznego zostały wyliczone na podstawie różnicy pomiędzy deklarowanym przez skarżącą postępem w sprawozdaniach z pracy naukowej za kolejne lata akademickie.
Organ nie zgodził się ze skarżącą, że należy przypisać jej punkty za 60 godzin, które (jak sama wskazuje) były godzinami w ramach których "asystowała opiekunowi naukowemu". Na Uniwersytecie znany jest zwyczaj pomagania przez doktorantów swoim opiekunom naukowym w różnych zajęciach dydaktycznych i naukowych. Nie może być to jednak podstawą do uznania, że dana osoba prowadziła zajęcia dydaktyczne. Ponadto w opinii opiekuna naukowego nie zostało wskazane, że skarżąca "asystowała" a jedynie "uczestniczyła w zajęciach dydaktycznych prowadzonych przez opiekuna naukowego" - co uzasadniało nieprzyznanie punków za tego rodzaju działalność. Natomiast zajęcia dydaktyczne prowadzone w policealnej szkole zawodowej [...] wykonywane były poza Uniwersytetem [...]. Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym oraz Regulamin wskazuje, że stypendium dla najlepszych doktorantów przyznaje się doktorantowi, który wykazał się szczególnym zaangażowaniem w pracy dydaktycznej podczas studiów doktoranckich prowadzonych przez uczelnię.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 199 ust. 1 pkt 3 oraz ust. 4 i 5 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2016 r., poz. 1842). Decyzja w sprawie przyznania stypendium dla najlepszych doktorantów jest tzw. decyzją uznaniową, o czym świadczy brzmienie przepisu art. 199 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym. Korzystanie z uznania administracyjnego oznacza, iż organ ma w sprawie prawo wyboru treści rozstrzygnięcia, jednakże wybór taki nie może być dowolny, a więc musi wynikać z zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w następnej kolejności jego wyczerpującego uzasadnienia.
Przepis art. 207 ust. 1 ww. ustawy obliguje organy uczelni aby do podejmowanych decyzji w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, stosować odpowiednio przepisy k.p.a. Przyznanie stypendium uczestnikom studiów doktoranckich należy niewątpliwie do kategorii spraw, o których mowa w tym przepisie. Odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. oznacza konieczność zachowania przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony. Chociaż w świetle wyrażonej w art. 77 ust. 5 Konstytucji RP zasady autonomii szkół wyższych decyzje organów uczelni nie muszą spełniać tak surowych kryteriów jak decyzje organów administracji publicznej, to jednak, skoro zostały poddane kontroli pod względem zgodności z prawem prowadzonej przez sądy administracyjne (art. 207 ust. 1 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym), muszą one spełniać wymogi umożliwiające przeprowadzenie takiej kontroli. Oznacza to, że organy uczelni w postępowaniu w sprawie przyznania stypendium dla najlepszych doktorantów winny przestrzegać ogólnych zasad postępowania administracyjnego i respektować podstawowe założenia procedury administracyjnej. Powinny zatem poczynić ustalenia w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy, zgodnie z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., a następnie podjęte rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania bądź odmowy przyznania stypendium doktoranckiego uzasadnić, zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a.
Kontrola sądowa rozstrzygnięć podejmowanych w ramach uznania administracyjnego ogranicza się do tego, czy wydanie decyzji zostało poprzedzone prawidłowo prowadzonym postępowaniem z zachowaniem procedury administracyjnej, zwłaszcza szczegółowym ustaleniem stanu faktycznego. Ocena pod kątem kryteriów słuszności i celowości prowadzona jest wyłącznie w zakresie ustalenia, czy organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego, albowiem podejmowanie decyzji uznaniowej nie może oznaczać dowolności i arbitralności.
Mając na uwadze powyższe rozważania należy uznać zaskarżoną decyzję za zgodną z prawem.
Postępowanie o przyznanie stypendium dla najlepszych doktorantów jest postępowaniem konkursowym. Organ nie prowadzi postępowania wyjaśniającego w klasycznym rozumieniu tego pojęcia (stosując pełne spektrum dowodowe) lecz ogranicza się do oceny złożonych do wniosku wszczynającego postępowanie dokumentów i na tej podstawie dokonuje gradacji dokonań poszczególnych aktywności doktoranta. Z powodu zaś ograniczonej liczby stypendiów, stypendium może być przyznane tylko niektórym doktorantom, tym, którzy uzyskali najlepszą ocenę osiągnięć.
Zgodnie z art. 199 ust. 5 pkt 2 Prawa o szkolnictwie wyższym, stypendium dla najlepszych doktorantów może być przyznane: na drugim i kolejnych latach studiów doktoranckich – doktorantowi, który w roku akademickim poprzedzającym przyznanie stypendium spełnił łącznie następujące warunki:
a) uzyskał bardzo dobre lub dobre wyniki egzaminów objętych programem studiów doktoranckich,
b) wykazał się postępami w pracy naukowej i przygotowywaniu rozprawy doktorskiej,
c) podczas studiów doktoranckich prowadzonych przez uczelnię wykazał się szczególnym zaangażowaniem w pracy dydaktycznej.
