II SA/Wa 986/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Janusz Walawski Sędzia WSA – Ewa Grochowska – Jung Sędzia WSA – Stanisław Marek Pietras (spraw.) Protokolant – starszy sekretarz sądowy Joanna Głowala po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi M. K. na uchwałę Zarządu [...] W. z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie nie wyrażenia zgody na zakwalifikowania M. K. do umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu (najem lokalu socjalnego) 1. stwierdza, że zaskarżona uchwała jest niezgodna z prawem; 2. zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu w całości; 3. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego E. Z. kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) oraz kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy) stanowiącą 23% podatku VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Po rozpoznaniu wniosku skarżącego M. K. z dnia [...] czerwca 2011 r., Zarządu Dzielnicy [...] uchwałą z dnia [...] września 2011 r. nr [...], działając na podstawie § 45 pkt 2, 4 i 5 i § 50 Statutu Dzielnicy Wola m. st. Warszawy stanowiącego załącznik Nr 17 do uchwały Nr LXX/2182/2010 Rady m. st. Warszawy z dnia 14 stycznia 2010 roku w sprawie nadania statutów dzielnicom m. st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 32, poz. 453 z późn. zm.) w zw. z § 6 pkt 8 Uchwały Nr XLVI/1422/2008 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 18 grudnia 2008 roku w sprawie przekazania dzielnicom m. st. Warszawy do wykonywania niektórych zadań i kompetencji m. st. Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 220, poz. 9485 z późn. zm.) oraz § 12 w związku z § 4 pkt 1, § 22 ust 2 pkt 2, § 24 ust. 1 uchwały nr LVIII/1751/2009 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. Nr 132, poz. 3937 z późn. zm.), nie wyraził zgody na zakwalifikowania skarżącego do umieszczenia na liście osób zakwalifikowanych do zawarcia umowy najmu lokalu (najem lokalu socjalnego), zamieszkałego przy ul. [...]. W uzasadnieniu podano, że wymieniony do dnia [...] grudnia 2013 r. odbywa [...] i posiada meldunek stały w lokalu nr [...] przy ul. [...], którego powierzchnia mieszkalna wynosi [...], a powierzchnia użytkowa [...] Po śmierci najemcy powyższego lokalu, zainteresowany ubiegał się o uregulowanie tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu. Z uwagi na fakt, że skarżący nie pozostawał w kręgu osób uprawnionych do wstąpienia w stosunek najmu, otrzymał odpowiedź negatywną. W związku z nieuzyskaniem tytułu do lokalu sprawa zostanie skierowana do sądu o nakazanie opróżnienia przedmiotowego lokalu. Ponadto Komisja Mieszkaniowa zwróciła uwagę na fakt, że matka wnioskodawcy jest najemcą lokalu nr [...] przy ul. [...], którego powierzchnia mieszkalna wynosi [...], a powierzchnia użytkowa [...]. W lokalu tym zameldowane są [...] osoby, a na jedną osobę zamieszkującą w lokalu, uwzględniając niezameldowanego wnioskodawcę, przypada [...] powierzchni pokoi. Wniosek został rozpatrzony negatywnie na podstawie § 12 w związku z § 4 pkt 1 Uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 roku w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy. Ponadto Komisja Mieszkaniowa zwróciła uwagę, że podczas sprawy o opróżnienie lokalu, zainteresowany może ubiegać się o uprawnienie do lokalu socjalnego, a poza tym, zgodnie z § 22 ust. 2 pkt 2, warunki mieszkaniowe matki dają możliwość zamieszkania wnioskodawcy w tym lokalu. Pismem z dnia [...] listopada 2011 r. skarżący wezwał organ do zaprzestaniu naruszenia prawa, zaś w odpowiedzi poinformowano go pismem z dnia [...] listopada 2011 r. o prawie wniesienia skargi do Sądu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżący M. K. podał, że ubiega się o lokal socjalny, ponieważ chce żyć uczciwie, płacić podatki, założyć rodzinę i normalnie egzystować w społeczeństwie, zaś matka nie wyrazi zgody na zamieszkanie w jej mieszkaniu, bowiem jest z nią w konflikcie. