II SA/Wa 991/08
WyrokWSA w Warszawie2008-11-26
Skład orzekający: Ewa Grochowska-Jung, Stanisław Marek Pietras, Przemysław Szustakiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organy administracji publicznej prawidłowo oceniły przesłanki umorzenia należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, uwzględniając sytuację materialną dłużnika i członków jego rodziny?Ratio decidendi
Organy administracji obu instancji nie przeprowadziły wystarczająco wnikliwie postępowania dowodowego w celu oceny sytuacji materialnej skarżącego i jego rodziny, co narusza przepisy postępowania administracyjnego i może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W szczególności, nie uwzględniono wszystkich istotnych wydatków rodziny, takich jak koszty leczenia, co uniemożliwia prawidłową ocenę, czy egzekucja należności spowodowałaby istotne zagrożenie dla dalszej egzystencji dłużnika lub członków jego rodziny. Ponadto, organy nie rozważyły możliwości częściowego umorzenia należności.Stan faktyczny
Skarżący R. M. złożył wniosek o umorzenie należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej za zajmowany lokal mieszkalny, powołując się na trudną sytuację finansową. Po odmowie umorzenia przez organ pierwszej instancji i uchyleniu tej decyzji przez organ odwoławczy, organ pierwszej instancji ponownie odmówił umorzenia. Decyzja ta została utrzymana w mocy przez Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Skarżący wniósł skargę do sądu administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego oraz brak należytego uzasadnienia decyzji. Skarżący podniósł, że sytuacja finansowa jego rodziny uniemożliwia mu bieżące opłaty i spłatę zaległości, a organy nie rozważyły możliwości częściowego umorzenia.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w S. Zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung (spr.), Sędziowie WSA Stanisław Marek Pietras, WSA Przemysław Szustakiewicz, Protokolant Aleksandra Weiher, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2008 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w S. z dnia [...] lutego 2007 r. nr [...] 2) zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości.
II SA/Wa 991/08
UZASADNIENIE
Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w S. decyzją z dnia [...] lutego 2008 r. nr [...] działając na podstawie art. 19a ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398) w związku z § 4 ust. 1 pkt 2 oraz § 2 ust. 1 pkt 2 i 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (Dz. U. Nr 245, poz. 2460), a także na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071) po rozpatrzeniu sprawy z wniosku R. M. o umorzenie należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej za zajmowany lokal mieszkalny położony w C. przy ul. [...], odmówił umorzenia wymienionej we wniosku należności w wysokości [...] zł.
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że R. M. w dniu [...].05.2007 r. wystąpił do Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w W. z prośbą o umorzenie należności z tytułu opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich za zajmowany lokal mieszkalny usytuowany w C. przy ul. [...]. W przedmiotowym piśmie powoływał się na trudną sytuację finansową.
Postanowieniem Nr [...] z dnia [...].05.2007 r. Prezes WAM w W. przekazał wniosek R. M. w sprawie umorzenia należności przysługującej Agencji – Dyrektorowi Oddziału Regionalnego WAM w S. jako organowi właściwemu do rozpatrzenia przedmiotowej sprawy.
W dniu [...].07.2007 r. R. M. wystąpił do organu pierwszoinstancyjnego z wnioskiem o umorzenie kwoty [...] zł (w tym: [...] zł – należność główna i [...] zł – odsetki ustawowe), przedkładając stosowną dokumentację.
Po rozpatrzeniu sprawy decyzją Nr [...] z dnia [...].07.2007 r. Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej odmówił umorzenia należności w wysokości [...] zł powstałych z tytułu opłat za używanie lokalu i opłat pośrednich za zajmowany lokal mieszkalny Nr [...] położony w C. przy ul. [...].
R. M. w dniu [...].07.2007 r. z zachowaniem terminu, wniósł odwołanie od ww. decyzji zarzucając jej rażące naruszenie interesu społecznego oraz błędy w ustaleniach faktycznych.