Zgodnie z Postanowieniem nr [...] Rektora Uniwersytetu [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. w sprawie wysokości oraz procentu doktorantów uprawnionych do otrzymania stypendium dla najlepszych doktorantów w roku akademickim 2016/2017 (Monitor U[...] z 2016 r., poz. 418) procent doktorantów na każdym roku lub kierunku studiów uprawnionych do otrzymania stypendium dla najlepszych doktorantów w roku akademickim 2016/2017 wynosi 10%. Na III roku studiów uprawnionych było zatem osiem osób.
Realizując postanowienia art. 199 ust. 2 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym Rektor U[...] wydał zarządzenie nr [...] z dnia [...] września 2015 r. wprowadzające Regulamin ustalania wysokości, przyznawania i wypłacania świadczeń pomocy materialnej dla doktorantów Uniwersytetu [...]. Wynika z niego, że doktorant ubiegający się o powyższe stypendium, powinien złożyć wniosek najpóźniej do 30 października roku akademickiego, w którym będzie pobierał stypendium. Szczegółowe warunki przyznawania stypendium dla najlepszych doktorantów określa załącznik nr 3 do Regulaminu (§ 27 ust. 2 i 4 Regulaminu). Wnioski składa się za pośrednictwem komisji stypendialnej wydziałowej jednostki organizacyjnej Uniwersytetu [...], która po wstępnej weryfikacji przekazuje je Odwoławczej Komisji Stypendialnej wraz z listą rankingową i opinią (§ 31 ust. 5 Regulaminu).
Kryteria oceny postępów w pacy naukowej i przygotowywaniu rozprawy doktorskiej – stypendium dla najlepszych doktorantów na rok akademicki 2016/2017 na Wydziale Prawa i Administracji U[...] został opracowany przez Komisję Stypendialną dla Doktorantów tego Wydziału, zgodnie z pkt 4 b) Załącznika nr 3 do Regulaminu.
Zgodnie z pkt 3 i 4 Załącznika nr 3 do Regulaminu wnioski są oceniane metodą punktową, w przypadku doktorantów na drugim i kolejnych latach studiów doktoranckich do osiągnięcia jest maksymalnie 300 punktów według podziału:
a) od 0 do 100 pkt za średnią z egzaminów objętych programem studiów,
b) od 0 do 100 pkt za ocenę postępów w pracy naukowej i przygotowywaniu rozprawy doktorskiej według kryteriów opracowanych przez komisję stypendialną oraz przekazanych do wiadomości Odwoławczej Komisji Stypendialnej,
c) od 0 do 100 pkt za ocenę zaangażowania w pracy dydaktycznej. Liczbie godzin dydaktycznych przypisuje się liczbę punktów, gdzie 1 godzina dydaktyczna = 1 pkt,
d) jeżeli program studiów doktoranckich na danym rok nie przewidywał egzaminów wszystkie osoby z tego roku otrzymują 100 pkt.
W oparciu o powyższe unormowania wniosek skarżącej (studentki III roku studiów doktoranckich) o przyznanie stypendium dla najlepszych doktorantów został przygotowany przez Komisję Stypendialną dla Doktorantów. Wnioskodawczyni za średnią z egzaminów objętych programem studiów uzyskała maksymalną notę 100 pkt tak jak pozostali doktoranci, bowiem podczas tych studiów nie ma egzaminów innych inż. doktorskie. W zakresie pkt b) każdy z doktorantów mógł uzyskać maksymalnie 70 punktów z oceny osiągnięć naukowych oraz 30 punktów w zakresie z oceny postępów w przygotowaniu rozprawy doktorskiej. Skarżąca uzyskała łącznie 45 punktów (41 + 4). Za zaangażowanie w pracy dydaktycznej Komisja przyznała skarżącej 10 punktów. Łączna liczba punktów wyniosła 154. Wnioskodawczyni na 17. doktorantów III roku WPiA została umieszczona na 10 pozycji listy rankingowej. Z powyższego jednoznacznie wynika, iż skarżąca nie znalazła się w gronie 10% najlepszych studentów – doktorantów III roku WPiA U[...] (protokół z posiedzenia Komisji Stypendialnej dla Doktorantów WPiA U[...] z dnia [...] i [...] listopada 2016 r.). Z tego też względu wniosek skarżącej nie uzyskał rekomendacji Komisji Stypendialnej dla Doktorantów. Wobec powyższego należy stwierdzić, iż decyzja odmawiająca skarżącej przyznania stypendium dla najlepszych doktorantów ma uzasadnione podstawy.
W ocenie Sądu, nie sposób Komisji zarzucić dowolności w ocenie dokumentów złożonych przez skarżącą wraz z wnioskiem, jak też liczby punktów jej przyznanych w poszczególnych segmentach aktywności. Analizując kartę zbiorczą punktacji rankingowych przyznanych w poszczególnych segmentach 17. doktorantom III roku WPiA Sąd stwierdza, iż stosowano jednolite kryteria punktowe oceny wobec wszystkich doktorantów. Jak już wcześniej wskazano segment b) postępy w pracy naukowej i przygotowywaniu rozprawy doktorskiej były oceniane łącznie. Przy czym za postępy w pracy naukowej można było uzyskać maksymalnie 70 punktów a za przygotowanie rozprawy doktorskiej 30.