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie, a wskazując na dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne wskazał na kryteria którymi się kierowano przy podjęciu zaskarżonej uchwały, a zawarte m.in. w § 4 pkt 1 Uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 roku w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 20 grudnia 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 246/12, zawiesił postępowanie sądowe. W uzasadnieniu podał, że (...)"W sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1521/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 11 października 2012 r. stwierdził nieważność § 4 pkt 1 we fragmencie "za zgodą właściciela" oraz § 6 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 uchwały Rady m.st. Warszawy z 9 lipca 2009 r. nr LVIII/1751/2009 w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład zasobu mieszkaniowego Miasta Stołecznego Warszawy. Od powyższego wyroku została wniesiona skarga kasacyjna, która nie została jeszcze rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny. (...) chociaż będąca przedmiotem skargi uchwała Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] września 2011 r. nr [...] nie została oparta wprost na zaskarżonych w sprawie II SA/Wa 1521/12 paragrafach uchwały Rady m.st. Warszawy z 9 lipca 2009 r. nr LVIII/1751/2009, to jednak analiza jej uzasadnienia oraz argumentacji podnoszonej przez organ, w szczególności kwestia posiadania przez matkę skarżącego tytułu prawnego do innego lokalu oraz analiza metrażu przysługującego w tym lokalu na poszczególnych mieszkańców, w ocenie Sądu prowadzi do wniosku, że orzeczenie w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 1521/12 będzie miało istotne znaczenie dla kontroli legalności zaskarżonej w niniejszej sprawie uchwały, skoro § 6 ust. 1 pkt 1 cyt. wyżej uchwały Rady Miasta Stołecznego Warszawy, którego nieważność została stwierdzona w sprawie o sygn. II SA/Wa 1521/12, stanowi podstawę do odmowy zawarcia umowy najmu w sytuacji, gdy osoba zamieszkująca z wnioskodawcą posiada tytuł prawny do innego lokalu i może go używać". Od cytowanego już wyżej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 października 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 1521/12, Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 128/13, oddalił skargę kasacyjną Rady Miasta [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości m.in. poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zatem chodzi tu o kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywaną pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów słuszności. W rozpoznawanej sprawie zaskarżona uchwała Zarządu Dzielnicy [...] z dnia [...] września 2011 r. nr [...], mieści się w katalogu aktów i czynności poddanych kognicji sądu administracyjnego, bowiem w myśl art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej. Stosownie do treści art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. nr 31, poz. 266 z późn. zm.) ustawodawca określił kategorie osób, które posiadają prawo do najmu lokalu mieszkalnego z gminnego zasobu, a takimi osobami są, jak wskazuje powyższy przepis, osoby niemające zaspokojonych potrzeb mieszkaniowych, mieszkające na terenie gminy, posiadające niskie dochody. Jeśli chodzi o zasady oraz tryb wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy, w tym sposób postępowania przy rozpatrywaniu i załatwianiu wniosków o najem lokali, ustawodawca w art. 21 ustawy, powierzył te kwestie radzie gminy. Z kolei według § 4 pkt 1 uchwały Nr LVIII/1751/2009 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta stołecznego Warszawy (Dz. Urz. Woj. Maz. z 2009 r. Nr 132. poz. 3937 z późn. zm.), który stanowił podstawę materialnoprawną zaskarżonej uchwały, lokale z mieszkaniowego zasobu mogą być wynajmowane osobom które są bezdomne albo pozostają w trudnych warunkach mieszkaniowych, przy czym za trudne warunki mieszkaniowe uznaje się zamieszkiwanie, w którym na osobę przypada nie więcej niż 6 m2 powierzchni mieszkalnej, a także zamieszkiwanie w pomieszczeniach nienadających się na stały pobyt ludzi w rozumieniu przepisów prawa budowlanego. Natomiast w myśl § 