Organ odwoławczy po rozpatrzeniu odwołania decyzją Nr [...] z dnia [...].11.2007 r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję z dnia [...].07.2007 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji.
Pismem Nr [...] z dnia [...].12.2007 r. zawiadomiono R. M. o prowadzeniu postępowania w sprawie umorzenia należności przysługujących WAM, poinformowano go o przesłankach uzasadniających umorzenie należności, wskazano wysokość aktualnego zadłużenia w kwocie [...] zł ([...] zł – należność główna, [...] zł – odsetki ustawowe), a także wezwano stronę do skompletowania i przedłożenia do organu rozpatrującego ponownie sprawę niezbędnych dokumentów. Organ wezwał również do udziału w prowadzonym postępowaniu administracyjnym w charakterze strony osoby solidarnie zobowiązane do spłaty wymaganej należności, tj. G. M., J. M. i K. M. Zgodnie bowiem z § 2 ust. 2 ww. rozporządzenia umorzenie należności pieniężnych przysługujących Agencji w przypadku, gdy oprócz dłużnika głównego są zobowiązane również inne osoby może wystąpić wtedy, gdy przesłanki umorzenia zachodzą wobec wszystkich zobowiązanych.
W dniu [...].12.2007 r. do Dyrektora Oddziału Regionalnego WAM w S. wpłynął uzupełniony wniosek R. M. o umorzenie należności w kwocie [...] zł wraz z następującymi dokumentami: dowodem wypłaty świadczenia emerytalnego R. M., uwierzytelnioną kserokopią orzeczenia o niepełnosprawności córki J. M., zaświadczeniem Powiatowego Urzędu Pracy o zarejestrowaniu jako osoby bezrobotnej G. M. i wysokości zasiłku dla osób bezrobotnych, dwiema fakturami VAT za energię elektryczną i usługi dystrybucji, kserokopią dowodów wpłaty kwot [...] zł i [...] zł, kserokopią pisma OReg WAM w S. w sprawie opłat za używanie lokalu oraz siedmioma kserokopiami dowodu wypłaty z tytułu renty socjalnej J. M.
Organ wskazał również, iż w dniu [...] czerwca 2007 r. w lokalu zajmowanym przez R. M. został przeprowadzony wywiad środowiskowy, w rezultacie którego ustalono, że mieszkają w nim trzy osoby: R. M., G. M. oraz J. M. Stan techniczny lokalu oceniono jako dobry, spisano również wyposażenie mogące podlegać egzekucji pieniężnej.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w S. wydając decyzję z dnia [...] lutego 2008 r. podniósł, iż na podstawie materiału dowodowego ustalono, że dochodem trzyosobowej rodziny jest świadczenie emerytalne R. M. w wysokości [...] zł brutto ([...] zł netto), natomiast G. M. jest osobą bezrobotną i w okresie od [...].01.2007 r. do [...].01.2008 r. pobierała, miesięcznie, świadczenie dla osób bezrobotnych w wysokości [...] zł brutto ([...] zł netto). J. M. uzyskuje natomiast dochód z tytułu renty inwalidzkiej w wysokości [...] zł brutto ([...] zł netto).
Zdaniem organu za zadłużenie lokalu do czasu wymeldowania jest również odpowiedzialna solidarnie K. M. – córka R. M., której dochód w okresie od [...] marca 2007 r. do [...] maja 2007 r. wynosił miesięcznie [...] zł brutto ([...] netto).
W tej sytuacji uznać należy, iż w sprawie brak jest przesłanek uzasadniających zastosowanie ulgi w postaci umorzenia, bowiem osoby zobowiązane dysponują stałym źródłem dochodu, nadto skutecznie prowadzona jest, na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] i [...] (prawidłowy Nr tytułu wykonawczego winien brzmieć [...]), egzekucja należności w stosunku do R. M. i J. M.
