II SA/Wa 979/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Sędzia WSA – Iwona Dąbrowska Sędzia WSA – Przemysław Szustakiewicz Protokolant specj. Marek Kozłowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] kwietnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia na postanowienie – uchyla zaskarżone postanowienie, – zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu całości. Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. decyzją z dnia [...] września 2009 r. nr [...], zarządził przymusowe wykwaterowanie skarżącego A. S. wraz ze wszystkimi osobami i rzeczami prawa jego reprezentującymi z lokalu mieszkalnego nr [...] położonego w C. przy ul. [...]. Następnie ten sam organ upomnieniem z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...], wezwał skarżącego do opróżnienia powyższego lokalu pod rygorem wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Ponieważ powyższe okazało się bezskuteczne, przeto Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. wystąpił z wnioskiem z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] o wszczęcie postępowania i przeprowadzenie egzekucji opróżnienia lokalu mieszkalnego na podstawie tytułu wykonawczego z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...]. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...], wezwał skarżącego do opróżnienia z rzeczy i osób jego prawa reprezentujących powyższego lokalu mieszkalnego w terminie 30 dni od dnia doręczenia postanowienia i pod rygorem zastosowania środka egzekucyjnego w postaci przymusowego opróżnienia lokalu. Po rozpatrzeniu zażalenia z dnia [...] grudnia 2009 r. na powyższe postanowienie, Minister Obrony Narodowej postanowieniem z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Jednocześnie Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] lutego nr [...] uznał stanowisko wierzyciela zawarte w postanowieniu Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] za zasadne. W dniu [...] lutego 2010 r. skarżący złożył zażalenia na "postanowienie Wojewody [...] z dnia [...].02.2010 r. w sprawie przymusowego wykwaterowania Nr [...]", zaś w treści uzasadnienia opisując jedynie stan faktyczny sprawy, wskazał na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] wzywające do opróżnienia lokalu. W tej sytuacji organ pismem z dnia [...] marca 2010 r. zwrócił się do skarżącego o doprecyzowanie zażalenia pod rygorem pozostawienia go bez rozpoznania, zaś skarżący pismem z dnia [...] marca 2010 r. wskazał, że chodzi mu o postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...]. W tej sytuacji Minister Obrony Narodowej postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2010 r. Nr [...], działając na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 oraz art. 268a k.p.a., stwierdził niedopuszczalność zażalenia na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...]. W uzasadnieniu – wskazując na opisany powyżej stan faktyczny – podał, że skarżący w dniu [...] grudnia 2009 r. złożył już zażalenie na powyższe postanowienie i zostało ono również już rozpoznane opisanym powyżej postanowieniem Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lutego 2010 r. nr [...], który utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Wojewody [...]. W tej sytuacji, skoro skarżący wyczerpał już przysługujące mu środki odwoławcze, to skutkuje to niedopuszczalnością ponownego złożenia postanowienia na przedmiotowe postanowienie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, skarżący A. S. wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i opisał swoją aktualną sytuację życiową. W odpowiedzi na skargę Minister Obrony Narodowej wniósł o jej oddalenie, wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji administracyjnej i to z przepisami obowiązującymi w dacie jej wydania. Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej m. in. podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia prawdy obiektywnej i jest to jedna z ogólnych zasad postępowania administracyjnego. Wyznacza to podstawową regułę procedowania, obowiązującą dla całości postępowania i w konsekwencji konkretyzuje obowiązki organu administracji publicznej w zakresie przede wszystkim ustalenia – poprzez normę prawa materialnego – dokładnej treści żądania strony wyznaczającego rodzaj sprawy, a co a tym idzie faktów mających znaczenie dla sprawy i zebrania w tym zakresie odpowiednich dowodów (art. 77 § 1 k.p.a.). Nie można bowiem zapominać, że w myśl art. 141 § 1 k.p.a. zażalenie na postanowienie przysługuje stronie i co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie poprzez złożenie przez skarżącego stosownego zażalenia z dnia [...] lutego 2010 r. Zatem żądanie strony, a nie dyskrecjonalna wola organu, wyznacza rodzaj sprawy będącej przedmiotem postępowania i w tej sytuacji organ jest związany owym żądaniem. Natomiast w myśl art. 8 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są prowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli i jest to kolejna podstawowa zasada postępowania administracyjnego. Implikuje to konieczność m. in. takiego prowadzenia postępowania, aby wszelkie wątpliwości rozstrzygać na korzyść obywatela, jeżeli nie stoi temu na przeszkodzie ważny interes społeczny. Niezależnie od powyższego organ winien się kierować w prowadzonym przez siebie postępowaniu administracyjnym kolejną podstawową zasadą, o której mowa w art. 9 k.p.a., a mianowicie organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogę mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwać nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody w nieznajomości prawa, zaś w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień oraz wskazówek. Innymi słowy mówiąc, bierność organu w zakresie udzielanie stronie całokształtu informacji związanej z załatwieniem danej sprawy, to jest zarówno o przepisach prawa materialnego, jak i procesowego mogących załatwić daną sprawę z wynikiem dla niej korzystnym, stanowi naruszenie prawa. Tym bardziej, że nie może się organ ograniczać jedynie do udzielania samych informacji, ale przede wszystkim wyjaśniać przepisy prawa oraz w pewnym sensie starać się być doradcą strony w zakresie udzielania jej wskazówek, co do postępowania w danej sprawie. Dodać w tym miejscu należy organowi, że zasady powyższe są zawarte również w przyjętym przez Parlament Europejski w dniu 6 września 2001 r. Europejskim Kodeksie Dobrej Administracji. I tak odnośnie art. 9 k.p.a., w art. 10 ust. 3 E.k.d.a. stanowi się, że w razie potrzeby urzędnik służy jednostce poradą dotyczącą możliwego sposobu postępowania w sprawie wchodzącej w zakres jego działania oraz dotyczącą pożądanego sposobu rozstrzygnięcia sprawy, zaś zasada zawarta art. 8 k.p.a. znajduje swoje odzwierciedlenie w art. 12 ust. 1 E.k.d.a. w myśl którego w swoich kontaktach z jednostką urzędnik pozostaje usługodawcą i zachowuje się właściwie, uprzejmie i pozostaje dostępny. Odpowiadając na korespondencję, rozmowy telefoniczne i pocztę elektroniczną (e-mail), urzędnik stara się być możliwie jak najbardziej pomocny i udziela odpowiedzi na skierowane do niego pytania możliwie jak najbardziej wyczerpująco i dokładnie. Skoro zaś tak, to zgodnie z art. 123 § 2 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. i w zw. z art. 138 k.p.a., postanowienie rozstrzyga sprawę co do danej kwestii zakwestionowanej przez stronę, a zatem wydawane jest w celu konkretyzacji norm prawnych w odniesieniu do określonego stanu faktycznego i – a właściwie przede wszystkim – przy uwzględnieniu żądania strony. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie organ administracji nie zadośćuczynił wskazanym powyżej regułom procesowym i to w sposób, który – w ocenie Sądu – mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego mianowicie powodu, że żądając pismem z dnia [...] marca 2010 r. sprecyzowania zażalenia z dnia [...] lutego 2010 r., wprowadzono skarżącego w błąd jeśli się zważy na jego niekwestionowaną – w ocenie Sądu – nieporadność i ewidentną nieznajomość prawa, co wynika m. in. z rozpoznanych przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie spraw w dniu 13 października 2010 r. o sygn. akt II SA/Wa 722/10 i II SA/Wa 978/10. Zauważyć bowiem należy, że wspomniane już wyżej zażalenie z dnia [...] lutego 2010 r. skarżący złożył wprost na "postanowienie Wojewody [...] z dnia [...].02.2010 r. w sprawie przymusowego wykwaterowania Nr [...]", zaś w treści uzasadnienia opisując stan faktyczny sprawy, wskazał jedynie na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] wzywające do opróżnienia lokalu. Z leksykalnej analizy tegoż zażalenia wynika zatem jednoznacznie, że skarżący wniósł zażalenie na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2010 r., stąd też nie do przyjęcia było wzywanie do jego precyzowania i to tym bardziej, jeśli się zważy na fakt, że organ wydał w dniu [...] lutego 2010 r. postanowienie na zażalenie skarżącego dotyczące postanowienia z dnia [...] grudnia 2009 r. Reasumując, Minister Obrony Narodowej w niniejszej sprawie nie przestrzegał wskazanych powyżej reguł procesowych i wydał postanowienie w sytuacji, gdy w rzeczywistości żądanie skarżącego było jasne, i co najważniejsze, zupełnie inne w swej treści. Inaczej rzecz ujmując, "O tym, jaki charakter ma mieć ostatecznie pismo, decyduje strona, ale w razie wątpliwości w tym zakresie obowiązkiem organu administracji publicznej jest przekazanie stronie informacji o jej sytuacji procesowej, przysługujących środkach obrony jej praw oraz uwarunkowaniach ich złożenia, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa. Jednakże obowiązek ten dotyczy jedynie pism, które zredagowane zostały w sposób niezręczny, niezrozumiały i niepozwalający na ustalenie rzeczywistej woli strony. Obowiązek ten nie może być rozciągany na wszystkie pisma strony, a więc także i te, które w swej treści są jasne. Jeżeli z pisma wprost wynika wola strony, organ nie ma obowiązku żądać sprecyzowania pisma. Dotyczy to również sytuacji, w których bez pogłębionej analizy prawnej (na pierwszy rzut oka) zawarte w piśmie żądanie nie zasługuje na uwzględnienie". (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2008 r. sygn. akt I OSK 839/07 – LEX 493223) Rozpoznając zatem ponownie sprawę, organ winien kierować się rzeczywistą i jasno sprecyzowaną wolą skarżącego, a następnie dokonać subsumcji ustalonego stanu faktycznego pod prawidłowo zinterpretowany przepis prawa, z uwzględnieniem poczynionych powyżej rozważań. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 145 § 1 pkt 1) lit. c) i art. 152 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.