22 ust. 2 pkt 2 uchwały Nr LVIII/1751/2009 stanowiącego również podstawę materialnoprawną zaskarżonej uchwały, przy rozpatrywaniu wniosków osób występujących o zawarcie umowy najmu lokalu, należy poddać wnikliwej ocenie warunki mieszkaniowe wstępnych, zstępnych, współmałżonka wnioskodawcy lub osoby pozostającej we wspólnym pożyciu i uwzględnić możliwość zamieszkania wnioskodawcy w tych lokalach. W rozpoznawanej sprawie tymczasem, w uzasadnieniu uchwały wskazano na fakt, że matka skarżącego jest najemcą lokalu nr [...] przy ul. [...], a na jedną osobę uwzględniając również skarżącego przypada 6,64m2 powierzchni pokoi, a zatem "warunki mieszkaniowe matki dają możliwość zamieszkania wnioskodawcy w tym lokalu". Jednakże przesłanka "możliwości zamieszkania wnioskodawcy w tych lokalach" (§ 22 ust. 2 pkt 2 uchwały Nr LVIII/1751/2009), nie oznacza uwzględnienia tylko metrażu powierzchni mieszkaniowej, a na co wyłącznie powołał się organ w uzasadnieniu, bowiem o "możliwości zamieszkania" decydują także – zdaniem Sądu – uwarunkowania np. interpersonalne i społeczne. Wszak stosownie do treści § 22 ust. 3 tej uchwały, burmistrz dzielnicy lub osoba przez niego upoważniona może się zwrócić do właściwego ośrodka pomocy społecznej o wydanie opinii na temat sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej wnioskodawcy (...), zaś skarżący sygnalizował, że matka nie zgadza się na jego zamieszkanie w zajmowanym przez nią lokalu i istnieje pomiędzy nimi konflikt. Skoro zaś tak, to przez wydaniem zaskarżonej uchwały należało przeprowadzić ocenę możliwości zamieszkania skarżącego razem z matką poprzez chociażby zwrócenie się do ośrodka pomocy społecznej o wydanie opinii w tej kwestii, a nie gołosłownie powoływać się na taką możliwość. Reasumując, powyższa kwestia nie została w jakikolwiek sposób wyjaśniona, a ustalony stan faktyczny niesie w sobie cechy dowolności, naruszając tym samym zasadę dochodzenia do prawdy obiektywnej. Na marginesie dodać należy, co nie miało wpływu na wynik sprawy, że o braku rzetelności i obiektywizmu w uzasadnieniu zaskarżonej uchwały świadczy też fakt powołania się na ocenę komisji mieszkaniowej o warunkach i możliwości zamieszkania skarżącego u matki, podczas gdy w rzeczywistości komisja mieszkaniowa nie dokonywała takiej oceny, o czym świadczy protokół z jej posiedzenia w dniu [...] września 2011 r. Rozpoznając zatem na nowo sprawę, organ jest zobowiązany do oceny i poddania "wnikliwej analizie" możliwości zamieszkania skarżącego w lokalu zajmowanym przez matkę, z uwzględnieniem poczynionych już powyżej uwag i przy zastosowaniu prawem przewidzianych możliwości (§ 22 ust. 3 uchwały Nr LVIII/1751/2009). Na koniec przypomnieć raz jeszcze należy, że zaskarżona uchwała została podjęta w dniu [...] czerwca 2011 r., a stosownie do treści art. 94 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2001 r. Nr 142, poz. 1591 z późn. zm.), nie stwierdza się nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy po upływie jednego roku od dnia jej podjęcia, chyba że uchybiono obowiązkowi przedłożenia uchwały lub zarządzenia w terminie określonym w art. 90 ust. 1, albo jeżeli są one aktem prawa miejscowego. Jeżeli zaś – w myśl art. 94 ust. 2 ustawy – nie stwierdzono nieważności uchwały lub zarządzenia z powodu upływu terminu określonego w ust. 1, a istnieją przesłanki stwierdzenia nieważności, sąd administracyjny orzeka o ich niezgodności z prawem. Uchwała lub zarządzenie tracą moc prawną w dniem orzeczenia o ich niezgodności. Przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego co do skutków takiego orzeczenia stosuje się odpowiednio, zaś wskazane już wyżej przepisy ustawy o samorządzie gminnym są przepisami szczególnym, o których mowa w art. 147 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 2011 r. sygn. akt II OSK 1589/11 – LEX nr 1070354). W tym stanie rzeczy, na mocy art. 147 § 1 w zw. z art. 152 i art. 132, a w sprawie kosztów na mocy art. 250 cytowanej już wyżej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349), należało orzec jak w sentencji wyroku.