Organ powołał się również na orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu, który w wyroku z dnia 27 września 1991 r. SA/Wr 817/91 wyraził pogląd, że przy interpretacji pojęcia "zagrożenie egzystencji" należy wziąć pod uwagę przepisy ustawy o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593). Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej kryterium dochodowe na osobę w gospodarstwie wieloosobowym zostało ustanowione na poziomie nieprzekraczalnym kwotę 316 zł. Wobec powyższego Dłużnicy nie spełniają tego kryterium.
W dalszej części uzasadnienia organ zauważył, iż trudna sytuacja materialna zobowiązanego nie jest wystarczającym argumentem do wydania pozytywnej decyzji w zakresie umorzenia zaległości publicznych, gdyż powinien on wykazać odpowiednią aktywność w kierunku uzyskania takich dochodów, które pozwolą w przyszłości na spłatę zaległych zobowiązań wobec Państwa. Ponadto pozytywne rozpatrzenie wniosku o umorzenie naruszyłoby interes innych użytkowników kwater i lokali mieszkalnych oraz interes gospodarczy Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Umarzanie należności pieniężnych przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej przyczynia się do wzrostu kosztów związanych z utrzymaniem pozostałych lokali mieszkalnych (np. koszty remontu), ponoszonych przez inne osoby regularnie uiszczające swoje zobowiązania. Ponadto zgodnie z art. 14 i 16 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 ze zm.), zadaniem ustawowym WAM jest zapewnienie zakwaterowania żołnierzy, które jest w znacznej części realizowane ze środków Agencji. Wskutek umorzenia należności pieniężnych Agencja dysponuje mniejszymi środkami finansowymi na budownictwo dla żołnierzy.
Od decyzji z dnia [...] lutego 2008 r. Nr [...] R. M. wniósł odwołanie, w którym wskazał, iż organ nie przeprowadził wywiadu środowiskowego pomimo złożonego aktualnego oświadczenia o pogorszeniu się sytuacji finansowej jego rodziny. Wskazał, iż żona G. M. utraciła zasiłek dla bezrobotnych. Do odwołania dołączył zaświadczenie wystawione przez M. J. [...] z siedzibą w C. przy ul. [...] z dnia [...] marca 2008 r. o zatrudnieniu G. M. w wymiarze czasu pracy ¼ etatu na stanowisku [...], na czas określony od dnia [...] lutego 2008 r. do dnia [...] stycznia 2009 r. z wynagrodzeniem miesięcznym [...] zł (brutto).
Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej decyzją z dnia [...] kwietnia 2008 r. nr: [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy podobnie jak organ pierwszej instancji powołał się na treść przepisu § 2 ust. 1 pkt 2 i 5 oraz § 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (Dz. U. Nr 245, poz. 2460) i wskazał, że umorzenie należności przysługujących agencji może nastąpić w przypadku, gdy egzekucja należności spowodowałaby istotne zagrożenie dla dalszej egzystencji osoby dłużnika lub członków jego rodziny. Umorzenie należności pieniężnych przysługujących Agencji w przypadku, gdy oprócz dłużnika głównego są zobowiązane również inne osoby, może nastąpić wtedy, gdy przesłanki umorzenia zachodzą wobec wszystkich zobowiązanych (§ 2 ust. 2 powoływanego rozporządzenia). Zdaniem Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, skarżący nie spełnia przesłanek określonych w § 2 ust. 1 pkt 2 i 5 rozporządzenia oraz nie zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów egzekucji tej należności, ponieważ w stosunku do niego prowadzona jest skuteczna egzekucja przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w C. z tytułu wyroku sądowego zasądzającego wypłatę świadczeń alimentacyjnych na rzecz żony G. M. oraz w związku z postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w C. pod sygn. akt [...].