Najwyżej liczbie punktów uzyskanych przez doktoranta III roku studiów - 115 (liczonej według Kryteriów oceny postępów w pracy naukowej i przygotowaniu rozprawy doktorskiej – stypendia dla najlepszych doktorantów na rok akademicki 2016/2017 = pkt 3 - 6) za postępy w pracy naukowej odpowiada 70 punktów z oceny łącznej. Wyliczenie liczby punktów dla każdego doktoranta danego roku studiów odbywało się według wzoru: iloczyn liczby punktów uzyskanych przez doktoranta razy 70 podzielone przez 115. Skarżąca uzyskała za osiągnięcia naukowe 67 punktów, zatem ostateczna liczba przyznanych punktów do oceny łącznej to 67 x 70 / 115 = 40,782, co po zaokrągleniu stanowi 41 punktów. Oceniając postęp w przygotowaniu pracy doktorskiej skarżącej przyznano 13 punktów. Jest to różnica pomiędzy stanem pracy doktorskiej w roku akademickim 2014/2015 - 47 do stany w roku akademickim 2015/2016 – 60 (60 – 47 = 13). Zgodnie z protokołem Komisji Stypendialnej dla Doktorantów punkty za postęp w przygotowaniu pracy doktorskiej zostały przeliczone na skalę 0 - 30 według proporcji, w której 100% stanowi 30 punktów. Punkty uzyskane przez każdego doktoranta liczone były jako ich iloraz z liczbą 30 podzielone przez 100. Skarżącej przyznano 13 x 30 = 390, a następnie podzielono przez 100, co stanowi 3,9, po zaokrągleniu 4 punkty.
Z przedstawionego sposobu wyliczenia wynika, że Komisja stosowała jednakowe kryteria punktowe oceny wobec wszystkich doktorantów biorących udział w konkursie, stąd zarzuty skargi są nieuprawnione.
Ze sprawozdania rocznego pracy naukowej skarżącej wynika, że prowadziła zajęcia dydaktyczne w roku akademickim 2015/2016 w wymiarze 8 godz. dla III roku i 2 godz. dla IV roku i tylko te godzinny mogły podlegać uwzględnieniu. Z art. 199 ust. 5 pkt 2 lit c ustawy o szkolnictwie wyższym oraz § 27 ust. 1 pkt 2 lit. c Regulaminu wynika wprost, że stypendium dla najlepszych doktorantów może być przyznane doktorantowi, który wykazał się szczególnym zaangażowaniem w pracy dydaktycznej podczas studiów prowadzonych przez uczelnię, a zatem za zajęcia prowadzone na Uczelni i to samodzielnie. Tymczasem z opinii opiekuna wynika, iż skarżąca uczestniczyła w zajęciach dydaktycznych prowadzonych przez opiekuna naukowego w wymiarze 60 godz., a nie jak skarżąca wskazała w skardze, że asystowała opiekunowi naukowemu. Oznacza to, że nie prowadziła tych zajęć samodzielnie. Nadto z zaświadczenia z dnia [...] października 2016 r. wynika, że skarżąca prowadziła zajęcia dydaktyczne poza Uniwersytetem [...], tj. Policealnej Szkole Zawodowej "[...]" w [...]. Sąd stwierdza, że ocena zaangażowania w pracę dydaktyczną doktoranta dotyczy tylko zajęć realizowanych w ramach Uniwersytetu [...], a nie w innych placówkach. Tym samym Komisja trafnie uznała, że do tej aktywności nie można zaliczyć zajęć prowadzonych przez skarżącą w Policealnej Szkole Zawodowej "[...]" w [...].
Ma rację skarżąca wykazując ułomność uzasadnienia decyzji pierwszoinstancyjnej. Jednak trzeba mieć na względzie, iż postępowanie odwoławcze charakteryzuje się koniecznością ponownego przeanalizowania rozpatrywanej sprawy w jej całokształcie, a nie sprowadza się jedynie do rozważenia zasadności zawartych w odwołaniu zarzutów. Taki bezwzględny wymóg wynika z treści art. 15 k.p.a. Zatem wytknięte przez skarżącą wady, skoro nie miały wpływu na zmianę wydanego rozstrzygnięcia, mogły zostać naprawione w postępowaniu odwoławczym przez Rektora U[...]. Organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołał przepisy prawne mające zastosowanie w sprawie, przedstawił tok rozumowania, który doprowadził go do podjęcia rozstrzygnięcia oraz odniósł się do zarzutów przedstawionych przez stronę we wniosku odwoławczym. Nie sposób zatem przyjąć jak to postuluje skarżąca, że Rektor [...]U naruszył w sposób istotny wskazane w skardze przepisy materialne, jak i procesowe.
Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał zaskarżoną decyzję za odpowiadającą prawu i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz.1369 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło