II SA/Wa 962/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Sławomir Antoniuk po rozpoznaniu w dniu 2 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. D. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 28 września 2016 r. w sprawie ze skargi J. D. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] września 2004 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności rozkazu personalnego postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. J. D. w toku postępowania złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata. Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 28 września 2016 r. odmówił przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Pismem z dnia 19 października 2016 r. skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia starszego referendarza sądowego. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący zarzucił naruszenie art. 45 Konstytucji RP oraz art. 6 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka poprzez niejawne, stronnicze rozpoznanie sprawy. Skarżący wskazał, że wystąpił o ustanowienie adwokata z urzędu ze względu na to, że nie chce, aby "wyrzucono w błoto" jego pieniądze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej: P.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. W ocenie Sądu zaskarżone sprzeciwem postanowienie starszego referendarza sądowego WSA w Warszawie z dnia 28 września 2016 r. jest prawidłowe. Zasadnie referendarz sądowy stwierdził, iż brak jest możliwości przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa. Z tego względu Sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiedzialny za zasadność i legalność ich wydatkowania, ma obowiązek zbadania, czy strona wnioskująca o przyznanie prawa pomocy, rzeczywiście spełnia przesłanki do uzyskania tego prawa. Prawo pomocy winno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i nieposiadającym żadnego majątku. Na podstawie przedstawionych przez wnioskodawcę informacji nie można stwierdzić, iż skarżący spełniła przesłankę do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z urzędu. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Starszy referendarz sądowy zasadnie stwierdził, że złożone przez skarżącego oświadczenie nie pozwala na dostateczną ocenę jego sytuacji majątkowej i tym samym ustalenie, czy wniosek o przyznanie prawa pomocy należy uwzględnić. Prawo pomocy służyć ma osobom, w przypadku których zatrudnienie profesjonalnego pełnomocnika wywoła negatywny wpływ na możliwość utrzymania siebie i rodziny. Każdy wydatek finansowy (zwłaszcza nieplanowany) powodować może konieczność poczynienia pewnych zmian i oszczędności w wydatkach. Prawo pomocy przysługuje osobom, które w istocie rzeczy nie mają możliwości dokonać tych zmian i oszczędności, i w przypadku których wygospodarowanie środkami na pokrycie kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z wyboru nastąpiłoby kosztem wydatków na niezbędne utrzymanie. Nadto skarżący na etapie sprzeciwu nie przedstawił argumentacji (ani nie załączył wspierających tą argumentację dokumentów), która mogłaby skutecznie podważyć ocenę wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy, dokonaną przez starszego referendarza sądowego w zaskarżonym postanowieniu z dnia [...] września 2016 r. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego podkreśla się, że z konstrukcji przepisu art. 246 P.p.s.a. wynika, iż to na stronie spoczywa ciężar udowodnienia, że jej sytuacja ekonomiczna uzasadnia przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, bądź też nastąpiła zmiana tej sytuacji w stopniu uzasadniającym przyznanie jej prawa pomocy pomimo poprzedniej negatywnej oceny zasadności wniosku (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 listopada 2015 r., sygn. II OZ 1174/15 - dostępny na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Okoliczność, że według wnioskodawcy sędziowie Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego uchylają się od rozstrzygnięcia merytorycznego w sprawie orzeczenia komisji lekarskiej stwierdzającej niezdolność skarżącego do pełnienia zawodowej służby wojskowej oraz decyzji o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej, nie stanowi uzasadnienia dla przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z urzędu w sytuacji, gdy wnioskodawca nie oświadczył o wysokości uzyskiwanego dochodu, ani nie wskazał z jakiego źródła uzyskuje środki na utrzymanie. Nie przedłożył oświadczeń i dokumentów wskazujących na wysokość stałych kosztów utrzymania siebie oraz rodziny. Wobec braku możliwości dokonania pełnej oceny rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawcy, brak było podstaw do zmiany postanowienia starszego referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika z urzędu. Wnioskodawca nie dołożył starań, aby w sposób wyczerpujący przedstawić sytuację majątkową w gospodarstwie domowym. Skarżący nie podał właściwie żadnych podstawowych informacji o sytuacji majątkowej, które pozwalałyby na ustalenie, czy spełnia ustawową przesłankę do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Tymczasem dla oceny spełnienia przesłanki ustawowej do przyznania prawa pomocy Sąd musi nie tylko dysponować pełną informacją o sytuacji majątkowej wnioskodawcy i osób, z którymi prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe, ale nadto informacja ta nie może budzić żadnych wątpliwości. Wobec tego, że wnioskodawca nie wykazał, że spełnia przesłankę z art. 246 § 1 pkt 2, brak było podstaw do uchylenia bądź zmiany zaskarżonego postanowienia. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy P.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.