Na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] kwietnia 2005 r., sygn. akt [...], wobec zbiegu egzekucji ze świadczenia emerytalnego Pana R. M., powierzono łączne prowadzenie egzekucji administracyjnej i sądowej Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w C. Ponadto prowadzona jest skutecznie od lipca 2007 r. egzekucja przeciwko J. M. z renty socjalnej wypłacanej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w S. Organ ustalił, iż łączne dochody w gospodarstwie domowym R. M. od dnia [...] lutego 2008 r. stanowiły kwotę [...] zł brutto, co stanowiło w przeliczeniu na członka rodziny kwotę [...] zł brutto. Tak więc rodzina posiada składnik majątkowy podlegający egzekucji sądowej lub administracyjnej. Nadto na rzecz Agencji wpływają regularne wpłaty na poczet bieżących opłat pośrednich i opłat z tytułu zajmowania lokalu.
Wskazując na wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności pieniężnych, powszechny charakter obowiązku uiszczania opłat czynszowych oraz fakt, że o umorzeniu organ administracji orzeka w ramach uznania administracyjnego organ odwoławczy stwierdził, że sytuacja majątkowa i finansowa R. M. może zostać uznana za okoliczność uzasadniającą odroczenie terminu płatności lub rozłożenie na raty należności przysługujących Agencji zgodnie z § 3 ust. 1 oraz § 3 ust. 2 pkt 2 powołanego wyżej rozporządzenia.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie R. M. nie zgodził się z decyzją Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] kwietnia 2008 r. zarzucając jej:
1. naruszenie norm prawa materialnego poprzez niezastosowanie art. 19a ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu SZ RP (Dz. U. z 2005 r. Nr 41, poz. 398 z późn. zm.),
2. naruszenie norm prawa materialnego poprzez niezastosowanie § 5 ust. 2 pkt 2 w związku z § 2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności pieniężnych przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (Dz. U. Nr 245, poz. 2460),
3. naruszenie art. 107 § 3 kpa poprzez zaniechanie uzasadnienia skąd wzięła się kwota [...] zł,
4. naruszenie art. 118 kc poprzez żądanie zapłaty kwot pochodzących wcześniejszych niż z okresu od czerwca 2005 r., które są przedawnione.
Skarżący podniósł, iż sytuacja finansowa rodziny powoduje, że nie będzie w stanie dokonywać bieżących opłat przy jednoczesnym dokonywaniu spłat zaległości wobec Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, nadto organ nie rozważył możliwości chociażby częściowego umorzenia należności.
W odpowiedzi na skargę Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe argumenty faktyczne i prawne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego i to w dacie jego wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego.
Skarga analizowana pod tym kątem zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do treści art. 19a ust. 1 ustawy z dnia 22 czerwca 1995 r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. Dz. U. z 2005 r., Nr 41, poz. 398 ze zm.), w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi, gospodarczymi lub finansowymi należności pieniężne Agencji mogą być umarzane, odraczane lub rozkładane na raty. W myśl natomiast przepisu art. 19a ust. 3 tej samej ustawy, umorzenie należności w całości lub w części następuje na podstawie decyzji właściwego organu Agencji.
Postępowanie w sprawie umorzenia należności z tytułu opłat mieszkaniowych przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej reguluje rozporządzenie Ministra Obrony Narodowej z dnia 29 października 2004 r. w sprawie umarzania, odraczania i rozkładania na raty należności przysługujących Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (Dz. U. Nr 245, poz. 2460). Jeżeli zobowiązanym jest osoba fizyczna, umorzenie może nastąpić w całości lub w części w przypadku, gdy dłużnik posiada wyłącznie składniki majątkowe niepodlegające egzekucji sądowej lub administracyjnej oraz przedmioty codziennego użytku domowego, albo egzekucja spowodowałaby istotne zagrożenie dla dalszej egzystencji dłużnika lub członków jego rodziny (§ 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia), albo, gdy zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne (§ 2 ust. 1 pkt 5 rozporządzenia). W pierwszym przypadku umorzenie należności może nastąpić z urzędu lub na wniosek dłużnika (§ 5 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia), natomiast w drugim przypadku umorzenie należności może nastąpić wyłącznie z urzędu (§ 5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia).
