II SA/Wa 989/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej (spr.) Sędziowie WSA Ewa Kwiecińska Agnieszka Góra-Błaszczykowska Protokolant asystent sędziego Anna Siwonia-Rybak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2011 r. sprawy ze skargi T. B. na decyzję Szefa Służby Celnej z dnia [...] marca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia ze służby oddala skargę Dyrektor Izby Celnej w K., decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r., na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t.jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i art. 105 pkt 11, art. 107 ust. 1 pkt 2, art. 188 ust. 2, ust. 4 i ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2008 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 ze zm.), zwolnił T. B. ze służby w Izbie Celnej w K. w terminie trzymiesięcznym od dnia doręczenia niniejszej decyzji, wobec uzyskania prawa do emerytury. W uzasadnieniu powołał się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 września 2005 r., sygn. akt IIPK 19/05 (OSNP 2006/15-16/236), zgodnie z którym uzyskanie prawa do emerytury jest uzasadnioną przyczyną wypowiedzenia stosunku pracy na czas nieokreślony, które to wypowiedzenie nie oznacza dyskryminacji ze względu na wiek. Osiągnięcie wieku emerytalnego nie tylko zwykłego, powszechnego i szczególnego, ale w pewnych okolicznościach nawet wcześniejszego, stanowi usprawiedliwione społecznie kryterium doboru pracowników do zwolnienia. W odwołaniu od powyższej decyzji T. B. zarzucił dyrektorowi niezapewnienie możliwości zapoznania się z aktami postępowania wobec wniosku o wyznaczenie dodatkowego terminu do dokonania tej czynności, z uwagi na stan zdrowia. Wniósł w związku z tym o jej uchylenie oraz wstrzymanie jej wykonania. Szef Służby Celnej, decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2010 r., na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz art. 188 ust. 5 ustawy o Służbie Celnej, po rozpoznaniu odwołania, uchylił w całości zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu podał, że skarżona decyzja została wydana na podstawie art. 105 pkt 11 ustawy o Służbie Celnej, którego zastosowanie oparte jest na zasadzie uznania administracyjnego. Na organ nałożony został więc obowiązek należytego przedstawienia w uzasadnieniu rozstrzygnięcia powodów skorzystania lub nieskorzystania z przysługującego organowi administracji uprawnienia do zwolnienia funkcjonariusza ze służby. Stwierdził też, że z uzasadnienia skarżonej decyzji wynika, że Dyrektor Izby Celnej w K. zwolnił odwołującego ze służby, mając na względzie spełnienie przesłanek z ww. art. 105 pkt 11ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej, tj. osiągnięcie wieku 65 lat oraz okres służby umożliwiający mu uzyskanie prawa do emerytury, z osiągnięciem tego wieku. Mając na uwadze przepisy k.p.a. oraz to, iż uznanie administracyjne, choć jest uprawnieniem organu administracyjnego do wyboru rozstrzygnięcia sprawy, to nie pozwala jednak organowi na dowolność w jej załatwieniu, argumenty podniesione przez organ I instancji w decyzji zwalniającej funkcjonariusza ze służby w związku z osiągnięciem wieku 65 lat i osiągnięciem przez niego okresu służby, umożliwiającego uzyskanie prawa do emerytury, należy uznać za niewystarczające do podjęcia rozstrzygnięcia o zwolnieniu ze służby. Organ działając w granicach uznania administracyjnego powinien w sposób niebudzący wątpliwości wykazać powody skorzystania bądź nieskorzystania z przysługującego mu uprawnienia do zwolnienia. Osiągnięcie przez funkcjonariusza celnego wieku 65 lat, jeżeli okres służby umożliwia mu uzyskanie prawa do emerytury, z osiągnięciem tego wieku, nie może stanowić jedynej i samodzielnej przesłanki, spełnienie której skutkowałoby zwolnieniem funkcjonariusza ze służby. Ponadto zgodnie z orzecznictwem sądowym (wyrok WSA I OSK 649/09, II SA/Wa 332/10) zwolnienie funkcjonariusza ze służby w oparciu o to jedynie kryterium mogłoby stanowić akt dyskryminacji ze względu na wiek. Zakaz dyskryminacji między innymi ze względu na wiek formułuje w punkcie 1 Dyrektywa Rady 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 r. ustanawiająca ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy (Dz. Urz. WE L 303, z dnia 2 grudnia 2000 r. s. 16). Z akt sprawy i uzasadnienia skarżonej decyzji nie wynika, że organ celny badał inne okoliczności niż wskazane w art. 105 pkt 11 ustawy. Zdaniem organu w rozpatrywanej sprawie nie zostały wzięte pod uwagę okoliczności odnoszące się indywidualnie do funkcjonariusza i przemawiające za zwolnieniem go ze służby w związku z osiągnięciem przez niego wieku 65 lat i nabyciem praw emerytalnych w związku z osiągnięciem tego wieku. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T. B. zarzucił organowi, że decyzję o zwolnieniu ze służby wydano w czasie leczenia urazu kręgosłupa, na zwolnieniu lekarskim. Wniósł także o umożliwienie uzgodnienia terminu rozwiązania stosunku pracy, a nie jednostronne jego ustalenie, uniemożliwiające ciągłość rehabilitacji. W uzasadnieniu wskazał, że uległ wypadkowi na służbie, wskutek czego stan jego zdrowia po urazie kręgosłupa się pogarsza, a nadto został uznany za osobę niepełnosprawną. Podał, że wszelkie dostępne środki finansowe przeznacza na kosztowną rehabilitację, gdyż za wypadek nie otrzymał odszkodowania. Ponadto zaznaczył, że z powodu choroby i leczenia nie mógł uczestniczyć w postępowaniu o zwolnienie ze służby. W odpowiedzi na skargę Szef Służby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko faktyczne oraz prawne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga oceniana w świetle powyższych kryteriów nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a. Stanowi on, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Przekazując sprawę, organ ten może wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy prawnym rozpatrzeniu sprawy. Z przepisu powyższego wynika, że organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia, gdy postępowanie w pierwszej instancji zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem norm prawa procesowego, a w szczególności, gdy organ pierwszej instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego. Podjęcie bowiem przez ten organ decyzji bez przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, jeżeli nie było podstaw do zastosowania uproszczonego postępowania wyjaśniającego (art. 35 § 2 k.p.a.), nie może być sanowane w postępowaniu odwoławczym, gdyż naruszałoby to zasadę dwuinstancyjności, której istota polega na dwukrotnym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy. W niniejszej sprawie decyzja organu pierwszej instancji została wydana na podstawie art. 105 pkt 11 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 ze zm.). Zgodnie z jego treścią funkcjonariusza można zwolnić ze służby w przypadku osiągnięcia wieku 65 lat, jeżeli okres służby umożliwia mu uzyskanie prawa do emerytury, z osiągnięciem tego wieku. Niewątpliwie rozstrzygnięcie na podstawie powołanego przepisu oparte jest na zasadzie uznania administracyjnego. Uznaniowość nie oznacza jednak całkowitej i niekontrolowanej swobody organu przy wyborze rozstrzygnięcia. Zobowiązany jest bowiem do przestrzegania zasady prawdy obiektywnej (art. 7 k.p.a.), tj. do podejmowania wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Winien ponadto w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy oraz należycie go ocenić (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.). Musi wreszcie swoje rozstrzygnięcie uzasadnić zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a., a w szczególności wykazać powody skorzystania bądź nieskorzystania z przysługującego mu uprawnienia do zwolnienia funkcjonariusza ze służby. Tymczasem Dyrektor Izby Celnej w K., orzekając o zwolnieniu skarżącego ze służby, wskazał jedynie na jego wiek oraz okres służby umożliwiający uzyskanie prawa do emerytury, z powołaniem się na orzeczenie Sądu Najwyższego dotyczące niedyskryminacji zwalnianego ze względu na wiek. Zasadnie Szef Służby Celnej podniósł w zaskarżonej decyzji, że powyższe przesłanki nie mogą stanowić jedynej przyczyny zwolnienia ze służby. Ponadto, powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne wskazał, iż zwolnienie funkcjonariusza ze służby w oparciu jedynie o to kryterium, mogłoby stanowić akt dyskryminacji ze względu na wiek. Zakaz dyskryminacji między innymi ze względu na wiek formułuje bowiem w pkt 1 Dyrektywa Rady 2000/78/WE z dnia 27 listopada 2000 r., ustanawiająca ogólne warunki ramowe równego traktowania w zakresie zatrudnienia i pracy (Dz. Urz. WE L 303 z dnia 2 grudnia 2000 r., s. 16). Sąd podziela stanowisko Szefa Służby Celnej, że z akt sprawy i uzasadnienia decyzji organu pierwszej instancji nie wynika, iż organ badał inne okoliczności niż wskazane w art. 105 pkt 11 ustawy. Ponadto w sprawie nie zostały wzięte pod uwagę inne okoliczności, odnoszące się indywidualnie do funkcjonariusza i przemawiające za zwolnieniem go ze służby w związku z osiągnięciem wieku 65 lat oraz nabyciem praw emerytalnych. Trafna jest również uwaga organu odwoławczego, zawarta w odpowiedzi na skargę, że kwestia orzeczonej niepełnosprawności skarżącego nie była podnoszona przez niego na etapie postępowania odwoławczego i w związku z tym nie była przedmiotem oceny organu. Niezależnie od powyższego należy zauważyć, iż uchylenie zaskarżonej decyzji o charakterze kasacyjnym spowodowałoby pozostawienie w obrocie prawnym decyzji organu pierwszej instancji, zwalniającej skarżącego ze służby. Byłoby to naruszenie sformułowanego w art. 134 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zakazu reformationis in peius, czyli orzeczenie na niekorzyść skarżącego, a brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Nie budzi bowiem wątpliwości okoliczność, iż skarżący chciałby pozostać w służbie, aby mieć środki na leczenie i rehabilitację, zaś zaskarżone rozstrzygnięcie taką możliwość mu stwarza. Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.