II SA/Wa 972/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędziowie WSA Sławomir Antoniuk, Łukasz Krzycki (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 listopada 2018 r. sprawy ze skargi M. L. na postanowienie Szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego z dnia [...] kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyjęcia odwołania oddala skargę Zaskarżonym postanowieniem, działając na podstawie art. 130 ust. 3, w zw. z ust. 4 ustawy z dnia 9 czerwca 2006 r. o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym (Dz.U. z 2017 r. poz. 1993), zwanej dalej "ustawą o CBA", odmówiono przyjęcia - wobec wniesienia po terminie - wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy p. M. L., zwanego dalej "funkcjonariuszem", rozstrzygniętej orzeczeniem dyscyplinarnym szefa Centralnego Biura Antykorupcyjnego nr [...] z [...] marca 2018 r. Uzasadniając postanowienie organ przywołał następujące istotne okoliczności faktyczne oraz uwarunkowania prawne sprawy: - funkcjonariusz ustanowił 30 października 2017 r. pełnomocnika, w osobie adw. E. O., zwanej dalej "obrońcą", - orzeczenie nr [...] doręczono - stosownie do art. 125 ust. 6 ustawy o CBA zarówno funkcjonariuszowi jak i obrońcy; doręczenie obrońcy nastąpiło 16 marca 2018 r.; funkcjonariusz odebrał zawierającą orzeczenie nr [...] korespondencję 5 kwietnia w 2018 r., - 28 marca 2018 r. do organu wpłynęło pismo obrońcy - datowane na 21 marca 2018 r.; odesłał on doręczony mu egzemplarz orzeczenia nr [...]; poinformował, że 15 marca 2018 r. zostało mu wypowiedziane pełnomocnictwo do reprezentowania funkcjonariusza, - funkcjonariusz nie poinformował o cofnięciu pełnomocnictwa, stosownie do art. 125 ust. 3 ustawy o CBA, - 17 kwietnia 2018 r. do organu wpłynął wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, nadany 12 kwietnia 2018 r. w Urzędzie Pocztowym; pismo skierował nowy pełnomocnik funkcjonariusza – adw. K. W., zwany dalej "pełnomocnikiem", - zgodnie z art. 130 ust. 3 ustawy o CBA organ odmawia przyjęcia odwołania, w drodze postanowienia, jeżeli zostało wniesione po terminie zaś ust. 4 stanowi, że do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od orzeczeń; w myśl art. 125 ust. 6: "Orzeczenia, postanowienia, zawiadomienia i inne pisma, wydane w toku postępowania dyscyplinarnego, doręcza się obwinionemu oraz obrońcy, jeżeli został ustanowiony. W przypadku doręczenia obwinionemu i obrońcy w różnych terminach pisma, od którego przysługuje odwołanie lub zażalenie, termin do złożenia odwołania lub zażalenia liczy się od dnia doręczenia, które nastąpiło wcześniej."; wedle art. 125 ust. 3 zd. 2: "O zmianie zakresu pełnomocnictwa uprawniającego do działania w postępowaniu dyscyplinarnym lub o jego cofnięciu obwiniony niezwłocznie zawiadamia obrońcę oraz rzecznika dyscyplinarnego.", - funkcjonariusz korzystał z usług obrońcy; orzeczenie nr [...] zostało mu doręczone 16 marca 2018 r.; od tej daty, jako wcześniejszej, należy liczyć termin do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy; wynosi on 7 dni; w konsekwencji termin do wniesienia środków odwoławczych upłynął 23 marca 2018 r.; wobec nie wniesienia do tego dnia środka zaskarżenia, orzeczenie nr [...] stało się prawomocne z jego upływem; dlatego złożenie 12 kwietnia 2018 r. przez pełnomocnika wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy nastąpiło po upływie ustawowego terminu, - pełnomocnik nie wniósł o przywrócenie terminu oraz pominął fakt doręczenia 16 marca 2018 r. orzeczenia nr [...] obrońcy funkcjonariusza; było ono skuteczne bo funkcjonariusz ani nikt inny nie informował do tego czasu rzecznika dyscyplinarnego o cofnięciu pełnomocnictwa; uczynił to sam obrońca - w piśmie, nadanym po doręczeniu orzeczenia; wpłynęło ono 26 kwietnia 2018 r., - zgodnie z art. 125 ust. 3 ustawy o CBA zawiadamia się organ o zmianie zakresu lub wypowiedzeniu pełnomocnictwa; obowiązek ten spoczywa na obwinionym; ratio legis tego przepisu jest zapewnienie aby organ wiedział, kto jest obrońcą; dopiero gdy informacja dotrze do organu można uznać, że skutki ustanowienia obrońcy uchylono, - w podobnym w stanie prawnym, na gruncie ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku o sygn.. akt II OSK 941/05 (dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej CBOSA) wskazał: "uregulowania prawne w zakresie pełnomocnictwa zawarte w kpa nie są kompletne, stąd przy wyjaśnianiu sytuacji odnoszącej się do tej instytucji należy posiłkowo stosować zasady wyrażone w Kodeksie cywilnym."; zgodnie z kolei z art. 94 § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego (obecnie opubl. Dz.U. z 2018, poz. 1360 ze zm.), zwanej dalej "K.p.c.",: "Wypowiedzenie pełnomocnictwa procesowego przez mocodawcę odnosi skutek prawny w stosunku do sądu z chwilą zawiadomienia go o tym, w stosunku zaś do przeciwnika i innych uczestników - z chwilą doręczenia im tego zawiadomienia przez sąd."; mając na uwadze tą zasadę, należy odpowiednio przyjąć - na gruncie procedury administracyjnej - że w razie cofnięcia przez stronę pełnomocnictwa osobie występującej w jej imieniu w postępowaniu administracyjnym, będzie ono skuteczne wobec organu dopiero w dniu poinformowania go o tej czynności (tak prawomocne postanowienie WSA o sygn. VI SA/Wa 1958/08 – dostępne w CBOSA), - gdyby przyjąć za trafną interpretację proponowaną przez funkcjonariusza oznaczałoby to, że obwiniony może unieważnić dokonane wcześniej doręczenie; wystarczyłoby cofnięcie pełnomocnictwa i udzielenie o tym informacji dopiero po pewnym czasie; stan taki spowodowałby niepewność, co do terminu zaskarżenia orzeczenia, - w rozpatrywanej sprawie cofnięcie pełnomocnictwa było bezskuteczne w stosunku do organu dyscyplinarnego; wobec bowiem art. 125 ust. 3 ustawy o CBA nie powiadomiono o tym fakcie rzecznika dyscyplinarnego. W skardze zarzucono naruszenie: - art. 7 K.p.a., poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego oraz naruszenie interesu społecznego i słusznego interesu obywateli oraz niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, - art. 8 K.p.a., poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestnika do prowadzącego postępowanie organu i do władzy publicznej, - art. 77 § 1 K.p.a., poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, - art. 107 § 3 K.p.a., poprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia postanowienia; nie wskazuje ono wystarczająco podstawy faktycznej i prawnej; w szczególności nie wskazano faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, - art. 107 § 1 pkt. 7 i 9 K.p.a., poprzez niejasne i wadliwie sformułowane pouczenie; nie wskazano w nim, jaki konkretnie środek odwoławczy czy zaskarżenia przysługuje od postanowienia, - art. 80 K.p.a., poprzez brak oceny - na podstawie całokształtu materiału dowodowego - czy wszystkie okoliczności zostały udowodnione; co za tym idzie, pominięto istotne fakty zaistniałe w postępowaniu, - art. 80, w zw. z art. 81 K.p.a., poprzez przekroczenie przez organ zasady swobodnej oceny dowodów oraz nieuwzględnienie całokształtu materiału dowodowego. W uzasadnieniu skargi rozwinięto jej zarzuty. Podniesiono, że - z dniem cofnięcia pełnomocnictwa dla obrońcy - nie mógł on skutecznie odebrać pisma, skierowanego do funkcjonariusza. Termin do wniesienia wniosku został wobec tego zachowany. Należy go bowiem obliczać od dnia doręczenia orzeczenia nr [...] samemu funkcjonariuszowi. W skardze podniesiono również, że - zgodnie z art. 135 ust. 1 zd. 1 ustawy o CBA: "w zakresie nieuregulowanym w niniejszej ustawie do postępowania dyscyplinarnego stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego, dotyczące wezwań, terminów, doręczeń i świadków, z wyłączeniem możliwości nakładania kar porządkowych oraz zatrzymania i doprowadzenia świadków.". Z kolei ustawa z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania karnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1904 ze zm.), zwana dalej "K.p.k.", wskazuje wprost w art. 126 § 1: "Jeżeli niedotrzymanie terminu zawitego nastąpiło z przyczyn od strony niezależnych, strona w zawitym terminie 7 dni od daty ustania przeszkody może zgłosić wniosek o przywrócenie terminu, dopełniając jednocześnie czynności, która miała być w terminie wykonana; to samo stosuje się do osób niebędących stronami.". Zarzucono też, że postanowienia sporządzono wadliwie - nie uzasadniono poczynionych ustaleń. Nie został też zebrany i rozpatrzony cały materiał dowodowy. W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując wcześniejszą argumentację. Skargę rozpoznano w trybie uproszczonym, wobec treści art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1302). Sąd zważył, co następuje: Skarga została oddalona, gdyż zaskarżony akt nie narusza prawa. Trafna jest argumentacja organu administracji. Z uwagi na uprzednie szerokie zreferowanie, ponowne jej powtarzanie byłoby bezzasadne. Sąd przyjmuje ją za własną. Odnosząc się do zarzutów skargi wypada jedynie wskazać dodatkowo, że chybione są zarzuty nie uwzględnienia przez organ stosownych przepisów K.p.a. w zakresie obowiązków właściwego wyjaśnienia sprawy i uwzględnienia ich wszelkich istotnych aspektów. Przepisy te nie mają zastosowania w mniejszej sprawie, prowadzonej w trybie przepisów szczególnych - zamieszczonych w rozdziale 7 ustawy o CBA. Nie oznacza to, aby prowadzący sprawę organ nie było obowiązany do wnikliwego rozważenia uwarunkowań faktycznych i prawnych, także o charakterze procesowym - wobec art. 126 ust. 1 ustawy o CBA. W rozpoznawanej sprawie uczyniono temu zadość. W istocie nie są sporne wszystkie jej istotne okoliczności faktyczne, stanowiące przesłanki wydania zaskarżonego postanowienia. Różnica stanowisk sprowadza się do odmiennej oceny, czy - wobec uwarunkowań prawnych - doręczenie orzeczenia dyscyplinarnego na ręce obrońcy w dniu 16 marca 2018 r. można uznać za skuteczne, wobec nie poinformowania wcześniej przez funkcjonariusza organu (rzecznika dyscyplinarnego) o cofnięciu pełnomocnictwa. Organ został o tym zawiadomiony pismem obrońcy, które dotarło doń 28 marca 2018 r. - po dacie doręczenia orzeczenia nr [...]. Wedle koncepcji strony skarżącej skoro - wobec cofnięcie pełnomocnictwa - obrońca nie był umocowany do reprezentowania funkcjonariusza na dzień doręczenia pisma, czynności tej nie można uznać za skuteczną - wywołującą stosowne skutki prawne w kontekście rozpoczęcia biegu terminu dla złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Pogląd ten nie jest trafny. Skoro bowiem przepisy ustawy o CBA nie zawierają szczegółowych reguł, dotyczących ustanawiania i cofania pełnomocnictw, zasadnym jest przyjęcie w danym zakresie zasad ogólnych, w tym co do doręczenia pełnomocnikom pism w postępowaniach sądowych. Przez analogię znajdzie więc zastosowanie także zasada, zawarta w art. 94 § 1 K.p.c. O ile bowiem nie byłoby to wolą prawodawcy, bezzasadne byłoby zamieszczenie w ustawie o CBA przepisu zobowiązującego obwinionego do informowania m.in. o wypowiedzeniu pełnomocnictwa. Byłaby to norma, której naruszenie nie rodziłoby żadnych negatywnych konsekwencji dla strony – w tym procesowych. Jej ustanowienie nie byłoby więc racjonalne. Regułą jest zaś wykładanie znaczenia przepisów przy założeniu racjonalności prawodawcy. Trafnie wywodzi też organ, że prowadziłoby to do stanu niepewności prawa w kwestii, czy - wobec skutecznego doręczenia i upływu terminu - dane orzeczenie jest ostateczne (wykonalne). Wprawdzie słusznie więc wskazano w skardze, że pełnomocnictwo faktycznie wygasło z dniem jego wypowiedzenia (w przeddzień doręczenia orzeczenia nr [...]). Do dnia jednak poinformowania o tym organu (w danym przypadku nie uczynił tego w ogóle funkcjonariusz lecz osoba uprzednio przezeń umocowana) doręczanie pism obrońcy należy uznać za skuteczne. Podnoszone w skardze kwestie wystąpienia ewentualnie przesłanek przywrócenia terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy (w tym odpowiednie stosowanie K.p.k.) wykraczają poza przedmiot niniejszej sprawy, gdzie ocena dotyczyła wyłącznie tego, czy doszło do uchybienia terminu. Natomiast zagadnienie ewentualnych nieprawidłowości przy pouczeniu, co do sposobu kwestionowania zaskarżonego postanowienia, nie mogą mieć żadnego znaczenia dla wyniku danej sprawy. W danym bowiem przypadku skarga została wniesiona skutecznie i została rozpoznana przez Sąd. Rezultatem tego było wydanie mniejszego wyroku. W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy, nie ujawniły wad tego rodzaju, które mogłyby prowadzić do jego uchylenia. Z przedstawionych względów, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.