Powołane przepisy ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej oraz rozporządzenia wykonawczego Ministra Obrony Narodowej wskazują na to, że decyzja w przedmiocie umorzenia należności Wojskowej Agencji Mieszkaniowej wydawana jest w oparciu o uznanie administracyjne, po dokonaniu oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego. Z uznaniem administracyjnym mamy bowiem do czynienia wtedy, gdy norma prawna nie determinuje w sposób jednoznaczny skutku prawnego, lecz pozostawia w sposób wyraźny dokonanie takiego wyboru organowi administracyjnemu. Inaczej mówiąc, ustawa pozwala na wybór następstwa prawnego, przy czym można dokonywać wyboru między dwiema lub więcej możliwościami. Ustawodawca nie determinuje rozstrzygnięcia organu Agencji i nie określa przesłanek, których zaistnienie obliguje organ administracji do podjęcia jedynego, dopuszczalnego rozstrzygnięcia. W zakresie decydowania o umorzeniu należności Wojskowej Agencji Mieszkaniowej pozostawiono zatem właściwemu organowi luz decyzyjny w formie uznania administracyjnego.
Zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej powoływanej jako k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Przepis art. 77 k.p.a. obliguje zaś organ administracji publicznej do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego, natomiast art. 107 § 3 tej ustawy wskazuje na konieczność należytego uzasadnienia decyzji administracyjnej z podaniem m.in. dowodów, na podstawie których określone fakty organ orzekający przyjął za udowodnione oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie oraz nieuzasadnienie decyzji w sposób właściwy narusza podstawowe zasady postępowania administracyjnego i stanowi podstawę do uchylenia przez sąd administracyjny zaskarżonej decyzji (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 1998 r. sygn. akt II SA 420/98. LEX 41390).
Uprawnienie do wydania decyzji o charakterze uznaniowym nie zwalnia organu z obowiązku zgromadzenia i wszechstronnego zbadania materiału dowodowego i wydania decyzji o treści przekonującej pod względem faktycznym i prawnym. W związku z tym, że uznanie jest możliwością wyboru konsekwencji prawnej, obowiązki organu administracyjnego, rozstrzygającego sprawę w oparciu o ten rodzaj luzu decyzyjnego, w zakresie postępowania dowodowego, są nawet większe niż przy ustawowym skrępowaniu. W poszukiwaniu materialnego kryterium do wydania decyzji powinien on bowiem najwszechstronniej zbadać stan faktyczny, w wymiarze wychodzącym poza okoliczności typowe w sytuacjach związania, mając na uwadze szczególną rolę w decyzji uznaniowej jej zgodności z interesem społecznym i słusznym interesem obywatela.
W przypadku decyzji uznaniowych kontroli podlegają zatem takie kwestie, jak wyjaśnienie i wzięcie pod uwagę wszystkich istotnych okoliczności sprawy, czy ustalony stan faktyczny został oceniony zgodnie z przepisami prawa materialnego i czy ustalenie tego stanu pozostaje w zgodności z wynikami postępowania dowodowego. Ponadto kontroli Sądu podlega kwestia interpretacji przepisów prawa (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 listopada 1999 r. sygn. akt III SA 7900/98 LEX nr 47243).
Przenosząc powyższe, ogólne rozważania na grunt przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że organy obu instancji nietrafnie uznały, iż sytuacja finansowa w jakiej znajduje się skarżący nie uzasadnia umorzenia należności przysługującej Wojskowej Agencji Mieszkaniowej. Należy zauważyć, że wykazując brak przesłanek umożliwiających umorzenie należności, określonych w przepisie § 2 ust. 1 pkt 2 i 5 powoływanego rozporządzenia, organ pierwszej instancji ograniczył się w zasadzie do wskazania, że skarżący pobiera emeryturę wojskową w kwocie [...] zł (brutto), jego żona zasiłek dla bezrobotnych w kwocie [...] zł brutto, natomiast córka J. M. rentę socjalną w kwocie [...] zł brutto. Organ drugiej instancji wskazał dodatkowo, iż obecnie żona skarżącego utraciła status osoby bezrobotnej, podjęła jednak zatrudnienie na ¼ etatu z wynagrodzeniem miesięcznym [...] zł brutto, co daje łącznie dochód w rodzinie w wysokości [...] zł brutto, w przeliczeniu na członka rodziny (trzy osoby) [...] zł brutto.
Organy obu instancji podniosły, że przeciwko R. M. oraz jego córce J. M. prowadzona jest skutecznie egzekucja. W stosunku do skarżącego - przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w C., natomiast w stosunku do J. M. z renty socjalnej wypłacanej przez Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w S. Tymczasem, rozpatrując wniosek skarżącego w zakresie przesłanek określonych w przepisie § 2 ust. 1 pkt 2 powoływanego aktu wykonawczego, organ zobowiązany był ocenić, czy w kontekście podnoszonych przez R. M. takich okoliczności jak: ciężka choroba córki, konieczność ponoszenia kosztów jej leczenia, rehabilitacji, powstanie zaległości w opłatach od czasu powstania choroby córki w 2002 r., jego choroba, egzekucja należności Agencji spowodowałaby istotne zagrożenie dla dalszej egzystencji skarżącego lub członków jego rodziny. Uchybienia organu pierwszej instancji nie "naprawił" Prezes Wojskowej Agencji Mieszkaniowej, który w ramach prowadzonego postępowania odwoławczego, wobec luk w materiale dowodowym sprawy winien był rozważyć, czy zaistniały przesłanki wskazane w art. 136 k.p.a., bądź w art. 138 § 2 k.p.a.
Tymczasem, odnosząc się do okoliczności podnoszonych przez skarżącego we wniosku z dnia [...] maja 2007 r. oraz w odwołaniu od decyzji, organ odwoławczy do tych kwestii nie odnosił się, wskazując jedynie, iż w sprawie brak jest przesłanek uzasadniających zastosowanie ulgi w postaci umorzenia należności. Wskazać należy, zdaniem Sądu, iż faktycznie dochód w rodzinie skarżącego wynosi [...] zł brutto co daje dochód na osobę w wysokości [...] zł brutto. Jednakże, aby ustalić czy egzekucja należności spowodowałaby istotne zagrożenie dla dalszej egzystencji dłużnika lub członków jego rodziny, należałoby ustalić nie tylko przychody tej rodziny, lecz również wydatki jakie są ponoszone w związku z opłatami za mieszkanie, kosztami leczenia skarżącego jak i jego rodziny, a zwłaszcza dorosłej niepełnosprawnej córki. Te okoliczności przez organ nie zostały wystarczająco wyjaśnione, co powoduje niemożność oceny faktycznej sytuacji materialnej skarżącego. Odnosząc się do argumentacji organów, zawartej zarówno w decyzji z dnia [...] lutego 2008 r. jak i w zaskarżonej decyzji z dnia [...] kwietnia 2008 r., że w stosunku do skarżącego jak i jego córki J. M. prowadzona jest skuteczna egzekucja sądowa stwierdzić należy, iż wobec faktu wszczęcia postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją na wniosek skarżącego z dnia [...] maja 2007 r., organy obu instancji nie były uprawnione do badania z urzędu przesłanek wskazanych w § 2 ust. 1 pkt 5 powoływanego rozporządzenia. Takiemu postępowaniu sprzeciwia się przepis § 5 ust. 1 pkt 1 tego aktu (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 lutego 2006 r. sygn. akt I SA/Wa 1007/05 - Niepublikowany).
W ocenie Sądu przedstawione powyżej uchybienia w zakresie postępowania dowodowego, które znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Wojskowej Agencji Mieszkaniowej w S. z dnia [...] lutego 2008 r. oraz zaskarżonej decyzji Prezesa Wojskowej Agencji Mieszkaniowej z dnia [...] kwietnia 2008 r. stanowią naruszenie przepisów postępowania, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Dodatkowo trzeba wskazać, że przy ponownie prowadzonym postępowaniu konieczne jest rozważenie możliwości częściowego umorzenia należności czego organy nie uczyniły.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło